Lucas 12

Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Jesús jvaayadasa̱ra̱ju̱ ji̱ta riñe̱yatiiñu̱yada nijya̱nvajyuuyu, jiryatiy riintye̱ryadeda rajuura vara̱nca nijya̱nvayu. Sajo̱ta̱da ji̱ta jteda Jesús munatya ruuva yisa̱ datyavay: “Jiryi̱nu̱tyata̱ta Varyisévuveda cari̱vatya̱ rapu̱ryajisiyu, jiryatiy ru̱tay yitu̱yadamu vichavaryi.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Ne taradera yitu̱yadamu vichasa̱da jiryatiy ra̱ma̱cho̱ samiy mutanusara, mitya; ti̱ta̱ju̱tidye ra̱chasara dityanusara; dantyamu̱y ne ra̱ma̱cho̱sara tara dutyasara, ti̱ta̱ju̱ ra̱chasara datyasara.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Ramuni̱day, miryani̱ntyi vu̱ñiquejada nupocudimu, rirya̱tuva̱chu tavay vidavira; daryadantyi, jiryatiy vu̱cyucuye̱yada tu̱yumu ti̱, vu̱me̱jevyimura, rirya̱tu̱chu vijyo̱mujachera.”
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Ri̱tatye ji̱ta jiryiva, rajemyicyuveda: Ne vurya̱suvu̱ryi jivye, jiryatiy ru̱varya vu̱vyu̱, rivasiy ji̱ta ne rirya̱vichaniy taranu̱davyu̱y.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Ra̱dityanu ji̱ta jirye mi̱ra vurya̱suvu̱y jaryi. Vurya̱ma̱ suvu̱ñi̱ jiryatiy vuryi̱vacha̱divasiy saryi jpa̱sara jiidatyo̱muju̱ni̱ vu̱beyanu. Ri̱tatye jiryiva: Ni̱ni̱ ji̱ta vurya̱suvu̱y.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 Rajuura criquivyitya samurichevay tadajyo vachuchiy, dañumamu̱y ne sajachipuchara Ju̱denuni̱ ti̱quide sate.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Vuryi̱no̱jasiy jarye saranusara ti̱ta̱ju̱ saju̱ Ju̱denu. Ramuni̱mu̱y ne vurya̱suvu̱y; vu̱ñi̱ ji̱ta murichevay jaryi ruumusiy vachuchimyi.”
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 “Ri̱tay jiryivantiy: Mi̱ni̱tyi tu̱chu vijyo̱mujache nijya̱nvavya: Ray ji̱ta datyani̱ Jesús, sa̱tu̱chu Nijya̱mi̱denu vijyo̱mujache ruuva Ju̱denu jpa̱vantyi: Ray datyani̱ jiñu.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ni̱ni̱ ji̱ta jiryatiy sa̱tu̱chu nijya̱nvavya raynchiy: Ne radyetyani̱ Jesús, daryaday ra̱tu̱chu ruuva Ju̱denu jpa̱vay varintyidye: Ne radyetya dañi̱ jiñu day.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Mi̱nintyi ra̱nique sayaro̱ju̱ Nijya̱mi̱denu, sa̱ramityaniy mitya rajye̱rya. Jiñu ji̱ta jiryatiy sa̱javityiye̱ñi̱ Ju̱denu Jnutu, ne sa̱ramityaniy mityara sa̱vityiye̱yada.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 — ausente —
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 — ausente —
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Su̱teda ji̱ta ti̱qui vanu nijya̱nvay cabyimusiy siva Jesús: “Datyanu̱, ya̱tu̱chu siva ratyeryi̱ sa̱ma̱ sa̱y rate ray, jiryatiy su̱mutya̱ra na̱jye̱be barya.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Su̱teda ji̱ta Jesús variy siva: “Vadero̱nu, ¿chi̱rana̱te bayada cadnadu jiryequebyimu ray, chi̱? ra̱tidye nantara jiryeberya.”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva: “Jiryi̱nu̱tyata̱ta samiy ti̱ barya ni̱ru̱yadajisiyu, jiryatimyu̱ ne vinu tarati̱ vichasara samirya. Daryaday savichasara samiryantiy, jiryatimyu̱ ne tarati̱ sani̱cha.”
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Satu̱choda ji̱ta varirya datyadoda niquejada ti̱ barya ni̱ru̱yadanchiy: “Rani̱rañu̱yada ji̱ta sántará jaryi tarati̱ variy.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Sajachipiya̱jada ji̱ta variy: Ta̱ra ra̱jvaay diye, jiryatimyu̱ ne tara jna̱y vidavijo ra̱torajiju̱nu̱day.
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Su̱teda ji̱ta variy: Nu̱rya ra̱jvaay. Ra̱jottirya ra̱tora bajyo rapu̱rya, ra̱tidye roriiy vadiramusiy ja̱murava̱ju̱ra, jasityi ra̱barya ra̱torá, raberya jarye ti̱ta̱ju̱ risa̱ju̱.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Ra̱jtay variy ravyimu, ri̱ntumu jarye: Rajuuranuma raberya, ratanuma ra̱jnu̱jeya̱sara ta̱rijyu̱ ti̱ta̱ju̱. Ra̱numa jiituy, ra̱jmyi, ra̱jatu, ra̱jchana̱y.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Nu̱tyu ni̱day Ju̱denu jteda variy siva: ‘¡Datyi̱sa̱! Diye nupora ra̱va̱tani̱ yintu jibebyimusiy. ¿Chi̱ju̱numa ra̱ma̱cho̱sara jiberya varidye, chi̱ju̱?’
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Darya ni̱day, ni̱tiy bacharara jiberya ja̱viñu vinu jijyu̱, ne sajachipiya̱ variy sanijyu̱ Ju̱denu, ne tarati̱ nta variy Ju̱denu diya dañi̱.”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva yisa̱ datyavay: “Ramuni̱ ri̱tay jiryiva: Ne vurya̱jachipiya̱ jaryi: ¿Ta̱ra vurye̱jmyi vuryi̱nu̱yadaju̱, ta̱ra? dantyamu̱y ne vurya̱jachipiya̱: ¿Ta̱ra vurya̱jachu vuryiva, ta̱ra?
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Tapi vuryi̱nu̱yadatya ji̱ta jaryi jmyichara jiyadaju̱ day, vu̱vyu̱ ji̱ta sujay jiyadaju̱ntidye.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Vurya̱jachipiya̱ riñijyu̱ to̱no̱veda, varajonuveda, pu̱ñivyeda jarye ti̱ta̱ju̱ ruusa̱ju̱: ne rinta, dantyamu̱y ne rirya̱to. Ne bajyotavay, dantyamu̱y ne rorichityavay, jasityi rirya̱barya tara. Ju̱denu ji̱ta potyanichara varidyeryi. Vu̱y ji̱ta murichevay jaryi ruumusiy nipya̱tavay.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 ¿Mi̱ra vuryisa̱ vichi̱ ra̱sityechu jijechipiya̱jadamusirya yinu̱yada, mi̱? rata̱savu̱ métrusa̱ra̱ju̱.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Netimyu̱ ne vana̱y vu̱chityechu pasidyerara vuryi̱nu̱yada, ¿ta̱raju̱na̱ vurya̱jachipiya̱ taranijyu̱ vuryi̱nu̱yadaju̱, ta̱raju̱?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 Vurya̱jachipiya̱ ranijyu̱ javu̱ñi̱sityu, nu̱tyuramusiy raja̱vye, nu̱tyuramusiy. Ne rivaay, dantyamu̱y ne raruyinura nura̱biju̱u̱ jichujajyu̱sara; ri̱tatye ji̱ta jiryiva: ne vinu nutyityu̱ Sadumú̱bay vicha̱da sami̱va̱ju̱ dutyasi̱ ramusiy.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Saryityi sujañu Ju̱denu daryára samiy vachuy jiryatiy raja̱vye diye, ta̱rimyusiy rirya̱jatya jiidamyura, ta̱ jaryivya̱ju̱ sa̱sujañu Ju̱denu jirye, nijya̱nvay pasidye jachipiya̱vay.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Ne jirya̱va̱ta jaryi jachipiya̱vay rana̱cho̱ tara jiryi̱byedaju̱, dantyamu̱y ne jirya̱todaju̱; dantyamu̱y ne jirya̱vichasara jaryi jachipiya̱vay.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Tapi ti̱ta̱ju̱ mucadiva vichavay va̱tasara rana̱cho̱. Vu̱jye̱ ji̱ta datyara jiryatiy vu̱vya̱tasarara.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Vurya̱ma̱ va̱tajaya̱sara nijya̱nvay jachipiya̱jada jiyasachirya Ju̱denu nusu̱yada, vurya̱sarye varirya vuryi̱myi̱sara, vurya̱tu̱sara jarye risa̱ju̱ ti̱ta̱ju̱.”
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 “Ne jirya̱suvu̱y, ri̱nu̱tyavadyeri̱, jiryatiy samiy datyasara rajye̱ diyara, sa̱sa̱y yisa̱ nusu̱yadaju̱ jirye.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Jirya̱ma̱ ta̱ryu̱tyara jiberya, jirya̱sa̱y variy yentyutya̱damu riy jantyuvye. Jirya̱ma̱ jvaarya criquiy jiryatimyu̱ ne ra̱rimyityuuchara, jirya̱tidye vichajaya̱sara si̱tenu taratavay jarichumu variy, jasityimyu̱ ne vana̱y satuudichara paranu̱ni̱, dantyamu̱y ne ti̱de ra̱javatyasara jasirya vu̱chujay, ne vinu ruvádera, mitya.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Jasityi ravichasara vu̱berya jaryi murichevarya, jasintya ra̱chasara vu̱jechipiya̱jada varintyi.”
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 — ausente —
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 — ausente —
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Jchana̱tyasavay ji̱ta samuchechimyi, jiryatiy sasaryeñuvi̱ samiy jnu̱tyavaryi. Ri̱tay si̱tenu jiryiva, sa̱jdutya ripyatru̱ variyu, sa̱ma̱sataniy variryi jimyuchechimyi jmyijyomu, nu̱tyu saryicha rimyuchechiy, sa̱tidye potyaniy jasiryi.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Saryityi saryeñuvi̱ jnu̱tyavaryi jimyuchechimyi nuporata̱sa, varimyata ra̱sacharajisiy, rirye̱cha jaryi jchana̱tyasavay variy.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Vurya̱ma̱ datya ji̱tara jirya. Saryityi datya̱da rorijya̱mi̱: Sa̱jti̱ paranu̱ni̱, ne saryi sipyateda jiryorimyusiy, ramutiy sajayada paranu̱ni̱ variy su̱biva.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Jiryejerye ji̱ta ra̱ma̱cho̱ jnu̱tyavay, tapi varityimyu̱ ne jirya̱nutuy sa̱jiju̱ Nijya̱mi̱denu, mityamusiy sa̱jti̱sara variy jiryi̱biva.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Sitaja̱doda ji̱ta Pyítrubay variñi̱ Jesús: “¿Nutyityu̱, jiñiquejasiy nu̱ñijyu̱ra jirya datyadoda niquejada, varimyata tavañijyu̱ ti̱ta̱ju̱?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Su̱mutya̱jada Nutyityu̱ variñi̱: “¿Mi̱rana̱te muchechiy siityera, mi̱? datyara jarye risa̱ju̱ni̱, jiryatiy sa̱bay sapatru̱ jiryoriy jnu̱tyi̱si̱ju̱ni̱, sa̱tidye sa̱chara riyaru̱rya jmyichara jiryenu muchechimyiyu.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Jchana̱tyasi̱ ji̱ta jiñu muchechiy, ni̱tiy sasaryenuvi̱ sapatru̱ yivaayadamu.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ri̱tay si̱tenu jiryiva: Sa̱day bay jiberya jnu̱tyi̱ju̱ni̱, sa̱tidye jnu̱tyajaya̱ ti̱ta̱ju̱ jasirya.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 — ausente —
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 — ausente —
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 Jiñu muchechiy ji̱ta, jiryatiy sadatya̱dara jipyatru̱ va̱tara, ne vinu daryamusiy su̱dutyaru̱y samiy saju̱ jipyatru̱ra jiberya, dantyamu̱y ne sivaaryu̱rya sava̱tara, sa̱jmutya̱sara variy rajuuraju̱ra jimyusiye̱cha̱da rivasiy.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Ni̱ni̱ ji̱ta ni̱timyu̱ ne datya̱dara jipyatru̱ va̱tara, sivaayada ji̱ta varirya jiryatimyu̱ ne su̱canuy sapatru̱ra, sa̱day ji̱ta jmutya̱ra tapi ratya̱ musiye̱cha̱da rivasiy. Mi̱ni̱tyi vu̱che̱y jaryiñi̱, vu̱ntuy variy jaryintyiñi̱. Jiryatiy ribe ja̱mura criquiy simu ti̱, rayadaju̱numa ji̱ta rirya̱murichenutaniy rivantidyeñi̱.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Su̱teda ji̱ta Jesús jadchintyi: “Ri̱deda ji̱ta ra̱tidye jatya mucadinchara jiiday, rañuma tote ji̱quinchusarara.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 ¡Ra̱jachi̱niy vamiryamu ray, jaryi vaparu̱tyasa̱ ravyichasara rarunda jto̱jadasa̱ra̱ju̱!
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 — ausente —
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 — ausente —
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Sa̱jiyaro̱nu ji̱ta vanuni̱ jidyenu, sadenunuma ji̱ta ra̱jiyaro̱nu varintyidyeyu. Nadayaro̱nu ji̱ta vaturu̱ñi̱ jidyetu, daryaday sa̱jiyaro̱nu nanudetu varintyidyeyu. Sadeseda jarye ra̱jiyaro̱nu vaturayu, daryaday sa̱jiyaro̱nu nana̱si̱ntu varintyidyeyu.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Saniquetityiyada Jesús variy ruuva nijya̱nvajyuu: “Ru̱nu̱ñumatiy nijya̱nvay radacutyityi rapuryerya, ru̱tay varidye: Ra̱numa jmu, ru̱mu ji̱ta variy.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Ru̱nu̱ñumatiy ra̱sacha samiryunda, ru̱tay variy: Diye ra̱viiday jaryi, si̱tenuni̱day raviiday variy.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 ¡Jiryi̱tu̱yadamu vichavayu! Jiryedyetya tu̱chodara nu̱tyura runda ra̱cha tariva, ¿nu̱tyuramusimyu̱ ne jiryedyetya jirya rundanchiy, nu̱tyuramusiy? nu̱tyura rivyiche̱chavay nijya̱nvay diye rundamu vichavayu.
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 ¿Nu̱tyuramusimyu̱ ne jiryedyetya jidyiryamusirya jiryatiy vase vichasara darya, nu̱tyuramusiy?”
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 — ausente —
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 — ausente —
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.