Lucas 12
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs ACF
1 Jesús jvaayadasa̱ra̱ju̱ ji̱ta riñe̱yatiiñu̱yada nijya̱nvajyuuyu, jiryatiy riintye̱ryadeda rajuura vara̱nca nijya̱nvayu. Sajo̱ta̱da ji̱ta jteda Jesús munatya ruuva yisa̱ datyavay: “Jiryi̱nu̱tyata̱ta Varyisévuveda cari̱vatya̱ rapu̱ryajisiyu, jiryatiy ru̱tay yitu̱yadamu vichavaryi.
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou a dizer aos seus discípulos: Acautelai-vos primeiramente do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Ne taradera yitu̱yadamu vichasa̱da jiryatiy ra̱ma̱cho̱ samiy mutanusara, mitya; ti̱ta̱ju̱tidye ra̱chasara dityanusara; dantyamu̱y ne ra̱ma̱cho̱sara tara dutyasara, ti̱ta̱ju̱ ra̱chasara datyasara.
2 Mas nada há encoberto que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser sabido.
3 Ramuni̱day, miryani̱ntyi vu̱ñiquejada nupocudimu, rirya̱tuva̱chu tavay vidavira; daryadantyi, jiryatiy vu̱cyucuye̱yada tu̱yumu ti̱, vu̱me̱jevyimura, rirya̱tu̱chu vijyo̱mujachera.”
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falastes ao ouvido no gabinete, sobre os telhados será apregoado.
4 “Ri̱tatye ji̱ta jiryiva, rajemyicyuveda: Ne vurya̱suvu̱ryi jivye, jiryatiy ru̱varya vu̱vyu̱, rivasiy ji̱ta ne rirya̱vichaniy taranu̱davyu̱y.
4 E digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo e, depois, não têm mais que fazer.
5 Ra̱dityanu ji̱ta jirye mi̱ra vurya̱suvu̱y jaryi. Vurya̱ma̱ suvu̱ñi̱ jiryatiy vuryi̱vacha̱divasiy saryi jpa̱sara jiidatyo̱muju̱ni̱ vu̱beyanu. Ri̱tatye jiryiva: Ni̱ni̱ ji̱ta vurya̱suvu̱y.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, vos digo, a esse temei.
6 Rajuura criquivyitya samurichevay tadajyo vachuchiy, dañumamu̱y ne sajachipuchara Ju̱denuni̱ ti̱quide sate.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois ceitis? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Vuryi̱no̱jasiy jarye saranusara ti̱ta̱ju̱ saju̱ Ju̱denu. Ramuni̱mu̱y ne vurya̱suvu̱y; vu̱ñi̱ ji̱ta murichevay jaryi ruumusiy vachuchimyi.”
7 E até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais pois; mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 “Ri̱tay jiryivantiy: Mi̱ni̱tyi tu̱chu vijyo̱mujache nijya̱nvavya: Ray ji̱ta datyani̱ Jesús, sa̱tu̱chu Nijya̱mi̱denu vijyo̱mujache ruuva Ju̱denu jpa̱vantyi: Ray datyani̱ jiñu.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Ni̱ni̱ ji̱ta jiryatiy sa̱tu̱chu nijya̱nvavya raynchiy: Ne radyetyani̱ Jesús, daryaday ra̱tu̱chu ruuva Ju̱denu jpa̱vay varintyidye: Ne radyetya dañi̱ jiñu day.
9 Mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Mi̱nintyi ra̱nique sayaro̱ju̱ Nijya̱mi̱denu, sa̱ramityaniy mitya rajye̱rya. Jiñu ji̱ta jiryatiy sa̱javityiye̱ñi̱ Ju̱denu Jnutu, ne sa̱ramityaniy mityara sa̱vityiye̱yada.
10 E a todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do homem ser-lhe-á perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 — ausente —
11 E, quando vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e potestades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 — ausente —
12 Porque na mesma hora vos ensinará o Espírito Santo o que vos convenha falar.
13 Su̱teda ji̱ta ti̱qui vanu nijya̱nvay cabyimusiy siva Jesús: “Datyanu̱, ya̱tu̱chu siva ratyeryi̱ sa̱ma̱ sa̱y rate ray, jiryatiy su̱mutya̱ra na̱jye̱be barya.”
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Su̱teda ji̱ta Jesús variy siva: “Vadero̱nu, ¿chi̱rana̱te bayada cadnadu jiryequebyimu ray, chi̱? ra̱tidye nantara jiryeberya.”
14 Mas ele lhe disse: Homem, quem me pôs a mim por juiz ou repartidor entre vós?
15 Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva: “Jiryi̱nu̱tyata̱ta samiy ti̱ barya ni̱ru̱yadajisiyu, jiryatimyu̱ ne vinu tarati̱ vichasara samirya. Daryaday savichasara samiryantiy, jiryatimyu̱ ne tarati̱ sani̱cha.”
15 E disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da avareza; porque a vida de qualquer não consiste na abundância do que possui.
16 Satu̱choda ji̱ta varirya datyadoda niquejada ti̱ barya ni̱ru̱yadanchiy: “Rani̱rañu̱yada ji̱ta sántará jaryi tarati̱ variy.
16 E propôs-lhe uma parábola, dizendo: A herdade de um homem rico tinha produzido com abundância;
17 Sajachipiya̱jada ji̱ta variy: Ta̱ra ra̱jvaay diye, jiryatimyu̱ ne tara jna̱y vidavijo ra̱torajiju̱nu̱day.
17 E arrazoava ele entre si, dizendo: Que farei? Não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Su̱teda ji̱ta variy: Nu̱rya ra̱jvaay. Ra̱jottirya ra̱tora bajyo rapu̱rya, ra̱tidye roriiy vadiramusiy ja̱murava̱ju̱ra, jasityi ra̱barya ra̱torá, raberya jarye ti̱ta̱ju̱ risa̱ju̱.
18 E disse: Farei isto: Derrubarei os meus celeiros, e edificarei outros maiores, e ali recolherei todas as minhas novidades e os meus bens;
19 Ra̱jtay variy ravyimu, ri̱ntumu jarye: Rajuuranuma raberya, ratanuma ra̱jnu̱jeya̱sara ta̱rijyu̱ ti̱ta̱ju̱. Ra̱numa jiituy, ra̱jmyi, ra̱jatu, ra̱jchana̱y.
19 E direi a minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e folga.
20 Nu̱tyu ni̱day Ju̱denu jteda variy siva: ‘¡Datyi̱sa̱! Diye nupora ra̱va̱tani̱ yintu jibebyimusiy. ¿Chi̱ju̱numa ra̱ma̱cho̱sara jiberya varidye, chi̱ju̱?’
20 Mas Deus lhe disse: Louco! esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Darya ni̱day, ni̱tiy bacharara jiberya ja̱viñu vinu jijyu̱, ne sajachipiya̱ variy sanijyu̱ Ju̱denu, ne tarati̱ nta variy Ju̱denu diya dañi̱.”
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva yisa̱ datyavay: “Ramuni̱ ri̱tay jiryiva: Ne vurya̱jachipiya̱ jaryi: ¿Ta̱ra vurye̱jmyi vuryi̱nu̱yadaju̱, ta̱ra? dantyamu̱y ne vurya̱jachipiya̱: ¿Ta̱ra vurya̱jachu vuryiva, ta̱ra?
22 E disse aos seus discípulos: Portanto vos digo: Não estejais apreensivos pela vossa vida, sobre o que comereis, nem pelo corpo, sobre o que vestireis.
23 Tapi vuryi̱nu̱yadatya ji̱ta jaryi jmyichara jiyadaju̱ day, vu̱vyu̱ ji̱ta sujay jiyadaju̱ntidye.
23 Mais é a vida do que o sustento, e o corpo mais do que as vestes.
24 Vurya̱jachipiya̱ riñijyu̱ to̱no̱veda, varajonuveda, pu̱ñivyeda jarye ti̱ta̱ju̱ ruusa̱ju̱: ne rinta, dantyamu̱y ne rirya̱to. Ne bajyotavay, dantyamu̱y ne rorichityavay, jasityi rirya̱barya tara. Ju̱denu ji̱ta potyanichara varidyeryi. Vu̱y ji̱ta murichevay jaryi ruumusiy nipya̱tavay.
24 Considerai os corvos, que nem semeiam, nem segam, nem têm despensa nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais valeis vós do que as aves?
25 ¿Mi̱ra vuryisa̱ vichi̱ ra̱sityechu jijechipiya̱jadamusirya yinu̱yada, mi̱? rata̱savu̱ métrusa̱ra̱ju̱.
25 E qual de vós, sendo solícito, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Netimyu̱ ne vana̱y vu̱chityechu pasidyerara vuryi̱nu̱yada, ¿ta̱raju̱na̱ vurya̱jachipiya̱ taranijyu̱ vuryi̱nu̱yadaju̱, ta̱raju̱?
26 Pois, se nem ainda podeis as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Vurya̱jachipiya̱ ranijyu̱ javu̱ñi̱sityu, nu̱tyuramusiy raja̱vye, nu̱tyuramusiy. Ne rivaay, dantyamu̱y ne raruyinura nura̱biju̱u̱ jichujajyu̱sara; ri̱tatye ji̱ta jiryiva: ne vinu nutyityu̱ Sadumú̱bay vicha̱da sami̱va̱ju̱ dutyasi̱ ramusiy.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; não trabalham, nem fiam; e digo-vos que nem ainda Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Saryityi sujañu Ju̱denu daryára samiy vachuy jiryatiy raja̱vye diye, ta̱rimyusiy rirya̱jatya jiidamyura, ta̱ jaryivya̱ju̱ sa̱sujañu Ju̱denu jirye, nijya̱nvay pasidye jachipiya̱vay.
28 E, se Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais a vós, homens de pouca fé?
29 Ne jirya̱va̱ta jaryi jachipiya̱vay rana̱cho̱ tara jiryi̱byedaju̱, dantyamu̱y ne jirya̱todaju̱; dantyamu̱y ne jirya̱vichasara jaryi jachipiya̱vay.
29 Não pergunteis, pois, que haveis de comer, ou que haveis de beber, e não andeis inquietos.
30 Tapi ti̱ta̱ju̱ mucadiva vichavay va̱tasara rana̱cho̱. Vu̱jye̱ ji̱ta datyara jiryatiy vu̱vya̱tasarara.
30 Porque as nações do mundo buscam todas essas coisas; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Vurya̱ma̱ va̱tajaya̱sara nijya̱nvay jachipiya̱jada jiyasachirya Ju̱denu nusu̱yada, vurya̱sarye varirya vuryi̱myi̱sara, vurya̱tu̱sara jarye risa̱ju̱ ti̱ta̱ju̱.”
31 Buscai antes o reino de Deus, e todas estas coisas vos serão acrescentadas.
32 “Ne jirya̱suvu̱y, ri̱nu̱tyavadyeri̱, jiryatiy samiy datyasara rajye̱ diyara, sa̱sa̱y yisa̱ nusu̱yadaju̱ jirye.
32 Não temais, ó pequeno rebanho, porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 Jirya̱ma̱ ta̱ryu̱tyara jiberya, jirya̱sa̱y variy yentyutya̱damu riy jantyuvye. Jirya̱ma̱ jvaarya criquiy jiryatimyu̱ ne ra̱rimyityuuchara, jirya̱tidye vichajaya̱sara si̱tenu taratavay jarichumu variy, jasityimyu̱ ne vana̱y satuudichara paranu̱ni̱, dantyamu̱y ne ti̱de ra̱javatyasara jasirya vu̱chujay, ne vinu ruvádera, mitya.
33 Vendei o que tendes, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não se envelheçam; tesouro nos céus que nunca acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Jasityi ravichasara vu̱berya jaryi murichevarya, jasintya ra̱chasara vu̱jechipiya̱jada varintyi.”
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 — ausente —
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e acesas as vossas candeias.
36 — ausente —
36 E sede vós semelhantes aos homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier, e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Jchana̱tyasavay ji̱ta samuchechimyi, jiryatiy sasaryeñuvi̱ samiy jnu̱tyavaryi. Ri̱tay si̱tenu jiryiva, sa̱jdutya ripyatru̱ variyu, sa̱ma̱sataniy variryi jimyuchechimyi jmyijyomu, nu̱tyu saryicha rimyuchechiy, sa̱tidye potyaniy jasiryi.
37 Bem-aventurados aqueles servos, os quais, quando o Senhor vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará assentar à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Saryityi saryeñuvi̱ jnu̱tyavaryi jimyuchechimyi nuporata̱sa, varimyata ra̱sacharajisiy, rirye̱cha jaryi jchana̱tyasavay variy.
38 E, se vier na segunda vigília, e se vier na terceira vigília, e os achar assim, bem-aventurados são os tais servos.
39 Vurya̱ma̱ datya ji̱tara jirya. Saryityi datya̱da rorijya̱mi̱: Sa̱jti̱ paranu̱ni̱, ne saryi sipyateda jiryorimyusiy, ramutiy sajayada paranu̱ni̱ variy su̱biva.
39 Sabei, porém, isto: que, se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria, e não deixaria minar a sua casa.
40 Jiryejerye ji̱ta ra̱ma̱cho̱ jnu̱tyavay, tapi varityimyu̱ ne jirya̱nutuy sa̱jiju̱ Nijya̱mi̱denu, mityamusiy sa̱jti̱sara variy jiryi̱biva.”
40 Portanto, estai vós também apercebidos; porque virá o Filho do homem à hora que não imaginais.
41 Sitaja̱doda ji̱ta Pyítrubay variñi̱ Jesús: “¿Nutyityu̱, jiñiquejasiy nu̱ñijyu̱ra jirya datyadoda niquejada, varimyata tavañijyu̱ ti̱ta̱ju̱?”
41 E disse-lhe Pedro: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Su̱mutya̱jada Nutyityu̱ variñi̱: “¿Mi̱rana̱te muchechiy siityera, mi̱? datyara jarye risa̱ju̱ni̱, jiryatiy sa̱bay sapatru̱ jiryoriy jnu̱tyi̱si̱ju̱ni̱, sa̱tidye sa̱chara riyaru̱rya jmyichara jiryenu muchechimyiyu.
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor pôs sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Jchana̱tyasi̱ ji̱ta jiñu muchechiy, ni̱tiy sasaryenuvi̱ sapatru̱ yivaayadamu.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ri̱tay si̱tenu jiryiva: Sa̱day bay jiberya jnu̱tyi̱ju̱ni̱, sa̱tidye jnu̱tyajaya̱ ti̱ta̱ju̱ jasirya.
44 Em verdade vos digo que sobre todos os seus bens o porá.
45 — ausente —
45 Mas, se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e criadas, e a comer, e a beber, e a embriagar-se,
46 — ausente —
46 Virá o senhor daquele servo no dia em que o não espera, e numa hora que ele não sabe, e separá-lo-á, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 Jiñu muchechiy ji̱ta, jiryatiy sadatya̱dara jipyatru̱ va̱tara, ne vinu daryamusiy su̱dutyaru̱y samiy saju̱ jipyatru̱ra jiberya, dantyamu̱y ne sivaaryu̱rya sava̱tara, sa̱jmutya̱sara variy rajuuraju̱ra jimyusiye̱cha̱da rivasiy.
47 E o servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 Ni̱ni̱ ji̱ta ni̱timyu̱ ne datya̱dara jipyatru̱ va̱tara, sivaayada ji̱ta varirya jiryatimyu̱ ne su̱canuy sapatru̱ra, sa̱day ji̱ta jmutya̱ra tapi ratya̱ musiye̱cha̱da rivasiy. Mi̱ni̱tyi vu̱che̱y jaryiñi̱, vu̱ntuy variy jaryintyiñi̱. Jiryatiy ribe ja̱mura criquiy simu ti̱, rayadaju̱numa ji̱ta rirya̱murichenutaniy rivantidyeñi̱.”
48 Mas o que a não soube, e fez coisas dignas de açoites, com poucos açoites será castigado. E, a qualquer que muito for dado, muito se lhe pedirá, e ao que muito se lhe confiou, muito mais se lhe pedirá.
49 Su̱teda ji̱ta Jesús jadchintyi: “Ri̱deda ji̱ta ra̱tidye jatya mucadinchara jiiday, rañuma tote ji̱quinchusarara.
49 Vim lançar fogo na terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 ¡Ra̱jachi̱niy vamiryamu ray, jaryi vaparu̱tyasa̱ ravyichasara rarunda jto̱jadasa̱ra̱ju̱!
50 Importa, porém, que seja batizado com um certo batismo; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 — ausente —
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, vos digo, mas antes dissensão;
52 — ausente —
52 Porque daqui em diante estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Sa̱jiyaro̱nu ji̱ta vanuni̱ jidyenu, sadenunuma ji̱ta ra̱jiyaro̱nu varintyidyeyu. Nadayaro̱nu ji̱ta vaturu̱ñi̱ jidyetu, daryaday sa̱jiyaro̱nu nanudetu varintyidyeyu. Sadeseda jarye ra̱jiyaro̱nu vaturayu, daryaday sa̱jiyaro̱nu nana̱si̱ntu varintyidyeyu.”
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra sua nora, e a nora contra sua sogra.
54 Saniquetityiyada Jesús variy ruuva nijya̱nvajyuu: “Ru̱nu̱ñumatiy nijya̱nvay radacutyityi rapuryerya, ru̱tay varidye: Ra̱numa jmu, ru̱mu ji̱ta variy.
54 E dizia também à multidão: Quando vedes a nuvem que vem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva, e assim sucede.
55 Ru̱nu̱ñumatiy ra̱sacha samiryunda, ru̱tay variy: Diye ra̱viiday jaryi, si̱tenuni̱day raviiday variy.
55 E, quando assopra o sul, dizeis: Haverá calma; e assim sucede.
56 ¡Jiryi̱tu̱yadamu vichavayu! Jiryedyetya tu̱chodara nu̱tyura runda ra̱cha tariva, ¿nu̱tyuramusimyu̱ ne jiryedyetya jirya rundanchiy, nu̱tyuramusiy? nu̱tyura rivyiche̱chavay nijya̱nvay diye rundamu vichavayu.
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 ¿Nu̱tyuramusimyu̱ ne jiryedyetya jidyiryamusirya jiryatiy vase vichasara darya, nu̱tyuramusiy?”
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 — ausente —
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura livrar-te dele no caminho; para que não suceda que te conduza ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te encerre na prisão.
59 — ausente —
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro ceitil.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.