Mateus 5
Mbeɗe sáka kuni fie (XUO) vs VC
1 Ruɔ nzoɓri ŋgḭi ɓamba vi luo Zezu. Zaɗkaʼa kɔ ri vi na báyḭi lɛ, ka uru a vǎa hil tul mbɔrɔ a kaw ɗi. Lɛɛ, leɗ nduoɓal-ɛri soro í vi kaw lakun-ɛ.Zezu hil tul mbɔrɔ a kaw ɗi a fere nzoɓri fe.|src="CN01700C.TIF" size="span" copy="David C. Cook" ref="5.1"
1 Vendo aquelas multidões, Jesus subiu à montanha. Sentou-se e seus discípulos aproximaram-se dele.
2 Báyḭi lɛ, ka tii sa̰w fére ri fe mii:
2 Então abriu a boca e lhes ensinava, dizendo:
3 «Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i kɔ mii,
3 Bem-aventurados os que têm um coração de pobre, porque deles é o Reino dos céus!
4 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i kaw ɓáy rɛw;
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados!
5 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i se yuɗuɗu;
5 Bem-aventurados os mansos, porque possuirão a terra!
6 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká kɔn ɗáa fe
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão saciados!
7 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i ɓa nzoɓ kɔ́kɔ nun síe nzoɓri;
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia!
8 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká law-ri taŋ kaɗ kaɗ;
8 Bem-aventurados os puros de coração, porque verão Deus!
9 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i ɗaa ha̰ nzoɓri zuɔ ziŋ kḭ,
9 Bem-aventurados os pacíficos, porque serão chamados filhos de Deus!
10 Suoriya ɓa taa nzoɓri ká i kɔ sɛkɛ fe
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus!
11 «Zaɗka nzoɓri raɗ rì, mase i ɗaa nun-rì tuɔ síe, mase i tḭiri rì kḭrɛ ɓoɗ ɓoɗ ɓay tul-i na, suoriya ɓa taa ɓaarì.
11 Bem-aventurados sereis quando vos caluniarem, quando vos perseguirem e disserem falsamente todo o mal contra vós por causa de mim.
12 Ì záy sùo-rì í ɗaa suoriya, ɓay ḭi lɛ, fe tunduo ɓaarì ŋgḭi ɓamba ɗo nulue giyaŋ rì. Munu nda̰w ze, nzoɓri ɗáake fe sɛkɛ ziŋ *nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru ká i ɗo pol ha rì na.»
12 Alegrai-vos e exultai, porque será grande a vossa recompensa nos céus, pois assim perseguiram os profetas que vieram antes de vós.
13 «Ɓaarì na, ì ɗo munu ɓa tom ɓay tul nzoɓri ká tusiri key. Roo lɛ, zaɗka ráake tḭi na wa̰a, fe ḭi nda̰w rɔɔ ɓay ɗáake ha̰ ni yḭ̀i a raa ɓa kḭ rɔɓay lɛ? Fe ká ɓay ɗáake ha̰ ni ndǎɗke na tiya. Ɓa fe ká ɗo nun kúna zuɔ ɓisuy ha̰ nzoɓri tɔɗ ɓáy ɓal-ri hɔy ro.
13 Vós sois o sal da terra. Se o sal perde o sabor, com que lhe será restituído o sabor? Para nada mais serve senão para ser lançado fora e calcado pelos homens.
14 «Ɓaarì na, ì ɓa zaɗ taŋa nzoɓri ká tusiri key. Ŋgɛrɛpuo ká ɗo tul kuo na, faa ká ɓay haŋa ni mṵu sùo-ɛ mṵu na, tiya.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre uma montanha
15 Ɗo faa mbḭw munu nda̰w, nzoɓ ti ɗáa huu taa huu ndele rɔɔ, a mbi tuŋguo guɓa ɗi ya, roo lɛ, kaʼa ɗáa sìi siya ha̰ ni taŋ zaɗ kaɗ kaɗ ká tul nzoɓri riw bele ká i kaw hula na ha ri kɔ́ke zaɗ.
15 nem se acende uma luz para colocá-la debaixo do alqueire, mas sim para colocá-la sobre o candeeiro, a fim de que brilhe a todos os que estão em casa.
16 Ɓe ze, ì ha̰ zaɗ taŋa ɓaarì na ka táŋ kaɗ kaɗ ká pol nzoɓri. Ɓe nda̰w rɔɔ, i kɔ́kɔke fe ɗáa kere ɓaarì na lɛ, i ɗáake riŋ ɗika ɓo tul Bǎa ɓaarì ká kaw nulue na ɓáy.»
16 Assim, brilhe vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem vosso Pai que está nos céus.
17 «Kɔkɔ ká ì kér ká ɓil law-rì mii, mì vi ɓay bumra *bol kusol *Moyze, ɓáy fe fére *nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru na. Ɓi na, mì vi ɓay bumra ya, roo lɛ, mì vi ɓay kíɛ sa̰w fekeri ku na ta-taŋ ɓa kɛlɛ.
17 Não julgueis que vim abolir a lei ou os profetas. Não vim para os abolir, mas sim para levá-los à perfeição.
18 Mì ɓaa ha rì ta-taŋ ɓa tusuɛ kḭ: zaɗka tumbam ɓáy tusiri ɗo kɔɓ ɓáy na, vu fe ká ndḭi ká i vbie ɗo ɓil bol kusolke na ti bumra mbḭw ya, kpṵru maa ɓáy feri riw bele káʼa tḭ́i na, ka tḭi ɓáy zaɗɛ.
18 Pois em verdade vos digo: passará o céu e a terra, antes que desapareça um jota, um traço da lei.
19 Sa̰wke mini ze, nzoɓ ká waɗ tul bol kusol mbḭw, a kɔ ɓa bol kusol ká ndḭi hɔy ká sakra bol kusol ha̰wri, rɔɔ a fere kṵ-ɛri ɓay haŋa ri ɗaa munu na nda̰w lɛ, nzoɓke ku na, Ŋgɛrɛwṵru a kɔ́kɔ ni ɓa nzoɓ ká ndḭi hɔy ká ɓil puoruo ɓe. Roo lɛ, nzoɓ ká ɗo tul bol kusol key na ɓáy zaɗɛ nzɛɗɛm, a fere kṵ-ɛri ɓay haŋa ri ɗaa munu na nda̰w lɛ, nzoɓke ku na, Ŋgɛrɛwṵru a kɔ́kɔ ni ɓa nzoɓ luye ká ɓil puoruo ɓe.
19 Aquele que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e ensinar assim aos homens, será declarado o menor no Reino dos céus. Mas aquele que os guardar e os ensinar será declarado grande no Reino dos céus.
20 Mì ɓaa ha rì ta-taŋ: zaɗka ì ɗaa vu mbom ɓo tul fe ká Ŋgɛrɛwṵru hii na kal tul vu mbom ká *Fariziri ɓáy *nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɗaa na ya lɛ, *puoruo Ŋgɛrɛwṵru na ɓa taa ɓaarì ya.»
20 Digo-vos, pois, se vossa justiça não for maior que a dos escribas e fariseus, não entrareis no Reino dos céus.
21 «Ɓaarì na, ɓay ká i ɓaa ha̰ bulu naari ká piɛɗke lew na, ì laa nda̰w. Ɓayke ɓaa mii: “Mù ti ika nzoɓ ya; a zaɗka nzoɓ i huɗ lɛ, i haŋa ni se pol nzoɓ kúŋ sal ɓayri ha ri ɗaa ɓay ɓo tul-e ha̰ ni kɔ sɛkɛ fe.”
21 Ouvistes o que foi dito aos antigos: Não matarás, mas quem matar será castigado pelo juízo do tribunal.
22 Roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì ta-taŋ: nzoɓ ha̰a ha̰a ká law-ɛ fa̰a ni ká tul yṵ-ɛ lɛ, maa ɓay séke ni pol nzoɓ kúŋ sal ɓayri. A nzoɓ ká ɗi yṵ-ɛ “mbuo” lɛ, maa ɓay séke ni pol *nzoɓ kúŋ sal ɓay luyeri. A nzoɓ ká kɔ yṵ-ɛ ɓa kɔ̀kɔ nzoɓ lɛ, maa ɓay vbuka ni ɓo ɓil huu ká ru-ruma ya.
22 Mas eu vos digo: todo aquele que se irar contra seu irmão será castigado pelos juízes. Aquele que disser a seu irmão: Raca, será castigado pelo Grande Conselho. Aquele que lhe disser: Louco, será condenado ao fogo da geena.
23 Munu zu lɛ, zaɗka mù se *hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru ɓay haŋa ni *fe poy, rɔɔ mú ker se tul yṵ-ɔ ká mù ɗaa ɓay ziŋ ni lɛ,
23 Se estás, portanto, para fazer a tua oferta diante do altar e te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 mu ála fe poy na ku ká ɓo zaɗɛ, a mú yḭ̀i mú vǎa zúɔ ziŋ ni nda̰w rɔɔ, mú ví mbi fe poyke na ha̰ Ŋgɛrɛwṵru ɓáy.
24 deixa lá a tua oferta diante do altar e vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; só então vem fazer a tua oferta.
25 «Zaɗka nzoɓ ɗaa ɓay ziŋ mù, rɔɔ ɓo ɓáy kḭ í se mbḭw hɔy ɓa zaɗ fɔ́ŋ ɓay lɛ, mu léke ɓayke ziŋ ni ɓa vaa hɔy ɓáy seɗ ɓaarì ká faa na ku, ɓo ha̰ ni ka pɔ́ŋ mù. Munu ya lɛ, kaʼa ɗáa kpṵru ha̰ mù se nzaa nzoɓ kúŋ sal ɓay. Lɛɛ, nzoɓ kúŋ sal ɓay na a ɗáa mù nduo ndúo dɔma̰y mgbaka nzoɓri ha̰ ni suru mù yɔɗ ɓo hul sal.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás em caminho com ele, para que não suceda que te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao seu ministro e sejas posto em prisão.
26 Mì ɓaa ha̰ mù ta-taŋ ɓa tusuɛ kḭ: mù ti tḭ́i ká zaɗɛ ku ya, kpṵru maa ɓáy mbɔl ɓori ká mù púo ɔ ŋgiɗ bele nda̰w rɔ!»
26 Em verdade te digo: dali não sairás antes de teres pago o último centavo.
27 «Ɓay ká i ɓaa ha rì na, ì laa nda̰w. Ɓayke ɓaa mii: “Mù ti ɗáa nun pie ya.”
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 A roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì ɓa tusuɛ kḭ: nzoɓ ha̰a ha̰a ká kɔ-kɔ́m ɗeke ɓa luo má̰y nzoɓ ɓáy nun pie lɛ, ka naa ziŋ ni ká ɓil law-ɛ ɗɔɗ ro zu.
28 Eu, porém, vos digo: todo aquele que lançar um olhar de cobiça para uma mulher, já adulterou com ela em seu coração.
29 Munu zu lɛ, zaɗka nun-a fi hoɗo ze ha̰ mù ɗaa feya̰a lɛ, mu ŋgókɗo mú naa ni, mú vbu ni biŋ ɓo ɓisuy. Ɓay haŋa nun-a mbḭw tiya na, ndaɗ mba séke ɓáy sùo-ɔri riw bele se zaɗ kɔ́kɔ sɛkɛ fe ká ɓil huu ká ru-ruma ya.
29 Se teu olho direito é para ti causa de queda, arranca-o e lança-o longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo todo seja lançado na geena.
30 A zaɗka nduo hoɗo ɓo ze ha̰ mù ɗaa feya̰a lɛ, mu kuŋ ni mú vbu ni biŋ ɓo ɓisuy. Ɓay haŋa nduo-ɔ mbḭw tiya na, ndaɗ mba séke ɓáy sùo-ɔri riw bele se zaɗ kɔ́kɔ sɛkɛ fe ká ɓil huu ká ru-ruma ya.»
30 E se tua mão direita é para ti causa de queda, corta-a e lança-a longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo inteiro seja atirado na geena.
31 «I ɓaa pola lew nda̰w mii: “Nzoɓ ká nii má̰y ɓe na, ndaɗ ɓay haŋa ni ka ɗaa mbeɗe níi má̰y ɓe na, a ha̰ ni nda̰w rɔɔ a nii ni zɔ́l ɓáy.”
31 Foi também dito: Todo aquele que rejeitar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 A roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì: wa̰ra nzoɓ ha̰a ha̰a ká ɗo ɓáy má̰y ká nzaa wa̰ra kḭ ya, rɔɔ wa̰ra nii ni na, zaɗka má̰yke na ya̰a wa̰ra kḭ lɛ, wa̰ra ká nii ni na ze ɗaa ha̰ ni vi ɓa má̰y ɗáa nun pie. Wa̰ra nzoɓ ká ya̰a ni na kara ɗaa nun pie nda̰w.»
32 Eu, porém, vos digo: todo aquele que rejeita sua mulher, a faz tornar-se adúltera, a não ser que se trate de matrimônio falso; e todo aquele que desposa uma mulher rejeitada comete um adultério.
33 «Rɔɓay, ɓay ká i ɓaa ha̰ bulu naari ká piɛɗke lew na, ì laa nda̰w. Ɓayke ɓaa mii: “Fe ká mù haa huɗ ɓay ɗáa na, mu pɔ́ŋ fal-ɛ ya, a mú ɗaa feke ká mù haa huɗke ká nun Ŋgɛrɛmbay na, ha̰ ni ka ɔ ɓáy zaɗɛ.”
33 Ouvistes ainda o que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 A roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì ɓay haŋa rì haa huɗ ya mgbaŋ. Mu haa huɗ ɓáy riŋ nulue ya, ɓay ḭi lɛ, nulue na ɓa zaɗ káw Ŋgɛrɛwṵru.
34 Eu, porém, vos digo: não jureis de modo algum, nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Mu haa huɗ ɓáy riŋ tusiri ya nda̰w, ɓay ḭi lɛ, tusiri na ɓa zaɗ tɔkɔ ɓal-ɛ. Mu haa huɗ ɓáy riŋ Zuruzalɛm ya, ɓay ḭi lɛ, Zuruzalɛm na ɓa ŋgɛrɛpuo Mbay Luye.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Mu mgba tul-a mú háake huɗ ya nda̰w, ɓay ḭi lɛ, mù maa ɓay haŋa sṵy tul-a mbḭw mini kara ka fuu ya nda̰w, mù maa ɓay fɛ́rɛ ni ha̰ ni vi ɓa pire ya nda̰w pi.
36 Nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes fazer um cabelo tornar-se branco ou negro.
37 Ndaɗ ɓay haŋa rì ɓaa ɓay kpaɗ hɔy. “Ɓa tusuɛ” lɛ, ɓa tusuɛ kḭ, a “ɓa tusuɛ ya” laa lɛ, ɓa tusuɛ ya kḭ laa zu. Ɓay ha̰wri ká ì ɗaa zuɔ ɗi ku na, uru saa luo ŋgɛrɛtemndaya ro zu.»
37 Dizei somente: Sim, se é sim; não, se é não. Tudo o que passa além disto vem do Maligno.
38 «Ɓay ká i ɓaa pola lew na, ì laa nda̰w. Ɓayke ɓaa mii: “Nzoɓ ká fṵmra nun kṵ-ɛ lɛ, i fṵ́mra nun-ɛ na nda̰w, a nzoɓ ká haw sere kṵ-ɛ laa lɛ, i háw ser-e na nda̰w laa.”
38 Tendes ouvido o que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 A roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì: fe ndaya ká nzoɓ ɗaa ziŋ mù na, mu vbíɗa gbaa ndaake ya. Zaɗka nzoɓ nda hala nun-a fi hoɗo lɛ, mu fɛ́rɛ fi gel ha̰ ni ka nda nda̰w.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao mau. Se alguém te ferir a face direita, oferece-lhe também a outra.
40 Zaɗka nzoɓ hii ɓay mbika tul-a ɓay séke mù zaɗ fɔ́ŋ ɓay ɓay ya̰aŋa gari fi siya ɓo lɛ, mu mbi maagari ɓo mú ɗaa nde tul-e ha̰ ni nda̰w.
40 Se alguém te citar em justiça para tirar-te a túnica, cede-lhe também a capa.
41 Zaɗka nzoɓ sɔɗ mù ɓay haŋa mù se ziŋ ni sal faa mbḭw lɛ, mu se ziŋ ni sal faa siɗi.
41 Se alguém vem obrigar-te a andar mil passos com ele, anda dois mil.
42 Nzoɓ ká gɔ́ŋ mù fe na, mu ha̰ ni; a nzoɓ ká hii ɓay kpáka mù fe laa lɛ, mú ɓéɗ ni ya.»
42 Dá a quem te pede e não te desvies daquele que te quer pedir emprestado.
43 «Ɓay ká i ɓaa ká piɛɗke lew na, ì laa nda̰w. Ɓayke ɓaa mii: “Mù híi kṵ-ɔ, a mú tuŋ nzoɓ tul ŋga̰ni ɓo na ká̰y.”
43 Tendes ouvido o que foi dito: Amarás o teu próximo e poderás odiar teu inimigo.
44 A roo lɛ, ɓi na, mì ɓaa ha rì: ì kɔ nzoɓ tul ŋga̰ni ɓaarì ɓa nzoɓ nun-rì, a í ɗaa nzaa ɓay kere ɓay tul nzoɓri ká i ɗaa nun-rì tuɔ síe.
44 Eu, porém, vos digo: amai vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam, orai pelos que vos {maltratam e} perseguem.
45 Ɓe nda̰w rɔɔ, ì ví ɓa vu Bǎa ɓaarì Ŋgɛrɛwṵru ká kaw nulue na ɓáy. Ɓe na, ka ha̰ síe ɓe tḭi tul nzoɓ law mgbɔ́rɔri nda̰w, nzoɓ law kereri nda̰w pi. Rɔɓay, ka ha̰ mbam tɔ tul nzoɓ fe ɗáa ɓáy zaɗɛri ká nun-ɛ nda̰w, tul nzoɓ fe ɗáa ka̰ayari kara nda̰w pi.
45 Deste modo sereis os filhos de vosso Pai do céu, pois ele faz nascer o sol tanto sobre os maus como sobre os bons, e faz chover sobre os justos e sobre os injustos.
46 Zaɗka ì hii nzoɓri ká i kɔ rì ɓa nzoɓ nun-ri kḭ hɔy na wa̰a, ɓay ḭi nda̰w rɔɔ Ŋgɛrɛwṵru a haŋa ri fe tunduo lɛ? Wa̰a, *nzoɓ ya̰aŋa larimbuori ká ì kɔ ri ɓa nzoɓ ndayari na, i ɗaa faa mbḭw munu nda̰w ya lɛ woo!
46 Se amais somente os que vos amam, que recompensa tereis? Não fazem assim os próprios publicanos?
47 Zaɗka ì hii soko ha̰ yṵ ɓaarì kḭ hɔy na wa̰a, fe ḭi ze ɓa fe kere ká ɗo ɓoɗ ká ì ɗaa na lɛ? Nzoɓri ká i tuu Ŋgɛrɛwṵru ya hɔy kara, i ɗaa munu na nda̰w ya lɛ?
47 Se saudais apenas vossos irmãos, que fazeis de extraordinário? Não fazem isto também os pagãos?
48 «Munu zu lɛ, ì ɗo ɓáy zaɗɛ nzɛɗɛm faa mbḭw munu ká Bǎa ɓaarì Ŋgɛrɛwṵru ká kaw nulue ɗo ɓáy zaɗɛ nzɛɗɛm na.»
48 Portanto, sede perfeitos, assim como vosso Pai celeste é perfeito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.