Lucas 12
Tutu ii - Kaꞌan ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu (XTN) vs ARA
1 Te vi nini siun kuu, te ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te vi suaꞌa ka jexin niꞌnu tnaꞌi ja kuaꞌa ndevaꞌi kuu. Te ni jinkondee Jesús kaꞌan ya xtnañuꞌu ka nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya:
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Chi tu na in guaa kuu ja koyuꞌu ja ma tuu ndijin, te ni in maa kuu ja kiyuꞌu, chi ndiꞌi tuu ndijin, te vi kuni ñayiu.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Te yun guaa ndiꞌi tnoꞌo ja ka kaꞌan yuꞌu ni nuu nee, kejioo ndijin ja vi kuni taka ñayiu. Te ndiꞌi tnoꞌo ja ka kaꞌan yuꞌu ni ndusoꞌo inka ñayiu ja oo ini veꞌe, ndiꞌi tnoꞌo yun kejioo ja vi kana jaa ñayiu ndee siki veꞌe ―jiñaꞌa Jesús.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 Yun te jiñaꞌa ka ya:
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Su kaxtnoꞌo san na xiin nuu guaa vi koyuꞌu ni: Vi koyuꞌu ni nuu ia Dios, chi maa ya guaa kuu ndakindee ya ja ka teku ni, te suni ndiso tniuu ya ja tnaa ña ya nuu andeya. Te nuu maa ya guaa vi koyuꞌu ni.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ’Su vi kondiaꞌa ni ja tisala, chi tu ka ndee yaꞌu ti, chi ndee uꞌun ti ja uu pesu. Te vini saa, te ni in ti, tu ndunaa ini ia Dios ja jito ya ti.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Te ¿ndee ka maa ni ja ndunaa ini ña ia Dios? Te ndee ixi xini ni naꞌa ya nasaa ka kuu. Te ma vi koyuꞌu ni, chi ka ndee yaꞌu ka maa ni saa taka tisala kueli yun.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 ’Te kaꞌan san ja ndiꞌi ñayiu ka ndaa yuꞌu nuu sava ka ñayiu ja ka kandija ñai jin san, te suni sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi suni ndaa yuꞌu san nuu ia ka jinokuechi nuu Tata Dios ja ka kandija ñai jin san.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Su na ñayiu tu ndaa yuꞌu ja kandija ñai jin san nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, te suni ma ndaa yuꞌu san nuu ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka kandija ñai jin san.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Kuakaꞌnu ini ia Dios jin ñayiu kaneꞌe ña jin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, su ma kuakaꞌnu ini ya jin ñayiu kaneꞌe ña jin Espíritu ya.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Nuu ka jaka ña ja ka kanakau ni nuu ndaꞌa tee ka tatnuni nuu veꞌe ii sinagoga, axi nuu ndaꞌa tee ka jaꞌnde kuechi, axi nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te ma vi kondiꞌni ni naxa vi kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa ni, axi naxa vi kuñaꞌa ni.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Chi nuu kuyatni ja vi kaꞌan ni, te kaxtnoꞌo maa Espíritu ia Dios na tnoꞌo kuu ja vi kaꞌan ni ―jiñaꞌa Jesús.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Te neꞌu ñayiu yun ni kee in tee, te jiñaꞌa de nuu Jesús:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Te jiñaꞌa Jesús:
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Yun te jiñaꞌa ya nuu ndiꞌi ñayiu yun:
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya:
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Te ni ndakani ini de jin anu de: “¿Naxa saꞌo, te tu ndee nune ja tavaꞌo ja ni kee nuu ñundeꞌio?” kachi de.
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Yun te ni ndakani guaꞌa ini de, te ni kachi de: “Suaꞌa na saꞌo: na kanio yaka yaꞌa, te na ndasaꞌo ja naꞌnu ka, nagua ja yun tavaꞌo ndiꞌi ja ni kee nuu ñundeꞌio vi taka ja nevaꞌo.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Yun te na ndatatuo, chi ja ni tavaꞌa kuaꞌo nagua ja kokao kuaꞌa kuia, te na kaa na koꞌo vi na kusii inio, chi tu nagua jaꞌni ka ña jion”, kachi de.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Su yun te jiñaꞌa ia Dios: “Tee vasa, vi jakuaa vitna kuu ron, te ¿na in kuu ja kendoo jin ndiꞌi ja ni tavaꞌa ron jian?” ―jiñaꞌa ya―.
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Te saa kuu jin taka ñayiu ka ndioo ini ja vi kuu kuikai ñuyiu yaꞌa, su ka kundaꞌui nuu ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Chi ja ndee yaꞌu ka kuu anuo masu ndei jao, te suni ndee yaꞌu ka yiki kuñuo masu saꞌun niꞌnuo.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Vi kondiaꞌa ni tikaka, ja ni tu ka jitu ti, ni tu ka ndaxtutu ti ja vi kaa ti, ni tu ka nevaꞌa ti yaka ti. Su visi ni saa, te jiñaꞌa ia Dios ja ka jaa ti. Te viꞌi ka tu maa ni, te ka ndee yaꞌu ka ni nuu ia Dios saa kiti ndagua yun.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Te visi na vi kondiꞌni ndevaꞌa ni, su ma kuu vi ndaskuaꞌnu ni yiki kuñu ni ni in yiki.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Te nuu ja vi ni in tniuu luluu ma kuu vi saꞌa ni, te ¿nau ja ka ndiꞌni ni ja jaꞌa sava ka ndatniuu?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 ’Vi kondiaꞌa ni naxa ka jaꞌnu ita yuku ja luu ka ndaa, te ni tu ka satniuu, ni tu ka kunu. Su sein chi kaꞌan san suaꞌa: Ja ni Salomón jin ndiꞌi javii ni onevaꞌa de, te ni tu ni oniꞌnu de nagua luu ka ndaa ita yun.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Chi nuu ja saa skuiꞌnu ia Dios jin yuku yun ja vitna oi, te xtnee vija kei nuu ñuꞌu ja kai, te viꞌi ka tu maa ni ja ma skuiꞌnu ña ya, visi tu ka kandija guaꞌa ni.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Yun guaa maa vi kondiꞌni ni nagua kuu ja vi kaa ni, vi ja vi koꞌo ni, te ni ma vi koyuꞌu ni.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Chi ndiꞌi yaꞌa kuu ja ka nduku ñayiu ñuyiu. Su Tata Dios, chi ja jini ya nagua kuu ja ka jaꞌni ña jin ni.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Te guaꞌa ka kuu ja vi nduku ni ja vi koo ni nuu tatnuni ia Dios, te naꞌa maa ya ja taa ya ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jin ni ―jiñaꞌa Jesús.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 ’Ma vi koyuꞌu ni, ja ka kuu ni na kuinio in taju luluu ndikachi san, chi ni junkuaan ini Tata Dios ja taa ya nuu tatnuni ya vi koo ni.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Vi xiko ni ja ka nevaꞌa ni, te vi kuñaꞌa ni xuꞌun nuu ñayiu ka kundaꞌu. Vi saꞌa ni na kuinio in itni ja tu kuu tuꞌu, te vi skaya ni jakuika vi konevaꞌa ni guaa ndee andivi, nuu ma kuu ja kiuu kuiꞌna, te ni ma kiuu tikixin ja xnaa ti.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Chi nuu oo jakuika ka nevaꞌa ni, te suni yun vi koo anu ni.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 ’Vi kotuaꞌa ni, te vi ndaxnuu ni lámpara ni.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Te vi kokuu ni na kuinio in tee jinokuechi ja ndetu de ja ndajiokuiin jitoꞌo de, ja kuaꞌan tee yun in viko tnandaꞌa. Te vija oo tuaꞌa de ndetu de nagua ja nuu na kana tee yun yeꞌe, te ñama ndakune de.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Na taꞌu na ndetu tee jinokuechi yun nuu ja ndito de nukuꞌun ña jitoꞌo de nuu ndajino tee yun. Te kaꞌan ndandaa san ja juntaa ña maa jitoꞌo yun nuu mesa, te vi maa de kunukuechi ja jioneꞌe de ndei kaa tee jinokuechi yun.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Te na taꞌu na ndetu tee jinokuechi nuu ja ndito de nukuꞌun ña jitoꞌo de, visi vi ñuu sagua axi nuu makundikin ndenta jitoꞌo de.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Su vi kuni maa ni tnoꞌo yaꞌa: ja nuu ja siun, te jini in tee xiin veꞌe na ore kenta kuiꞌna, chi kondito de, te ma kuandetu de ja kiuu kuiꞌna yun veꞌe de ja suꞌu.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Te suni saa ni maa ni, vi kotuaꞌa ni, chi ore ja tu ka nee ini ni, te ndenta sein, ja kuu san Seꞌe Teyii ―jiñaꞌa Jesús.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Yun te ni jikan tnoꞌo Pedro:
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Jesús:
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Na taꞌu na ndetu tee jinokuechi yun ja nuu ndii jitoꞌo de, te nukuꞌun ña de ja skunkuu guaꞌa de ndiꞌi tniuu ni teku tniuu de.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Chi kaꞌan ndaa san ja chitniuu ña jitoꞌo de yun ja suu de kotatnuni nuu ndiꞌi ja nevaꞌa tee yun.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Su nuu na ndakani ini tee jinokuechi yun jin anu de: “Ma ndajiokuiin yachi jitoꞌo”, te jinkondee de kani de sava ka tee vi ñaꞌa ka jinokuechi yun, te jinkoo de kaa de vi koꞌo de vi jini de.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Te sanaa ni, te ndajino jitoꞌo de kiuu tu nee tu kuu ni ini de vi ore ja tu jini de. Te kani ndevaꞌa ña tee yun, te tnaa ña de nuu vi tniuyaꞌu tee kueꞌe yun yika kuechi de jin ñayiu tu ka kandija.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ’Chi tee jinokuechi ja jini de naxa junkuaan ini jitoꞌo de, te tu saꞌa tuaꞌa de ja skunkuu de, tee yun, chi kuaꞌa ka jichi kani ña jitoꞌo de.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Su tee jinokuechi ja tu jini de ja jakueꞌe kuu ja saꞌa de, chi joo ni kani ña jitoꞌo de. Chi ñayiu xiin nuu ni jiñaꞌa kuaꞌa ka Jitoꞌo, te suni kuaꞌa ka ndakan de nui. Te ñayiu ja kukanu guaꞌa ka ini ña de, chi kuaꞌa ka kakan de nui ―jiñaꞌa ya.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Te jiñaꞌa ka Jesús:
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Su tnaꞌa san kuaꞌa tnundoꞌo, te yun guaa kusuchi ndevaꞌa ini san, guaa ndee na skunkuu.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Ka ndakani ini ni ja ni kee san ja vi koo mani ni jin ñayiu. Su kaꞌan san ja ñaꞌa, chi saa suaꞌa ja vi saꞌa siin tnaꞌa ñayiu.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Chi ndee vitna jin kiuu kuaꞌon, vi jinkondee ñayiu in veꞌe vi kuu siin ja jaꞌa san. Te vi ndakoo uni siki ui, te ui siki uni.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Te vi saꞌa siin tnaꞌa yua jin seꞌe, vi seꞌe jin yua, vi siꞌi jin seꞌe siꞌi, te seꞌe siꞌi jin nanai, vi janu jin nana xiso, vi nana xiso jin janu ―jiñaꞌa Jesús.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Te suni jiñaꞌa Jesús nuu ñayiu kuaꞌa yun:
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Te nuu jinkiꞌi tachi nana nuu ichi sur, te ka kaꞌan ni ja saꞌa iꞌni, te vi saa ndija kuu.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 ¡Seꞌe ndijani ini! ¿Naxa kuu taka seña andivi vi nuu ñuꞌu ja ka jinkuꞌun ini ni, te naxa kuu seña ja saꞌa maa san vitna ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni? ―jiñaꞌa ya.
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Te jiñaꞌa ka Jesús:
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Chi nuu na in ñayiu kaꞌan kuechi siki ni, te konuu ini ni ja saꞌa ndaa ni jin ñayiu yun nuu ichi kuaꞌankuei ni, ama ka ja kanakau ni nuu ndaꞌa tee netniuu. Chi nuu tuu, te ndasiaꞌa ña de nuu ndaꞌa tee jaꞌnde kuechi, te tee jaꞌnde kuechi yun ndasiaꞌa ña de ndaꞌa ndajaꞌa, te vi kasi ña tee yun vekaa jin ni.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Te ja saa, chi kaꞌan san ja ma yaa ni yun vi guaa ndee tniuyaꞌu ndiꞌi ni ja ndita ni ―jiñaꞌa Jesús.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.