Daniel 2
Tutu ii - Kaꞌan ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu (XTN) vs VC
1 Te kuia kuu uu ja tatnuni rey Nabucodonosor, ni jika jani nuu de, te ndiꞌni ndevaꞌa de, te vi ña ni ndii ka ñuaꞌna nuu de ja ndakusun de.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos que lhe perturbaram a tal ponto o espírito, que perdeu o sono.
2 Yun te ni tatnuni de ja ni ka kana ña jin tee ka jitotnuni vi tee ka skuaꞌa siki kimi vi tee tasi vi tee ndichi, nagua ja na vi kaꞌan de na jani kuu. Te nuu ni jinokuei de, te ni jaꞌankuei de nuu oo rey.
2 Mandou chamar os escribas, os mágicos, os feiticeiros e os caldeus para lhe fazerem a interpretação. Estes vieram apresentar-se diante do rei.
3 Te jiñaꞌa rey nuu de:
3 Tive um sonho, disse-lhes, e meu espírito se consome à procura do significado.
4 Yun te ni ka kaꞌan tee ndichi yun nuu rey jin saꞌan arameo, te ka jiñaꞌa de:
4 Os caldeus responderam ao rei {em língua aramaica}: Senhor, longa vida ao rei! Narra teu sonho para que teus servos dêem a interpretação.
5 Te jiñaꞌa rey nuu tee ndichi yun:
5 O rei disse aos caldeus: para mim é coisa decidida: se não me explicardes o conteúdo do sonho bem como sua significação, sereis estraçalhados e vossas casas reduzidas a um montão de imundícies.
6 Su nuu ja na vi kaꞌan ni naxa ni jani san vi naxa kei ja ni jani san, te vi niꞌi ni ja skutaꞌu ña san vi jandiuxi, vi koo jayiñuꞌu ndevaꞌa nuu ni. Te yun guaa vi kaꞌan ni naxa ni jani san vi naxa kei ja ni jani san ―jiñaꞌa de.
6 Mas se me revelardes tanto o conteúdo quanto a significação do sonho, recebereis de mim donativos, presentes e grandes testemunhos de honra. Portanto, dizei-me meu sonho e o que ele significa.
7 Te jichi kuu uu ka jiñaꞌa tee ndichi yun:
7 De novo responderam: Que o rei narre o sonho a seus servos e nós faremos a interpretação.
8 Su jiñaꞌa rey:
8 Sei agora perfeitamente, continou o rei, que procurais ganhar tempo, porque sabeis que estou bem decidido
9 Su nuu ja ma vi kaꞌan ni naxa ni jani san, te invaa ni tnundoꞌo vi tnaꞌa ni, chi ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni ja vi kaꞌan ni tnoꞌo tnoꞌo, te vi xndaꞌu ña ni jin san, guaa ndee na sama ini san. Su vi kaꞌan ni naxa ni jani san, nagua ja na kuni san ja suni kuu vi kaꞌan ni naxa kei ja ni jani san ―jiñaꞌa de.
9 a aplicar-vos a dita sentença, se não me revelardes o conteúdo de meu sonho. Estais combinados a mentir-me e a enganar-me, esperando que as circunstâncias mudem. Vamos, dizei-me o que sonhei e eu saberei se sois capazes de dar a interpretação.
10 Te ka jiñaꞌa tee ndichi yun nuu rey:
10 Os caldeus deram ao rei esta resposta: Não há homem algum sobre a terra que possa fazer o que exige o rei. E, de fato, jamais rei algum, por maior e mais poderoso que tenha sido, pediu tamanha coisa a um escriba, mágico ou caldeu.
11 Chi tnoꞌo ja jikan tnoꞌo ña ni, vi tata rey, kuu in tnoꞌo vijin ndevaꞌa, te tu na in ñayiu kuu kuni. Maintnoꞌo chuꞌchi, guaa ka jini ya, su tu ka oo ia yun neꞌu ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌa de.
11 A questão proposta pelo rei é difícil e ninguém poderia dar a solução ao rei, a não ser os deuses que estão excluídos do trato com os seres carnais.
12 Nuu ni onini rey tnoꞌo yun, te ni kiti ndevaꞌa ini de, te ni tatnuni de ja vi kaꞌni ndiꞌi tee ndichi ka oo ñuu Babilonia.
12 Com isso, o rei encolerizou-se e, na sua fúria, deu ordem para matarem todos os sábios de Babilônia.
13 Te ni ka xtutenuu de tnoꞌo ni kee nuu kaꞌan ja vi kaꞌni ndiꞌi tee ndichi, te suni ni ka ndanduku de Daniel vi sava ka suchi ka ndeka tnaꞌa jin, nagua ja vi kaꞌni ña de jin.
13 A sentença foi publicada e o massacre dos sábios começou. Procuravam Daniel e seus comapanheiros para matá-los,
14 Te nuu kuaꞌan Arioc, tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu nuu oo rey, ja kaꞌni de tee ndichi ka oo Babilonia, yun te ni kaꞌan ndichi kaꞌan kaji Daniel nuu Arioc yun,
14 quando este dirigiu a Arioc, chefe da guarda do rei, que havia saído para executar todos os sábios babilônios, palavras cheias de prudência e sabedoria:
15 te ni jikan tnoꞌi:
15 Por que, perguntou-lhe, uma sentença tão severa da parte do rei? Arioc expôs-lhe o assunto,
16 Yun te ñama ni jaꞌan Daniel nuu oo rey, te ni jikain ja na kondetu nuu ka de, nagua ja na kuu kaꞌin naxa ni jani de vi naxa kei jani yun.
16 e logo Daniel decidiu-se ir ao rei, para pedir-lhe a concessão de uma prorrogação: daria então ao rei a interpretação {pedida}.
17 Yun te kuanoꞌo Daniel veꞌi, te ni kaxtnoꞌi ja siun kaa tnundoꞌo ka tnaꞌi nuu Ananías vi Misael vi nuu Azarías, suchi ka oo jin.
17 Logo que voltou do rei, Daniel pôs a par do assunto seus companheiros Ananias, Misael e Azarias.
18 Te ni kaꞌin ja na vi kakain nuu ia Dios oo ndee andivi ja na kundaꞌu ini ña ya siki jani oyuꞌu yun, nagua ja ma vi kui jin sava ka ñayiu ndichi ka oo Babilonia yun.
18 Pediu-lhes para implorarem a misericórdia do Deus dos céus a respeito desse enigma, a fim de que não matassem Daniel e seus companheiros com o resto de Babilônia.
19 Yun te nuu jakuaa suaꞌa, te ni ndaskuni ña jani oyuꞌu yun jin Daniel, te ni ndakuantaꞌu kaꞌnui nuu ia Dios oo ndee andivi,
19 O mistério foi então revelado a Daniel numa visão noturna. Pelo que, bendizendo o Deus dos céus,
20 te jiñaꞌi:
20 Daniel expressou-se como segue: Bendito seja o nome de Deus de eternidade em eternidade, porque a ele pertencem a sabedoria e o poder!
21 Te maa ya sama tiempu vi kuia,
21 É ele quem faz mudar os tempos e as circunstâncias; é ele quem depõe os reis e os enaltece; é ele quem dá sabedoria aos sábios e talento aos inteligentes.
22 Te maa ya skuni ña javijin vi ja oo yuꞌu,
22 É ele quem revela os profundos e secretos mistérios, quem conhece o que está mergulhado nas trevas, junto ao qual habita a luz.
23 Te nuu maa ni ndakuantaꞌu san
23 Ó Deus de meus pais, eu vos exalto e vos louvo, porque vós me destes a prudência e a força, e porque vós nos manifestastes o que vos pedimos, revelando-nos o sonho do rei.
24 Yun te ni jaꞌan Daniel nuu oo Arioc, tee xiin nuu ni tatnuni rey ja kaꞌni de tee ndichi ka oo Babilonia, te jiñaꞌi suaꞌa:
24 Depois disso, Daniel foi procurar Arioc, a quem o rei tinha incumbido do massacre dos sábios de Babilônia. E falou-lhe assim: Não mandes matar os sábios de Babilônia. Introduze-me à presença do rei para que eu lhe dê a explicação.
25 Yun te ñama kuiti ni jaka ña maa Arioc jin Daniel nuu oo rey, te jiñaꞌa de suaꞌa:
25 Arioc apressou-se em conduzir Daniel junto ao rei, dizendo-lhe: Achei, entre os deportados da Judéia, um homem que dará ao rei a explicação desejada.
26 Yun te jiñaꞌa rey nuu Daniel, suchi ni ka ndaxnani Beltsasar:
26 O rei dirigiu a palavra a Daniel {que tinha o cognome de Baltazar}: És realmente capaz, disse-lhe, de desvendar-me o sonho que tive e fornecer-me a interpretação?
27 Te jiñaꞌa Daniel nuu rey:
27 O mistério cuja revelação o rei pede, respondeu Daniel ao rei, nem os sábios, nem os mágicos, nem os feiticeiros, nem os astrólogos são capazes de revelar-lhos.
28 Su oo in ia Dios ndee andivi ja skuni ña ya tnoꞌo oyuꞌu, te maa ya ni kaxtnoꞌo nuu ni, vi rey Nabucodonosor, nagua kokuu kiuu ja vaji nuu kuee ka. Yaꞌa kuu jani ni vi ja ni jini ni nuu katuu ni nuu jito ni kixin ni.
28 Mas no céu existe um Deus que desvenda os mistérios, o qual quis revelar ao rei Nabucodonosor o que deve suceder no decorrer dos tempos. Eis, portanto, teu sonho e as visões que se apresentaram a teu espírito quando estavas em teu leito.
29 ’Nuu katuu ni, vi tata rey, nuu jito ni, te ni kii ja ndakani ini ni naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka. Te ia ja skuni ña tnoꞌo oyuꞌu ni xneꞌe ya naxa kaa ja kokuu.
29 Senhor, os pensamentos que vieram ao teu espírito, enquanto estavas em teu leito, são previsões do futuro: aquele que revela os mistérios mostrou-te o futuro.
30 Te ni xneꞌe ya nuu maa san tnoꞌo oyuꞌu yaꞌa, su masu chia ndichi ka san saa sava ka ñayiu ñuyiu, chi saa nagua ja kaxtnoꞌo san nuu maa ni, vi tata rey, naxa kei jani ni, te saa nagua ja jinkuiꞌnu ini ni nagua ndakani ini ni.
30 Quanto a mim, se esse mistério me foi desvendado, não é que haja mais sabedoria em mim do que nos outros homens, mas para eu dar ao rei a interpretação, a fim de que se faça luz nos pensamentos do teu coração.
31 ’Te nuu jani yun ni jini ni, vi tata rey, in jakaꞌnu ndevaꞌa ja na kaa ñayiu. Te kaꞌnu ndevaꞌa kuu vi yeꞌe tajan, nukuiin ichi nuu ni, te ioo ndevaꞌa jito.
31 Senhor: contemplavas, e eis que uma grande, uma enorme estátua erguia-se diante de ti; era de um magnífico esplendor, mas de aspecto aterrador.
32 Te xini yun kuu oro ninoꞌo, te ndika vi ndaꞌa kuu plata, te chii vi kuñu kokin siꞌin kuu bronce.
32 Sua cabeça era de fino ouro, seu peito e braços de prata, seu ventre e quadris de bronze,
33 Te siꞌin kuu kaa. Te jaꞌa, chi joo kuu kaa, te joo kuu ñuꞌu ndoꞌo.
33 suas pernas de ferro, seus pés metade de ferro e metade de barro.
34 Te oo ni ndiaꞌa ni yun, te sanaa ni jiotuu in kava ja masu na ñayiu ni skiotuu. Te ni kani jaꞌa ja na kaa ñayiu yun nuu kuu kaa vi ñuꞌu, te skuechi kueli ña.
34 Contemplavas {essa estátua} quando uma pedra se descolou da montanha, sem intervenção de mão alguma, veio bater nos pés, que eram de ferro e barro, e os triturou.
35 Yun te ndiꞌi ni ka jechi kueli ja kuu kaa vi ñuꞌu vi bronce vi plata vi oro. Te ni nduu ja na kaa ñayiu yun ñuyaka na kuinio miꞌi yoo ja ka xtechi triu, te ni xtechi ndiꞌi ña tachi, te ni tu ka na ndenaꞌa ja ni oo jayun. Su kava ja ni kani ña jin ja na kaa ñayiu yun, ni nduu in yuku kaꞌnu ndevaꞌa ja vi ni chitu nii oo ñuyiu.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram com a mesma pancada reduzidos a migalhas, e, como a palha que voa da eira durante o verão, foram levados pelo vento sem deixar traço algum, enquanto que a pedra que havia batido na estátua tornou-se uma alta montanha, ocupando toda a região.
36 ’Yaꞌa kuu ja ni jani ni, vi tata rey. Te vitna te na kaꞌan san naxa kei jani ni.
36 Eis o sonho. Agora vamos dar ao rei a interpretação.
37 Maa ni, vi tata rey, kuu ni rey kaꞌnu ka nuu ndiꞌi rey, chi maa ia Dios oo ndee andivi ni chitniuu ña ja kotatnuni ni, vi koo ni jin jakaꞌnu vi jandakui vi jayiñuꞌu.
37 Senhor: tu que és o rei dos reis, a quem o Deus dos céus deu realeza, poder, força e glória;
38 Te nuu ndaꞌa maa ni, ni xndendoo ia Dios ndiꞌi ñayiu vi kiti yuku vi tisala, tu ni ja saꞌi ndeni nuu kuu ja ka oi. Te maa ia Dios ni saꞌa kaꞌnu ña ja kotatnuni ni nuu ndiꞌi. Te maa ni kuu yiki xini ja kuu oro yun.
38 a quem ele deu o domínio, onde quer que habitem, sobre os homens, os animais terrestres e os pássaros do céu, tu és a cabeça de ouro.
39 Te nuu yaꞌa ja kotatnuni maa ni, vi tata rey, te kotatnuni inka rey kokuu lule ka saa maa ni. Yun te saa kii inka rey kuu uni ja kuu bronce, ja kundee kotatnuni nuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
39 Depois de ti surgirá um outro reino menor que o teu, depois um terceiro reino, o de bronze, que dominará toda a terra.
40 Te rey kuu kuun koo ndakui de na kuinio kaa, te nagua taꞌu kaa yun ndiꞌi nani guaa kuu te xnaa ña, te suni saa saꞌa rey yun, chi skuechi kueli de sava ka nuu ka tatnuni rey, te xnaa de.
40 Um quarto reino será forte como o ferro: do mesmo modo que o ferro esmaga e tritura tudo, da mesma maneira ele esmagará e pulverizará todos os outros.
41 ’Te ja ni jini ni jaꞌa yun vi xinjaꞌa ja joo kuu ñuꞌu ndoꞌo vi joo kuu kaa. Te kaa ja saka tnaꞌa jin ñuꞌu ja ni jini ni yun, vi tata rey, kei kaꞌan ja teꞌnde sagua nuu tatnuni rey yun, visi koo ndakui de na kuinio kaa.
41 Os pés e os dedos, parte de terra argilosa de modelar, parte de ferro, indicam que esse reino será dividido: haverá nele algo da solidez do ferro, já que viste ferro misturado ao barro.
42 Te ja siun joo xinjaꞌa yun kuu kaa, te joo kuu ñuꞌu, te yun kei kaꞌan ja joo nuu tatnuni rey yun koo ndakui, te joo koo vita.
42 Mas os dedos, metade de ferro e metade de barro, mostram que esse reino será ao mesmo tempo sólido e frágil.
43 Te ja siun ni jini ni kaa ja saka tnaꞌa jin ñuꞌu, te saa vi saꞌa rey yun, chi vi saꞌa de in tratu, te vi saka tnaꞌa de jin maꞌñu sagua ja vi tnandaꞌa de, su ma kuu vi nitnaꞌa inuu in in de, nagua saꞌa kaa ja tu saka tnaꞌa jin ñuꞌu.
43 Se viste o ferro misturado ao barro, é que as duas partes se aliarão por casamentos, sem porém se fundirem inteiramente, tal como o ferro que não se amalgama com o barro.
44 Te kiuu ja vi kotatnuni rey yaꞌa, chi saꞌa ia Dios oo ndee andivi ja ndakoo inka rey kotatnuni ja ma naa saꞌun. Te ni in ñuu ma kundee ja kokuu nijaꞌnu nuu, te xnaa ndiꞌi nuu ka tatnuni sava ka rey. Su maa, chi nikuii nikani ni koo.
44 No tempo desses reis, o Deus dos céus suscitará um reino que jamais será destruído e cuja soberania jamais passará a outro povo: destruirá e aniquilará todos os outros, enquanto que ele subsistirá eternamente.
45 Yun kei kaꞌan kava ni jini ni ja ni jiotuu ndee nuu yuku yun ja masu na ñayiu ni skiotuu, kava ja ni skuechi kueli ña jin kaa vi bronce vi ñuꞌu vi plata vi oro. Te maa ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa ni skuni ña jin maa ni, vi tata rey, naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka. Te ni jani ndaa ni vi oo ndaa ndija ja saa kei jani yun ―jiñaꞌi.
45 Foi o que pudeste ver na pedra deslocando-se da montanha sem a intervenção de mão alguma, e reduzindo a migalhas o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. Deus, que é grande, dá a conhecer ao rei a sucessão dos acontecimentos. O sonho é bem exato, e sua interpretação é digna de fé.
46 Yun te ni jinkuiin jiti rey Nabucodonosor nuu Daniel, te ni chindei de xini de ndee nuu ñuꞌu, te ni tatnuni de ja vi soko ñayiu, te vi teñuꞌi suja vixin nuu Daniel.
46 Nesse instante, o rei Nabucodonosor atirou-se de rosto em terra, prostrado diante de Daniel; depois ordenou que lhe fossem oferecidos oblações e perfumes.
47 Te jiñaꞌa rey yun nuu Daniel:
47 Dirigindo-se a Daniel, disse o rei: Vosso Deus é verdadeiramente o Deus dos deuses, o Senhor dos reis; é também o revelador dos mistérios, já que pudeste revelar este.
48 Yun te ni saꞌa kaꞌnu ña rey ja ni onei tniuu kaꞌnu ndevaꞌa, te kuaꞌa ja ni skutaꞌu ña de, vi ni chitniuu ña de ja kotatnuni nuu ndiꞌi ñuu ja tnii Babilonia, vi mai kuu tee kaꞌnu ka ja tatnuni nuu ndiꞌi tee ndichi maa ñuu kaꞌnu Babilonia yun.
48 O rei elevou Daniel em dignidade, deu-lhe numerosos e ricos presentes; constituiu-o governador de toda a província de Babilônia e o tornou chefe supremo de todos os sábios de Babilônia.
49 Te ni jikan Daniel nuu rey ja na chitniuu ña de ja vi kotatnuni Sadrac vi Mesac vi Abed-nego nuu ñuu ja tnii Babilonia, te saa ni saꞌa rey yun. Te ni kendoo maa Daniel nuu veꞌe tniuu ja tatnuni rey.
49 Daniel pediu ao rei e confiou a Sidrac, Misac e Abdênago a administração da província de Babilônia. E Daniel permaneceu na corte real.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.