Lucas 6
Wik Inangan Kan-Kanam God.antama (WIM) vs NTLH
1 Anpalaniy-a, nil Jesus.an-a, puth ngurp nungantam anangan than woyan wakin, aak may wheatan kaampin. Aak ananiy Saturday wun, aak ngench thayan thant Jews.antama. Aak thanttam yimanangan wuna, than aak Saturday.ana, work keꞌam iiy-iiyin, yaꞌa. Puth than ngurp nungantam Jesus.antam al-alangana may wheat thuthin, aꞌ maꞌang namp-nampin mungkanakan.
1 Num sábado, Jesus estava atravessando uma plantação de trigo. Os seus discípulos começaram a colher e a debulhar espigas, e a comer os grãos de trigo.
2 Than pam Pharisees al-alangan thathinan thanang aꞌ thawin thant, “Ayyang, niiy may wheatan ngeenak thuth-thuthaniy e? Aak in Saturdaya! Aak ngamparan ngench thayan wunana! Niiy wik ngench thayanan pip-pipaniy ey?”
2 Então alguns fariseus perguntaram: — Por que é que vocês estão fazendo uma coisa que a nossa
3 Nil Jesus.an thaw thant, “Niiy ngul wik inan keꞌam ngeeyan ey? Nil David.an aꞌ pam nungantam anangan meechan wun-wunin ey?
3 Jesus respondeu:
4 Nil David.an aawuch ngench thayanak iiy, aawuch God.antamak, aꞌ angan ngoonch aꞌ may bread ngench thayanan maay, thanana mungkin ngul. In wik thayan ngamparamana yimanangan wunan thanam thonakama priests al-alangan may bread ngench thayanan mungkayna. Puth nungkway than wik ngench thayanan pipin-a, an than David weeꞌanang al-alangan ep mungkin.”
4 Ele entrou na casa de Deus, pegou os pães oferecidos a Deus, comeu e deu também aos seus companheiros. No entanto é contra a nossa Lei alguém comer desses pães; somente os sacerdotes têm o direito de fazer isso.
5 Aꞌ nil Jesus.an thaw thant ngul, “Puth ngayana, pam inmana nil God.angan kuch ngayang niiyantana, ngayam thonakam ep thawānga than pam wanch want-wanttakan iiyayn aak Saturday.ana, puth ngay inana moom piꞌan niiyantama, Saturday.akan thampa.”
5 E Jesus terminou, dizendo:
6 Saturday thon ngulan-a, nil Jesus.an aak church Jews.antamakan iiy, aꞌ thaaꞌ-aath-aath thanang pam wanch anangan. Nil aak angmana nil pam inan maꞌ mal nungantaman-a, makar yaꞌ yalam nungant, nil angman nyiin-nyiin.
6 Num outro sábado Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita aleijada.
7 Pam piꞌan wiy anangan angman nyiin-nyiinin, pam Pharisees anangan aꞌ puth pam anangan wik thayanan thaaꞌ-aath-aathinan. Than thath-thathin nunang Jesus.an nil nath paman maꞌ min yumpowa, nath yaꞌa, puth aak anan Saturday.an, aak ngench thayan wun thanta. Thanana meeꞌangam kalin nunang, than puth kaangk wik aak-yaꞌangan waaꞌ-waaꞌayn nunang wiyantan.
7 Alguns mestres da Lei e alguns fariseus ficaram espiando Jesus com atenção para ver se ele ia curar alguém no sábado. Pois queriam arranjar algum motivo para o acusar de desobedecer à Lei .
8 Nil puth Jesus.angan kan meeꞌmiy thanang than wanttakan ngaantam-ngeeyin kuchek thanttamangan, nil puth thaw pam alantan, “Nint meeꞌ yotantangan ingan thanāna.” Nil paman wur eka, aꞌ angman than.
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e por isso disse para o homem que tinha a mão aleijada: O homem se levantou e ficou em pé.
9 Anpalan-a, nil thaw thant pam wanch al-alantan than churchangan nyiin-nyiinin, “Ayyang, niiyalang, kan niiy in ngeeyāna, nil wik thayan ngamparaman wanttak thawan e? An ngul kan ey? Ngamp ngul min anman kaangk iiyāmp thant pam wanchantan aak Saturday.angan ey? Ngamp nath kaangk pam wanch anangan kaaꞌ-piichanathāmp thanangwey ey? Yaꞌ nathwey-a, ngamp kaangk nath wayathāmp thanang ey?” Puth thanan angman ngul nyiin-nyiinin popam.
9 Então Jesus disse:
10 Nil Jesus.angan pal-puy thath-thath thanang. Anpalana, nil pam alantan thaw ngul, “Ayyang, nint maꞌan ongkarathāna!” Nil puth pam alangana maꞌan ongkarath, aꞌ maꞌan minam ngul wun nungantweya.
10 Jesus olhou para todos os que estavam em volta dele e disse para o homem: O homem estendeu a mão, e ela sarou.
11 Man kul paththam wamp thant pam piꞌan al-alantan, aꞌ than kan-ngul wik thaw-thawin thanttakaman than wanttak nathan yumpayn nungant Jesus.antan.
11 Aí os mestres da Lei e os fariseus ficaram furiosos e começaram a conversar sobre o que poderiam fazer contra Jesus.
12 Amanamaniya nil Jesus.angan want thanang aꞌ nil iiy ngul pokkapang aꞌ yoykang mat nil yipam meeꞌ-wuthanamow nungant God.antan. Nil Jesus.an meeꞌ-wuth-wuthanam ngut ongk, aakam paanth nungant.
12 Naquela ocasião Jesus subiu um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Ngaaꞌ thon ngulana kinch kanan mat-a, nil ump thanang pam ngurp nungantam yot anangan wampayn nungant. Than kanan wampin nungant-a, nil Jesus.angan pam al-alantamana pam twelve thonakam miꞌ thanang nungantangan iiy-iiyayn. Aꞌ nilana apostles waaꞌ thanang nil puth ngulan kuchow thanang work nungantan iiy-iiyayn ngula aꞌ wik min nungantaman waaꞌ-waaꞌayn thant pam wanchantan. Pamiya namp inangan miꞌ thananga:
13 Quando amanheceu, chamou os seus discípulos e escolheu doze deles. E deu o nome de apóstolos a estes doze:
14 Simona (ngul-ngulana Jesus.angan namp thon ngulan theeꞌ nunganta, Peter), putha kuunch nungantam Andrew, putha James-a, John-a, aꞌ putha Philip-a, aꞌ Bartholomew,
14 Simão, em quem pôs o nome de Pedro, e o seu irmão André; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 putha Matthew-a, thoniya Thomasa, aꞌ putha James-a, nhengk nungantam Alphaeus.antama, aꞌ putha Simona thanan waaꞌ-waaꞌin nunang Patriota, nil puth aak nungantamakana kaangk wun paththama,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu; Simão, o nacionalista;
16 putha Judas-a, nhengk nungantam James.antama, aꞌ putha Judas Iscariota. Nil pam ilangaman ngulan maꞌaman theeꞌow nunangan Jesus.an pam soldiers al-alantan mulathaynan nunangana.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Than Jesus weeꞌanangan yoykaman kanan ukin-a, nil aak pampang than-than ngurp nungantam yot-yotam al-alantangan. Pam wanch thaaꞌ-wantanam angman thamp — than pam wanch aak Judea.amana, aꞌ aak Jerusalem anpalana aꞌ puth aak towns Tyre aꞌ Sidon anpalan, aak kucham inangan thomp thinth.
17 Jesus desceu do monte com eles e parou com muitos dos seus seguidores num lugar plano. Uma grande multidão estava ali. Era gente de toda a Judeia, de Jerusalém e das cidades de Tiro e Sidom , que ficam na beira do mar.
18 Than wampin yipam ngeeyayn nunang wikan waaꞌ-waaꞌow aꞌ nil yipam miyalathow thanang pam wanch anangan weechanan thanang. Than wiy anangan wampinan-a, oony way piꞌ-piꞌin ngangkangan, aꞌ nil Jesus.angan miyalath thanang thamp.
18 Eles tinham vindo para ouvir Jesus e para serem curados das suas doenças. Os que estavam atormentados por espíritos maus também vieram e foram curados.
19 Than yotamangan keꞌ mamiythan nunang than yipam miyal wunayn. Nil Jesus.an kan-kanam thayan paththam, nil keꞌ-paal maꞌmangkam anangan miyalath thanang.
19 Todos queriam tocar em Jesus porque dele saía um poder que curava todas as pessoas.
20 Nil Jesus.angan thath-thath thanang ngurp nungantam anangan, aꞌ thaw thant, “Niiy wiy inanganiya wukal keꞌanangan iiy-iiyaniya. Yaa, an puth niiyaniya ngangk minangam ngul iiy-iiyānweya, nil puth God.angan ngul min-minam piꞌ-piꞌow niiyang, maꞌ nungantangana.
20 Jesus olhou para os seus discípulos e disse:
21 Niiy wiyiya meech wun-wunaniya, may keꞌanangan. Yaa, an puth niiyaniya ngangk minangam ngul iiy-iiyāna, nil puth God.angan may ngul theeꞌ-theeꞌow niiyant. Niiy wiyiya ngangk way anman iiy-iiyaniya, peey-peeyaniya. Yaa, niiy ngulan ngangk minangam iiy-iiyāna, thaaꞌ-thengkanang iiy-iiyāna.
21 — Felizes são vocês que agora têm fome,
22 “Wiyiya, pam wanch wiyangan ngangk-way-wayangam kalantan niiyang, man-mangkam theeꞌantan niiyant, thaaꞌ-thengkathantan niiyang, aꞌ aak-yaꞌang waaꞌantan niiyang, ngeenama? puth ngatharam peyanang, ngay puth wuny niiyantaman niiy ngayangan monkan-wak-wakaniy. Yaa, niiyana ngangk minangam ngul iiy-iiyāna.
22 — Felizes são vocês quando os odiarem, rejeitarem, insultarem e disserem que vocês são maus por serem seguidores do
23 Puth nungkway than way-way yumpiythan niiyant-a, niiy ngangk minangam iiy-iiyāna, aꞌ thengkanam keeꞌ-keeꞌāna. Aꞌ ngulana, nil God.angan aak nungantamak kalow niiyang, aꞌ way min min-miniy an kenyan nilan piꞌ-piꞌana, an niiy ngul uwān nungantamana. Aak keenkana kampan thanttamangan yimanang kuyam wayim yumpin thant, pam prophets al-alantan.
23 Fiquem felizes e muito alegres quando isso acontecer, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Pois os antepassados dessas pessoas fizeram essas mesmas coisas com os
24 “Niiy wiy inanganiya maꞌmangkiy iiy-iiyaniya, wukal aꞌ way min yotam thamp piꞌ-piꞌaniya, niiy work keꞌanang nyiin-nyiinaniya. Kan in ngeeyāna! Way paththam ngul wampow niiyanta!
24 — Mas ai de vocês que agora são ricos,
25 Niiy wiyiya may yot tham piꞌ-piꞌaniya, niiy thip oth anman iiy-iiyaniya. Kan in ngeeyāna! Way paththam ngul wampow niiyanta! Niiy meech ngul iiyana! Niiy wiyiya, thengkan anman keeꞌ-keeꞌaniya! Kan in ngeeyāna! Way paththam ngul wampow niiyanta! Niiy ngangk way ngul iiyan, aꞌ puth peey-peeyan.
25 — Ai de vocês que agora têm tudo,
26 Niiy wiyiy-a, pam wanch yotangan thaaꞌ-kuump-kuumpantan niiyang; puth in min yaꞌa, way paththam ngul wampow niiyanta. Aak keenkanamana than pam wanch yotangan thaaꞌ-kuump-kuumpin thanang pam way anangan thanan waaꞌwin keꞌ wik God.antaman thaaꞌ-aath-aathin, puth yaꞌa, an than yaan muuk-muukamin.
26 — Ai de vocês quando todos os elogiarem, pois os antepassados dessas pessoas também elogiaram os falsos profetas.
27 “Niiy weeꞌ-weeꞌanangan kaangk ngeeyān ngayang-a, wik inangan ngeeyāna: than weeꞌ-weeꞌananga ngangk-wayangaman kalantan niiyang-a, niiyaniya ngangk minangam iiyān thant, anmana. Than nath kul uwiythan niiyant-a, niiy min iiyān thant,
27 — Mas eu digo a vocês que estão me ouvindo: amem os seus inimigos e façam o bem para os que odeiam vocês.
28 than weeꞌ-weeꞌanang nathwey konchayn niiyang-a, niiyaniya koyam keꞌ konchān thanang, wik min anman thawān thant; than weeꞌ-weeꞌanangan nath way yumpiythan niiyant-a, an niiy meeꞌ-wuthanamān thant.
28 Desejem o bem para aqueles que os amaldiçoam e orem em favor daqueles que maltratam vocês.
29 Nil weeꞌang nathwey piikow niiyang-a, niiy puthangkan keꞌ piikān nunang, nil puthaman mak piikow niiyang. Nil weeꞌangan nath coat niiyantaman maayiywey-a, niiy kul keꞌ thawān nungant, puth shirt thamp theeꞌān nungant paththama.
29 Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também. Se alguém tomar a sua
30 Nil pamwey nath thawiy niiyant mayak thakwey-a, yuk way minakwey-a, niiyiya keꞌ weekāna, theeꞌān nungant. Aꞌ puth nil pamang nath yuk way min niiyantaman nath maayiywey-a, yaa, kana, keꞌ thawān nungant palaman kalow niiyant.
30 Dê sempre a qualquer um que lhe pedir alguma coisa; e, quando alguém tirar o que é seu, não peça de volta.
31 Keꞌ niiyan kaangk pam wanch wiyangan min iiyayn niiyant-a, niiy yimanangan min iiyān thant.
31 Façam aos outros a mesma coisa que querem que eles façam a vocês.
32 “Niiy nathwey kaangk wunaniy thonakamana pam wanch al-alantan kaangkan wuntan niiyantana. Ngul nil piip God.an ngangk min wunow niiyantam anpalan ey? An yaꞌa! Pam wanch way al-alangan ngurp thanttamakan aꞌ kampan thanttamakan kaangk wuntan thant. Puth niiyiya pam wanch yotaman kaangk wunān thanta!
32 — Se vocês amam somente aqueles que os amam, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama amam as pessoas que as amam.
33 Niiy nathwey min iiyaniy thonakamana pam wanch al-alantan niiyantan min iiyantana. Ngul nil piip God.an ngangk min wunow niiyantam anpalan ey? An yaꞌa! Puth pam wanch wayanang anangan ep min iiy-iiyantan wiy al-alantan thanta than minan iiy-iiyantan thantana. Niiyiy-a, yotamant min iiyāna!
33 E, se vocês fazem o bem somente para aqueles que lhes fazem o bem, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama fazem isso.
34 Niiy nathwey wukal thakan theeꞌin thonakama pam wanch al-alantan niiy meeꞌmiy thanang thampana thanana koyam ngul theeꞌayn niiyant. Ngul nil piip God.an ngangk min wunow niiyantam anpalan ey? An yaꞌa! Puth pam wanch way al-alangan maꞌ-aathwuntana! Niiyiy-a, yotamant theeꞌāna!
34 E, se vocês emprestam somente para aqueles que vocês acham que vão lhes pagar, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama emprestam aos que têm má fama, para receber de volta o que emprestaram.
35 Niiy in ngeeyāna! Niiy ngangk minangam iiyān thant than weeꞌ-weeꞌanangan ngangk-wayangaman kalantan niiyang, aꞌ minam iiyān thant; than nath wukalakwey aꞌ mayak thakanweya thawiythan niiyantan-a, niiy ngangk minangam theeꞌān thanta, aꞌ keꞌ ngaantam-ngeeyān niiyantakaman than nathwey koyaman theeꞌiythan niiyant, nath yaꞌa. Niiy nath min yimanangan iiyin-a, nil piip God.angan puthangkan min-minam paththam iiyow niiyant, aꞌ nil puk nhengk nungantaman ngul waaꞌow niiyang, nil God ngamparam piꞌan paththam alangaman. Nilaniy-a, minam iiy-iiyan thant pam wanch way al-alantan, aꞌ pam wanch than keꞌan thankyou.an thaw-thawantan nungant.
35 Façam o contrário: amem os seus inimigos e façam o bem para eles. Emprestem e não esperem receber de volta o que emprestaram e assim vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Deus Altíssimo. Façam isso porque ele é bom também para os ingratos e maus.
36 Niiyiya pam wanch ngangk mamān thanang keꞌ nil piip God.angan ngangk maman niiyang.
36 Tenham misericórdia dos outros, assim como o Pai de vocês tem misericórdia de vocês.
37 “Niiy keꞌ waaꞌ-waaꞌān thanang pam wanch anangan, aꞌ anpalana nil God.angan keꞌ yipam niiyangan waaꞌ-waaꞌow. Niiy keꞌ maꞌ weechān thanang, aꞌ anpalana, nil God.angan keꞌ yipam niiyangan maꞌ weechow. Than wiyangan nath way yumpiythan niiyantwey-a, niiy keꞌ-ngul ngaantam-ngeeyān way thanttam anpalan; aꞌ anpalana nil God.angan keꞌ-ngul ngaantam-ngeeyow way niiyan yump-yumpan.
37 — Não julguem os outros, e Deus não julgará vocês. Não condenem os outros, e Deus não condenará vocês. Perdoem os outros, e Deus perdoará vocês.
38 Niiy yuk way min thakan theeꞌ-theeꞌān thant pam wanchantan, aꞌ anpalana, nil God.angan puthangkan niiyant ngul murkanim anman theeꞌ-theeꞌow niiyant. Niiy nath ngangk minangam theeꞌ-theeꞌān thant wiyantan-a, an nil God.angan ngangk minangam paththam theeꞌ-theeꞌow niiyant. Niiy nath manya pattakam theeꞌ-theeꞌin thantwey-a, an nil God.angan manya pattakam theeꞌ-theeꞌow niiyant thama.”
38 Deem aos outros, e Deus dará a vocês. Ele será generoso, e as bênçãos que ele lhes dará serão tantas, que vocês não poderão segurá-las nas suas mãos. A mesma medida que vocês usarem para medir os outros Deus usará para medir vocês.
39 Aꞌ anpalana nil Jesus.angan wik kath inan waaꞌ thant, “Pam pulwey kucham koꞌanchwey-a, nil thonamang maꞌ punth mamanang keꞌ wich-wichiy nunang pam koꞌanch thonaniy, puth pulaniy karpam awarang keekiypula.
39 E Jesus fez estas comparações:
40 Aꞌ ngay in thampan waaꞌāng niiyant; pam teacherana pam piꞌan iiy-iiyana; puth pam nungantam anangana nilan piꞌ-piꞌan maꞌ nungantangana, pam anangan thananiy-a, piꞌan yaꞌa; puth than course.an minchathaynan-a, an than ep ngul keꞌ teacher thanttam yimanangan ngul iiyayn, than meeꞌmiy ngul weenayn.
40 Nenhum aluno é mais importante do que o seu professor. Porém, quando tiver terminado os estudos, o aluno ficará igual ao seu professor.
41 “Niiy pam wanch ngeenak waaꞌaniy thananga? puth niiy keꞌam ngaantam-ngeeyaniy niiyantakam way niiyan iiy-iiyaniy ey? Niiy ngeenak kampan niiyantaman thathaniy nunang keꞌ meeꞌ wooka manyan piꞌ-piꞌan meeꞌ nungantamangana? Puth niiyaniya epa keꞌ yuk piꞌan paththam piꞌ-piꞌaniy meeꞌ niiyantamangan, niiy puth keꞌam thathan.
41 — Por que é que você vê o cisco que está no olho do seu irmão e não repara na trave de madeira que está no seu próprio olho?
42 Niiy puth want-wanttak thawin kampan niiyantamant, ‘Nint nan meeꞌ wook thamp iiy-iiyangana, kan nint pal iiya! Ngay wookan wichāng meeꞌ nungkaram nanpalan.’ In ngeeyāna: an waya! Niiy kaꞌathamana yuk piꞌan wichān meeꞌ niiyantam nanpalan. Yaa, niiy minam ngul thathān yipam wookan wichān meeꞌ nungantam nanpalan.”
42 Como é que você pode dizer ao seu irmão: “Me deixe tirar esse cisco do seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave que está no seu olho e então poderá ver bem para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Nil Jesus.angan wik inan thaw thant thamp, “Nil yuk minwey thanan-a, an may way keꞌ kaliy, yaꞌa, an may min anman kalan. Puth yuk thoniya kan-ngul nathwey kathaman-a, may min keꞌ-ngul emiy yukang angan yaꞌa, an may way thonakam ep kalan.
43 — A árvore boa não dá frutas ruins, assim como a árvore que não presta não dá frutas boas.
44 Ngamp may menchan yukangwey thathimp-a, yaa, ngampaniya puth meeꞌmiy yukan nath mina, nath yaꞌa. Ngamp may kom keꞌ thuthimp yuk waakam anpalana; aꞌ puth ngamp may kaangk anangan keꞌ thuthimp yuk keekachthiy anpalana.
44 Pois cada árvore é conhecida pelas frutas que ela produz. Não é possível colher figos de espinheiros, nem colher uvas de pés de urtiga.
45 Pam minan iiy-iiyan-a, nilaniy wik min ngangkangan piꞌ-piꞌan, puth nilaniya wik minan thaw-thawan putha min yump-yumpan. Pam wayan iiy-iiyan-a, nilaniya wik way ngangkangan piꞌ-piꞌan, puth nilaniya wik way thak thaw-thawan, putha way yump-yumpan thampa. Ngamp wik ngeen nathan piꞌ-piꞌanamp ngangkanganiy-a, wik ananganiya thaaꞌaman ngul pentow ngampar.
45 A pessoa boa tira o bem do depósito de coisas boas que tem no seu coração. E a pessoa má tira o mal do seu depósito de coisas más. Pois a boca fala do que o coração está cheio.
46 “Niiy ngeenak thawaniy ngathar, ‘Lord-ang! Lord-ang!’ puth niiy kaangk keꞌ wik ngeeyān ngayang!
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor” e não fazem o que eu digo?
47 Nil weeꞌ-nath wampow ngathar-a, aꞌ wik ngatharaman ngeey-ngeeyow-a, an ngay ngul meenathāng niiyant nil pam wanttakan iiyana.
47 Eu vou mostrar a vocês com quem se parece a pessoa que vem e ouve a minha mensagem e é obediente a ela.
48 Niliya keꞌ pamangan aawuchan kaachan. Nil kaꞌathamana pek kech weꞌ-weꞌan aꞌ aak minang thayanang aawuchan kaach. Aꞌ anpalana ngak kaap wuut piꞌan ngulan wampana, aꞌ ngak yeeꞌ piꞌanan uk-ukana, aawuchan ngakangan maayan, puth aawuchana keꞌam keek yaꞌa, anman thayanam than-than nil puth pam alangan aawuch nungantaman aak minang thayanang kaach.
48 Essa pessoa é como um homem que, quando construiu uma casa, cavou bem fundo e pôs o alicerce na rocha. O rio ficou cheio, e as suas águas bateram contra aquela casa; porém ela não se abalou porque havia sido bem-construída.
49 Puth nil weeꞌangan wik min ngatharaman keꞌan ngeey-ngeeyow-a, an niliya keꞌ pam thon alangan aawuch aak wayangan kaacha, chil michang, aak thayanang yaꞌa. Ngul-ngulana, ngak kaap wuut piꞌan ngulan wamp-wamp, aꞌ ngak yeeꞌ piꞌan ngulan uk-uk, aakan ngakang yaꞌ maay, an puth aawuch nungantamana yaam keꞌam than, yaꞌa, erkam keek, muutathiy keek, pum!!! — nhanth thuthanakam keek.”
49 Mas quem ouve a minha mensagem e não é obediente a ela é como o homem que construiu uma casa na terra, sem alicerce. Quando a água bateu contra aquela casa, ela caiu logo e ficou totalmente destruída.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.