Lucas 1
Lok'laj Jyolj Kakaj Dios (USPNT) vs NTLH
1 Q'uiyi' cristian xtz'ib'antak nen kes jcholajl juntir ri xyuk rane' Kakaj Jesús chikaxo'l.
1 Prezado Teófilo, Muitas pessoas têm se esforçado para escrever a história das coisas que aconteceram entre nós.
2 Jilon chapca' ri xijsaj chike jwi'lak yak ri xiliwtak jwich Kakaj Jesús ri nen mo xcholmajch y xq'uisb'en juntir ri xan Kakaj Jesús, jwi'l xye'saj rekle'nak chi jb'ij juntir li.
2 Elas escreveram o que foi contado por aqueles que viram essas coisas desde o começo e anunciaram a mensagem do evangelho .
3 Y jilon in, chi usili' xinta jcholajl ri juntir nen mo xcholmajch juntir ri xan Kakaj Jesús y lajori ri' li tantz'ib'ajb'i jcholajl chawe li wuj, kaj Teófilo,
3 Portanto, Excelência, eu estudei com todo o cuidado como foi que essas coisas aconteceram desde o princípio e achei que seria bom escrever tudo em ordem para o senhor,
4 pire tawetemaj chi kes tz'eti' ri tzilaj jtaquil chirij Kakaj Jesucristo ri xattijojwi'.
4 a fim de que o senhor pudesse conhecer toda a verdade sobre os ensinamentos que recebeu.
5 Cuando Nab'e Herodes wi' pire rey re Judea, xwa'x jun ajc'amal jb'eak cristian riq'ui Kakaj Dios ri jb'ij Zacarías. Y man k'at re yak ajc'amaltak jb'eak cristian riq'ui Kakaj Dios ri lamas wi' Zacarías, ri' man k'at re Abías. Y Elisabet ri rixokl Zacarías, rijajli' Aarón.
5 Quando Herodes era o rei da terra de Israel, havia um sacerdote chamado Zacarias, que era do grupo dos sacerdotes de Abias. A esposa dele se chamava Isabel e também era de uma família de sacerdotes.
6 Zacarías pach Elisabet pi jcholajli' juntir ri trantak y xcoja'taka' juntir Jpixb' Kakaj Dios ri Kajawl y xana'taka' lawi' raj re xantak.
6 Esse casal vivia a vida que para Deus é correta, obedecendo fielmente a todas as leis e mandamentos do Senhor.
7 Rechak ta' ni jono ralc'walak wa'sal, jwi'l Elisabet ta' tialc'walanc y chi quib' rib'ilak ri'jtaklaj cristiantakchak.
7 Mas não tinham filhos porque Isabel não podia ter filhos e porque os dois já eram muito velhos.
8 Cuando xtaw jun k'ij xta' jxumanak yak ajc'amaltak jb'eak cristian riq'ui Kakaj Dios ri man jk'at Abías pire tichacuntak li nimi richoch Kakaj Dios, Zacarías wi' chijxo'lak.
8 Certo dia no Templo de Jerusalém, Zacarias estava fazendo o seu trabalho de sacerdote, pois era a sua vez de fazer aquele trabalho diário.
9 Yak ajc'amaltak jb'eak cristian riq'ui Kakaj Dios nak'taltaka' tijcha'tak nen rechak tioc li nimi richoch Kakaj Dios ri Kajawl. Ri' Zacarías xcha'tak pire tioc li man luwar ri nim jk'ij re li nimi richoch Kakaj Dios chi jc'atic pom.
9 Conforme o costume dos sacerdotes, ele havia sido escolhido por sorteio para queimar o incenso no altar e por isso entrou no Templo do Senhor.
10 Cuando xtaw or re tic'atsaj pom, yak rijajl Israel tijin tich'a'wtak riq'ui Kakaj Dios chiwch nimi richoch Kakaj Dios.
10 Durante o tempo em que o incenso queimava, o povo lá fora fazia orações.
11 Zacarías wi' chi c'ataj pom wich altar re c'atb'i pom li nimi richoch Kakaj Dios, etke xwab'a' rib' jun ranjl Kakaj Dios ri Kajawl chiwch li paach re man altar re c'atb'i pom,
11 Então um anjo do Senhor apareceu em frente de Zacarias, de pé, do lado direito do altar.
12 Zacarías cuando xril jwich anjl sub'laj xsaach jch'ol y xtzaak jch'ol chi rilic.
12 Quando Zacarias o viu, ficou com medo e não sabia o que fazer.
13 Xpe anjl, xij re: Zacarías, mi tzaak ach'ol. Kakaj Dios xta' nen xatz'onaj re cuando xatch'a'w riq'uil. Elisabet awixokl tiwa'xi' jun ra ric'lal winak y tacoj jb'ij pi Juan.
13 Mas o anjo lhe disse: — Não tenha medo, Zacarias, pois Deus ouviu a sua oração! A sua esposa vai ter um filho, e você porá nele o nome de João.
14 At sub'laj atqui'cot laj awanm y sub'laj cristian tiqui'cottak cuando tiq'uisi'y ral ac'ajol.
14 O nascimento dele vai trazer alegria e felicidade para você e para muita gente,
15 Y man ral ac'ajol li chiwch Kakaj Dios ri Kajawl, nimi' jk'ij. Ta' tijtij vin y ta' tijtij kelen ri tik'ab'arsanc. Y tinojsaji' ranm la' Lok'laj Jsantil Kakaj Dios cuando ajqui' chi q'uisi'yc.
15 pois para o Senhor Deus ele será um grande homem. Ele não deverá beber vinho nem cerveja. Ele será cheio do Espírito Santo desde o nascimento
16 Y tran chi sub'laj rijajl Israel tik'ajtak chic laj jk'ab' Rajawlak ri jDiosak.
16 e levará muitos israelitas ao Senhor, o Deus de Israel.
17 Y ri' Juan tiyuk nab'e wich ulew chi jb'ij jtaquil chirij Kakaj Jesucristo ri Kajawl. Y Juan tiwa'xi' Lok'laj Jsantil Kakaj Dios laj ranm y tiwa'xi' jcwinel chapca' re Elías ri ajk'asal Jyolj Kakaj Dios pire tran chi tiwa'x utzil chijxo'lak yak chuchkajw pach yak ralc'walak. Y tran chi ticojontak chiwch Kakaj Dios yak ri ta' ticojontak pire tiniq'uib' jwichak yak ri suc'ul ranmak chiwch Kakaj Dios. Jilonli wi' sub'laj cristian tic'uluwtak re Kakaj Jesús ri Kajawl cuando tiyuk wich ulew, xche' anjl re Zacarías.
17 Ele será mandado por Deus como mensageiro e será forte e poderoso como o profeta Elias. Ele fará com que pais e filhos façam as pazes e que os desobedientes voltem a andar no caminho direito. E conseguirá preparar o povo de Israel para a vinda do Senhor.
18 Zacarías xtz'onaj re anjl: ¿Nen mo twetemaj wi tz'eti' ri xab'ij chwe? In inchak ri'jlaj winak y wixokl ri'jlaj anmchak, xche' re.
18 Então Zacarias perguntou ao anjo: — Como é que eu vou saber que isso é verdade? Estou muito velho, e a minha mulher também.
19 Y anjl li xij re Zacarías: In ini' Gabriel. Tijin tamb'an lawi' raj Kakaj Dios tamb'an, ri' re xintakowch chi yoloj aac'l pire tiyuk imb'ij tzilaj jtaquil li chawe.
19 O anjo respondeu: — Eu sou Gabriel,
20 Pero lajori jwi'l ta' tacoj inyolj ri ximb'ij chawe, ta' tijna' atyolow asta titaw chiwch juntir ri ximb'ij chawe, xche' anjl re Zacarías.
20 Você não está acreditando no que eu disse, mas isso acontecerá no tempo certo. E, porque você não acreditou, você ficará mudo e não poderá falar até o dia em que o seu filho nascer.
21 Y juntir cristian ri wi'tak chiwch nimi richoch Kakaj Dios tijintak chi rulb'ej nen or tielch Zacarías y sub'laj sachal jch'olak tijin tijtz'onaj chirib'il rib'ak nen chac ta' relicch.
21 Enquanto isso, o povo estava esperando Zacarias, e todos estavam admirados com a demora dele no Templo.
22 Cuando xelch Zacarías, ta' chiqui' tijna' tiyolow riq'uilak. Rechak xye'tak cwent chi wi' jono kelen xril li nimi richoch Kakaj Dios chapca' li ichic'. Zacarías xichak jk'ab' tran chiwchak ta' chiqui' tijna' tiyolow riq'uilak.
22 Quando saiu, Zacarias não podia falar. Então perceberam que ele havia tido uma visão no Templo. Sem poder falar, ele fazia sinais com as mãos para o povo.
23 Cuando xtaw k'ij xq'uis jchac Zacarías li nimi richoch Kakaj Dios xk'aj laj richoch.
23 Quando terminaram os seus dias de serviço no Templo, Zacarias voltou para casa.
24 Y la' mak k'ij li xcan yaj anm Elisabet ri rixokl Zacarías. Elisabet job' ic' xwa'x la ja, ta' chiqui' lamas xelwi'.
24 Pouco tempo depois Isabel, a sua esposa, ficou grávida e durante cinco meses não saiu de casa. E ela disse:
25 Elisabet xij laj ranm: Kakaj Dios ri Kajawl xiliw c'ur inwch, jwi'li'li jilon imb'anic ri pire ta' chiqui' inyok'saj jwi'lak mak cristian, xche' laj ranm.
25 — Agora que o Senhor me ajudou, ninguém mais vai me desprezar por eu não ter filhos.
26 Cuando Elisabet b'esalchak wakakib' (6) ic' jcanic yaj anm, Kakaj Dios xtak chicch anjl Gabriel li tilmit Nazaret re Galilea
26 Quando Isabel estava no sexto mês de gravidez, Deus enviou o anjo Gabriel a uma cidade da Galileia chamada Nazaré.
27 chi jsolaj jun anm ri ajqui' ch'ob'ol winak jwi'l ri jb'ij María ri tz'onal jwi'l José ri rijajl David.
27 O anjo levava uma mensagem para uma virgem que tinha casamento contratado com um homem chamado José, descendente do rei Davi. Ela se chamava Maria.
28 Cuando xtaw anjl lamas wi' María, xij re: Tanye' rutzil awch María. Wi' jun nimlaj utzil pi awe. Kakaj Dios ri Kajawl wi' aac'l, xche' re.
28 O anjo veio e disse: — Que a paz esteja com você, Maria! Você é muito abençoada. O Senhor está com você.
29 María xsaach jch'ol chi jtaic nen xijsaj re. Xoc chi jchomorsaj nen tielwi' ri jc'amic rutzil jwich ri xansaj jwi'l anjl.
29 Porém Maria, quando ouviu o que o anjo disse, ficou sem saber o que pensar. E, admirada, ficou pensando no que ele queria dizer.
30 Xpe anjl, xij chic re María: Mi tzaak ach'ol, xata' utzil riq'ui Kakaj Dios.
30 Então o anjo continuou: — Não tenha medo, Maria! Deus está contente com você.
31 Lajori atcan yaj anm y tiq'uisi'y jun ral awic'lal winak, tacoj jb'ij pi Jesús.
31 Você ficará grávida, dará à luz um filho e porá nele o nome de Jesus .
32 Re tina nimirsajna jk'ij, tib'ijsaji' chirij chi Jc'ajoli' Kakaj Dios lecj y Kakaj Dios ri Kajawl tijya' takon laj jk'ab' chapca' takon ri xwa'x laj jk'ab' David ri jmam.
32 Ele será um grande homem e será chamado de Filho do Deus Altíssimo. Deus, o Senhor, vai fazê-lo rei, como foi o antepassado dele, o rei Davi.
33 Y ri' re titakon chib'ak yak rijajl Israel y ta' jq'uisic jwich jtakonc, xche' re María.
33 Ele será para sempre rei dos descendentes de Jacó, e o Reino dele nunca se acabará.
34 María xtz'onaj re: ¿Nen mo tiwa'x wic'lal cuando ajqui' ch'ob'ol winak inwi'l? xche' re.
34 Então Maria disse para o anjo: — Isso não é possível, pois eu sou virgem!
35 Xpe anjl, xij chic re: Kakaj Dios tijtakch Lok'laj Jsantil chab' y jcwinel Kakaj Dios lecj jilon jpetic chab' chapca' jmujal sutz'. Jwi'li'li ral awic'lal ri tiq'uisi'y tib'ijsaji' chirij chi tosoli' pire Kakaj Dios y Jc'ajoli' Kakaj Dios.
35 O anjo respondeu: — O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Deus Altíssimo a envolverá com a sua sombra. Por isso o menino será chamado de santo e Filho de Deus.
36 Jilon Elisabet ri awech'elxic, ri'jlaj anmchak, re tina wa'xna jun ric'lal winak y wi'chak wakakib' (6) ic' jcanic yaj anm onque tib'ijsaj chirij chi ta' tiwa'x ralc'wal,
36 Fique sabendo que a sua parenta Isabel está grávida, mesmo sendo tão idosa. Diziam que ela não podia ter filhos, no entanto agora ela já está no sexto mês de gravidez.
37 jwi'l Kakaj Dios ta' ni jono kelen ma' ticwin chi jb'anic, xche' anjl re María.
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 María xij re anjl: Ini' rajchac Kakaj Dios ri Kajawl rane' chimb' chapca' ri xab'ij, xche' re anjl.
38 Maria respondeu: — Eu sou uma E o anjo foi embora.
39 La' mak k'ij li María laj or xe' li jun tilmit re Judea ri wi' lak q'uiche'laj.
39 Alguns dias depois, Maria se aprontou e foi depressa para uma cidade que ficava na região montanhosa da Judeia.
40 Cuando xtaw María laj richoch Zacarías xc'am rutzil jwich Elisabet.
40 Entrou na casa de Zacarias e cumprimentou Isabel.
41 Cuando xta Elisabet nen mo jc'amic rutzil jwich xansaj jwi'l María, etke xsilib' ra ne' laj jsantil y xnojsaj ranm Elisabet la' Lok'laj Jsantil Kakaj Dios.
41 Quando Isabel ouviu a saudação de Maria, a criança se mexeu na barriga dela. Então, cheia do poder do Espírito Santo,
42 Elisabet sub'laj cow xch'a'wc, xij re María: Kakaj Dios xya' jk'ab' chab' chiwchak juntir anm. Y xya' jk'ab' chib' ral awic'lal ri tiq'uisi'yc.
42 Isabel disse bem alto: — Você é a mais abençoada de todas as mulheres, e a criança que você vai ter é abençoada também!
43 ¿Nenc'u incholajl in, inyuk solaj jwi'l jchuch Wajawl?
43 Quem sou eu para que a mãe do meu Senhor venha me visitar?!
44 Cuando xinta xac'am rutzil inwch man ral inne' xsilib' laj jsantil jwi'l jqui'cotem.
44 Quando ouvi você me cumprimentar, a criança ficou alegre e se mexeu dentro da minha barriga.
45 Tzi awe jwi'l xacoja' chi titawi' chiwch ri xijsaj chawe jwi'l Kakaj Dios ri Kajawl, xche' Elisabet re María.
45 Você é abençoada, pois acredita que vai acontecer o que o Senhor lhe disse.
46 Xpe María, xij: Nojel wanm tannimirsaj jcojic jk'ij Kakaj Dios ri Kajawl
46 Então Maria disse:
47 y sub'laj tiqui'cot insantil chirij Kakaj Dios ri ajcolol we,
47 — A minha alma anuncia a grandeza do Senhor. O meu espírito está alegre por causa de Deus, o meu Salvador.
48 jwi'l xrila' c'ur jwich rajchac ri ta' cojol jk'ij. Lajori juntir cristian tina jb'ijtakna chi tzi re, tina che'takna chwij.
48 Pois ele lembrou de mim, sua humilde De agora em diante todos vão me chamar de mulher abençoada,
49 Kakaj Dios ri wi' sub'laj jcwinel, sub'laj kelen kus b'anal chwe jwi'l y sub'laj nim jk'ij jb'ij.
49 porque o Deus Poderoso fez grandes coisas por mim. O seu nome é santo,
50 Kakaj Dios ta' ni jun b'welt miti tril c'ur jwichak juntir cristian ri nojel ranmak ticojontak chiwch.
50 e ele mostra a sua bondade a todos os que o em todas as
51 La' jcwinel Kakaj Dios xresaj jno'jak yak ri tijchomorsajtak laj ranmak chi nimaki' jk'ijak.
51 Deus levanta a sua mão poderosa e derrota os orgulhosos com todos os planos deles.
52 Y la' jcwinel xresaj rekle'nak mak jb'ab'altak k'atb'itzij, xnimirsaj jk'ijak yak ri ta' tijcoj jk'ijak.
52 Derruba dos seus tronos reis poderosos e põe os humildes em altas posições.
53 Kakaj Dios xye'w tzitaklaj kelen rechak yak ri wi' wi'jal rechak y xij rechak mak b'iom chi tib'etak y ta' nen xye'b'i rechak.
53 Dá fartura aos que têm fome e manda os ricos embora com as mãos vazias. que fez aos nossos antepassados e ajudou o povo de Israel, seu servo. Lembrou de mostrar a sua bondade a Abraão e a todos os seus descendentes, para sempre.
54 Kakaj Dios xt'owa' yak rijajl Israel ri xanowtak lawi' raj Kakaj Dios trantak. Xcuxtaji' jwi'l chi rilic c'ur jwichak
54 — ausente —
55 chapca' ri b'il jwi'l re Abraham pach juntir rijajl, xche' María re Elisabet.
55 — ausente —
56 María raj xwa'xi' uxib' ic' riq'ui Elisabet, ajruc're' xk'aj chicch laj richoch.
56 Maria ficou mais ou menos três meses com Isabel e depois voltou para casa.
57 Cuando xtaw k'ij xye' Dios re Elisabet, xq'uisi'y jun ra ric'lal winak.
57 Chegou o tempo de Isabel ter a criança, e ela deu à luz um menino.
58 Cuando xtatak yak jc'ulja pach yak rech'elxic nen mo rilic c'ur jwich Elisabet xansaj jwi'l Kakaj Dios ri Kajawl, sub'laj xqui'cottak riq'ui Elisabet.
58 Os vizinhos e parentes ouviram falar da grande bondade do Senhor para com Isabel, e todos ficaram alegres com ela.
59 Cuando xtz'akat waxakib' (8) k'ij jq'uisi'y ra ne', xcojtak retal jtio'jl y roj xcojtak jb'ij pi Zacarías chapca' jb'ij jkaj.
59 Quando o menino estava com oito dias, vieram circuncidá-lo e queriam lhe dar o nome do pai, isto é, Zacarias.
60 Pero jchuch ra ne' ta' xye' luwar xcojsaj jb'ij pi jilonli, xij: Ma' ji'ta'lonli jb'ij tikacojwi', tikacoj jb'ij pi Juan, xche'.
60 Mas a sua mãe disse: — Não. O nome dele vai ser João.
61 Rechak xijtak re Elisabet: Pero ta' ni jono rechak yak awech'elxic Juan jb'ij, xche'tak.
61 Então disseram: — Mas você não tem nenhum parente com esse nome!
62 Xantak retal re Zacarías la' jk'ab'ak chi jtz'onaj re nen jb'ij ra ne' tijcoj.
62 Aí fizeram sinais ao pai, perguntando que nome ele queria pôr no menino.
63 Zacarías xtz'onaj jun kelen pire tijtz'ib'aj chiwch nen jb'ij ra ne' tijcojwi' y xtz'ib'aj chi Juan jb'ij ra ne' tijcoj. Y yak cristian xsaach jch'olak chi jtaic nen jb'ij ra ne' ticojsajwi'.
63 Zacarias pediu uma tabuinha de escrever e escreveu: “O nome dele é João.” E todos ficaram muito admirados.
64 Laj or xel jyolj Zacarías y xoc chi jb'ixaj jnimirsaj jk'ij Kakaj Dios.
64 Nesse momento Zacarias pôde falar novamente e começou a louvar a Deus.
65 Y juntir yak jc'ulja sub'laj xsaach jch'olak chi rilic juntir ri xaanc. Y juntir luwar ri wi' lak q'uiche'laj re Judea xtatak jtaquil ri xaanc.
65 Os vizinhos ficaram com muito medo, e as notícias dessas coisas se espalharam por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Juntir ri xtatak jtaquil tijtz'onajtak chirib'il rib'ak: ¿Nen chiqui' tran ra ne' li cuando tiwinakirc? xche'tak.
66 Todos os que ouviam essas coisas e pensavam nelas perguntavam: — O que será que esse menino vai ser? Pois, de fato, o poder do Senhor estava com ele.
67 Zacarías ri jkaj ra ne', xnojsaj ranm la' Lok'laj Jsantil Kakaj Dios, xk'asaj Jyolj Kakaj Dios, xij:
67 Zacarias, o pai de João, cheio do Espírito Santo, começou a profetizar . Ele disse:
68 ¡Nimirsajok jk'ij Kakaj Dios ri Kajawl ri jDiosak yak rijajl Israel, jwi'l xpeti' chi jcolic yak jwinak laj jk'ab' jmacak!
68 — Louvemos o Senhor, o Deus de Israel, pois ele veio ajudar o seu povo e lhe dar a liberdade.
69 Kakaj Dios xtakch jun ajcolol ke ri wi' sub'laj jcwinel ri rijajl David, ri rajchac Kakaj Dios.
69 Enviou para nós um poderoso Salvador, aquele que é descendente do seu
70 Ri ajcolol ke li, b'ilchakch jwi'lak yak ajk'asaltak Jyolj Kakaj Dios ojrtaktzij ri tosoltak re Kakaj Dios chi ri' re tipe wich ulew chi kacolic.
70 Faz muito tempo que Deus disse isso por meio dos seus santos
71 B'ili'ch ojrtaktzij jwi'l Kakaj Dios chi ojna jcolna laj jk'ab'ak yak ri ojcontrintak. Y ojna jcolna laj jk'ab'ak yak ri oj tijin ojjxuttak.
71 Ele prometeu nos salvar dos nossos inimigos e nos livrar do poder de todos os que nos odeiam.
72 Y b'ili'ch jwi'l Kakaj Dios chi trila' c'ur jwichak kamam katit' ojrtaktzij. Y Kakaj Dios ta' tisaach re ri jchomorsa'n ri b'anal jwi'l.
72 Disse que ia mostrar a sua bondade aos nossos antepassados e lembrar da sua santa ao nosso antepassado Abraão; prometeu que nos livraria dos nossos inimigos e que ia nos deixar servi-lo sem medo,
73 Ri' ri xij Kakaj Dios re kamam Abraham ojrtaktzij, chi kes tz'et tina ranna.
73 — ausente —
74 Xij chi ojna jcolna laj jk'ab'ak yak ri ojcontrintak pire ma' titzaak kach'ol chi jb'anic nen raj Kakaj Dios tikab'antak
74 — ausente —
75 y pire tran suc'ul kanm chiwch nojel k'ij laj kac'aslemal.
75 para que sejamos somente dele e façamos o que ele quer em todos os dias da nossa vida.
76 Y at inc'ajol, tina b'ijsajna chawij chi ati' ajk'asal Jyolj Kakaj Dios lecj, jwi'l at atnab'er chiwch Kajawl chi jsuc'ulb'isaj jb'e.
76 E você, menino, será chamado de profeta do Deus Altíssimo e irá adiante do Senhor a fim de preparar o caminho para ele.
77 Y at tib'e ab'ij jtaquil rechak yak jwinak chi ticolmajtaka' laj jk'ab' jmacak jwi'l ticuysaji' jmacak jwi'l Kakaj Dios.
77 Você anunciará ao povo de Deus a salvação que virá por meio do perdão dos pecados deles.
78 Kakaj Dios jwi'l sub'laj tril c'ur kawch, tina jtaknach jun ajcolol ke laj jk'ab' kamac chapca' ajri' relicch k'ij
78 Pois o nosso Deus é misericordioso e bondoso. Ele fará brilhar sobre nós a sua luz
79 pire tijc'ut jb'eak yak ri wi'tak li uku'mal jwi'l jmacak. Re tijc'ut chikawch nen rajwax tikab'antak pire tiwa'x utzil laj kanm y chikaxo'l, xche' Zacarías.
79 e do céu iluminará todos os que vivem na escuridão da sombra da morte, para guiar os nossos passos no caminho da paz.
80 Ral ac'l li tijin tiq'uiy y tijin tretemaj mas jb'anic lawi' raj Kakaj Dios tran. Y xe' wa'xok li jun luwar lamas ta' cristian asta xtaw k'ij xoc chi jb'anic lawi' ri xtaksaj jwi'l Kakaj Dios chi jb'anic chijxo'lak yak rijajl Israel.
80 O menino cresceu e ficou forte de espírito. E viveu no deserto até o dia em que apareceu diante do povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.