Mateus 26
Alap mo Ol Ëse, zëre mo zi niban de ol ziaha-en gu hup dena (URY) vs NTLH
1 Yesus kim kirekam tawa tasibirki, ki zep zëre hon de ang ta gwen wenya insa gubiridaka,
1 Quando Jesus acabou de ensinar essas coisas, disse aos discípulos:
2 “Em tawana: Angkam yaklana dan– yakla yala Paskanak depye. Ngatan zi mo lang nakore Zi Tanganna Asa dekam sa nërgul– te-lidak sonnak dikim Asa makan ta irin hipye.”
2 — Vocês sabem que daqui a dois dias vai ser comemorada a
3 Hwëna Yesus in kim kirekam gubiridaka, dekam Alap mo golak de syal tan zi mo mam-mamna hen Yahudi mo nol-nola Alap mo golak de teipsïn tangan zini Kayafas Bak mo golak tagal gweꞌak.
3 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus se reuniram no palácio de Caifás, o Grande Sacerdote ,
4 Zen Yesussu de sowëkam balk tan hap de olsa zë aha-en nuꞌik– dekam de tan hap.
4 e fizeram um plano para prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Hwëna zen man ëgu gweꞌak, “Yakla yalak awe bap nen balk tan, sap zini beya tangan nik dwam nëblaꞌan. Ki deban mae esa zë hwëna mamkam ëïlman gwer.”
5 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
8 Ëe zëre hon de ang ta gwen wenya kimë kirekam wenya insa hla kuk, ëe dekam zebë jakal eibik, hen anakanë zë lonsubiꞌik, “Asya, zen ba hap kirekam tïngan tangan hlei yul soneblanan?!
8 Ao verem aquilo, os discípulos ficaram zangados e disseram: — Que desperdício!
9 Dawemna diki minyakna in te-ala hap de lirak gulunam, te-alana mam tangan naka maka nëp zerzimnin. Desa emaka tahalha zi hip kae ë gwebla-zimꞌin.”
9 Esse perfume poderia ter sido vendido por uma fortuna, e o dinheiro, dado aos pobres.
10 Yesus hwëna mes ano mae mo ola insa salka, dekam zep asa gubiridaka, “Em ba habe wenya ansa lonsubiꞌin? Zen man tangan sam gwesïl– kirekam de Asa gwëblankamye.
10 Mas Jesus, sabendo o que eles diziam, disse:
11 Sap tahalha wenya em desa nama esa olëlowehe tine gwer. Hwëna Asa em molye dakal hap ërgwë gwek.
11 Pois os pobres estarão sempre com vocês, mas eu não.
12 Insa minyak irase dawemkam Asa hlë tablanan, zen hamal hap ki Asa gwëblanan– deban de kaso hulak Asa drë nwanun hap.
12 O que ela fez foi perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
13 Eiwa denakaë emsa gubiridaꞌan: Tïngare lang san kim Alap onakore ol dawemna nol halada gweꞌak, wenya ansa kirekam abe hap syal gwibir-blinan, desa hen sa aïsïl nei gwibir. Hëndep wenya ansa zep sa eititi neibir srëm gwer.”
13 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
14 Dua-blaskam de wenya ano mae mo ahana, ëna Kariot walya Yudas Bak dekam zep Alap mo golak de syal tan zi mo mam-mam san dep song gweka,
14 Então um dos doze discípulos, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os chefes dos sacerdotes.
15 zao zep gubiridaka, “Ëe de ebe mae hap zerguzimdinkim, em te-alana banakaꞌen esa abe hap ërblal?” Dekam zep te-ala kasona tiga-pulu enkam nërblak.
15 Ele disse: — Quanto vocês me pagam para eu lhes entregar Jesus? E eles lhe pagaram trinta moedas de prata.
16 Dekam zep hëndep Yudas Bak in orana tëblaꞌanka– Yesussu dikim sowëkam balk tan hap denaye.
16 E daí em diante Judas ficou procurando uma oportunidade para entregar Jesus.
17 Dekam yakla yala Paskanak dep man golek de gweꞌak– Alap men dekam Mesir kon Israelsa gwis gwe sonekake. Paska yaklanak kim zauk, zen dekam zep hen ëkon gwesïk hanak– aha-ere minggukam de ragi srëmkam rotisa tru ta gwen naye. Dekam Yesus hon de ang ta gwen wenya ëe ki zebë anakan lakensïblïzak, “Bian, endawe esa Paskanak dep de tembanena aban mae zitwenblala?– ëe akakim zao hamal uk.”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , os discípulos chegaram perto de Jesus e perguntaram: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da
18 Ki zep asa ding gulzimki, “Yerusalem walya, zëbon osan dep em sek gwen. Zao anakan enblak, ‘Bian Guru man emsa gublula, “Ano tïn hïp de yaklanak mes zaul. Ëe zebë dwam gweꞌan– eno golak de ëre hon de ang ta gwen wenya ban Paskanak dep de tembanesa zitwenblan hap.”’”
18 Ele respondeu:
19 Ëe dekam zebë hëndep zëwe hamal ul guk.
19 Os discípulos fizeram como Jesus havia mandado e prepararam o jantar da Páscoa.
20 — ausente —
20 Quando anoiteceu, Jesus e os doze discípulos sentaram para comer.
21 — ausente —
21 Durante o jantar Jesus disse:
22 Kirekam kimë asalblak, dekam zebë tangan enlalana ëdowe hanak. Ëe dekam zebë aha-en aha-enkam lakensïk gweblaꞌak, “Bian, san ha asa tol home yap ki gublunda?”
22 Eles ficaram muito tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu; está?
23 Ki zep ap ding gulzimki, “Nen an zene apdenak roti apna kolho honak os-os la ine gweꞌan, ahana sa Asa zertrëra– zao de Asa balk tan hapye.
23 Jesus respondeu:
24 Men kirekam Alap mo olak ngatan zi mo lang nakore Zi Tanganna abe hap dena lwak, zen hëndep kirekam asa tïl. Hwëna kwasang tol, zini men zen Asa dikim zë balk tan hap zertrëꞌara, zen karekna mam tangan wenyaka sa Alap onakon hlaulu. Zen an zik de jaha gweblan srëmkam maka sam gwesïkï, sap dekam zen molya karekna mam tangan wenya insa goltoweꞌanam.”
24 Pois o
25 Kariot walya Yudas in zen zertreizimdin hip ola ziaha-en gulku ki zep gubluka, “Guru, san ha asa tol home yap ki gublula?”
25 Então Judas, o traidor, perguntou: — Mestre, o senhor não está achando que sou eu; está? Jesus respondeu:
26 Kimë tembane taꞌak, Yesus ki zep rotina ahanaka gul ineka, dekam zep dawemsa Alap hap rotina in hap golblaka, ki zep ahap gul guku. Desa zep abe mae hap anakare ola ban kap tazimki, “Em twenblandan. An ano timni.”
26 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
27 Ki zep hwëna anggur ho nabare mokna zer ineka, dekam zep etan Alap hap dawemna golblaka, ki zep hwëna abe mae hap anakare ola ban zerzimki, “Emki kïtak otdebin.
27 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, dizendo:
28 Sap an ano kala zen. Zen sa ano tim nikon wet sol– Alap mo zi niban de ol ziaha-en gun ësesa dikim sul sonen hapye. Zep zini beya tangankam sa ano kala kon Alap mo nwenak ëdakastïl gwer.
28 porque isto é o meu sangue, que é derramado em favor de muitos para o perdão dos pecados, o sangue que garante a
29 Eiwa denakaë emsa gubiridaꞌan: Ëe molyë na-en etan anakare anggur hona otdek. Hwëna ano Bian mo ïrïk gïnnïk kim de hataꞌak, zen diki dekam asa etan eban mae apdenak ziotdebir.”
29 Eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
30 Ki zebë hwëna Alap hap de tërya apdekam lak. Kimë lasïk, ki zep asa zaitun tra nabare kwatap tek san dep golësek gweka.
30 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
31 Zao zep zëre hon de ang ta gwen wenya asa gubiridaka, “Em namen Asa de karek tannak hla tankam kïtak esa aïrïn hïp Asa hli la gukhal. Sap Alap mo olak man lwak,
31 E Jesus disse aos discípulos:
32 Hwëna Bian kim de etan Asa ngaya taꞌanka, Ëe asa dekam emsa Galilea san dep ngeirbiridal.”
32 Mas, depois que eu ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Hwëna Petrus ki zep ding gulbluka, “Bian, ahakore wenya an sap sa Emsa hli dasïl. Aena tangan molyë Emsa hli tak!”
33 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem.
34 Yesus ki zep ding gulbluka, “Eiwa denakaë emsa gubluꞌan: Namen nonol ayang de gun srëmnak, em dekam esa anakan de Asa zabeblanna dan-ahan soblala, ‘Zini in ëe homë tame taꞌan.’”
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Petrus ki zep etan ding gulbluka, “Bian, ëe apdenak asa Eban lïl. Ëe molyë tangan Emsa zabeblak.” Ëe kïtak kirekam zebë sap ëgu anek.
35 Pedro respondeu: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
36 Yesus kim asa Getsemanik golëyaïng gweka, zao zep asa gubiridaka, “An zao teinikin guk. Ëe Alapsa ë-ere nakon gu soneblaꞌan.”
36 Jesus foi com os discípulos para um lugar chamado Getsêmani e lhes disse:
37 Hwëna Petrus hen Zebedeus mo walas darena, desa en zep gubiridaka– zen de ang gweblan hap. Hwëna zao zep enlalana dowebla hanaka, hëndep hlik gwebla hanan hap alp gwesïblïka.
37 Então Jesus foi, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
38 Dekam zep zëre hon de dan-ahare ang ta gwen wenya insa gubiridaka, “Ano enlalana sërkam tangan dowe hananda, hëndep tïn hïbë alp gwesïꞌïn. Em awe Asa ërgwëk, hen enlala naban esa loweher– Alapsa de abe ta tinen naban.”
38 e disse a eles:
39 Zëbon mae onakon kim engka en langa gwe halka, zao zep kamanak ïk gwe heka, dekon zep Alapsa gu soneblaka, “Bian, karek yawala ansa Ëe goltoweꞌan, diki Em Abon onakon langa gulsun. Hwëna ano dwam gwibin sin bap zen lwan. Diki ere mo dwam gwibin sin zen lwan.”
39 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e orou:
40 Kim Alapsa de abe ta gwenna hya gwesïkï, dekam zep etan dan-ahare zini in osan dep lwahal zaka. Hwëna ni truwennak zep hlauludaꞌan zaka. Petrussu zep zë gublu zaka, “Em san bëjen-em engka en mae Asa zersalen!
40 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
41 Enlalakam lowehek. Alapsa e-en e-enkam abe la tinek. Kareknak ema altïlïnk. Sap eno mae mo enho enna dawemsa de sap syal gwibin hip dwam gwe-gwenda, hwëna eno mae mo timni in tatete naka hom.”
41 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
42 Etan ki zep song gweka– dekon de etan Alapsa abe tan hap. Ki zep kon gu soneblaka, “Bian, Em san ha home ki dwam gweꞌara– karek yala ansa de Abon onakon langa gulsun hupye? Ki sap asa goltower. Hwëna diki ere mo dwam gwibin en san zen lwan.”
42 Pela segunda vez Jesus foi e orou, dizendo:
43 Kim hya gwesïkï, dekam etan ni truwennak zep hlauludaꞌan zaka. Sap zëno mae mo nwena man tangan nwe-alk hap ëdohon-hon gwek.
43 Ele voltou de novo e encontrou os discípulos dormindo. Eles estavam com sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos.
44 Dekam hen ki zep etan dan-ahan naka hli yuludaka. Etan ki zep kire enkam Alapsa gu soneblaka.
44 Jesus tornou a sair de perto deles e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Etan kim lwahal zaka, dekam zep gubirida zaka, “Em san namae ni truwen hap ëdwam gwe tineꞌan? Emki sap ëkara gwen. Ngatan zi mo lang nakore Zi Tanganna Asa angkam man karek-karek gol gwen zi mo tahanak dep tapbla dazimꞌin.
45 Então voltou até onde os discípulos estavam e perguntou:
46 Dekam luk tak. Nen sek gwen. Emki hla tan. Asa de zergun hup de zini angkam man hataꞌara.”
46 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
47 Yesus in kim nama tonꞌanka, dua-blaskam de zëre hon ang ta gwen wenya ano mae mo ahana Yudas Bak dekam zep zi beyam-bya naban golëyaïng gweꞌanka– nëbok te tek teiredan naban, mensa Alap mo golak de mam-mamna hen Yahudi mo nol-nola nenbiridakke, Yesussu de balk tan hap.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma grande multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus.
48 Zen mes anakan ola ziaha-en gulku, “Ëe kirekam asa ebe mae hap zertreizim: Men desaë babang taꞌak, zen zen– zini inye. Zen dekam zë hëndep balk lak.”
48 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam o homem que eu beijar, pois é ele.”
49 Yudas kim golëyaïng gweꞌan zaka, ki zep hëndep Yesussu babang tan naban gublu zaka, “Dawem, bian guru.”
49 Judas foi até perto de Jesus e disse: — Mestre, que a paz esteja com o senhor! E o beijou.
50 Yesus ki zep ding gulbluka, “Wal bosyan, men kire hap hatanan zala, angkam dekam syal gwibir.”
50 Jesus respondeu: Então eles chegaram, prenderam Jesus e o amarraram.
51 Hwëna ano mae mo wal bosena, men zenë ang ë gweblak, dekam zep nëbokna mol ineka. Dekam zep Alap mo golak de teipsïn tangan zi nik de babu gwe-gwen zini sap zïp soka. Hwëna ing ala en naka zep blansïblï kïnïka.
51 Mas um dos que estavam ali com Jesus tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
52 Hwëna Yesus ki zep zëre hon de ang gwe-gwen zini insa jalse gweblaka, “Nëbokna insa em etan lïl sonen. Sap men nara nëboksa darak hap gwire danna, desa nëbokkam sa damera gwer.
52 Aí Jesus disse:
53 Emki ëenlala gwen: Ëe ëre mo Biansa abe taꞌanam, Zen maka zëre mo dam taha nakore jana zisi dua-blas batalyonkam lup gul soneꞌara.
53 Você não sabe que, se eu pedisse ajuda ao meu Pai, ele me mandaria agora mesmo doze exércitos de anjos?
54 Hwëna kirekam de lwaꞌanam, ki hwëna mensa Alap mo olsa de ayang gul gwen zini abe hap dena ale nul gwek molya kirekam lwaꞌanam.”
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as
55 Ki zep hwëna Yesus zi beyam-byana insa gubiridaka, “Em san Asa jal zisie hla lal?– zebe Asa de balk tan hap nëbok te tek teiredan naban yaïng gwenan zalye! Ëe men yakla jamkam Alap mo golak emsa tawa ta gwibik! Dekam ba habe zë Asa balk la srëm gwek?
55 Depois Jesus disse para aquela gente:
56 Hwëna an desae angkam syal eibiꞌin, zen men desa orep Alap mo ol ayang gul gwen zini abe hap dena ale nukke. Zao dikim zaun hube kirekam syal eibiꞌin. Ena hwëna home tame uꞌin.”
56 Mas tudo isso está acontecendo para se cumprir o que os Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
57 Yesussu in zen balk dak, ki zep nërhak– Alap mo golak de teipsïn tangan zini Kayafas Bak mo golak dep. Zëwe Musa mo olsa de tawa ta gwibin wenya hen Yahudi mo nol-nola mes tagal gwesïk gïk.
57 Os homens que prenderam Jesus o levaram até a casa do Grande Sacerdote Caifás, onde estavam reunidos alguns mestres da Lei e alguns líderes judeus.
58 Petrus zen lun sap-sap gwen dankam Yesussu ang gwebla song gweka, hëndep zen hen hata zaka– teipsïn tangan zini in mo gol tëmnak. Kol sonna iwe kim tïl zïka, zao zep teipsïn zini insa de kara ta gwen hap de jana nabare zini hlauludaꞌanka. Zao zep hen nikinꞌin zaka. Zen man anakan de tawa gweblan hap dwam gweꞌanka, “Banakan wëhë nëblaꞌak?”
58 Pedro seguiu Jesus de longe até o pátio da casa do Grande Sacerdote. Entrou e sentou-se com os guardas para ver como aquilo ia terminar.
59 Alap mo golak de mam-mam wenya hen tïngare teipsïn sinodenak de wenya zen orasa dëblaꞌak– dekam de Yesus hup boton ol blo-blosa mam gulblun hap, dekam de tan hap.
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando alguma acusação falsa contra Jesus a fim de o condenar à morte.
60 Beya nik blo-blo tan ola ban sap nolluwe gweꞌak, hwëna zëno mae mo ola in hom mae apde nëk, zep bëjen dekon karek tan. Aumwa hap zep etan zi darena anakan olluweka,
60 Mas não puderam encontrar nada contra ele, embora muitos se levantassem para dizer mentiras a respeito dele. Afinal dois homens se apresentaram
61 “Zini an man guku, ‘Ëe asa Alap mo gol yawala ansa dri yulsul, hwëna yaklana dan-ahan ki asa hwëna owas hap etan syal gwibinkim sul soner.’”
61 e disseram: — Este homem afirmou: “Eu posso destruir o Templo de Deus e construí-lo de novo em três dias.”
62 Alap mo golak de teipsïn tangan zini in ki zep luweka, ki zep Yesussu gubluka, “Em san ha molye mae ding gulzimki?– insa eno karekna kira nul gweꞌan zalye.”
62 Aí o Grande Sacerdote se levantou e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender desta acusação?
63 Yesus hwëna balk enkam salsïblïka. Ki zep etan gubluka, “Ngaya Zini Alap mo bose gubin niban emki asa gubiridan: Em san ha eiwa Zen tangan?– Alap mo Tanena, Israelsa de ngaya tabin hip de Zi niye.”
63 Mas Jesus ficou calado. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Em nome do Deus vivo, eu exijo que você diga para nós: você é o
64 Yesus ki zep ding gulbluka, “In kirekame gunda, zen kirekamke. Hwëna Ëe hen ama emsa gubiridaꞌan: Em esa nabakam ngatan zi mo lang nakore Zi Tanganna Asa hla laser– Teipsïn Zini Alap mo dam taha nakon de nikirinnik. Hen dekon kimë etan lwa haꞌanzak butnak esa Asa hla laser.”
64 Jesus respondeu:
65 Alap mo golak de teipsïn tangan zini in, kirekam de gunnuk kim salblaka, dekam zep baju ala son zemka Yesus hup de u sïsngïn hïp kalk-kalk soka, deban zep guku, “Zen Alapsa lamang tanda. Nen ba hap de etan zëno kareksa de kira gulblun hap zini teibiridan hap? Nën mes em-am kïtak Alapsa de lamang tannak asalblanan!
65 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Ele
66 Zep angkam ebon mae onakon banakan?”
66 Então, o que resolvem? Eles responderam: — Ele é culpado e deve morrer!
67 Dekam zep oltepkam nwe-masenak hol-hol da gweꞌak, hen deban zep dangole gweꞌak. Ahakon taha dak-dakkam itranak lek dya gweꞌak,
67 Em seguida cuspiram no rosto de Jesus e deram bofetadas nele. E os que batiam nele
68 deban dakensïk gweblaꞌak, “Em wëhë tame tanda? Nara emsa lek tyanda? Eme eiwa Alap mo zer sonen zi gwëꞌanam– Israelsa de ngaya tabin hip, ki emaka asa gubirida gweꞌara, ‘Zi bosena zen asa lek tyanda.’”
68 diziam: — Ei, Messias, adivinhe para nós quem foi que bateu em você!
69 In kim kirekam lwa seꞌak, Petrus dekam gol tëmnak nikinꞌinka. Zëwe de babu gwe-gwen wenya ki zep zë hataꞌanzak, zao zep Petrussu gubluzak, “Em an hen zenke– men zen Galilea walya Yesus mae han apdenak ëtë gwekye.”
69 Pedro estava sentado lá fora no pátio, quando uma das empregadas chegou perto dele e disse: — Você também estava com Jesus da Galileia.
70 Petrus hwëna man zabeka– in zen zë lowe heꞌak, zëno mae mo inik. Zep wenya insa anakan ding gulbirki, “Ëe homë tame guꞌun– insa em gundaye.”
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: — Eu não sei do que é que você está falando.
71 Dekon hwëna kol son lïlïkïn alpnak zep zauꞌun naka. Zëwe zep etan ahanik zëwe de babu gwe-gwen wenya hla tazak. Dekam zep zëwe in zen lowe heꞌak desa gubiridak, “Zini an hen menkam Nazaret walya Yesus hun apdekam ë gweka.”
71 Depois foi para a entrada do pátio. Outra empregada o viu e disse às pessoas que estavam ali: — Ele estava com Jesus de Nazaré.
72 Petrus ki zep etan ding gulbirki, “Ëe eiwa hom tanganë zini insa tame taꞌan. Nglïnak de Zini, mese asa salblanda.”
72 Pedro negou outra vez, respondendo: — Juro que não conheço esse homem!
73 Zëwe hom holo gweꞌak, dekam zep zini men zen zë ëzauꞌuk etan Petrussu nenblazak, “Em an hen zëno mae mo ahanakake, sap eno ola in Galilea wal mo ol hanu.”
73 Pouco depois, os que estavam ali chegaram perto de Pedro e disseram: — O seu modo de falar mostra que, de fato, você também é um deles.
74 Petrus dekam zep ol drakkam gu ane gweꞌanka, “Ëe hom tangan am zini insa tame tak. Nglïnak de Zini Alap, mese ki asa salblanda!”
74 Então Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade! Naquele instante o galo cantou,
75 Hwëna Petrus dekam zep enlala gwibirki– Yesus mo ola mensa anakan gu-gublukaye, “Ayang de gun srëmnak, em dan-ahan sonkam esa Asa zabeblala.” Dekam zep hëndep wet soka. Gosa zep kon yusyustïn nïban gwë song gweka.
75 e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.