Mateus 26
Tzotzil de Chenalhó NT (TZO_TZE) vs NAA
1 C'alal laj yo'nton ta lo'il li Jesuse, jech lic yalbuncutic noxtoc, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique:
1 Quando Jesus acabou de proferir estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 ―Xana'ic ti chib xa c'ac'al sc'an li q'uin coltaele. Ja' xa yorail ta xi'ac'at ta c'abal, vu'un ti co'ol cristianoutique. Ta sjoc'anicun ta cruz ―xiyutuncutic.
2 — Vocês sabem que, daqui a dois dias, será celebrada a Páscoa, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Li banquilal paleetique xchi'uc li jchanubtasvanejetic ta smantal Dios yalojique, xchi'uc li jchapanvanejetic cu'untique, la stsob sbaic tal ta yamac' li más banquilal palee, ja' li Caifase.
3 Então os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás,
4 La xchapanic c'uxi xu' ta stsaquic ta mucul li Jesuse yu'un ta smilic.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Jech laj yalbe sbaic: ―Ja' lec mu jpastic ta sc'ac'alil li q'uine yu'un naca me sliquesic pleito li cristianoetique ―xiic.
5 Mas diziam: — Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Libatcutic ta Betania xchi'uc li Jesuse. Tey lic'otcutic ta sna Simón, ja' li boch'o tsacbil to'ox ta c'a'el chamele.
6 Quando Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Tey ital jun ants yich'oj tal slimita pasbil ta alabástro ton. Nojem ta muil poxil. Bats'i toyol stojol. La smalbe ta sjol Jesús ti c'alal tey chotol ta ti' mesae.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um frasco feito de alabastro com um perfume precioso, que ela derramou sobre a cabeça de Jesus, estando ele à mesa.
8 C'alal laj quilcutic, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique, li'ilincutic. Jech laj calcutic: ―¿C'u yu'un jeche' no'ox ta xlaj li muil poxile?
8 Vendo isto, os discípulos ficaram indignados e disseram: — Para que este desperdício?
9 Ja' lec ti lajuc xchone yu'un toyol stojol. Li stojole xu' ta x'ac'bat me'onetic ―xichicutic.
9 Este perfume poderia ter sido vendido por muito dinheiro, para ser dado aos pobres.
10 Li Jesuse la sna' li c'usi la jnopcutique, jech lic yalbuncutic: ―¿C'u yu'un chavaq'uic lo'ilajuc yo'nton li antse yu'un lec li c'usi la spasbune?
10 Mas Jesus, sabendo disto, lhes disse:
11 Li me'onetique scotol c'ac'al li' achi'uquic. Yan li vu'une mu scotoluc c'ac'al li' jchi'inojoxuc.
11 Porque os pobres estarão sempre com vocês, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 Ti jech la smalbun muil poxil li antse ja' senyail ti ta xquich' muquele.
12 Porque, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Melel li c'usi chacalboxuque, buyuc no'ox ta xich' cholel ta sbejel banamil ti ja' no'ox chcolic ta jventae, tey ta xalic noxtoc c'usi la spasbun li antse. Jech ta sna'ic o scotol cristianoetic ―xiyutuncutic li Jesuse.
13 Em verdade lhes digo que, onde for pregado em todo o mundo este evangelho, também será contado o que ela fez, para memória dela.
14 Vu'uncutic li lajchabuncutique oy jun jchi'ilcutic ja' Judas Iscariote sbi. Ja' bat sc'opan li banquilal paleetique.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os principais sacerdotes.
15 Jech laj yalbe: ―¿C'u yepal taq'uin chavac'bicun me chacac'bot ta ac'obic li Jesuse? ―xut. Tey i'ac'bat lajuneb xcha'vinic ta sep saquil taq'uin.
15 Ele disse: — Quanto me darão para que eu o entregue a vocês? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Li Judase ja' xa no'ox la smala c'usi ora xu' chac' ta c'abal li Jesuse.
16 E, desse momento em diante, Judas buscava uma boa ocasião para entregar Jesus.
17 Ta sliquebal q'uin c'alal ta jve'tic pan ti mu'yuc yich'oj svolesubil xch'ute, jech bat jac'becutic Jesús, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique: ―¿Bu chac'an ta xbat jmeltsancutic li ch'ium chij chati' ta sventa q'uin coltaele? ―xcutcutic.
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e lhe perguntaram: — Onde quer que façamos os preparativos para que o senhor possa comer a Páscoa?
18 Itac'ov li Jesuse: ―Batanic ta Jerusalén. Tey chc'ot ac'opanic li quermanotique. Jech xavalbeic: “Jutuc xa la sc'an sta yorail ta xcham li Jchanubtasvanej cu'untique. Li' la chtal jti'cutic ta ana li chij sventa q'uin coltaele”, utic c'otel ―xiyutuncutic li Jesuse.
18 E ele lhes respondeu:
19 Vu'uncutic li yajchanc'opuncutique la jch'uncutic c'usi laj yalbuncutic li Jesuse, la jmeltsancutic li ve'lil ta sventa q'uine.
19 E eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado e prepararam a Páscoa.
20 Jliquel to yic'ubel osil tey chotoluncutic jcotolcutic ta ti' mesa xchi'uc li Jesuse.
20 Ao cair da tarde, Jesus pôs-se à mesa com os doze discípulos.
21 C'alal ja' o chive'cutique, jech lic yalbuncutic li Jesuse: ―Melel chacalboxuc, oy jun li' jchi'inojtic ti ja' chiyac'un ta c'abale ―xiyutuncutic.
21 E, enquanto comiam, Jesus disse:
22 C'alal laj ca'icutique, laj cat co'nton jcotolcutic. Ta jujuntal lic jac'becutic li Jesuse: ―¿Me vu'un van? Cajval ―xcutcutic liquel jujununcutic.
22 E eles, muito entristecidos, começaram um por um a perguntar-lhe: — Por acaso seria eu, Senhor?
23 Itac'ov li Jesuse: ―Ja' li boch'o jun jsets' chive' jchi'uque ja' chiyac'un ta c'abal.
23 Jesus respondeu:
24 Ta melel vu'un ti co'ol cristianoutique ta to xipasbat jech chac c'u cha'al ts'ibabil ono'ox ta sc'op Diose. Toj abul sba li boch'o chiyac'un ta c'abale. Ja' lec ti manchuc voc'uque ―xi li Jesuse.
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor seria para ele se nunca tivesse nascido!
25 Li Judase, ja' li boch'o snopoj xa ono'ox ta xac' ta c'abal li Jesuse, jech la sjac'be ec: ―¿Me vu'un van? Jchanubtasvanej ―xi. Itac'ov li Jesuse: ―Vo'ot ―xi.
25 Então Judas, que o traía, perguntou: — Por acaso sou eu, Mestre? Jesus respondeu:
26 C'alal chive'cutique, la stam pan li Jesuse, la stojbe ta vocol Dios, la svoc' li pane, laj yac'buncutic jcotolcutic: ―Ilo, ve'anic. Li'i ja' jbec'tal ―xiyutuncutic.
26 Enquanto comiam, Jesus pegou um pão, e, abençoando-o, o partiu e deu aos discípulos, dizendo:
27 La stam noxtoc jun vaso ya'lel ts'usub, la stojbe ta vocol Dios, laj yac'buncutic. Jech laj yal: ―Uch'an acotolic.
27 A seguir, Jesus pegou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos seus discípulos, dizendo:
28 Li'i ja' jch'ich'al, ja' senyail ti mu xlaj sc'oplal li c'usi ach' la xchapan Jtot sventa chacolic oe. Yu'un jtuc chcac' jba ta milel, ta xloc' jch'ich'al, jech ta xtoj o smulic scotol cristianoetic. Jech ep boch'o tsta perdón yu'un smulic.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 Ta xcalboxuc ti mu'yuc xa ta xcuch' yan velta li ya'lel ts'usube. Ja' to ta xcuch' yan velta ti c'alal tey xa jtsoboj jba jcotoltic yo' bu chiyac'bun jpas mantal li Jtote ―xi li Jesuse.
29 E digo a vocês que, desta hora em diante, nunca mais beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que beberei com vocês o vinho novo, no Reino de meu Pai.
30 C'alal la jq'uejintacutic jun sq'ueoj Diose, liloc'cutic batel, libatcutic ta vits Olivatic.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Li Jesuse jech laj yalbuncutic: ―Tanae acotolic chacomtsanicun. Yu'un jech ono'ox ts'ibabil ta sc'op Dios: “Ta xcac' ta milel li boch'o cac'ojbe yabtel chasventainoxuque. C'alal me imilate, tspuc sbaic batel li xchi'iltaque jech chac c'u cha'al tspuc sbaic batel chij me imilat li yajvalique”, xi ono'ox ts'ibabil.
31 Então Jesus disse aos discípulos:
32 C'alal cha'cuxemun xa'oxe, vu'un ba'yuc chic'ot avu'unic ta Galilea banamil ―xiyutuncutic.
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Itac'ov li Pedroe: ―Ac'o me ta scomtsanot scotolic, li vu'une mu'yuc chajcomtsanot ―xi.
33 Mas Pedro, tomando a palavra, disse a Jesus: — Ainda que o senhor venha a ser um tropeço para todos, nunca o será para mim.
34 Li Jesuse jech laj yalbe: ―Melel li c'usi chacalbote, tana c'alal mu'yuc to'ox ta x'oc' cotse, oxib xa'ox velta avaloj ti mu xavotquinune ―xi.
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Itac'ov li Pedroe: ―Ac'o me co'ol chijcham, mu'yuc ta xcal ti mu xacotquinote ―xi. Ja' no'ox jech laj calcutic ec li vu'uncutique.
35 Pedro insistiu: — Ainda que me seja necessário morrer com o senhor, de modo nenhum o negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Tey lic'otcutic xchi'uc Jesús yo' bu Getsemaní sbie. Jech laj yalbuncutic li Jesuse: ―Chotlanic li'i yu'un ta xbat jc'opan Dios le'e ―xiyutuncutic.
36 Em seguida, Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani. E disse aos discípulos:
37 Laj yic' ech'el Pedro xchi'uc li chib xnich'nab Zebedeoe. Lic yat yo'nton li Jesuse, toj yan sba yo'nton laj ya'i.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a sentir-se tomado de tristeza e de angústia.
38 Jech laj yalbe: ―Toj loq'uel ta xcat co'nton ta xca'i, ta xicham o ya'yeluc. Comanic li'i. Mu me x'och avayelic, c'opanic Dios jech chac c'u cha'al ta jpas vu'une ―x'utatic li oxibique.
38 Então lhes disse:
39 Ijelov batel jutuc li Jesuse. La spatan sba ta lumtic, la sc'opan Dios: ―Tati, ti xu'uc mu xichame, xu' chaloq'uesbun li jvocol li'i. Pero mu me xc'ot ta pasel li c'usi ta sc'an co'nton jtuque. Ja' ac'o jpas li c'usi tsc'an avo'ntone ―xi.
39 E, adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo:
40 C'alal laj yo'nton li Jesuse, isut tal yo' bu oyic li oxib jchi'iltaque. Vayemic vul taaticuc. Li Jesuse jech laj yalbe li Pedroe: ―¿Me muc xu' avu'unic laj acoltaicun ta sc'opanel Dios junuc ora?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo. E disse a Pedro:
41 Ja' lec julovanic, c'opanic Dios jech mu xach'unic sujel ta mulil. Ta melel chac'an chac'opanic Dios pero chastsaloxuc li abec'talique ―x'utatic.
41 Vigiem e orem, para que não caiam em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Bat sc'opan Dios xchibal velta li Jesuse: ―Tati, me mu xu' chaloq'uesbun li jvocol li'i, xu' chicham jech chac c'u cha'al chac'ane ―xi.
42 Retirando-se pela segunda vez, orou de novo, dizendo:
43 Isut tal xchibal velta li Jesuse. Vayemic vul sta noxtoc yu'un solel chtal svayelic.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os olhos deles estavam pesados.
44 Tey la scomtsan yan velta yu'un ibat sc'opan Dios yoxibal velta. Ja' no'ox jech laj yal ti c'alal la sc'opan Diose.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Ital yoxibal velta li Jesuse, jech vul yalbe li jchi'iltaque: ―¿Me yoquel to chavayic? ¿Me yoq'uel to chacux avo'ntonic? Ista xa yorail chi'ac'at ta c'abal ta sc'ob jpasmuliletic, vu'un ti co'ol cristianoutique.
45 Então voltou para os discípulos e lhes disse:
46 Licanic, batic. Q'uelavilic, le' xa xtal li boch'o chiyac'un ta c'abale ―xi li Jesuse.
46 Levantem-se, vamos embora! Eis que o traidor se aproxima.
47 C'alal ja' o ta xlo'ilaj li Jesuse, ital li Judase, ja' jchi'ilcutic ti co'ol lajchabuncutique. Xchi'inoj tal ep cristianoetic, yich'anoj tal xmachitaic xchi'uc ste'ic. Ja' tacbilic tal yu'un li banquilal paleetique xchi'uc li jchapanvanejetic cu'untic, vu'utic li israelutique.
47 E enquanto Jesus ainda falava, eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande multidão com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Li Judase, ja' li j'ac'vanej ta c'abale, yaloj xa'ox c'u x'elan ta xac' ta ilel li Jesuse. ―Boch'o ta jts'uts'e ja' svinajeb ti ja' xae. Tsaquic ta ora ―xut ono'ox.
48 Ora, o traidor tinha dado a eles um sinal: “Aquele que eu beijar, é esse; prendam-no.”
49 Li Judase ta ora inoch'aj batel ta stojol li Jesuse, jech laj yalbe: ―Jchanubtasvanej ―xut. La sts'uts'.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, Judas disse: — Salve, Mestre! E o beijou.
50 Li Jesuse lec la stac'be: ―¿Me yu'un ja' xa tal apas li c'usi anopoje? ―xut. La stsaquic li Jesuse, la xchuquic.
50 Jesus, porém, lhe disse: Nisto, aproximando-se eles, agarraram Jesus e o prenderam.
51 Vu'uncutic ti tey jchi'inojcutic li Jesuse, la sloq'ues xmachita jun jchi'ilcutic, la sbojbe loq'uel jun xchiquin smozo li más banquilal palee.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Li Jesuse jech laj yalbe: ―Tic'o ochel ta sna li amachitae. Li boch'o ta xac' machitae ja' no'ox jech ta machita ta xmilat ec.
52 Então Jesus lhe disse:
53 ¿Me yu'un chanop ti mu xu' cu'un ta jc'opan ta ora li Jtote jech chistacbun tal ech'em ta oxvinic ta mil j'almantaletic yu'un chiscoltaun?
53 Ou você acha que não posso pedir a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Pero mu jechuc ta jpas. Yu'un ta persa chc'ot ta pasel c'usi ts'ibabil ta sc'op Dios ta vo'onee ti yaloj ono'ox jech ta to xc'ot ta pasele ―x'utat yu'un li Jesuse.
54 Mas como, então, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim deve acontecer?
55 Li Jesuse la sc'opan scotol li cristianoetique, jech laj yalbe: ―¿C'u yu'un tal atsaquicun ta machita, ta te', jech chac c'u cha'al j'elec'? Scotol c'ac'al tey chotolun ta yamaq'uil templo, tey lichanubtasvan. ¿C'u yu'un muc teyuc xatsaquicun?
55 Naquele momento, Jesus disse às multidões:
56 Ti jech laj atsaquicune, yu'un ja' ic'ot o ti jech ono'ox ts'ibabil comel yu'un yaj'alc'optac Dios ta vo'onee ―xi li Jesuse. Vu'uncutic li yajchanc'opuncutique lijatovcutic batel jcotolcutic, stuc xa tey la jcomtsancutic li Jesuse.
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos o deixaram e fugiram.
57 C'alal la stsaquic li Jesuse, laj yiq'uic batel ta stojol Caifás, ja' li más banquilal palee. Tey stsoboj sbaic li jchanubtasvanejetic ta smantal Dios yalojique xchi'uc li jchapanvanejetic cu'untique.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Li Pedroe ta nomnomtic ibat ta spat Jesús c'alal to ic'ot ta yamac' li más banquilal palee. Tey i'och batel, la xchi'in ta chotlej yajmayoltac li banquilal palee yu'un tsc'an ta sq'uel c'u x'elan ta xich' chapanel li Jesuse.
58 Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote. E, tendo entrado, assentou-se entre os servos, para ver como aquilo ia terminar.
59 Li banquilal paleetique xchi'uc li jchapanvanejetic cu'untique lic sa' sbaic boch'o co'ol c'usi chalic yu'un ta snopbeic smul li Jesuse, yu'un tsc'anic ti ac'o chamuc oe.
59 E os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Pero mu'yuc boch'o co'ol c'usi laj yalic. Altic ep i'epalc'opojic ta stojol li Jesuse. Ts'acal iva'iic yan chib j'epalc'opetic noxtoc.
60 E não acharam, apesar de terem sido apresentadas muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 Jech laj yalic: ―Li vinic li'i yaloj ti xu' yu'un tsvuq'ues li templo yu'un Diose, xchi'uc xu' la yu'un ta xcha'va'an ta ach' ta oxib c'ac'al ―xiic.
61 — Este disse: “Posso destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias.”
62 Li más banquilal palee iva'i, jech laj yalbe li Jesuse: ―¿C'u yu'un mu xatac'ov? ¿Me melel li c'usi chalic ta aventae? ―xut.
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: — Você não diz nada em resposta ao que estes depõem contra você?
63 Me jbeluc muc xtac'ov li Jesuse. Li más banquilal palee la sjac'be noxtoc li Jesuse: ―Alo ca'i ta stojol cuxul Dios me vo'ot Cristoot ti t'ujbilot yu'un Dios chaventainuncutique. ¿Me vo'ot Xnich'onot li Diose? ―xut.
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: — Eu exijo que nos diga, tendo o Deus vivo por testemunha, se você é o Cristo, o Filho de Deus.
64 Itac'ov li Jesuse: ―Vu'un. Jech chacalboxuc, vu'un ti co'ol cristianoutique ta to xavilic ta xlic jventain cristianoetic ta stsatsal Dios. Ts'acal to chilic scotol cristianoetic chital ta toc ta vinajel ―xi li Jesuse.
64 Jesus respondeu:
65 Li más banquilal palee la sli' sc'u' yu'un la snop ti laj xa stabe tsots smul li Jesuse. Jech laj yal: ―Ava'yic xa ti ta scuy sba ta Dios stuque. ¿C'u yu'un ta jc'antic yan testigo? Laj xa ava'yic ti ta stoy sba ta stojol Diose.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes e disse: — Blasfemou! Por que ainda precisamos de testemunhas? Eis que agora mesmo vocês ouviram a blasfêmia!
66 ¿C'uxi xu' ta stoj o smul chava'yic? ―xut li xchi'iltac ta abtele. Itac'ovic: ―Ja' lec ac'o chamuc o ta j'ech'el ―xiic.
66 O que vocês acham? E eles responderam: — É réu de morte.
67 Lic stubtabeic sat, la smajic. Oy yantic la slec'beic ta majel xocon sat.
67 Então alguns cuspiram no rosto de Jesus e bateram nele. E outros o esbofeteavam, dizendo:
68 Jech laj yalbeic: ―Vo'ot ti Cristoot avaloje, alo tal ca'tic ti boch'o la smajote ―xutic.
68 — Profetize para nós, ó Cristo! Quem foi que bateu em você?
69 Li Pedroe tey chotol ta amac'. Tey vul c'opanatuc yu'un jun quiara: ―Vo'ote ja' achi'il ec li Jesús liquem tal ta Galilea banamile ―xi.
69 Pedro estava sentado fora no pátio. Uma empregada se aproximou e lhe disse: — Você também estava com Jesus, o galileu.
70 Li Pedroe laj yal ta stojol scotolic ti mu xotquine. ―Mu jna' c'usi chaval ―xut.
70 Mas ele negou diante de todos e disse: — Não sei o que você está dizendo.
71 Iloc' batel ta ti'na li Pedroe. Tey i'ilat yu'un yan quiara. Li quiarae laj yalbe li boch'otic tey oyique: ―Le'e ja' la xchi'in li Jesús tey liquem tal ta Nazarete ―xi.
71 Quando se dirigia para a porta, Pedro foi visto por outra empregada, que disse aos que estavam ali: — Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Li Pedroe la st'abbe sbi Dios ti c'alal laj yale: ―Ta melel yiloj Dios mu xcotquin li vinic chavale ―xi.
72 E ele negou outra vez, com juramento: — Não conheço esse homem.
73 Ta jliquel ital c'opanatuc yu'un yantic li Pedroe. Jech laj yalbeic: ―Ta melel ja' ono'ox achi'il li Jesuse yu'un ja' jech ac'op ―xutic.
73 Pouco depois, aproximando-se os que estavam ali, disseram a Pedro: — Com certeza você também é um deles, porque o seu modo de falar o denuncia.
74 Lic chopolc'opojuc li Pedroe, la st'abbe sbi Dios yan velta: ―Yiloj Dios mu xcotquin li vinic chavale ―xi. Ja' o i'oc' cots.
74 Então ele começou a praguejar e a jurar: — Não conheço esse homem! E no mesmo instante o galo cantou.
75 Tey ivul ta sjol Pedro ti jech ono'ox albil yu'un Jesuse: “C'alal mu'yuc to'ox ta x'oc' cotse, oxib xa'ox velta avaloj ti mu xavotquinune”, x'utat ono'ox. Iloc' batel li Pedroe, ep laj yoc'ta sba.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes.” E Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.