Atos 7
Sir chihtá (TUF) vs ARA
1 Etar sacerdote cárinat Esteban quin wajacro:
1 Então, lhe perguntou o sumo sacerdote: Porventura, é isto assim?
2 Eyta wacayat, Estébanat wajacro:
2 Estêvão respondeu: Varões irmãos e pais, ouvi. O Deus da glória apareceu a Abraão, nosso pai, quando estava na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã,
3 Waar car Sirat Abraham quin wajacro: “Cajc istiy cut yehnár biwi. Bi cajc cutar cuwátatara, aját ehcunro. Behmá cayin chaw̃ jaw̃i. Behmá cajc cat chaw̃ jaw̃i,” wajacro.
3 e lhe disse: Sai da tua terra e da tua parentela e vem para a terra que eu te mostrarei.
4 Sirat eyta wacayat, Abraham cajc Caldea bin yehnár bijacro. Cajc Harán cun bijacro. Cur car erar ítchacro. Itchareht yájcajareht Abraham tet chinjacro. Tet chiní yiror Sirat acsar Abraham cajc uch cutar áyjacro. Ah ricar ba itic cajc uch cutar áyjacro, -wajacro, judío carin quino-.
4 Então, saiu da terra dos caldeus e foi habitar em Harã. E dali, com a morte de seu pai, Deus o trouxe para esta terra em que vós agora habitais.
5 Eyta ayir Sirat Abraham ima quínora anto cajc wítiro. Cajcan anto cónui wítiro. Eyta cuar ima quino cat, ima bomcarin quino cat wiquin wajacro. Sirat Abraham quin eyta wacayat, Abraham áhajira sasai bár chájacro.
5 Nela, não lhe deu herança, nem sequer o espaço de um pé; mas prometeu dar-lhe a posse dela e, depois dele, à sua descendência, não tendo ele filho.
6 Eyta cuar Sirat Abraham quin uchta wajacro: “Bah bomcar cajc istiy cutar ítayqueyra. Cahujín cajc cutar ítayqueyra. Bara cuatro cientos erar ítayqueyra. Erar ityat cahujín acu cacmín jácayqueyra. Cahujinat ruhw̃áyqueyra.
6 E falou Deus que a sua descendência seria peregrina em terra estrangeira, onde seriam escravizados e maltratados por quatrocentos anos;
7 Caban etat cuat aját bah bomcar cuitar waquinro,” wajacro, Sirat Abraham quin. “Aját ba bomcar ruhw̃uquin cuécunro. Etat bah bomcar síwinro. Siwir car cajc uch cut roquinro. Roquír éyinat cajc uch cut as tamo síhw̃ayqueyra,” wajacro, Sirat Abraham quin.
7 eu, disse Deus, julgarei a nação da qual forem escravos; e, depois disto, sairão daí e me servirão neste lugar.
8 Eyta waquír umá cuic áyjacro. Eyta wajác chihtá sehw̃an acu umá cuic áyjacro. Eyta yajquín wacayat, Abraham waquíj Isaac yehnyat abi cuanyat Isaac umá cuíjacro. Isaacat cat ima wacjá Jacob umá cuíjacro. Jacobat cat ima sasá doce bin umá eyta cuíjacro. Jacob sasán is cohtinró, wajacro, Estébanat judíoin sécuajaquin quin.
8 Então, lhe deu a aliança da circuncisão; assim, nasceu Isaque, e Abraão o circuncidou ao oitavo dia; de Isaque procedeu Jacó, e deste, os doze patriarcas.
9 ’Itchareht yájcajareht is cohtín Jacob sasát tet sar es yajacro. Tetát José sehnacan cuít cuácayat, is cohtinát tet sar es yajacro, José acu. Es yajquír ruhw̃ujacro. José ray tehmár rajacro. Racayat cajc egipto cut cacúm chaquin acu questa béjecro.
9 Os patriarcas, invejosos de José, venderam-no para o Egito; mas Deus estava com ele
10 Ima sáquinat eyta ruhw̃ujác cuar Sirat José cuitar wajacro. José urán chihtán cuít wíjacro. Etar José Egipto rey Faraón cahmar ay rehjecro. Faraonat itit, José ur ayro. Ay séhw̃aro. Eyta istír cajc Egipto cuitar cara yehn áyjacro. Im usar cara yehn áyjacro, wajacro, Estébanat.
10 e livrou-o de todas as suas aflições, concedendo-lhe também graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador daquela nação e de toda a casa real.
11 ’José cara yehnyat, Egipto cajc cutar ira yéhntiro. Canaán cajc cutar cat ira yéhntiro. Uwan yayat abáy cuájacro. Is cohtín cat ira ístajar rehjecro.
11 Sobreveio, porém, fome em todo o Egito; e, em Canaã, houve grande tribulação, e nossos pais não achavam mantimentos.
12 Etat Jacobat ráhcuitan “Egipto cajc cutar iran chi,” rahjacro. Eyta rahcuír, erar is cohtín ira ucay si áyjacro. Icar istiyí ayti binan si áyjacro. Egipto cur José itchác cuar imár taná síhw̃atiro.
12 Mas, tendo ouvido Jacó que no Egito havia trigo, enviou, pela primeira vez, os nossos pais.
13 Itchareht yájcajareht bucoy Egipto béjecro. Erar cucayat, Joseat ima rabin quin iman rehrtár ehcujacro. “Asan ba tanaró. Asan Josero,” wajacro. Etar Egipto rey quino cat ima cayin ojcor ehcujacro.
13 Na segunda vez, José se fez reconhecer por seus irmãos, e se tornou conhecida de Faraó a família de José.
14 Etar Joseat ima tet chíjacro. Cayin bahnác chíjacro. Ey cayin saw̃ujacan cuisa setenta y cíncoro.
14 Então, José mandou chamar a Jacó, seu pai, e toda a sua parentela, isto é, setenta e cinco pessoas.
15 Eyta jaw̃ Jacobin Egipto cajc cut cun suca béjecro. Itchareht Jacob erar yarjacro. Is cohtín cat erar sácajacro.
15 Jacó desceu ao Egito, e ali morreu ele e também nossos pais;
16 Is cohtín chein cáraran cajc uch cut yehw̃ rojocro. Siquem cuitar rojocro. Abraham ima wiya chein ruhcuín acu cajc Siquem ray cuitar wáhjaquinro. Hamor wihnín quin wáhjaquinro. Is cohtín chein roquír, Abramat wáhjaquey cajc cutar ruhjacro, wajacro, Estébanat.
16 e foram transportados para Siquém e postos no sepulcro que Abraão ali comprara a dinheiro aos filhos de Hamor.
17 ’Itchareht yájcajareht is cohtín bómcarinan ricán to cohná bijacro. Etat Sirat Abraham quin imát yajquín wajacan yajquíc cuitar cab cujacro.
17 Como, porém, se aproximasse o tempo da promessa que Deus jurou a Abraão, o povo cresceu e se multiplicou no Egito,
18 Etat cajc Egipto cuitar istiy rey yehnjacro. Rey eyat José istiti binro. José ojcor tew̃ic cat ráhctiro.
18 até que se levantou ali outro rei, que não conhecia a José.
19 Eyta cuácayat rey eyat is cohtín cayar yajacro. Is bihtín ruhw̃ujacro. Is bihtinát imár buwachcuar ajcá bár ab tijcán acu wajacro. Buwachcuar eyta sácayta acu eyta ab tijcán wajacro.
19 Este outro rei tratou com astúcia a nossa raça e torturou os nossos pais, a ponto de forçá-los a enjeitar seus filhos, para que não sobrevivessem.
20 Etat owár Moisés yehnjacro. Moisés yehnyat, Siran ahní rehjecro. Moisés yehnár sihyór bay tetín usi cuanjacro.
20 Por esse tempo, nasceu Moisés, que era formoso aos olhos de Deus. Por três meses, foi ele mantido na casa de seu pai;
21 Eyta cuanyat, Moisesan tetinát rih cajc cutar chac bahjacro. Chac bahcayat rey waquích cahbarat Moisesan ima wacjír cájacro.
21 quando foi exposto, a filha de Faraó o recolheu e criou como seu próprio filho.
22 Eyta cácayat rey wihnír waajacro. Reyin owár cun yehnjacro. Cun be rabar Egíptoin chihtá bahnác sínjacro. Eyta cuácayat, urán toro. Moisesat yajquíc eyan ayro. Waquíc eyan ayro, wajacro, Estébanat.
22 E Moisés foi educado em toda a ciência dos egípcios e era poderoso em palavras e obras.
23 ’Moisés bara cuarenta cuácayat, im uw quin israelin quin pasear yajquín séhw̃ajacro.
23 Quando completou quarenta anos, veio-lhe a ideia de visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 Eyta sehw̃ar ima uw quin bijacro. Cur ítitan, Egipto serat israelin bucaro. Eyta istír Moisesat israelin cuitar yajcáy yehnjacro. Eyta tecuay yehnár Egipto uw yau téjecro.
24 Vendo um homem tratado injustamente, tomou-lhe a defesa e vingou o oprimido, matando o egípcio.
25 Moisesat séhw̃ajacro: “As rábinat uchta síhw̃ataro: ‘Moisesan Sirat ayjac síhw̃ataro. Imaran Egíptoin at icar bin siwin Sirat Moisés ayjac,’ síhw̃ataro,” síhw̃ajacro, Moisesat. Eyta cuar im uwat eyta cat síhw̃atiro.
25 Ora, Moisés cuidava que seus irmãos entenderiam que Deus os queria salvar por intermédio dele; eles, porém, não compreenderam.
26 Egipto uw yauwir, cuanmí cut bucoy israelin quin bijacro. Cur ítitan, israelin imár owár técuaro. Cuisa bucáy bin rahra rahra tajcáy ocuajác itchacro. Eyta istír car sicor tan wan tenan acu tew̃jacro. Moisesat eyin quin wajacro: “Sérinu, baan rábinro. Eyta bira rahra rahra tajcti jaw̃i,” wajacro.
26 No dia seguinte, aproximou-se de uns que brigavam e procurou reconduzi-los à paz, dizendo: Homens, vós sois irmãos; por que vos ofendeis uns aos outros?
27 Waquít ruhw̃uquib ey túrjacro. Moisés ur bo téjecro. Ur bo ter wajacro: “¿Bahat eyta waquín acu rehrcá? Bahra is cárai batro. Isat bah cara yehn áytiro,” wajacro, ruhw̃úquibat Moisés quin.
27 Mas o que agredia o próximo o repeliu, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz sobre nós?
28 “Baquír bahatán egíptoin yau téjecro. ¿Ahra bahatán as cat yaúwini yajca?” wajacro.
28 Acaso, queres matar-me, como fizeste ontem ao egípcio?
29 Moisesat eyta waquíc rahcuír ehurát quinjacro. Cajc Madián cuwayta chajin bijacro. Cur erar ítchacro. Erar ita rabar wiya yehw̃jacro. Yehw̃ír car sera sasá bucáy cohnajacro, wajacro, Estébanat.
29 A estas palavras Moisés fugiu e tornou-se peregrino na terra de Midiã, onde lhe nasceram dois filhos.
30 ’Cajc Madián cutar bara cuarenta ítchareht Sir cacúm cuacúr bin Moisés quin wijacro. Ubach bár cuitar Sinaí cubar intac wijacro. Caruc wahníc sar wijacro.
30 Decorridos quarenta anos, apareceu-lhe, no deserto do monte Sinai, um anjo, por entre as chamas de uma sarça que ardia.
31 Etat Moisesat ítitan, ocat caruc wahníc cuar, caruc im éytaro. Eyta istír ub yehw̃jacro. Etar icrát eyta réhctara wahitay bijacro.
31 Moisés, porém, diante daquela visão, ficou maravilhado e, aproximando-se para observar, ouviu-se a voz do Senhor:
32 Caruc intac cucayat, Sirat Moisés quin wajacro: “Asan Sitro. Bah ruiyin Abrahamat cat, Isaacat cat, Jacobat cat as tamo síhw̃ajacro. As ojcor conjacro,” wajacro, Sirat. Eyta wacayat, ehurát Moisés tiujacro. Wahitít cat ehurán to rehjecro.
32 Eu sou o Deus dos teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. Moisés, tremendo de medo, não ousava contemplá-la.
33 Etat wajacro: “Moisesu, ques barcát chájaquey inic cuat quit bo tewi. Cajc uchan as acu ajquír chájacro,” wajacro, Sirat. Etat Moisés ques barcát sutchacro. Etat Sirat bucoy wajacro: “As ajc rahcwi.
33 Disse-lhe o Senhor: Tira a sandália dos pés, porque o lugar em que estás é terra santa.
34 Aját ítitan, cahujinat as uw ruhw̃uro. Egipto cuitar israelin ruhw̃uro. Aját rahcuít, as uwat as ojcor conro. Eyta bira aját eyin síwinro,” -wajacro, Sirat-. “Eyta bira bahan in yehnár biwi, Egipto cuwayta. Aját as uw siwin acu bah áyinro,” wajacro, Sirat Moisés quino.
34 Vi, com efeito, o sofrimento do meu povo no Egito, ouvi o seu gemido e desci para libertá-lo. Vem agora, e eu te enviarei ao Egito.
35 ’Israélinat Moisés ria cátiro. Moisés quin wajacro: “Bahra is cárai batro. Isat ba cara yehn áytiro,” wajacro, Moisés quin. Israel uwat eyta wajác cuar, Síratan israelin cara chájacro. Uw siwin acu cara chájacro. Eyta chaquin acu Sirat ima cacmá cuacúr bi quin Moisés cacay áyjacro. Cacmá cuacúr biyat caruc wahníc sar Moisés jor tew̃jacro.
35 A este Moisés, a quem negaram reconhecer, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz? A este enviou Deus como chefe e libertador, com a assistência do anjo que lhe apareceu na sarça.
36 Moisés eyat israelin cajc Egipto bin síujacro. Cajc Egipto cutar cat, yacúr ajc Buwáy cutar cat, cajc bura catu cutar cat Sir urá cuit uwat anto istiti bin yajacro. Sir urá cut bahnác bar yajcata bucoy bucoy ehcujacro. Cajc buru catu cutar bara cuarentan eyta ehcujacro.
36 Este os tirou, fazendo prodígios e sinais na terra do Egito, assim como no mar Vermelho e no deserto, durante quarenta anos.
37 Moisés im uyat uchta wajáquinro: “Sirat ima chihtá ehcuquib istiy áyayqueyra. As ayir eyta istiy cat eyta áyayqueyra. Ba sicar bin yehn áyayqueyra. Ayat ey chihtá caw̃i,” wajáquinro, Moisesat.
37 Foi Moisés quem disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta semelhante a mim.
38 Moisés im uyan cajc buru catu cut israelin owár sécuajacro. Is cohtín owár ítchacro. Sinaí cubar cut Sir cuacúr cacmát Sir chihtá im uyi quin ehcujacro. Ehcwayat im uyat cájacro. Chihtá sútajar bin cájacro. Is quin ehcún ac cájacro, wajacro, Estébanat.
38 É este Moisés quem esteve na congregação no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos pais; o qual recebeu palavras vivas para no-las transmitir.
39 ’Eyta cuar is cohtinát Moisés chihtá ca cun bár rehjecro. Moisés ajcá bár chájacro. Sicor Egipto cut bey cun rehjecro.
39 A quem nossos pais não quiseram obedecer; antes, o repeliram e, no seu coração, voltaram para o Egito,
40 Eyta rehquít is cohtinát Aarón quin wajacro: “Behmát is ac sirin órowi, sirin éyinat is sicor cajc Egipto beyayta acu. Moisesra biscántara isat istítiro. Is Egipto bin si rojóc eyra bísartara isat istítiro,” wajacro, Aarón quin.
40 dizendo a Arão: Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque, quanto a este Moisés, que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu.
41 Eyta wacayat, Aaronat sirir vaca sahan wan órojocro. Oror car ey tamo sihw̃an acu ruwa wahnajacro. Imáratra órojoquey ajcá ji beyin ac fiesta yajacro.
41 Naqueles dias, fizeram um bezerro e ofereceram sacrifício ao ídolo, alegrando-se com as obras das suas mãos.
42 Eyta cuácayat, Sirat is cohtín ajcá bár etí téjecro. Uwat ima chihtá cati cuat ajc chin cham bahjacro. Eyinat cuacúr uba tamo síhw̃ajacro. Cuacúr abá cutar ub ojcor conjacro. Eyta cuácayat, Sirat semar cuecun sehw̃ar cham jájacro. Uchicrias Sir chihtá ehcúquinat ey ojcor uchta cuihsú bahjacro. Sirat wacaro:
42 Mas Deus se afastou e os entregou ao culto da milícia celestial, como está escrito no Livro dos Profetas: Ó casa de Israel, porventura, me oferecestes vítimas e sacrifícios no deserto, pelo espaço de quarenta anos,
43 Ba sirir ajca Molocay béjecro. Baan sirir ajca Refán tamo cat síhw̃ajacuano. Cuacúr aba cutar ub ajca Refán ojcor conjácuano. Sirir im eyan wan órojocro. Oror ey tamo síhw̃ajacuano. Ey ojcor conjácuano. Behmarat at cut sirir órojoc tamora síhw̃ajacro. Eyta yajquíc ques aját ba cajc istiy si áyinro, wacaro, Sirat. Chihtá ehcúquinat úchicri Sirat waquíc eyta, cuihsú bahjacro, wajacro, Estébanat.
43 e, acaso, não levantastes o tabernáculo de Moloque e a estrela do deus Renfã, figuras que fizestes para as adorar? Por isso, vos desterrarei para além da Babilônia.
44 ’Is cohtinát Sir ruw umá úbachan yehw̃ rojócuano. Cajc buru catu cut yehw̃ rojócuano. Cohtinát Sir ruw umá ubach istír “Siran is owatro,” síhw̃ajacro. Sirat Moisés quin ruw umá ubach tuw̃ áyjacro. Bitara yajcátatara ey cat ehcujacro. Síratan bitara ehcujáctara Moisesat eyta tuw̃jacro.
44 O tabernáculo do Testemunho estava entre nossos pais no deserto, como determinara aquele que disse a Moisés que o fizesse segundo o modelo que tinha visto.
45 Etar semar cóhnajareht sácajareht cohtinát ruw umá úbachan imár bómcarin at icar bahjacro. Yahncút éyinat cajc Canaán Josué jor síujacro. Ey cajc cutar itquin ohnor síujacro. Sirat ey cajc cut ítquinan cajc istiy si áyjacro, is cohtín erar ítayta acu. Is cohtinán erar itay rocayat, Sir ruw umá ubach cat yehw̃ rojocro. Roquír usár sicor tuw̃jacro. Sicor tuw̃ír David itic ocso tas im eyta rehjecro.
45 O qual também nossos pais, com Josué, tendo-o recebido, o levaram, quando tomaram posse das nações que Deus expulsou da presença deles, até aos dias de Davi.
46 David rey cara yehnjacro. Yehnyat Siran David jor ahní rehjecro. Davidan urá ayro. Eyta cuácayat, Davidat Jacob Sir acu ac ubach tuw̃ín séhw̃ajacro. Eyta tuw̃ín acu Sirat ajc waayta acu cohnjacro.
46 Este achou graça diante de Deus e lhe suplicou a faculdade de prover morada para o Deus de Jacó.
47 Eyta cuara Davidat túw̃tiro. Ima wacjá Salomonat Sir acu ac ubach tuw̃jacro, wajacro, Estébanat.
47 Mas foi Salomão quem lhe edificou a casa.
48 ’Eyta cuar cuacúr Siran ubach sar ítitiro. Uw at cut tuw̃jác sar ítitiro. Ey ojcor úchicrias chihtá ehcúquinat uchta wajáquinro:
48 Entretanto, não habita o Altíssimo em casas feitas por mãos humanas; como diz o profeta:
49 Sirat wacaro: “Cuacúr cuitar asan cáraro. Cajc cutar asan cáraro. Eyta cuácayat as acu icúr úbachi túw̃ajatro. As tan jaquin ac ubach táyotiro,” wacaro, Sirat.
49 O céu é o meu trono, e a terra, o estrado dos meus pés; que casa me edificareis, diz o Senhor, ou qual é o lugar do meu repouso?
50 “Ajmár ajc cut bahnác waquír chájacro. As chihtá cuitar bahnác chájacro,” wacaro, Síratan, Sir chihtá ehcúquinat eyta wajáquinro, wajacro, Estébanat.
50 Não foi, porventura, a minha mão que fez todas estas coisas?
51 ’Etati baan ur ay waáticuano, -wajacro, Estébanat, judíoin quin. Ba urán judío bár bin urán wanro. Eyin wan baat cat Sir chihtá ráhctiro. Sir tamo síhw̃atiro. Ba cohtinát yajác eyta baat cat im eyta yajcaro. Sir Ajcan Cámuran Ey quehsuro. Ey ajcá bár bécaro.
51 Homens de dura cerviz e incircuncisos de coração e de ouvidos, vós sempre resistis ao Espírito Santo; assim como fizeram vossos pais, também vós o fazeis.
52 Ba cohtinát úchicrias Sir chihtá ehcuquin bahnaquin ruhw̃ujacro. Ubisti tan wan báhtiro. Cristo wicata ehcuquin bahnác tíw̃jacro. Ahra baatán Cristo ima quehsí bin at icar wíjacro. Baatán Cristo yaujacro.
52 Qual dos profetas vossos pais não perseguiram? Eles mataram os que anteriormente anunciavam a vinda do Justo, do qual vós agora vos tornastes traidores e assassinos,
53 Ba quin Sir imát bachan chihtán wíjacro, -wajacro, judíoin sécuajaquin quin. Cuacúr cacúm at cut ba quin áyjacro. Eyta ayi cuar, baatán cátiro, wajacro, Estébanat judíoin quino.
53 vós que recebestes a lei por ministério de anjos e não a guardastes.
54 Estébanat eyta wacayat, uw sécuajaquin abáy túrjacro. Turir ruhra ojcor cay cohjocro. Técatan ruhra cuech cuech túrjacro.
54 Ouvindo eles isto, enfureciam-se no seu coração e rilhavam os dentes contra ele.
55 Eyta cuara Sir Ajcan Cámuran Eya Esteban ur ícatro. Etar Estébanat cuacúr wahitchacro. Ititan, Siran wan beo béoro. Jesús cat Sir jotro. Sir ecor itro.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, fitou os olhos no céu e viu a glória de Deus e Jesus, que estava à sua direita,
56 Eyta istír wajacro:
56 e disse: Eis que vejo os céus abertos e o Filho do Homem, em pé à destra de Deus.
57 Eyta wacayat, uw éyinat at ub cucáj icar chájacro. Rahcti acu chájacro. Chaquir ay bár cohwjacro. Esteban chihtá rahcti ac cohwjacro. Cucáj cay tunír ay bár cohwá rabar Esteban cuit yoso wir tiw̃ rojocro.
57 Eles, porém, clamando em alta voz, taparam os ouvidos e, unânimes, arremeteram contra ele.
58 Eyta wir tiw̃ roquír cur, Esteban cájacro. Caquir pueblo quer acsar béjecro. Beyar Esteban cut ac ab cuijacro, yauwin acu. Ac ab cuiquin éyinan Esteban cahm icar téw̃quincuano. Eyinat Esteban yauwin inár siricáj sutchacro. Siricáj sutír istiy at icar chájacro. Sera ajca Saulo at icar chájacro.
58 E, lançando-o fora da cidade, o apedrejaram. As testemunhas deixaram suas vestes aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Esteban cut ac eyta ab cuicayat, Estébanat Jesús ojcor conjacro. Conár wajacro:
59 E apedrejavam Estêvão, que invocava e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Eyta cona rabar, cuscar cuitar chihrjacro. Chihrír wajacro:
60 Então, ajoelhando-se, clamou em alta voz: Senhor, não lhes imputes este pecado! Com estas palavras, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.