Gênesis 41
Maaron Saveeŋ Tooni Patabuyaaŋ (TUC-T) vs NTLH
1 — ausente —
1 Dois anos se passaram. Um dia o rei do Egito sonhou que estava de pé na beira do rio Nilo.
2 — ausente —
2 De repente, saíram do rio sete vacas bonitas e gordas, que começaram a comer o capim da beira do rio.
3 Malau mako ve makau liim ve ru paam, tau koŋkoŋizi ve naghozi saghati, anazi tileep yaa loolo gha tizaa. Ra tiŋarui makau toman tumbuŋazi tawe tila, ve tiyooz tomani zi.
3 Logo em seguida saíram do rio outras sete vacas, feias e magras, que foram ficar perto das primeiras vacas, na beira do rio.
4 Makau koŋkoŋizi tawe tiburig ve tighan suvinia makau tau paghunazi toman tumbuŋazi na. Kinik iviv tauvene le isov, ve iburig gha maata iyaryaar.
4 E as vacas feias e magras engoliram as bonitas e gordas. Aí o rei acordou.
5 Ra izi igheen muul, ve ighita vivuuŋ ite. Ighita yagoŋ anooŋa liim ve ru tivot ila aia eemon. Yagoŋ anooŋa tawe, popoia kat, tintiina, ve vonvonizi.
5 Mas tornou a dormir e teve outro sonho. Desta vez ele viu sete espigas de trigo que saíam de um mesmo pé; elas eram boas e cheias de grãos.
6 Malau mako ve yagoŋ anooŋa liim ve ru paam tivot. Yagoŋ anooŋa tawe, geegeu ve kapazi kat, ve tivaghamgham pa tumbuuŋ. Pasaa, yaghur tuntunu ta ilaagh ilam, ve irav zi le timalai.
6 Depois saíram sete espigas secas e queimadas pelo vento quente do deserto
7 Ra yagoŋ kapazi tawe tiburig ve titoon suvinia yagoŋ anooŋa tau vonvonizi na. Kinik iviv tauvene, ra iburig gha maata iyaryaar, ve isaav ighe: “Wai, yau aat naviv.”
7 e elas engoliram as sete espigas cheias e boas. O rei acordou: tinha sido um sonho.
8 Nughizau, ra kinik igham ŋgar naol pa vivuuŋ tooni ru tawe. Tauvene imbaaŋ ila pa zeran mura tomania zeran ŋgara to Isip tisov tilam. Yes tilam tivot tooni, ra isavia vivuuŋ tooni ru pazi gha tilooŋa, ve ighason zi ighe tivotia pughuzi pani. Eemon toozi eta irau ivotia mako.
8 De manhã ele estava muito preocupado e por isso mandou chamar todos os adivinhos e todos os sábios do Egito. O rei contou os seus sonhos, mas nenhum dos sábios foi capaz de dar a explicação.
9 Tighamgham ŋgar pa vivuuŋ tooni ve tilepleep, ve besooŋa tau iŋgin yaa vaen to kinik na, maata iŋgal Yosep. Tauvene iburig ve isaav pa kinik ighe: “O kinik, ŋgarig gha matag iŋgal sosor tsiau ee.
9 Então o chefe dos copeiros disse ao rei: — Chegou a hora de confessar um erro que cometi.
10 Muuŋ, yeiru besooŋa tsio tau iŋgin uraat to moziiŋ mberet na, nigham ghom atem yavyav rig. Tauvene yo ughur ghei niloŋ nila ruum to yavyavuuŋ tau daaba to yes zaaba iŋgini na.
10 Um dia o senhor ficou com raiva de mim e do chefe dos padeiros e nos mandou para a cadeia, na casa do capitão da guarda.
11 Nilepleep ta sewe, ve mboŋ ee, yeiru niviv. Eemon vivuuŋ tsiei ru raratezi mako. Pughuzi ite ite.
11 Certa noite cada um de nós teve um sonho, e cada sonho queria dizer uma coisa.
12 Saawe tana, ŋeer paaghu ee to yes Hibrua ileep tomani ghei. I besooŋa to daaba to yes zaaba tau tiŋgin ruum tsio. Yeiru nisavia vivuuŋ tsiei ru pani, ve i ivotia pughuzi payei.
12 Lá na cadeia estava com a gente um moço hebreu, que era escravo do capitão da guarda. Contamos a esse moço os nossos sonhos, e ele explicou o que queriam dizer.
13 Le saveeŋ tooni ighur anooŋa. Yo ughur ghau namuul nalam pa uraat tsiau muul. Ve etag ite, ene yo uravu imaat, ve tisaron paata izala ituuk ila ai.”
13 E tudo deu certo, exatamente como ele havia falado. Eu voltei para o meu serviço, e o padeiro foi enforcado.
14 Kinik ilooŋ saveeŋ tane, ve imbaaŋ uraata tooni tila ighe tigham Yosep ilam. Tauvene rekia mon tila tighamu ivot pa ruum to yavyavuuŋ. Yosep igharaat ghi le isov, ra ila ivot to kinik.
14 Então o rei mandou chamar José, e foram depressa tirá-lo da cadeia. Ele fez a barba, trocou de roupa e se apresentou ao rei.
15 Kinik ighita, ve isaav pani ighe: “Yau naghita vivuuŋ ru, ve tamtamon eta irau ivotia pughuzi payau mako. Eemon tipaesi ghom payau tauvene: Isaav ighe ulooŋ vivuuŋ to tamtamon eta, yo irau uvotia puughu.”
15 Então o rei disse: — Eu tive um sonho que ninguém conseguiu explicar. Ouvi dizer que você é capaz de explicar sonhos.
16 Yosep iyol aliiŋa ighe: “Yau taug narao mako. Eemon Maaron, i irau ivotia vivuuŋ tsio. Leso uwatagh eez to uleep poi.”
16 — Isso não depende de mim — respondeu José. — É Deus quem vai dar uma resposta para o bem do senhor, ó rei.
17 Tauvene kinik ipaesia vivuuŋ tooni pa Yosep ighe: “Yau naviv naghe anunug nayozyooz izi yaa Nil ziige,
17 Aí o rei disse: — Sonhei que estava de pé na beira do rio Nilo.
18 ve naghita makau liim ve ru tau paghunazi kat toman tumbuŋazi, tileep yaa loolo gha tizaa, ve tighanghan pizpiiz ila yaa ziige.
18 De repente, saíram do rio sete vacas bonitas e gordas, que começaram a comer o capim da beira do rio.
19 Malau mako ve makau liim ve ru tau koŋkoŋizi ve naghozi saghati kat, anazi tileep yaa loolo gha tizaa. Ta muuŋ ve ilam, yau naghita makau saghati eta tauvene ileep izi taan Isip ne mako.
19 Depois saíram do rio outras sete vacas, mas estas eram feias e magras. Em toda a minha vida eu nunca vi no Egito vacas tão feias como aquelas.
20 Makau koŋkoŋizi tawe, tiburig le tighan suvinia makau tau toman tumbuŋazi na.
20 E as vacas feias e magras engoliram as bonitas e gordas,
21 Eemon tipasaria apozi rigta mako. Koŋkoŋizi raraate mon imin muuŋ. Tauvene tamtamon eta irau iwatagh ighe yes tighan makau tau toman tumbuŋazi ne mako. Yau naghita vivuuŋ tane le isov, ve naburig gha matag iyaryaar.
21 mas nem dava para notar isso, pois elas continuavam tão feias como antes. Então eu acordei.
22 “Ra nazi nagheen, ve naviv muul. Naghita yagoŋ anooŋa liim ve ru tivot ila aia eemon. Yagoŋ anooŋa tawe, popoia kat ve vonvonizi.
22 Depois tive outro sonho. Eu vi sete espigas de trigo boas e cheias de grãos, as quais saíam de um mesmo pé.
23 Malau mako ve naghita yagoŋ anooŋa liim ve ru paam tivot. Yagoŋ anooŋa tawe, geegeu ve kapazi kat, ve tivaghamgham pa tumbuuŋ. Pasaa, yaghur tuntunu ilaagh ilam, ve irav zi le timalai.
23 Depois saíram sete espigas secas e queimadas pelo vento quente do deserto
24 Yagoŋ anooŋa kapazi tawe tiburig ve titoon suvinia yagoŋ anooŋa popoiazi le tisov. Naghita vivuuŋ ru tane, le nagham ŋgar naol. Tauta nambaaŋ ila pa yes mura tilam, ve nasavia vivuuŋ tsiau ru tane pazi. Eemon toozi eta irau ivotia pughuzi payau mako.”
24 e elas engoliram as sete espigas cheias e boas. Eu contei os sonhos aos adivinhos, mas nenhum deles foi capaz de explicá-los.
25 Yosep ilooŋ vivuuŋ ru tawe, ve isaav pa kinik ighe: “Vivuuŋ tsio ru, pughuzi eemon. Ene Maaron itotoi ghom pa gabua tau i ighe ighamu ivot.
25 Então José disse ao rei: — Os dois sonhos querem dizer a mesma coisa. Por meio deles Deus está dizendo ao senhor o que ele vai fazer.
26 Makau liim ve ru tau paghunazi kat, ve yagoŋ anooŋa liim ve ru tau popoia na, pughuzi eemon. Ene izaa to ndaman liim ve ru.
26 As sete vacas bonitas são sete anos, e as sete espigas boas também são. Os dois sonhos querem dizer uma coisa só.
27 Ve makau sasaghati liim ve ru tau koŋkoŋizi kat ve ughit zi tivot murei na, tomania yagoŋ anooŋa kapazi liim ve ru tau yaghur tuntunu ilaagh pa nugh ŋginaaŋa ilam ve irav zi gha timalai na, ene paam izaa to ndaman liim ve ru. Ndaman liim ve ru tana, pitool tiina pale ivot.
27 As sete vacas magras e feias que saíram do rio depois das bonitas e também as sete espigas secas e queimadas pelo vento quente do deserto são sete anos em que vai faltar comida.
28 Gabua tane, ene imin tau nasaav payo. Maaron itotoi gabua tau i ighe ighamu ivot na payo.
28 É exatamente como eu disse: Deus mostrou ao senhor, ó rei, o que ele vai fazer.
29 “Ulooŋ. Ndaman liim ve ru tane, mariri tiina kat pale tivot irau taan isov to Isip, ve yam arau kat pa aniiŋ.
29 Virão sete anos em que vai haver muito alimento em todo o Egito.
30 — ausente —
30 Depois virão sete anos de fome.
31 — ausente —
31 E a fome será tão terrível, que ninguém lembrará do tempo em que houve muito alimento no Egito.
32 Maaron, ŋgar tooni iyaryaaŋ kat ighe malau mako, pale igham gabua tane ivot. Tauta igham ghom ughita vivuuŋ ru tau pughuzi eemon.
32 A repetição do sonho quer dizer que Deus resolveu fazer isso e vai fazer logo.
33 “O kinik, yo irau ughita ŋeer eta tau ŋgar tooni poia ve irao pa gabizooŋ gabua. Leso ughuru imin ŋginiiŋ pa taan to Isip.
33 E José continuou: — Portanto, será bom que o senhor, ó rei, escolha um homem inteligente e sábio e o ponha para dirigir o país.
34 Ve yo aat ughur le palotiiŋa siriv paam. Leso tiuule pa uraat to ŋginiiŋ taan tiina to Isip. Ndaman liim ve ru to mariri tiina, yes aat tigoog aniiŋ siriv to iŋgin gham pa murei. Yes aat titaghon eez tauvene: Tindou aniiŋ imin ŋgun limliimŋa, mako tighurghur ŋgun eŋaeŋa ilala pa ruum siriv to lupuuŋ aniiŋ.
34 O rei também deve escolher homens que ficarão encarregados de viajar por todo o país para recolher a quinta parte de todas as colheitas, durante os sete anos em que elas forem boas.
35 Tauvene ndaman liim ve ru to mariri tintiina, yes palotiiŋa tawe aat tigham naghom, ve tigogoog aniiŋ, tiluplupu ila nugh tintiina to Isip, ve tiŋgin poghania.
35 Durante os anos bons que estão chegando, esses homens ajuntarão todo o trigo que puderem e o guardarão em armazéns nas cidades, sendo tudo controlado pelo senhor.
36 Leso aniiŋ tawe igheen ve isaŋan pa ndaman liim ve ru tau pitool tiina pale ivot izi Isip na. Isaav ighe ataghon ŋgar tauvene, ene yes Isipa irau pitool zi ve timatmaat mako.”
36 Assim, o mantimento servirá para abastecer o país durante os sete anos de fome no Egito, e o povo não morrerá de fome.
37 Kinik tomania zeran ŋgara tau tiŋgin uraat tooni na, tilooŋ Yosep saveeŋ tooni tana, ve tiyok pani.
37 O conselho de José agradou ao rei e aos seus funcionários.
38 Ra kinik iburig, ve isaav pazi ighe: “Yau naghita naghe ŋeer tane, Maaron avuvu ileep tomania ve ighamgham pooz pani. Tail ŋeer ite paam, pale irau i tane? Aat mako.”
38 E o rei lhes disse: — Não poderíamos achar ninguém melhor para dirigir o país do que José, um homem em quem está o Espírito de Deus.
39 Ra isaav pa Yosep ighe: “Yo, ta Maaron ipaghazoŋai ghom pa gabua tane. Irau nandeeŋ ŋeer ite paam tau ŋgar tooni poia ve irao pa gabizooŋ gabua imin yo ne mako.
39 Depois virou-se para José e disse: — Deus lhe mostrou tudo isso, e assim está claro que não há ninguém que tenha mais capacidade e sabedoria do que você.
40 Tauvene yau aat naghur ghom umin ŋginiiŋ pa taan tsiau isov. Tamtamon tsiau tisov aat tilooŋ aliŋam, ve titaghoni. Ve yau kinik mon, ta yo uleep ila sambag. Ŋeer ite paam iŋgin ghom mako.”
40 Você vai ficar encarregado do meu palácio, e todo o meu povo obedecerá às suas ordens. Só eu terei mais autoridade do que você, pois sou o rei.
41 Ra isaav pa Yosep muul ighe: “Aazne, yau naghur ghom umin ŋginiiŋ pa taan isov to Isip.”
41 Neste momento eu o ponho como governador de todo o Egito.
42 Ve ipas ring tooni ta tauu moosi igheen ila na, ve ighuru ila Yosep niima ŋguruuŋa. Ve igham Yosep le nonoghiiŋa pisosooŋa tau poia kat na, gha inonogh ghi pani, ve ighur gabua imin namatabub tau tigharaata pa gol na ila Yosep luua.
42 Então o rei tirou do dedo o seu anel-sinete e o colocou no dedo de José. Em seguida mandou que o vestissem com roupas de linho fino e pôs uma corrente de ouro no pescoço dele.
43 Ra ipul karis tooni ite imin Yosep le, ve Yosep ilanlaan pani, ve yes uraata to kinik timuŋmuuŋ pani, ve tiboboob tighe: “Alooŋ! Tiina tsiam, tauta ilam ne! Yam asov aput aghemim pani!”
43 Depois fez com que José subisse no carro reservado para a maior autoridade do Egito depois do rei e mandou que os seus homens fossem na frente dele, gritando: “Abram caminho!” Assim, José foi posto como governador de todo o Egito.
44 Ve kinik isaav pa Yosep ighe: “Ulooŋ. Yau kinik to Isip. Aazne ve ila, tamtamon to Isip irau tigham gabua eta sorok muul mako. Yo aat uyok pazi, o tighamu.”
44 O rei disse a José: — Eu sou o rei, mas sem a sua licença ninguém poderá fazer nada em toda a terra do Egito. José tinha trinta anos quando entrou para o serviço do rei do Egito. Ele saiu da presença do rei e viajou por todo o Egito.
47 — ausente —
47 Durante os sete anos de fartura a terra produziu cereais em grande quantidade.
48 — ausente —
48 E José ajuntou todos os cereais e os guardou em armazéns nas cidades, ficando em cada cidade os cereais colhidos nos campos vizinhos.
49 Tauvene Yosep igogoog aniiŋ ve iluplupu le katini kat imin sausau to te, le irau tinini mako. Pasaa, aniiŋ katini kat.
49 José ajuntou tanto mantimento, que desistiu de pesar, pois não dava mais: parecia a areia da praia do mar.
50 Yosep azaawa Asenat, tau Potipera natliva na, ipoop Yosep le natŋa ru, ra pitool tiina ivot.
50 Antes de começarem os anos de fome, José teve dois filhos com a sua mulher Asenate.
51 Yosep iwaat naatu aidaaba eeza Manase. Pasaa, igham ŋgar ighe: “Maaron igham ghau lolog iveghai pataŋani tsiau tomania ziiri waaro tsiau wa.”
51 Pôs no primeiro o nome de Manassés e explicou assim: “Deus me fez esquecer todos os meus sofrimentos e toda a família do meu pai.”
52 Ve naatu muria, Yosep iwaat eeza Epraim. Pasaa, igham ŋgar ighe: “Yau nalepleep ta sene, ve pataŋani naol ivot payau. Eemon Maaron igham gabua popoia tivot ilam tsiau.”
52 No segundo filho pôs o nome de Efraim e disse: “Deus me deu filhos no país onde tenho sofrido.”
53 — ausente —
53 Então acabaram-se os sete anos de fartura no Egito,
54 — ausente —
54 e, como José tinha dito, começaram os sete anos de fome. Nos outros países o povo passava fome, mas em todo o Egito havia o que comer.
55 — ausente —
55 Quando os egípcios começaram a passar fome, foram pedir alimentos ao rei. Ele disse: — Vão falar com José e façam o que ele disser.
56 Pitool ivot imin tiina kat le irau nugh naol isov to Isip, ra Yosep ikaak ataman pa ruum to lupuuŋ aniiŋ, ve yes Isipa tila tighol lezi aniiŋ. Pasaa, pitool ivaghamunia tamtamon kat irau nugh naol isov to Isip.
56 Quando a fome aumentou no país inteiro, José abriu todos os armazéns e começou a vender cereais aos egípcios.
57 Pitool ivot izi taan to Isip mon mako. Ivot irau taan naol isov le ivaghamun zi kat. Tauvene nughmariŋ tilala Isip ve tigholghol lezi aniiŋ ila to Yosep.
57 E de todos os países vinha gente ao Egito para comprar cereais de José, pois no mundo inteiro havia uma grande falta de alimentos.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 41, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.