Gênesis 31
Maaron Saveeŋ Tooni Patabuyaaŋ (TUC-T) vs NVI
1 Murei ra, tipaes pa Yakop tighe Laban natŋa tisavsaav tighe: “Yakop tawe, i iyauur gabua naol isov to tamaan timin le wa. Gabua tooni ta naol we, tisov tivot ila to tamaan mon.”
1 Jacó, porém, ouviu falar que os filhos de Labão estavam dizendo: "Jacó tomou tudo que o nosso pai tinha e juntou toda a sua riqueza à custa do nosso pai".
2 Ve Yakop ighita Laban paam, ighur dadabu pani. Loolo poia pani imin muuŋ mako.
2 E Jacó percebeu que a atitude de Labão para com ele já não era a mesma de antes.
3 Ra Maaron isaav pa Yakop ighe: “Uburig, ve umuul ula pa taan to tamamŋa ve timbumŋa, ve uleep tomani zi. Yau aat naleep tomani ghom ve matag payo.”
3 E o Senhor disse a Jacó: "Volte para a terra de seus pais e de seus parentes, e eu estarei com você".
4 Tauvene Yakop imbaaŋ ila pa Rael gha Lea ighe tila tivot tooni izi nugh ziige tau i iŋginŋgin ŋgai pani na.
4 Então Jacó mandou chamar Raquel e Lia para virem ao campo onde estavam os seus rebanhos,
5 Yesuru tila tivot tooni, ve i isaav pazi ighe: “Alooŋ. Aazne, yau naghita tamamim loolo poia payau imin muuŋ mako. Eemon Maaron to tamaŋ ilepleep tomani ghau ve maata payau.
5 e lhes disse: "Vejo que a atitude do seu pai para comigo não é mais a mesma, mas o Deus de meu pai tem estado comigo.
6 — ausente —
6 Vocês sabem que trabalhei para seu pai com todo o empenho,
7 — ausente —
7 mas ele tem me feito de tolo, mudando o meu salário dez vezes. Contudo, Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 Saawe tau tamamim isaav payau ighe: ‘Mekmek galgaliiŋ pale timin lem atuya’, mekmek tisov tipoop galgaliiŋ mon. Ve saawe tau i ighe: ‘Mekmek butbutuuŋ pale timin lem atuya’, ene mekmek tisov tipoop butbutuuŋ mon.
8 Se ele dizia: ‘As crias salpicadas serão o seu salário’, todos os rebanhos geravam filhotes salpicados; e se ele dizia: ‘As que têm listras serão o seu salário’, todos os rebanhos geravam filhotes com listras.
9 Eez tane, ta Maaron ipas ŋgai to tamamim, ve igham zi timin leg.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos de seu pai e os deu a mim.
10 Saawe tau ŋgai tighe tipiraak, yau nagheen ve naghita vivuuŋ tauvene: Mekmek zitamoot tau tiip pa mekmek upin, ene butbutuuŋ ve galgaliiŋ mon.
10 "Na época do acasalamento, tive um sonho em que olhei e vi que os machos que fecundavam o rebanho tinham listras, eram salpicados e malhados.
11 Ra aŋela to Maaron ipoi ghau ighe: ‘Yakop!’ Ve yau nayok pa aliiŋa naghe: ‘Taug ene.’
11 O anjo de Deus me disse no sonho: ‘Jacó! ’ Eu respondi: ‘Eis-me aqui! ’
12 “I isaav payau muul ighe: ‘Ŋgar isov tau Laban ighamgham payo na, yau naghita wa. Matam ila ve ughita. Mekmek zitamoot tau tiip pa mekmek upin, ewe butbutuuŋ ve galgaliiŋ mon.
12 Então ele disse: ‘Olhe e veja que todos os machos que fecundam o rebanho têm listras, são salpicados e malhados, porque tenho visto tudo o que Labão lhe fez.
13 ‘Maaron tau ivot payo izi nugh Betel, ene yau taug tane. Saawe tau uleep ta sewe, yo upayooz maet ve uliŋ ŋgoreeŋ izala paavo, ve umbu saveeŋ ariaaŋa payau. Yau nasaav payo: Uburig ta aazne, upul nugh tane, ve umuul ula pa nugh tau tinam ipoop ghom ve matam igheen pani na.’”
13 Sou o Deus de Betel, onde você ungiu uma coluna e me fez um voto. Saia agora desta terra e volte para a sua terra natal’ ".
14 Yakop ipaes pazi le isov, ra Rael yesuru Lea tisaav pani tighe: “Tamamai, murei pale ipul gabua tooni eta imin lemai? Mako.
14 Raquel e Lia disseram a Jacó: "Temos ainda parte na herança dos bens de nosso pai?
15 I maata iŋgal ghei muul mako. I ighit ghei nimin suumbu eta natŋa. Yo uvai ghei sorok mako. Ughol ghei wa. Ve atuya tiina tau yo ugham pani na, i tauu ighan suvinia wa. Yei nighita ŋgiira rigta mako.
15 Não nos trata ele como estrangeiras? Não apenas nos vendeu como também gastou tudo o que foi pago por nós!
16 Kuaz naol isov tau Maaron ipas zi pa tamamai, ene iit toman natuunŋa gabua toit mon. Poia, utaghon Maaron aliiŋa tau i isavia payo na.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai é nossa e de nossos filhos. Portanto, faça tudo quanto Deus lhe ordenou".
17 — ausente —
17 Então Jacó ajudou seus filhos e suas mulheres a montar nos camelos,
18 — ausente —
18 e conduziu todo o seu rebanho, junto com todos os bens que havia acumulado em Padã-Arã, para ir à terra de Canaã, à casa de seu pai Isaque.
19 Saawe tana, Laban ileep nughei mako. I ila pa ravuuŋ sipsip tooni orozi. Tauvene Rael ila ium maaron karom anunuzi to taama Laban tau ighur zi to tiŋgin ruum tooni.
19 Enquanto Labão tinha saído para tosquiar suas ovelhas, Raquel roubou de seu pai os ídolos do clã.
20 Yakop ipaesia burigiiŋ toozi pa Laban mako. Yes tiburig imin yoŋgaaŋ, ve tila.
20 Foi assim que Jacó enganou a Labão, o arameu, fugindo sem lhe dizer nada.
21 Tauvene Yakop iyauur gabua tooni naol isov, ve yesŋa tamtamon tooni tisov tighau. Yes tila timbut yaa tiina Euprates ve tivool pa paaŋa ite, ve tilaagh tiŋarui taan sirivu Gileat loloza gha tila.
21 Ele fugiu com tudo o que tinha e, atravessando o Eufrates, foi para os montes de Gileade.
22 Mboŋ ru ila, ve ite imin tol, ra tamtamon siriv tipaes pa Laban tighe waagha Yakop ighau ila wa.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó tinha fugido.
23 Tauvene Laban iburig, iyau ziiri waaro tooni siriv, ve yesŋa tilaan taghon zi. Titaghon zi tila tila le irau mboŋ liim ve ru. Ra tila tigharau zi izi taan sirivu to Gileat loloza.
23 Tomando consigo os homens de sua família, perseguiu Jacó por sete dias e o alcançou nos montes de Gileade.
24 Eemon mboŋ tana, Maaron ivot to Laban tau Aramea tamazi na ila vivuuŋ, ve isaav pani ighe: “Matam imomoos pa aliŋam. Usik saveeŋ ariaaŋa eta to uparoi Yakop sov.”
24 Então, de noite, Deus veio em sonho a Labão, o arameu, e o advertiu: "Cuidado! Não diga nada a Jacó, não lhe faça promessas nem ameaças".
25 Yakop ighur niia to lepoogh izi nugh Gileat, ve yesŋa tamtamon tooni tileep ta sewe. Tauvene Laban tomania ziŋeera tilam tivot toozi, ve tighur niazi to lepoogh izi ta sewe paam.
25 Labão alcançou Jacó, que estava acampado nos montes de Gileade. Então Labão e os homens se acamparam ali também.
26 Laban iburig ve iyaon Yakop ighe: “Ai, yo ugham ŋgar tane payau pasaa? Yo ugham karom payau, ve uŋguaaz natug livaŋa tighau payau imin yes zaaba tighamgham pa yes zilivaa to koiazŋa.
26 Ele perguntou a Jacó: "Que foi que você fez? Não só me enganou como também raptou minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra.
27 — ausente —
27 Por que você me enganou, fugindo em segredo, sem avisar-me? Eu teria celebrado a sua partida com alegria e cantos, ao som dos tamborins e das harpas.
28 — ausente —
28 Você sequer me deixou beijar meus netos e minhas filhas para despedir-me deles. Você foi insensato.
29 Yau tapirig irau navaghamun gham. Eemon mboŋ, Maaron to tamam isaav payau ighe: ‘Matam imomoos pa aliŋam. Usik saveeŋ ariaaŋa eta to uparoi Yakop sov.’ Tauta tambaaŋo, aat ula.
29 Tenho poder para prejudicá-los; mas, na noite passada, o Deus do pai de vocês me advertiu: ‘Cuidado! Não diga nada a Jacó, não lhe faça promessas nem ameaças’.
30 Yau nawatagh: Ŋgar tsio iyaryaaŋ kat ughe umuul ula pa tamam ve nugh tsio. Tauta upul ghau. Eemon puughu mindai ta uum maaron tsiau anunuzi tau tiŋginŋgin ruum tsiau ne?”
30 Agora, se você partiu porque tinha saudade da casa de seu pai, por que roubou meus deuses? "
31 Yakop iyol Laban aliiŋa ighe: “Yau naroi naghe yo aat uŋguruut natum livaŋa payau. Tauta naghau imin yoŋgaaŋ.
31 Jacó respondeu a Labão: "Tive medo, pois pensei que você tiraria suas filhas de mim à força.
32 Eemon yau nakankaan pa maaron tsio anunuzi. Isaav ighe yo undeeŋ tamtamon eta tau ium zi, i aat imaat. Tauvene taum ulaagh, ve utiir gabua tsiei ta naol ne ila tamtamon toit tane matazi, ve uil zi. Isaav ighe undeeŋ gabua tsio eta, na ughamu.”
32 Quanto aos seus deuses, quem for encontrado com eles não ficará vivo. Na presença dos nossos parentes, veja você mesmo se está aqui comigo qualquer coisa que lhe pertença, e, se estiver, leve-a de volta". Ora, Jacó não sabia que Raquel os havia roubado.
33 Tauvene Laban iburig, ve iloŋ ila Yakop balbaal tooni, Lea balbaal tooni, ve balbaal to yes besooŋa zilivaa ru, ve itiir gabua naol isov. Eemon indeeŋ maaron tooni anunuzi mako. Ra iloŋ ila balbaal to Rael paam ve iil gabua tooni.
33 Então Labão entrou na tenda de Jacó, e nas tendas de Lia e de suas duas servas, mas nada encontrou. Depois de sair da tenda de Lia, entrou na tenda de Raquel.
34 Eemon Rael iŋgooz maaron karom anunuzi tawe iloŋ ila pepeel, ve ighuru ituuk ila kamel tooni ziige, ve mboole izala paavo. Tauvene Laban itirtiir gabua naol isov tau tigheen ila balbaal to Rael loolo na, le mako.
34 Raquel tinha colocado os ídolos dentro da sela do seu camelo e estava sentada em cima. Labão vasculhou toda a tenda, mas nada encontrou.
35 Ra Rael isaav pa taama ighe: “O tiina tsiau, atem yavyav payau sov. Yau irau naburig mako. Pasaa, moroghooŋ to zilivaa igham ghau.” Tauta Laban iil iil le mako.
35 Raquel disse ao pai: "Não se irrite, meu senhor, por não poder me levantar em sua presença, pois estou com o fluxo das mulheres". Ele procurou os ídolos, mas não os encontrou.
36 Ra Yakop aate yavyav kat, ve iyaon Laban ighe: “Yau namalaaŋ pa saa tutuuŋ, ve nagham saa sosor, ta atem yavyav ve utaghon ghau?
36 Jacó ficou irado e queixou-se a Labão: "Qual foi meu crime? Que pecado cometi para que você me persiga furiosamente?
37 Aazne, yo utiir ve utaaŋ gabua tsiei naol isov. Isaav ighe undeeŋ gabua tsio eta, na ughuru ivot ghazooŋa ila tamtamon toit tisov tane matazi ve tighita, leso tigabiiz saveeŋ toit.
37 Você já vasculhou tudo o que me pertence. Encontrou algo que lhe pertença? Então coloque tudo aqui na frente dos meus parentes e dos seus, e que eles julguem entre nós dois.
38 “Yau naleep tomani ghom irau ndaman tamoot ee (20) wa. Saawe isov tana, sipsip ve mekmek tsio popaaŋ toozi poia mon. Ve yau naghan sipsip tsio eta sorok mako.
38 "Vinte anos estive com você. Suas ovelhas e cabras nunca abortaram, e jamais comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Saawe tau gabua sagsag irav sipsip tsio eta ve ighani, yau nagham sipsip tawe ilat ve natotoia payo mako. Mako kat. Yau nayoli pa taug sipsip tsiau. Pasaa, yo avom iyaryaaŋ payau tauvene: Ighe gabua tsio eta ilale pa mataaz, ma mboŋ, ene aat yau taug nayoli.
39 Eu nunca levava a você os animais despedaçados por feras; eu mesmo assumia o prejuízo. E você pedia contas de todo animal roubado de dia ou de noite.
40 Mataaz, aaz ighaaz katin ghau. Ve mboŋ, yauŋa igham ghau naŋgo tiina, ve naghenov matag rigta mako.
40 O calor me consumia de dia, e o frio, de noite, e o sono fugia dos meus olhos.
41 “Yau naleep tomani ghom ve nabesbees payo irau ndaman tamoot ee wa. Yau nagham uraat irau ndaman saŋavul ve paaŋ to nagham natum livaŋa ru. Ve nagham uraat payo irau ndaman liim ve ee muul, leso ugham leg sipsip ve mekmek. Ve saawe naol, yo utoor aliŋam pa atuya tsiau.
41 Foi assim nos vinte anos em que fiquei em sua casa. Trabalhei para você catorze anos em troca de suas duas filhas e seis anos por seus rebanhos, e dez vezes você alterou o meu salário.
42 “Maaron to tibug Abaram, i Maaron tau tamaŋ Isak iroi pani ve ibesbees pani paam. Imin ta i ivool tsiau mako, kanaŋ yo ughur ghau nalam toman nimag ŋginaaŋa. Eemon Maaron ighita pataŋani tsiau ve uraat tiina tau nagham payo na. Tauta mboŋ ivot tsio ve iyaon ghom.”
42 Se o Deus de meu pai, o Deus de Abraão, o Temor de Isaque, não estivesse comigo, certamente você me despediria de mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho das minhas mãos e, na noite passada, ele manifestou a sua decisão".
43 Yakop isavsaav le isov, ra Laban iyol aliiŋa ighe: “Zilivaa tane, ene yau natug livaŋa. Ve yes geegeu tane, ene yau tibugŋa. Natug livaŋa ta tipoop zi. Ve sipsip tomania mekmek tisov tane, ene yau tsiau paam. Tauvene gabua naol isov tau aazne yo ughit zi ne, ene yau tsiau mon. Eemon aazne, pale nagham mindai pazi? Tambaaŋo, timin lem wa.
43 Labão respondeu a Jacó: "As mulheres são minhas filhas, os filhos são meus, os rebanhos são meus. Tudo o que você vê é meu. Que posso fazer por essas minhas filhas ou pelos filhos que delas nasceram?
44 Tauvene aazne, yau naghe tambu saveeŋ ariaaŋ, leso talup loloon imin eemon. Ve tagham ŋgar eta, leso tapariaaŋ saveeŋ mbuaaŋ toit ve mataan iŋgali.”
44 Façamos agora, eu e você, um acordo que sirva de testemunho entre nós dois".
45 Tauta Yakop igham maet malaua ee, ve ipayooze imin ilaal pa saveeŋ mbuaaŋ toozi.
45 Então Jacó tomou uma pedra e a colocou de pé como coluna.
46 Ra isaav pa zeran tooni ighe tila tindou maet siriv. Yes tila tindou zi le isov, ra tilup zi, ve tigham ghanghaniiŋ igharau maet ndouŋ tawe ziige.
46 E disse aos seus parentes: "Juntem algumas pedras". Eles apanharam pedras e as amontoaram. Depois comeram ali, ao lado do monte de pedras.
47 Maet ndouŋ tana, Laban iwaat eeza ila yes Aramea aliŋazi ighe Yegar Saduta. Ve Yakop iwaat maet tana eeza Galet.
47 Labão o chamou Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou Galeede.
48 Laban isaav ighe: “Aazne, maet ndouŋ tane igheen ila ituru sosoon to ipariaaŋ saveeŋ mbuaaŋ toit.” Tauta tiwaat maet ndouŋ tana eeza Galet.
48 Labão disse: "Este monte de pedras é uma testemunha entre mim e você, no dia de hoje". Por isso foi chamado Galeede.
49 — ausente —
49 Foi também chamado Mispá, porque ele declarou: "Que o Senhor nos vigie, a mim e a você, quando estivermos separados um do outro.
50 — ausente —
50 Se você maltratar minhas filhas ou menosprezá-las, tomando outras mulheres além delas, ainda que ninguém saiba, lembre-se de que Deus é testemunha entre mim e você".
51 Ve Laban isaav pa Yakop muul ighe: “Ughita maet ndouŋ ve maet payozeeŋ tau naghur zi tigheen ila sosoon ne.
51 Disse ainda Labão a Jacó: "Aqui estão este monte de pedras e esta coluna que coloquei entre mim e você.
52 Gabua ru tane pale tipei ŋgar toit. Leso mataan iŋgal saveeŋ mbuaaŋ toit. Saveeŋ tauvene: Ituru irau tamalaaŋ pa maet ndouŋ tane, ve yau nalat navaghamun ghom, ma yo ulam uvaghamun ghau ne mako.
52 São testemunhas de que não passarei para o lado de lá para prejudicá-lo, nem você passará para o lado de cá para prejudicar-me.
53 Maaron to Abaram ve Maaron to Naor pale tighit ghiit ve tigabiiz ghiit. Isaav ighe toit eta igham sosor, ene aat tighur atuya pani.”
53 Que o Deus de Abraão, o Deus de Naor, o Deus do pai deles, julgue entre nós". Então Jacó fez um juramento em nome do Temor de seu pai Isaque.
54 Ra Yakop irav ŋgai ee, ve imozi izala loloz daaba imin watooŋrau pa Maaron. Ve ipoi ziiri waaro toozi tisov tilam, ve yesŋa tilup zi pa ghanghaniiŋ. Tighanghan le isov, ra tigheen izi ta sewe pa mboŋ.
54 Ofereceu um sacrifício no monte e chamou os parentes que lá estavam para uma refeição. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 Mboŋoozo ndoroome, ve Laban iburig, itak natlivaŋa ve timŋa nimazi, ve ipalot zi pa saveeŋ siriv, ra ipul zi, ve imuul ila pa nugh tooni.
55 Na manhã seguinte, Labão beijou seus netos e suas filhas e os abençoou, e depois voltou para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.