Lucas 12
Maaron Saveeŋ Toni Patabuaŋ (TUC-O) vs ARA
1 Sawa tonenen, tamtoghon ival le ival kat tinim tighaze tilooŋ Yesu saveeŋ toni. Yes tinim tilup di le ndug ivon padi ve ledi soso maau, ve tiwandiron di. Yesu ipamundigin saveeŋ toni, ve iveivei pa taghoniiŋa toni muuŋ ighaze: “Apatum gham pa yis to ndiran tutuuŋa. Nene you nasavia gabuadi to tiparim taudi pa ghurla todi. 1Kor 5:6+
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Alooŋ. Mbeb eta irau iyooŋ maau. Mbeb tisob to ndunuŋadi, nene pale tipool di, leso tineep ghazooŋa. Ve ŋgar to ŋgozaaŋ, nene pale tisob tivot tighazooŋ. Ro 2:16; Hib 4:13
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Tovenen saveeŋ to yam asavia ila ndoroom lolo inim ŋgozaaŋ, nene pale ivot pa ndag le ival tiina tilooŋa. Ve saveeŋ to yam akamuun pani ila ruum lolo, nene pale tamtoghon tiyoon izala ruum todi poghodi ve titem pani, leso ival tiina tilooŋa.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Aa nditag, you nasaav payam. Yes to tighaze tirab gham amaat, yam amatughez padi malep. Pasa, ighaze tirab gham amaat, nene isob. Tiwaghamun anoŋamim moghon. Muri, irau tigham mbeb eta payam muul maau. Hib 13:6
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Tovenen you nasaav payam: Amatughez pa Maaron moghon. Pasa, ye tapiri tiina, ve yam aneep ila ye nima. Ighaze lolo pa irab tamtoghon eta imaat, nene ye irau ipiyaav tamtoghon tonenen anunu izila ndug samia paam. Tauto nasaav payam: Amatughez pa Maaron moghon. Hib 10:31; Yems 4:12
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 “Aghita. Man niuruŋgu, nene man sorok. Irau taghol liim pa yaam kaviaaŋa ru moghon. Eemoghon Maaron irau lolo imaagh pa eta maau.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Ve yam ndamomim ve alib kat pa niuruŋgu to katindi. Ve ye iwatag katin gham. Dabamim raua paam, ye inin di tisob. Tovenen yam amatughez malep. Ye pale mata iŋgal gham.” Lu 21:18; Mbaŋ 27:34
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Yesu isaav muul ighaze: “You nasaav payam. Ighaze tamtoghon eta isaav ghazooŋa ila tamtoghon matadi ighaze ye inim leg ve itaghon ghou, nene pale Tamtoghon Natu paam, isaav ghazooŋa ila Maaron aŋela toni matadi ighaze tamtoghon tonenen inim ye le wa. Syg 3:5
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Eemoghon ighaze ŋgeu eta ipesam pa tau ila tamtoghon matadi ighaze ye tamtoghon tiou maau, nene pale Tamtoghon Natu ipesamuni paam ila Maaron aŋela toni matadi. Mk 8:38; Lu 9:26; 2Tim 2:12; 1Yo 2:23
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 “Ighaze tamtoghon eta ipiyaav saveeŋ samia iŋarua Tamtoghon Natu, nene sosor toni tonenen, Maaron irau ireua pani. Eemoghon ighaze ipiyaav saveeŋ samia iŋarua Avuvu Patabuaŋ ve iveleg uraat toni, sosor tovene, Maaron irau ireua maau. Mk 3:28+; Hib 6:4+, 10:26
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Ighaze tikis gham, ve tipayoon gham ila rumai lolo, ma tipayoon gham ila yes pooza ve daba to ndug matadi, lolomim imbumbu ve akaal ŋgar ve saveeŋ pa ambotoon taumim malep. Mk 13:11; Lu 21:14+
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Pasa, sawa to tipayoon gham pa savsaveeŋ, Avuvu Patabuaŋ tau pale ipatooŋ gham pa sa saveeŋ to Maaron ighaze yam asavia.” Mt 10:19+
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Ŋgeu eez ineep ila ival tiina lolodi, ve isaav pa Yesu ighaze: “Patoŋaaŋ, usaav pa toghag, leso ivalag mbeb to tamamai ipul di payei, ve igham leg pida.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Eemoghon Yesu isaav pani ighaze: “Wai, ŋgeu tiou, sei ighur ghou pa nagharaat saveeŋ tiam ve navalag mbeb tiam?”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Ghoro Yesu isaav pa ival tiina ighaze: “Matamim iza ve apatum gham pa ŋgar to lolood igham pa mbeb naol naol to taan. Alooŋ. Ighaze tamtoghon eta ye le mbeb katindi to taan, nene mbeb tonowen moghon irau ighami ineep pooi ne maau.” Mbo 62:10; Lu 4:4; 1Tim 6:6+,17
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ghoro ye isavia saveeŋ palelaaŋ padi ighaze: “Sawa eez, mbaliiŋ tau eez, taan toni ŋgoreeŋa tiina. Tovenen mbeb tisob to ye ivazog di, titub tiza le anoŋadi katindi.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Ye ighita anoŋadi tonowen, ve igham ŋgar ighaze: ‘Wai, pale nagham vena pa aniiŋ tiou tonene? Naghur di sine? Pasa, mbeez tiou tiraua maau.’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Ghoro ŋgar eez ivot pani: ‘Aa, ghara matag iŋgal ŋgar eez! You pale nareu mbeez tiou muŋginadi tizi, ve narei papaghu ve tintina. Leso naghur aniiŋ tiou toman mbeb tiou tisob tilooŋ tila.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Isob, ghoro nasaav pa taug naghaze: Wais, naraua kat wa! Mbeb popoia naol to nandou di, nene pale iuul ghou irau ndaman katindi. Aazne ve ila, you pale ateg izi, ve naghan ve naghun, ve naneep toman lolog poia moghon.’ 1Kor 15:32; Yems 5:5
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 “Eemoghon Maaron isaav pani ighaze: ‘Ah, borou taamdi! Lem ŋgar maau kat! Mboŋ aazne, yom pale umaat. Ve sei pale iyou mbeb tiom to undou di ne?’” Mbo 39:6, 49:16+
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Ghoro Yesu ipasob saveeŋ toni ighaze: “Ŋgar raraate moghon pale ivot pa tamtoghon tisob to tindou ledi mbaliiŋ to taan, eemoghon timbool pa ŋgar popoia to Maaron lolo pani.” Mt 6:19+; 1Tim 6:18+
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 — ausente —
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 — ausente —
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Agham ŋgar pa man kool. Yes tivazog aniiŋ maau, ve tiyou aniiŋ anoŋa maau. Ve ledi mbeez to ndouŋ aniiŋ todi ilooŋ ila ne maau. Maaron tau ipanpan di. Ve yam, Maaron ighita gham ighaze yam ghoro, mbeb tau. Alib kat pa man to naol ne.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Vena? Ighaze tiam eta igham ŋgar naol pa nepooŋ toni to taan, ve ikaal ataam pa iseeŋ sawa toni le mala ris, pale iraua wa? Maau.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Ighaze yam irau agham mbeb ŋgiira tonenen maau, pughu vena to lolomim imbumbu, ve agham ŋgar naol pa mbeb pida to taan inimale aniiŋ ve nonogiiŋa?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Aghita kananaŋ to tiyondyood we. Titub vena? Taudi tigham uraat, ma tigharaat ledi nonogiiŋa eta? Maau. Eemoghon you nasaav payam. Muuŋ, kinik Solomon, ye iza tiina kat, ve indudi pa nonogiiŋa to popoiadi kat. Eemoghon nonogiiŋa toni eta bodeeŋa poia inimale kananaŋ tonowen ruŋgudi maau. 1King 10:4+; 2Sto 9:3+
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Ve aghita kikiliiŋ to ruŋgudi popoia we. Nene mbeb sorok. Aazne inepneep. Ve bozo pale tindeeba, ve tizaara ila yab ighani. Eemoghon Maaron tau ipambooda le paghuna kat. Laak, ighaze ye mata iŋgal mbeb sorok tovene, ye pale mata iŋgal gham paam, ve igham lemim nonogiiŋa. Oyai, ghurla tiam rismoghon kat! Mt 10:29
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Tovenen lolomim imbumbu ve arab taumim pa ghamuuŋ aniiŋ to ghaniiŋ ve ya to ghunuuŋ malep.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Pasa, mbeb tovene, to ndug ndug to tiwatag Maaron maau ne tirabrab taudi pa ghamuuŋ di. Tamamim Maaron iwatag: Ighaze yam ambool pa mbeb tovene, irau aneep poia maau. [Tovenen ye pale iuul gham.]
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Yam irau azuaria gham pa ataghon pooz to Maaron muuŋ. Ghoro ye tau mata iŋgal gham pa mbeb naol tovene paam.” Mbo 37:4,25; Ro 14:17
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Yesu isaav muul ighaze: “O yam sipsip to Maaron, onoon yam ival maau. Eemoghon amatughez malep. Pasa, Tamamim Maaron lolo poia payam, ve ighaze igham gham aneep ila pooz toni lolo leso aghita anoŋa toni. Mt 25:34; Lu 22:29+
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Tovenen agholia mbeb tiam, ve arei yaama pa yes mbolaaŋa. Nene ataam to agharaat lemim lugluug to irau isami maau, ve andou lemim mbaliiŋ tau izi ndug sambam. Mbaliiŋ to ndug tonowen irau isob maau. Ineep irau sawa isob. Ve yubyubŋa irau tiyubi maau, ve up paam irau iwaghamuni maau. Lu 18:22; Mbaŋ 2:45; 1Tim 6:18+
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 [Tovenen azuaria gham pa ndug tonowen.] Pasa, ndug to yam aghita aghaze mbaliiŋ tiam ineep pani, nene pale lolomim iyaryaaŋ pani.”
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Yesu isaav muul ighaze: “Yam agharaat gham pataghaaŋ, ve matamim iŋgal lam tiam ighan irau sawa isob, ve asaŋan. Mt 25:1+; 1Tes 5:5+; 1Pe 1:13
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Ataghon ŋgar to yes mbesooŋa to tiina todi ineep ila ghanghaniiŋ to vaiuuŋ, ve ighaze imuul inim. Yes tighurghur matadi ve tisasaŋani. Leso sawa to ighaze ye imuul inim peria ve ipit ataam, nene pale rikia moghon ve tikaak ataam pani.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 You nasaav payam kat. Yes mbesooŋa to tiina todi imuul inim, ve ighita di tighurghur matadi ve tisasaŋani, nene pale tinidi iza pa poia to pale iza todi. Pasa, tiina todi pale igharaat tau pa ŋgaliiŋ aniiŋ, ghoro isaav padi mboledi izi, ve ye tau inim ve iŋgal adi aniiŋ, ve imbees padi.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 “Ighaze tiina todi inim pa mboŋ anoŋa, ma ndug itun, ve ighita di tighurghur matadi ve tisasaŋani, nene pale tinidi iza pa poia to pale iza todi.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 “Agham ŋgar pooi. Ighaze ruum tau eta iwatag sawa kat to yubyub eta ighaze inim, ye irau igheen maau. Pale ipamaat, ve iŋgin ruum toni pooi. Pa vene, yubyub tonenen ireu ruum toni, ve ilooŋ ila iyub mbeb toni. 1Tes 5:2+
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Yam tovene paam. Agharaat gham pataghaaŋ ve asaŋan. Pasa, Tamtoghon Natu pale inim pa sawa eta to yam awatagi maau, ve ikarmotin gham.” Mk 13:33; Syg 16:15
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Yesu isavia saveeŋ tonene le isob, ghoro Petrus ighasoni ighaze: “Tiina, vena? Saveeŋ palelaaŋ tiom tonene iŋarua ghei, ma ila pa tamtoghon tisob?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Tiina toit Yesu ipamuul aliŋa tovene: “Ighaze mbesooŋa eta ŋgar toni poia, ve tini imbees pa uraat to tighuri ila nima, nene pale tiina toni ighuri inim daba. Leso iŋgin ruum toni toman mbesooŋa toni pida, ve igham adi aniiŋ ila sawa to tiina toni ighuri.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Mbesooŋa to ighaze tiina toni ila pa ndug ite, ve imuul inim le ighita mbesooŋa tonenen igham katin uraat toni, nene pale tini iza pa poia to pale iza toni.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 You nasaav payam kat: Tiina toni pale ighuri inim daba, ve iŋgin mbeb toni tisob. Lu 19:17+
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 “Eemoghon ighaze mbesooŋa eta lolo ighur ighaze: ‘Ah, tiina tiou irau rikia imuul inim sone.’ Tovenen imundig ve irab sorokin ndita pida, nditamoot ve ndiliva. Ve ighanghan ve ighunghun le iwaghamgham. Mbesooŋa tonenen, ye irau ipatumi.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Pasa, tiina toni pale imuul inim, ve ikarmotini pa sawa eta to ye iwatagi maau. Ghoro ilos matini le uli imotmot, ve ipiyaava izila ndug samia. Leso ineep tonowe toman yes to matadi iŋgal uraat todi maau ve tizorzoor aliŋa.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Tovenen mbesooŋa to iwatag ŋgar to tiina toni lolo pani, eemoghon igharaat tau pa uraat maau, ve itaghon ŋgar to tiina toni maau, nene pale tilos matini. Yems 4:17
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Eemoghon mbesooŋa to ighaze ikankaan pa ŋgar to tiina toni, ve isosor pa mbeb pida, nene pale tiina toni lolo isamini, ve ilosi kat maau. Pasa, tamtoghon tisob to Maaron igham ledi mbeb katindi, nene pale ighur mata padi pa tigham mbeb tonowen uraata leso anoŋadi katindi tivot. Ve ighaze Maaron inumeer ŋgeu eta, ve ighur mbeb tiina ila nima pa iŋgini, nene pale Maaron ighur mata pani pa igham anoŋa tiina ivot.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Yesu isaav muul ighaze: “You nanim pa napiyaav yab izi taan. Ve naghaze yab tonowen iyaryaar, ghoro poia!
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Eemoghon pataŋani tiina pale igham ghou muuŋ. Le isob, ghoro mbeb tonenen ivot. Tovenen you pale naneep toman lolog ipataŋan le irau napasob uraat tonenen le isob. Mk 10:38+; Yo 12:27
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Vena? Yam aghaze you nanim pa napasob malmal tisob to taan, ve nalup tamtoghon tinim ee moghon? Maau. You nasaav payam. You pale nanim pughu pa tamtoghon tivalag di, ve tineep saguan saguan pa taudi.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Sawa tonene ve ila, toŋvetaz irau tilup di tinim ee moghon muul maau. Ighaze yes liim, ve tilup di ila ruum ee moghon, nene pale tivalag di, ve tol tineep ila dige eez, ve ru tineep ila dige ite.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ve nditamandi ve nditinandi toman ndinatudi pale tivalag di ve tineep saguan saguan pa taudi paam. Ve ndiliva toman ndirawadi liva tovene paam, pale tineep saguan saguan pa taudi. Mika 7:6
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Yesu isaav pa ival tiina tovene: “Ighaze yam aghita yaghur tae iyoon ila rag pughu, nene pale rikia moghon asaav aghaze: ‘O, uman ighaze inim tonene.’ Le onoon, uman inim.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Ve ighaze yaghur ilaagh yavaar inim, nene asavsaav aghaze: ‘O, nene pale ndug ituntun.’ Le onoon, mbeb ivot inimale yam asavia.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Yam ndiran kaaromŋa. Aparim taumim sorok pa ghurla tiam! Pughu vena to yam irau aŋgabiiz ndug, eemoghon mbeb to ivotvot pa sawa tonene, yam aghilaal pughu maau.”
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Yesu isaav muul ighaze: “Ŋgar deŋia, yam awatagi wa. Pughu vena to aŋgabiiz pooi maau?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Ighaze tamtoghon eta ighaze ipayoon ghom pa savsaveeŋ, yom usaŋan malep. Sawa to yamru alaghlaagh ala pa ndug to gharatooŋ saveeŋ, rikia moghon utoova pa ugharaat saveeŋ tiom toman ŋgeu tonenen le lolo poia. Pa vene, iweu ghom ula to daba to gharatooŋ saveeŋ, ve daba tonowen ighur ghom ula uraata toni nima, ve ana ighur ghom ulooŋ ula ruum to yabyabuuŋ.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Onoon kat, you nasaav payom. Yom irau uvot rikia maau. Pale unepneep tonowe le irau upasob atia to tighuri payom, le isob kat.” Mt 18:34
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.