Gênesis 31
Maaron Saveeŋ Toni Patabuaŋ (TUC-O) vs NVT
1 Muri ghoro, tipaes pa Yakop tighaze Laban ndinatu tisavsaav tighaze: “Yakop tonowen, ye iyou mbeb to tamaan tisob tinim le wa. Mbeb toni to naol we, tisob tivot ila to tamaan moghon.”
1 Logo, porém, Jacó percebeu que os filhos de Labão estavam reclamando dele: “Jacó roubou tudo que era de nosso pai! À custa de nosso pai, adquiriu toda a sua riqueza!”.
2 Ve Yakop ighita Laban paam, ighur dadabu pani. Lolo poia pani inimale muuŋ maau.
2 Jacó também começou a notar uma mudança na atitude de Labão para com ele.
3 Ghoro Maaron isaav pa Yakop ighaze: “Umundig, ve umuul ula pa taan to nditamam ve nditimbum, ve uneep toman di. You pale naneep toman ghom ve matag payom.”
3 Então o S enhor disse a Jacó: “Volte para a terra de seu pai e de seu avô, a terra de seus parentes, e eu estarei com você”.
4 Tovenen Yakop imbaaŋ ila pa Rael yesuru Lea ighaze tila tivot toni izi paanu dige to ye iŋginŋgin ŋgai pani.
4 Jacó mandou chamar Raquel e Lia ao campo onde ele cuidava de seus rebanhos
5 Yesuru tila tivot toni, ve ye isaav padi ighaze: “Alooŋ. Aazne, you naghita tamamim lolo poia payou inimale muuŋ maau. Eemoghon Maaron to tamaŋ inepneep toman ghou ve mata payou.
5 e disse a elas: “Notei que seu pai mudou de atitude em relação a mim. O Deus de meu pai, porém, tem estado comigo.
6 — ausente —
6 Vocês sabem como tenho trabalhado arduamente a serviço de seu pai.
7 — ausente —
7 Contudo, ele me enganou e mudou meu salário dez vezes. Mas Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 Sawa to tamamim isaav payou ighaze: ‘Mekmek galgaliiŋ pale tinim lem atia,’ mekmek tisob tipoop galgaliiŋ moghon. Ve sawa to ye ighaze: ‘Mekmek mbutmbutuuŋ pale tinim lem atia,’ ghoro mekmek tisob tipoop mbutmbutuuŋ moghon.
8 Se ele dizia: ‘Os salpicados serão o seu salário’, o rebanho começava a dar crias salpicadas. E, quando mudava de ideia e dizia: ‘Os listrados serão o seu salário’, então o rebanho inteiro dava crias listradas.
9 Ataam tonene, to Maaron ipas ŋgai to tamamim, ve igham di tinim leg.
9 Desse modo, Deus tirou os animais de seu pai e os deu a mim.
10 Sawa to ŋgai tighaze tiweer, you nagheen ve naghita vibiiŋ eez tovene: Mekmek nditamoot to tiip pa mekmek paŋgaar, nene mbutmbutuuŋ ve galgaliiŋ moghon.
10 “Certa vez, na época do acasalamento, tive um sonho e vi que os bodes que se acasalavam com as cabras eram listrados, salpicados e malhados.
11 Ghoro aŋela to Maaron ipoi ghou ighaze: ‘Yakop!’ Ve you nayok pa aliŋa naghaze: ‘Taug nene.’
11 Então, em meu sonho, o anjo de Deus me disse: ‘Jacó!’. E eu respondi: ‘Aqui estou!’.
12 “Ye isaav payou muul ighaze: ‘Ŋgar naol to Laban ighamgham payom, you naghita wa. Matam ila ve ughita. Mekmek nditamoot to tiip pa mekmek paŋgaar, nowe mbutmbutuuŋ ve galgaliiŋ moghon.
12 “E o anjo disse: ‘Levante os olhos e você verá que apenas os machos listrados, salpicados e malhados estão se acasalando com as fêmeas de seu rebanho, pois vejo como Labão tem tratado você.
13 ‘Maaron to ivot payom izi ndug Betel, nene you taug tonene. Sawa to uneep tonowe, yom upayoon yaam ve uliŋ ŋgoreeŋ izala pogho, ve umbua saveeŋ ariaŋa payou. You nasaav payom: Umundig to aazne, upul ndug tonene, ve umuul ula pa ndug to tinam ipoop ghom ve matam izi pani.’” Mbnp 28:18-22
13 Eu sou o Deus que lhe apareceu em Betel, o lugar onde você ungiu a coluna de pedra e fez seu voto a mim. Agora, apronte-se, saia desta terra e volte à sua terra natal’”.
14 Yakop ipaes padi le isob, ghoro Rael yesuru Lea tisaav pani tighaze: “Tamamai, muri pale ipul mbeb toni eta inim lemai? Maau.
14 Raquel e Lia responderam: “Da nossa parte, tudo bem! Afinal, não herdaremos coisa alguma da riqueza de nosso pai.
15 Ye mata iŋgal ghei muul maau. Ighita ghei ninimale ndiliva sumbudi. Yom uvai ghei sorok maau. Ughol ghei wa. Ve atia tiina to ugham pani, ye tau ighan suvuni ila wa. Yei nighita rita maau.
15 Ele reduziu nossos direitos aos mesmos que têm as mulheres estrangeiras. Depois que nos vendeu, desperdiçou todo o dinheiro que você pagou por nós.
16 Mbaliiŋ naol to Maaron ipas di pa tamamai, nene iit toman ndinatuud mbeb toit moghon. Poia, utaghon Maaron aliŋa to ye isavia payom.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai e deu a você é, por direito, nossa e de nossos filhos. Por isso, faça o que Deus ordenou”.
17 — ausente —
17 Então Jacó montou suas mulheres e seus filhos em camelos
18 — ausente —
18 e conduziu adiante todos os seus rebanhos. Juntou todos os bens que havia adquirido em Padã-Arã e partiu para a terra de Canaã, onde vivia Isaque, seu pai.
19 Sawa tonenen, Laban ineep paanu maau. Ye ila pa ikot sipsip toni orodi. Tovenen Rael ila iyub maaron kaarom anunudi to tama Laban ighur di pa tiŋgin ruum toni.
19 Quando partiram, Labão estava num lugar afastado, tosquiando suas ovelhas. Raquel roubou os ídolos da casa que pertenciam a seu pai e os levou consigo.
20 Yakop ipaesia mundigiiŋ todi pa Laban maau. Yes timundig inimale yoŋgaaŋ, ve tila.
20 Assim, Jacó enganou Labão, o arameu, partindo sem avisá-lo de que iam embora.
21 Tovenen Yakop iyou mbeb toni tisob, ve yesŋa tamtoghon toni tisob tighau. Yes tila timbut ya tiina Euprates, ve tivool tila pa paŋa ite, ve tilaagh tiŋarua lolooz to taan suruvu to Gileat, ve tila.
21 Jacó levou todos os seus bens e atravessou o rio Eufrates, rumo à região montanhosa de Gileade.
22 Mboŋ ru inim ila, ve ite inim tol pani, ghoro tamtoghon pida tipaes pa Laban tighaze wagha Yakop ighau ila wa.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó havia fugido.
23 Tovenen Laban imundig, ve iyou siŋ toni pida, ve yesŋa tilaan titaghon di. Titaghon di tila tila le irau mboŋ liim ve ru. Ghoro tila tigharau di izi lolooz to Gileat.
23 Reuniu um grupo de parentes e saiu em perseguição a Jacó. Sete dias depois o alcançou, na região montanhosa de Gileade.
24 Eemoghon mboŋ tonenen, Maaron ivot to Laban to Aramea taamdi ne ila vibiiŋ, ve isaav pani ighaze: “Matam imosmoos pa aliŋam. Upiyaav saveeŋ ariaŋa eta pa upamatughezan Yakop malep.”
24 Na noite anterior, porém, Deus havia aparecido em sonho a Labão, o arameu, e dito a ele: “Estou avisando: deixe Jacó em paz!”.
25 Yakop igharaat ina to nepooŋ izi ndug Gileat, ve yesŋa tamtoghon toni tineep tonowe. Tovenen Laban toman tamtoghon toni tila tivot todi, ve tigharaat inadi to nepooŋ izi tonowe paam.
25 Labão o alcançou enquanto Jacó estava acampado na região montanhosa de Gileade e armou seu acampamento ali perto.
26 Laban imundig ve iyaan Yakop ighaze: “Ai, yom ugham ŋgar tonene payou pasa? Yom ugham kaarom payou, ve uŋguaaz ndinatug liva tighau payou inimale yes ndaaba tighamgham pa yes ndiliva to koiadi.
26 “O que você fez?”, perguntou Labão. “Como ousou me enganar e levar minhas filhas embora, como se fossem prisioneiras de guerra?
27 — ausente —
27 Por que fugiu em segredo? Por que me enganou? E por que não avisou que desejava partir? Eu lhe teria dado uma festa de despedida, com canções e música, ao som de tamborins e harpas.
28 — ausente —
28 Por que não me deixou beijar minhas filhas e meus netos e me despedir deles? Você agiu de forma extremamente tola!
29 You tapirig irau nawaghamun gham. Eemoghon mboŋ, Maaron to tamam isaav payou ighaze: ‘Matam imosmoos pa aliŋam. Upiyaav saveeŋ ariaŋa eta pa upamatughezan Yakop malep.’ Tauto tambaŋa, ula.
29 Eu poderia destruí-lo, mas o Deus de seu pai me apareceu ontem à noite e me advertiu: ‘Deixe Jacó em paz!’.
30 You nawatag: Ŋgar tiom iyaryaaŋ kat ughaze umuul ula to tamam ve ndug tiom. Tauto upul ghou. Eemoghon pughu vena to uyub maaron tiou anunudi to tiŋgin ruum tiou?”
30 Entendo sua vontade de partir e seu desejo de voltar à casa de seu pai. Mas por que roubou meus deuses?”
31 Yakop ipamuul Laban aliŋa ighaze: “You namatughez naghaze yom pale uŋguruut ndinatum liva payou. Tauto naghau inimale yoŋgaaŋ.
31 Jacó respondeu: “Fugi porque tive medo. Pensei que o senhor tiraria suas filhas de mim à força.
32 Eemoghon you nakankaan pa maaron tiom anunudi. Ighaze yom undeeŋ tamtoghon eta to iyub di, ye pale imaat. Tovenen taum ulaagh, ve utiir mbeb tiei to naol ne ila tamtoghon toit tonene matadi, ve ukaal di. Ighaze undeeŋ mbeb tiom eta, ghoro ughami.”
32 Quanto a seus deuses, veja se consegue encontrá-los, e quem os tiver roubado deve morrer! Se encontrar qualquer outra coisa que lhe pertença, identifique-a diante de todos estes nossos parentes, e eu a devolverei”. Jacó, porém, não sabia que Raquel havia roubado os ídolos da casa.
33 Tovenen Laban imundig, ve ilooŋ ila Yakop mbeez toni, Lea mbeez toni, ve mbeez to yes ndiliva mbesooŋa ru, ve itiir mbeb tisob. Eemoghon indeeŋ maaron toni anunudi maau. Ghoro ilooŋ ila mbeez to Rael paam ve ikaal mbeb toni.
33 Labão foi procurar primeiro na tenda de Jacó e, depois, nas tendas de Lia e das duas servas, mas nada encontrou. Por fim, entrou na tenda de Raquel.
34 Eemoghon Rael iŋgooz maaron kaaromŋa anunudi tonowen ilooŋ ila pelpeel, ve ighuri imonau ila kamel toni dige, ve mbole izala pogho. Tovenen mburuguuŋ to tineep ila mbeez to Rael lolo, Laban itiir di tisob, le maau.
34 Acontece que Raquel havia pego os ídolos da casa e os escondido na sela do seu camelo, e estava sentada em cima deles. Quando Labão terminou de vasculhar toda a sua tenda sem encontrar os ídolos,
35 Ghoro Rael isaav pa tama ighaze: “O tiina tiou, atem yabyab payou malep. You irau namundig maau. Pasa, moroghooŋ to ndiliva igham ghou.” Tauto Laban ikaal ikaal le maau.
35 Raquel disse ao pai: “Por favor, perdoe-me por não me levantar para o senhor, mas estou em meu período menstrual”. Labão continuou a busca, mas não encontrou os ídolos da casa.
36 Ghoro Yakop ate yabyab kat, ve iyaan Laban ighaze: “You namalaaŋ pa sa tutuuŋ, ve nagham sa sosor, to atem yabyab ve utaghon ghou?
36 Jacó se enfureceu e discutiu com Labão. “Qual foi o meu crime?”, perguntou ele. “O que fiz de errado para o senhor me perseguir como se eu fosse um criminoso?
37 Aazne, yom utiir mbeb tiei tisob ve undab di. Ighaze undeeŋ mbeb tiom eta, ghoro ughuri ivot ghazooŋa ila tamtoghon toit tisob tonene matadi ve tighita, leso tiŋgabiiz saveeŋ toit.
37 O senhor vasculhou todos os meus bens. Por acaso encontrou algum objeto que lhe pertença? Coloque-o aqui, diante de nossos parentes, para que todos vejam. Que eles julguem entre nós dois!
38 “You naneep toman ghom irau ndaman tamoot ee (20) wa. Sawa isob tonenen, sipsip ve mekmek tiom popaaŋ todi poia moghon. Ve you naghan sipsip tiom eta sorok maau.
38 “Estive vinte anos com o senhor, cuidando de seus rebanhos. Ao longo de todo esse tempo, suas ovelhas e cabras nunca abortaram. Não me servi de um carneiro sequer de seu rebanho para alimento.
39 Ighaze mbeb sagsag ighan sipsip tiom eta le imaat, you nagham sipsip tonowen ilat ve napatooŋa payom maau. Maau kat. You narabolini pa taug sipsip tiou. Pasa, yom usaav ariaŋa payou tovene: Ighaze mbeb tiom eta ilale pa ndag, ma mboŋ, you taug irau narabolini.
39 Quando algum deles era despedaçado por um animal selvagem, eu nunca lhe mostrava a carcaça. Não, eu mesmo arcava com o prejuízo! O senhor me obrigava a pagar por todo animal roubado, quer à plena luz do dia, quer na escuridão da noite.
40 Ndag, ndag ighaaz katin ghou. Ve mboŋ, saut igham ghou namoŋeeŋ kat, ve nagheen pa matag rita maau.
40 “Trabalhei para o senhor em dias de calor escaldante e também em noites frias e insones.
41 “You naneep toman ghom ve nambesmbees payom irau ndaman tamoot ee wa. You nagham uraat irau ndaman saaŋgul ve paaŋ pa nagham ndinatum liva ru. Ve nagham uraat payom irau ndaman liim ve eez muul, leso ugham leg sipsip ve mekmek. Ve sawa naol, yom utoor aliŋam pa atia tiou.
41 Sim, por vinte anos trabalhei feito um escravo em sua casa! Trabalhei catorze anos por suas duas filhas e, depois, mais seis anos para formar meu rebanho. E dez vezes o senhor mudou meu salário.
42 “Maaron to timbug Abaram, ye Maaron to tamaŋ Isak imatughez pani ve imbesmbees pani paam. Inimale ye ivool tiou maau, tone yom ughur ghou nanim toman nimag ŋginiŋa. Eemoghon Maaron ighita pataŋani tiou ve uraat tiina to nagham payom. Tauto mboŋ ivot tiom ve iyaan ghom.”
42 De fato, se o Deus de meu pai não estivesse comigo, o Deus de Abraão e o Deus temível de Isaque, o senhor teria me mandado embora de mãos vazias. Mas Deus viu como fui maltratado, apesar de meu árduo trabalho. Por isso ele lhe apareceu na noite passada e o repreendeu!”
43 Yakop isavsaav le isob, ghoro Laban ipamuul aliŋa ighaze: “Ndiliva tonene, nene you ndinatug liva. Ve yes ndipain tonene, nene you nditimbug. Ndinatug liva to tipoop di. Ve sipsip toman mekmek tisob tonene, nene you tiou paam. Tovenen mbeb tisob to aazne yom ughita di ne, nene you tiou moghon. Eemoghon aazne, pale nagham vena padi? Tambaŋa, tinim lem wa.
43 Labão respondeu a Jacó: “Essas mulheres são minhas filhas, as crianças são meus netos, e os rebanhos são meus rebanhos. Na verdade, tudo que você vê é meu. Mas o que posso fazer agora por minhas filhas e pelos filhos delas?
44 Tovenen aazne, you naghaze tambua saveeŋ ariaŋa, leso talup lolood inim ee moghon. Ve tagham ŋgar eta, leso tapariaaŋ saveeŋ mbuaaŋ toit ve mataad iŋgali.”
44 Façamos, portanto, você e eu, uma aliança que sirva de testemunho do nosso compromisso”.
45 Tauto Yakop igham yaam mala eez, ve ipayoonda inim ghilalooŋ pa saveeŋ mbuaaŋ todi.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a colocou em pé como monumento.
46 Ghoro isaav pa ndiran toni ighaze tila tindou yaam pida. Yes tila tindou di le isob, ghoro tilup di, ve tigham ghanghaniiŋ igharau yaam ndouŋ tonowen dige.
46 Em seguida, disse aos membros de sua família: “Juntem algumas pedras”. Eles pegaram as pedras e as amontoaram. Jacó e Labão se sentaram perto do monte de pedras e fizeram uma refeição para selar a aliança.
47 Yaam ndouŋ tonenen, Laban iwaat iza ila yes Aramea aliŋadi ighaze Yegar Saduta. Ve Yakop iwaat yaam tonenen iza Galet.
47 A fim de comemorar a ocasião, Labão chamou o lugar de Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou de Galeede.
48 Laban isaav ighaze: “Aazne, yaam ndouŋ tonene ineep ila ituru sosood pa ipariaaŋ saveeŋ mbuaaŋ toit.” Tauto tiwaat yaam ndouŋ tonenen iza Galet.
48 Labão declarou: “Este monte de pedras servirá de testemunha para nos lembrar da aliança que fizemos hoje”. Isso explica por que o lugar foi chamado de Galeede.
49 — ausente —
49 Também foi chamado de Mispá, pois Labão disse: “Vigie o S enhor a você e a mim para garantir que guardaremos esta aliança quando estivermos longe um do outro.
50 — ausente —
50 Se você maltratar minhas filhas ou se casar com outras mulheres, mesmo que ninguém mais veja, Deus verá. Ele é testemunha desta aliança entre nós.”
51 Ve Laban isaav pa Yakop muul ighaze: “Ughita yaam ndouŋ ve yaam payondaaŋ to naghur di tineep ila sosood.
51 “Veja este monte de pedras”, prosseguiu Labão. “Veja também este monumento que levantei entre nós dois.
52 Mbeb ru tonene, pale tipei ŋgar toit. Leso mataad iŋgal saveeŋ mbuaaŋ toit. Saveeŋ tovene: Ituru irau tamalaaŋ pa yaam ndouŋ tonene, ve you nalat nawaghamun ghom, ma yom unum uwaghamun ghou ne maau.
52 Estão entre mim e você como testemunhas dos nossos votos. Nunca atravessarei para o lado de lá do monte de pedras a fim de prejudicá-lo, e você jamais deve atravessar para o lado de cá a fim de prejudicar-me.
53 Maaron to Abaram ve Maaron to Naor pale tighita ghiit ve tiŋgabiiz ghiit. Ighaze toit eta igham sosor, nene pale tighur atia pani.”
53 Invoco o Deus de nossos antepassados, o Deus de seu avô Abraão e o Deus de meu avô Naor, para que sirva de juiz entre nós.” Assim, diante do Deus temível de seu pai Isaque,
54 Ghoro Yakop irab ŋgai eez, ve imozi izala lolooz daba inim watooŋrau pa Maaron. Ve ipoi siŋ todi tisob tinim, ve yesŋa tilup di ve tighanghan. Tighanghan le isob, ghoro tigheen tonowe pa mboŋ.
54 Então Jacó ofereceu sacrifício a Deus na montanha e convidou todos para a refeição comemorativa. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 Mboŋmaagh ndoromaaŋa, ve Laban imundig, ikis ndinatu liva ve nditimbu nimadi, ve ipalot di pa saveeŋ pida, ghoro ipul di, ve imuul ila pa ndug toni.
55 Na manhã seguinte, Labão se levantou cedo, beijou seus netos e suas filhas e os abençoou. Depois, partiu e voltou para casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.