Gênesis 31
Buki Tabu Beyabeyana (TTEO) vs NTLH
1 Yakobo walo yabo ibenalan Labana natunao tatao kolili siwaloba, “Tamala ana gogo wasawasa meuloina Yakobo ikalaili mwa koina iwasawasa.”
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Yo Yakobo igite-lobai yo ilotonan Labana mumugana yo kana koleya nige idududulai koina besiele tauna kona.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Kabo Yeoba iwalolau Yakobo koina iba, “Kutolo yo kulau tamam yo totoumwao ali dedei kolili yo yau mekamkava.”
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Yo walo iyawasa ilau Litieli yo Leya kaiweli silaoma yo sigitai ule mena sipi yo gouti ali kaba kekan mena.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Silaoma siyawatagili koina yo kolili iwalolau iba, “Yagitai tamamiu mumugana yo kana koleya nige besiele tauna kona. Na iyamo tamagu ana Yaubada iyaele mekaukava.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Wakatai yo naga kwanuwatui yapaisowa sosi tamamiu koina yagu kaiwe meuloina mena.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Na iyamo sauga meuloina imwakomwakota-yagau maisagu me sanaulu ibui-keileli yo ipei-suwalagili yo Yaubada nige itatalam yo isibayanaeyau.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Tauna kona iwaloma koliyau iba, ‘Ebaebai tuntun-loponli ukwalaili maisam.’ Mwa sikabi-tuntunloponli mwa tabe iwalo-keile iba ‘Ebaebai lololeleleleli ukwalaili maisam’ mwa yakalaili maisagu. Mwa sikabi natuliyao lololeleleleli.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Bwaine kamwasane tamamiu iginauli koliyau iya kaiwena mwa ana ebaebai meuloina Yaubada iyeyama koliyau.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Yamwayamwane kana sauga koina kenogu yakenoi gouti tataoliyao siya mwa siyamwayamwane gouti bodane kolili siya tuntun-loponliyao yo leleleleliyao.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Yo keno bwaine koina Yeoba ana anelose esagu ikatai iba, ‘Yakobo.’ Mwa yatalam yaba, ‘O, yau.’
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Kabo iwalo-masala koliyau iba, ‘Labana mumugana iginaginauli koliwo iyaele yagitaiyako. Koinaele manim ilau ugitai gouti tataoliyao tuntun-loponliyao yo leleleleliyao yo dubadubali yo mekalikavao gouti sinesineoliyao siyamwayamwane.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Yau Betele kana Yaubada yau mwa yayawatagili koliwo yo olo ukwalai kusuwai vekune kuyayatolowa pwatana mena yo waloyameli kaikaiwena kupaisowa koliyau. Yo sauga bwaite koina kutolo yo ukwatububu am gogo meuloina ukwalaili yo yanuwa bwaite kulogabaen yo kuvivila yoi am yanuwa.’”
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Yakobo ana walo-masala kolili imwawasi kabo kainana siyamaisa siba, “Ele kai tamamaine ana wasawasa yabo imiyamiya koina na yakato isoiyagili yomai labuine kolimai ana boita koina?
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Mumugana yo ana paisowa kolimai kai besiele yanuwa wenala sinesineoliyao ikune-yagimai koliwo, yo maisamai mane ikalai meuloina ikan-woliyako.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Kabo gogo wasawasa meuloina Yeoba ikele-gabaen tamamaine koina iyaele mwa iyeyawa koliwo kai yo natumayao kaiwemai. Mwa koinaele besimo uginauli besiele tawae iwalowenako koliwo.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
19 Ali sauga tolone koina Labana iya bwaine koina nigele, iya itolo ilaoko ana sipi wiyaliyao itomtomli. Na Litieli itolo yo tamana ana nume kana kokotomoyao ikewalili.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Yakobo ana kwasa lau ana yanuwa mena wasana nige iwawalo-masalan bwasiyana Labana koina.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Ana gogo meuloina ikelegogo iyabubu wadammo ilau waila Yupeleitisi ipanaisi yo ilau dedei Giliyadi koyana iyasakona ilaumo kaiwena.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Kaliyate labui simwawasi na yaiyonana koina kabo Labana ana wasa siwolena yakato Yakobo iyabubuko.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Yo Labana kanakavao ikalaili yo mekanakavao kaliyate seben siyamuli kusulili dagelali mena kanasiga siyawatagili dedei Giliyadi koyana mena.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Boniyainane koina Labana kenona ikenoi Yaubada iyawatagili koina iwalolau iba, “Ugite-kalatagiwo tabu walo yabo polopolowena o nuwana naenaena kisi kuwawalowen Yakobo koina.”
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Yo Yakobo ana palai imomosi dedei Giliyadi koyana mena. Yo Labana ilaoma Yakobo ikabi-kalatan yo bwaine koina mekanakava kanakavao ali palai simomosi tabe.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Yo bwaine koina Labana iwalolau Yakobo koina iba, “Gubesi mwa bwaite besiele uginauli koliyau? Kumwakota-yagau natuguwao sinesineo ukele-gogonagili besiele kabo kaleya mena ukwayaili?
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Tawae kaiwena kuyabubu-wadam-wagau? Tem tauna kona yagu wasa kuyeyama na mesabana yagu bodao yayanuwapeili yo sikabi-yaliyaya-yagimiu sikewaliwali api yo gita kolili yo sowana me am yaliyaya yayawasao kulau.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Yo tabe nige nuwagu mena kupepei yo sauga ugogolu na tubuguwao mesinaliyao yasapwalili yo yanisoili na yakabi-tuili. Na bwaite yauyaule yawasosi uginauli.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Kagu seyala ikinko bwaite sowasowana tawae yabo naenaena yaginauli kolimiu kabona. Na kaiwena tamam ana Yaubada kenogu mena iwaloma koliyau iba, ‘Ugite-kalatagiwo kisi walo yabo polopolowena o nuwana naenaena kuwalowen Yakobo koina.’
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Yakataiyako kulogabaegau kaiwena nuwanuwa-molosim kupileyoi am yanuwa mena. Na iyamo tawae kaiwena yagu nume kana kokotomo ukewalili?”
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Yo Yakobo Labana kainana iyamaisa iwalo iba, “Yamatausagiwo kaiwena kisi kani natumwao kunuwaili koliyau.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Na tem am kokotomo yabo kolimai kulobai, ee tomone bwaimwa ukoyamate totoulaone manli mena. Kuboma kuloya tem am gogo yabo iyaele koliyau bwaimwa ukwalai.” Na iyamo Yakobo nige ikakatai yakato iya Litieli mwa tamana ana kokotomone ikewalili.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Yo Labana ilau ilusae Yakobo ana palai kalona mena yo iyatubu loya ginauli meuloina kolili. Yo tabe ilusae yoi Leya ana palai kalona mena yo igite-keikeile. Yo tabe ilau ilusae yoi topaisowa labui ali palai kalona mena mwa nige ana kokotomowa ilolobaili. Mwa tabe ilau Litieli ana palai kalona mena ilusae yoi.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Yo Litieli iya tamana Labana ana nume kana kokotomo itano-gogonagili yo ikalaili iwadamli ebaebai kameli kaba miyasio kalona mena na Litieli imiyasio pwatana mena. Kabo Labana ilusae yo igite-keikeile na nige ana nume kana kokotomo yabo ilolobai.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Yo kabo Litieli iwalolau tamana Labana koina iba, “Taubala kisi kumunamunai koliyau nige sowasowagu yatolo manim mena kaiwena sinesineo kama kasiebwa ikalaiyau.” Na iyamo Labana iloya kaiwe molosi ginauli meuloili kolili iloya pilesili na iyamo nige yabo ana kokotomo ilolobai.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Kabo Yakobo imunamunai Labana koina iwalo-sokasoka iba, “Tawae naenaena yaginauli koliwo? Pwanoli esana yaginauli manim mena mwa kusagena yamuli kusuliyau?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Yau gogo meuloina kuloya-pilesiyako mwa tem am nume kana gogo yabo kulobai kaloli mena kupei-yawatagilan mayale mena mesabana am boda yo yagu boda yo yola labuine ala walo sibenalan na sikatai yaiya iwalo yawasosi.
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Bolime kana baibaiwa tuwenti yamiyamiya koliwo kanasiga kabona. Sauganane kolili am ebaebaiwo sipi yo gouti sitala-kabikabi dudulai yo sidebalala, na iyamo nige sipi natuna tauna yabo yaunui yakakan.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Nige sauga yabo am sipi o am gouti ebaebai sokasokali sikapuyamate na yakakalaiyama koliwo na kuwalo tem yayamiyalaei yagu ebaebai koina maisana. Saugana tem am ebaebai sipi o gouti yabo sikewali kaliyate mena o nuwana boniyai mena sauga meuloina kaiwena ukawakawanoi koliyau maisana kaiwena.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Sauga ibaibaiwa kaliyate koina dabwelo wedowedolina igabuyau yo boniyai koina tulutulu iunuiyau mwa man kenokeno manigu mena ikwalalele.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Bolime tuwenti yamiyamiya koliwo mumugam koliyau bwaine besiele. Bolime potin (14) yagamwakabi koliwo natumwao sinesineo kaiweli, yo bolime sikisi yapaisowa am ebaebaiwo kolili, yo me sanaulu maisagu kubui-keileli.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Tem tubugu Abelamo yo tamagu Aisake ali Yaubada kana pwalou nige imiyamiya koliyau, kani menima bwagabwagagu kuyawasa-yapileyoiyau yalau. Na kaiwena Yeoba yagu kamkamna yo yagu kalakisiye igitai mwa kaiwena boniyai mena iwalo-yasanapuwo.”
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Yo Labana Yakobo kainana iyamaisa iba, “Sinesineo siya bwaimwana yau natuguwao yo natuliyaone siya yau tubuguwao. Tabe ebaebaiwone yau yagu ebaebaiwo. Mwa ginauline meuloiline ugitagitailine yau yaeliwa. Na kaliyate kabona nige ginauli yabo yagiginauli na koina natuguwao sinesineoliyao me natuliyao yakabi-kalatagili.
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Mwa koinaele kowa yo yau kelabilabin kamwasana taginauli yo kana kilakilala veku tayatolo na iyanuwatu-kalatagila.”
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Yakobo itolo yo veku yabo lalakina besiele kabo tuki ikalai yo iyatolo ali kaba nuwatu-kalatan.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Yo iwalolau kana kilakaiwo kolili veku sikele-gogo-nagilima yo sitalin isae kabo Labana ana boda nakanaka yabo siginauli na simiyasio papalina mena yo sikekan.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Labana kaba nuwatu-kalatan bwaine esana ipei kaina Alameiki koina ‘Yega Saduta’ yo Yakobo kaina Ibeliu koina iyogayan ‘Galiyedi’.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Labana iwalolau Yakobo koina iba, “Veku talitalinna bwaite yola labui kelabilabin kamwasana kana kilakilala kaba nuwatu-kalatanna.” Iya kaiwena mwa esana sipei Galiyedi.
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Yo tabe esana sipei yoi Mispa, kaiwena Labana iba, “Saugana tem tamiya-suwala Yeoba iya kani igite-kalatagila.”
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Labana tabe iwaloyameli iba, “Tem natuguwao sinesineoliyaone na mumugam inae kolili, o nuwana tem sinesineo uloili ukwasolanagili bwagana nige tomo yabo yagu wasa iyeyeyama iyamo kunuwatu-kalatan kowa yo yau Yeoba igitagitaila.
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Kaiwena veku talitalinna mekanakava veku malamalawena besiele tuki ugitai bwaite yakalai yo yayatolo kowa yo yau luwaluwalila mena.
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 Yola labui kelabilabin kamwasana kaba nuwatu-kalatanna kilakilalana. Yau tabe nige sowasowana veku talitalinnane yalikwai na yalaowa yakaleya koliwo. Yo kowa tabe besiele nige sowana vekune talitalinnane yo vekune itotolo besiele tuki kulikwaili yo ukaleya koliyau.”
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Kabo Labana tabe iwaloyoi iba, “Tubum Abelamo ana Yaubada yo Abelamo tamana Nao ana yaubada kani siyamaisala tem kelabilabin kamwasana bwaite tagiginauline talikwai.” Yo Yakobo ikawalulu-sae tamana Aisake ana Yaubada esana mena iya mwa ipwalopwalou.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Yo koyane koina Yakobo ebaebai yabo ikalai yo ipwaoliyan Yaubada koina yo ana bodao iyoganlima sikekan ebaebaiwa koina. Kekan mulina mena sikenowaya koya mena.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Yanuwa ilayan malala kikiuna Labana itolo ilau natunao menatuliyao isapwalili yo inisoili yo iwalo-muloloili yo ikawa-kaiyoni kolili kabo me ana bodao sipileyoi ali yanuwa mena.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.