Daniel 2
Buki Tabu Beyabeyana (TTEO) vs NTLH
1 Nebukadinesa iloiloina bolime kaigeda na labuina kalona mena kabo kenona ikenoi. Kenonane iyamala ana kaba nuwanuwatu mwa nige sowasowana ikeno namwanamwa.
1 No segundo ano de Nabucodonosor como rei da Babilônia, ele teve uns sonhos que o deixaram tão preocupado, que não podia dormir.
2 Kabo walo iyawasa ana topaisowao sonosonogali siya sikatai tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina mekalikavao tokukula, tokalakalawe yo tosonoga tupwaliyao silaoma na tem kin kenona sibui. Saugana silaoma sitolo kin manna mena.
2 Então mandou chamar os sábios, os adivinhos, os feiticeiros e os astrólogos, para que eles explicassem os sonhos. Quando chegaram e se apresentaram diante do rei,
3 Kabo kin iwalo kolili iba, “Keno yabo yakenoi iyamala yagu kaba nuwanuwatu nuwanuwagu tem kwabui.”
3 ele lhes disse: — Tive um sonho que me deixou muito preocupado e não vou ficar sossegado enquanto não souber o que ele quer dizer.
4 Kin kainana siyamaisa sikaina Alameiki koina siwaloba, “Oo kin, sowasowana kumiyayai. Kenom kuwalowen na kabui.”
4 Eles disseram ao rei na língua aramaica : — Que o rei viva para sempre! Pedimos que o senhor nos conte o sonho e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
5 Kin iwalo tosonoga kolili iba, “Yagu nuwatu yawasosi bwaite besiele. Tem kenogune nige kwawawalo-masalan yo nige kwabubui kani yawalo siyetomtom-wagimiu yo ami nume sisoke-gwaligwalili.
5 Mas o rei respondeu: — Eu já resolvi que vocês têm de me contar o sonho e também explicar o que ele quer dizer. Se não puderem fazer isso, vocês serão todos cortados em pedaços, e as suas casas serão completamente arrasadas.
6 Tem na kenogune kwawalowenama yo kwabui kani yayamaisamiu na esamiu yakeleisin. Sauga bwaite koina kenogune kwawalowenama na kwabui.”
6 Mas, se me contarem o sonho e explicarem o que ele quer dizer, eu lhes darei presentes, prêmios e muitas honras. Portanto, digam o que foi que eu sonhei e o que o sonho quer dizer.
7 Kin kainana siyamaisa yoi siwaloba, “O kin, tem kenomne kuwalo-masalan kani kabui.”
7 E todos os sábios disseram de novo: — Conte o senhor o sonho, e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
8 — ausente —
8 Mas o rei insistiu: — Eu sei o que vocês estão fazendo. Estão é procurando ganhar tempo porque sabem que já resolvi
9 — ausente —
9 que, se vocês não me contarem o sonho, vou dar a todos o mesmo castigo. Vocês já combinaram me enganar com mentiras e falsidades, esperando que a situação mude. Contem-me o sonho, e então eu saberei que também poderão explicar o que ele quer dizer.
10 Tosonoga kin kainana siyamaisa siwaloba, “Oo kin, nige yabo imiyamiya yanuwa yaulina pwatana mena yo sowasowana iginauli besiele am nuwatu. Nige kin yabo bwagana iya ikaiwe o esana ilalaki, nige sauga yabo iwalo yakato ana tosonoga yo ana tokukula ginauli besiele bwaite siginauli.
10 Os sábios deram ao rei esta resposta: — Não há ninguém no mundo que seja capaz de fazer o que o senhor quer. Nunca houve nenhum rei, por mais forte e poderoso que fosse, que tivesse exigido uma coisa dessas dos seus sábios, adivinhos ou astrólogos.
11 Ginauli bwaite kowa kin nuwanuwam kapaisowai ikololososi, nige tomo yabo sowasowana iwalo-masalan koliwo, siyamo yaubadao, na siya nige simiyamiya tomo kolila.”
11 O que o senhor está querendo é impossível. Não existe quem possa atender o seu pedido, a não ser os deuses, e eles não moram com a gente aqui na terra.
12 Walo bwaite kaiwena kin imunamunai lalakina yo iloina ana tosonoga meuloili Babilon kalona mena siunuili.
12 O rei ficou tão furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Na loina siginauli yakato tosonoga siunuili, kabo Daniela mekanakavao siloyaili tem siunuili.
13 A ordem foi publicada, e então foram buscar Daniel e os seus companheiros para que eles também fossem mortos.
14 Alioki, iya kin ana tokaleyayao kali tobaguna, ikatukatububu yakato ilalau Babilon kana tosonoga iunuyamateli kabo Daniela inuwanuwatu me ana yakasisi ilau koina yo mekanakava siedeedede.
14 Daniel foi procurar Arioque, o chefe da guarda do rei, que tinha recebido ordem para matar todos os sábios da Babilônia. Com muito jeito e cuidado,
15 Ineli Alioki koina iba, “Tawae kaiwena kin loina polopolowena bwaite iginauli?” Kabo Alioki kin ana loina yaina iwalowen Daniela koina.
15 Daniel perguntou a Arioque: — Por que foi que o rei deu uma ordem tão dura assim? Arioque explicou o que havia acontecido.
16 Yo Daniela ilau kin koina ikawanoi tem sauga tupwana iwolena na kenona ibui.
16 Então Daniel foi falar com o rei, e este concordou em esperar, a fim de dar tempo a Daniel para explicar o sonho.
17 Kabo Daniela ipileyoi ana nume mena yo ana eliyamwao Ananaya, Miseli yo Asalaya ali wasa iwolegili.
17 Depois, Daniel foi para casa e contou tudo aos seus amigos Ananias, Misael e Azarias.
18 Iwalo kolili sikawanoi Yaubada bulibuli mena koina na tem ikatekamkamna-yagili na ginauli bwaite wadawadamnane ikabi-yamayale kolili na tabu siya yo Babilon kana tosonogao siuunuyamateli.
18 Daniel disse que orassem ao Deus do céu, pedindo que tivesse pena deles e lhes mostrasse o que aquele sonho misterioso queria dizer, a fim de que Daniel e os seus amigos não morressem junto com os outros sábios da Babilônia.
19 Boniyai luwaluwalina Daniela ikenogite, ginauli wadawadamnawa kana nuwamayale iyawatagili koina kabo Daniela Yaubada bulibuli mena itobalan,
19 Naquela noite, Daniel teve uma visão, e nela Deus mostrou o que o sonho queria dizer. Então Daniel agradeceu a Deus,
20 iwaloba, “Yaubada iya tosonoga yo tokaiwesosi, tatobalan sauga meuloina.
20 dizendo: “Que o nome de Deus seja louvado para sempre, pois dele são a sabedoria e o poder!
21 Iya bolibolime yo uwalu kali sauga iloiloina-yagili, iya tabe kin ipeili ali kaba miya mena yo ikele-gabaegili yoi. Iya kaiwena katai yo nuwatu namwanamwali iyelima kolila.
21 É ele quem faz mudar os tempos e as estações; é ele quem põe os reis no poder e os derruba; é ele quem dá sabedoria aos sábios e inteligência aos inteligentes.
22 Ginauli wadawadamna yo didididiuna iyakenayagila, ginauli bwaite imiyamiya boniboniyai mena ikatai, mayale imiyamiya koina.”
22 Ele explica mistérios e segredos e conhece o que está escondido na escuridão, pois com ele mora a luz.
23 Ana tobali imwawasi ikawanoi Yaubada koina iba, “Kowa tubuguwao ali Yaubada, yakawatoki yo yatobalanagiwo. Sonoga yo kaiwe kuyeyamako koliyau, tawae kakawanoi kaiwena kuyamaisayako koliyau yo kin kenona kuyamayaleyako kabo yakatai tawae kani yawalowen kin koina.”
23 Ó Deus dos meus antepassados, eu te agradeço e te louvo, pois me deste sabedoria e poder. Tu respondeste à nossa oração, nos mostrando o que o rei quer saber.”
24 Kabo Daniela ilau Alioki koina, bwaite kin iwaloba yakato Babilon kana tosonoga iunuyamateli. Iwalo koina iwaloba, “Tabu Babilon kana tosonogao kuunuyamateli. Na kuyoganyau talau kin koina na kenona yabui.”
24 Aí Daniel foi procurar Arioque, o oficial que tinha recebido ordem do rei para matar os sábios da Babilônia. Daniel disse: — Arioque, não mate os sábios. Leve-me para falar com o rei, e eu explicarei o sonho que ele teve.
25 Na saugana koina Alioki Daniela iyogan mekanakava silau kin koina mwa Alioki kin ana wasa iwolena iwaloba, “Tomo yabo yalobai panpanli luwali mena, siya silaomaya Yudiya, iya sowasowana kenomne ibui.”
25 Arioque levou Daniel depressa para o lugar onde o rei estava e lhe disse: — Está aqui comigo um dos judeus que trouxemos como prisioneiros e ele vai explicar o sonho que o senhor teve.
26 Kin ineli Daniela, esana labuina sipei Belitesesa, koina iwaloba, “Sowasowam kenogu kuwalowenama na kubui?”
26 O rei perguntou a Daniel, que também era chamado de Beltessazar: — Você pode contar o meu sonho e explicar o que ele quer dizer?
27 Daniela kin kainana iyamaisa iwaloba, “Nige tosonoga yabo o tokukula yabo o tokalawe yabo imiyamiya sowasowana na kenomne ilivasi.
27 Daniel respondeu: — Não há sábios, adivinhos, feiticeiros nem astrólogos que possam dar a explicação que o senhor está exigindo.
28 Yaubada ibomamo imiyamiya bulibuli mena iya sowasowana ginauli wadawadamli iyakenayagila na kowa kin Nebukadinesa iyakenayagiwoko ginauli tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina. Na saugana ukenokeno kenom ukenoili kali nuwamayale bwaite besiele.
28 Mas há um Deus no céu, que explica mistérios. Foi por meio do sonho que ele fez o senhor saber o que vai acontecer no futuro. E agora, ó rei, eu vou explicar o sonho e as visões que o senhor teve enquanto dormia.
29 Oo kin, saugana ukenokeno am kaba keno mena kabo Yaubada, iya ginauli wadawadamna kali toyamayale, iyakenayagiwo kani tawae iyawatagili sauga ilalaoma koina.
29 — O senhor estava deitado na sua cama e começou a pensar a respeito do futuro. E aquele que explica mistérios mostrou ao senhor o que vai acontecer.
30 Ginauli wadawadamna bwaite iyamayale koliyau yaina nige besiele yakato yau yagu sonoga tomo meuloili ali sonoga ilalaki-gabaegili, iya iyamayale koliyau yaina kaiwena Yaubada nuwanuwana kenomne kana nuwatu dudulaina ukwatai namwanamwai. Daniela iedeedede kin koina kenona kaiwena|src="co01350b.tif" size="col" copy="DCC" ref="2:27-45"
30 E eu recebi a explicação do mistério, não porque seja o mais sábio de todos os homens, mas a fim de que o senhor saiba o sentido do sonho que teve e o que querem dizer os pensamentos que passaram pela sua mente, ó rei.
31 Oo kin, kenom koina kokotomo lalakina ugitai itotolo manim mena ilalaki yo ipigapigabu kana koleya imatamatausi.
31 — O senhor teve uma visão na qual viu uma estátua enorme, de pé, bem na sua frente. A estátua era brilhante, mas metia medo.
32 Kulukuluna gole koina siginauli gamwagamwalina yo nimana siliba koina siginauli diyana yo gasana kopa koina siginauli.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, a barriga e os quadris eram de bronze,
33 Kae bilana aeyan koina siginauli yo kaena pwatana yo diyana aeyan yo bwatano koina siginaulili.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram metade de ferro e metade de barro.
34 Saugana kumanman-kulakula kabo veku lalakina itakepomaya tailabe mena nige tomo yabo ikakabi-kalatan. Kokotomo kaena pwatana mena besiele aeyan mekanakava bwatano sipaisowai koina ikoi yo iko-mumumumu.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra se soltou de uma montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado. A pedra caiu em cima dos pés da estátua e os despedaçou.
35 Sauganane koina aeyan, bwatano, kopa, siliba, yo gole isapi-mumumumuli. Mumuli sikikiu molosi besiele witi mosomosona meuloina yaumai iyui-kalai nige leleyanna ipapagan. Kabo vekuwa iyamala koya lalakina yo yanuwa yaulina meuloina iloyapowon.
35 Imediatamente, o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro viraram pó, como o pó que se vê no verão quando se bate o trigo para separá-lo da palha. O vento levou tudo embora, sem deixar nenhum sinal. Mas a pedra cresceu e se tornou uma grande montanha, que cobriu o mundo inteiro.
36 Kenomne bwaite besiele na sauga bwaite kani yabui.
36 — Foi este o sonho, e agora vou explicá-lo para o senhor.
37 Oo kin, kowa kin meuloili ali kin. Yaubada iya bulibuli mena ipeiwo kowa kali toloina lalakina, kaiwe yo wasawasa iyeyawa koliwo.
37 Ó rei, o senhor é o mais poderoso de todos os reis, e foi o Deus do céu quem o fez rei; ele lhe deu poder, autoridade e honra.
38 Tomo yo man siya bwatano mena yo man siya sievaeva yo toisabo dedei koina simiyamiya, ipeiwo kuloinayagili. Kulukuluna bwaimwa gole koina sipaisowai kana katai bwaimwa kowa.
38 Ele deu ao senhor o domínio em todo o mundo sobre os seres humanos, os animais e as aves. O senhor é a cabeça feita de ouro.
39 Mulim mena kabo kaba loina yaboyoi kani itolo na iyamo nige ana kaiwe besiele am kaba loina ana kaiwe, kaiwena kaba loinane siliba. Kabo mulina mena kaba loina yaiyonana kani itolo yo yanuwa yaulina meuloina iloinayan, kaba loinane ana kaiwe besiele kopa.
39 Depois do seu reino haverá outro, que não será tão poderoso como o seu; e depois desse reino haverá ainda outro, um reino de bronze, que dominará o mundo inteiro.
40 Yo mwawamwawasina kaba loina esopalina ana kaiwe besiele aeyan, kaiwena aeyan sowasowana ginauli meuloina isapi-kepokepoli yo isapi-gaogaolili. Mwa kaba loinane kani kaba loina bagubagunali meuloili itabe-gwaligwalili.
40 Depois, virá um quarto reino, e este será forte como o ferro, que quebra e despedaça tudo. E assim como o ferro quebra tudo, esse reino destruirá completamente todos os outros reinos do mundo.
41 Ugitaiyoi kaena pwatana yo kaena gibuli aeyan mekanakava gulewa siginauli. Kana dudulai bwaite besiele. Kaba loinane tomoliyao nige siyayaboda kaigeda kaiwena aeyan yo gulewa nige sipapatu namwanamwa kabo boda labui kani siyawatagili. Yo tabe kaba loinane ana kaiwe tupwana besiele aeyan yo tupwana besiele gulewa, kaiwena aeyan ikaiwesosi na gulewa nigele, gulewa mwayamwayau itata-gaogaoli yo ilotaketakepo.
41 Na estátua que o senhor viu, os pés e os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro. Isso quer dizer que esse reino será dividido, mas terá alguma coisa da força do ferro; pois, como o senhor viu, o ferro estava misturado com barro.
42 Kaena gibuli aeyan mekanakava gulewa siginauli. Besiele kaba loinane kikiuna ikaiwe, kikiuna ibelu.
42 Os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro; isso quer dizer que o reino, por um lado, será forte, mas, por outro, será fraco.
43 Ugitai aeyan mekanakava gulewa siebweli kana katai bwaite besiele. Boda labuine kani mekalikavao sikasole na sitonan tem siyaboda kaigeda na nige sowasowali, besiele nige sowasowana aeyan mekanakava gulewa taebweli namwanamwaili.
43 O senhor, ó rei, viu que o ferro estava misturado com barro, e isso quer dizer que os reis procurarão unir os seus reinos por meio de casamentos. Mas como o ferro e o barro não se unem, assim também esses reinos não ficarão unidos.
44 Kinyao bwaine ali sauga loina kalona mena kabo Yaubada bulibuli mena kaba loina yabo iyatolo kaba loina bwaine nige kanasiga ipapagan, nige sowana kaba loina yabo ilaoma ilikwai yo kaba loina bwaite iya meuloina itabe-gwaligwalili yo iya imiyayai.
44 No tempo desses reis, o Deus do céu fará aparecer um reino que nunca será destruído, nem será conquistado por outro reino. Pelo contrário, esse reino acabará com todos os outros e durará para sempre.
45 Na besiele ugitai veku itakepoma tailabe mena, nige tomo yabo ikakabi-kalatan, yo aeyan, kopa, bwatano, siliba yo gole iko-mumumumuli. Yaubada Tomiyasaesosi iyakenayagiwoko tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina. Kenomne yawasosi yo sowasowana yagu bui ukawa-yawasosi-yan.”
45 É isso o que quer dizer a pedra que o rei viu soltar-se da montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado, e que despedaçou a estátua feita de ferro, bronze, prata, barro e ouro. O Grande Deus está revelando ao senhor o que vai acontecer no futuro. Foi este o sonho que o senhor teve, e esta é a explicação certa.
46 Kabo kin Nebukadinesa italu-pwaopwaom Daniela manna mena, yo iloina pwaoli sigabu yo tabe ginauli bwalaina namwanamwana sigabu Daniela kana yakasisi kaiwena.
46 Então o rei Nabucodonosor se ajoelhou diante de Daniel, e encostou o rosto no chão, e depois ordenou que fossem apresentados a Daniel sacrifícios e incenso.
47 Iwalo Daniela koina iwaloba, “Am Yaubada yaubadao meuloili ali Yaubada, yo kinyao ali guyau, yo iya ginauli wadawadamli kali toyamayale. Yakatai bwaite kaiwena ginauli wadawadamnane kuwalo-masalan.”
47 E ele disse a Daniel: — O Deus que vocês adoram é, de fato, o mais poderoso de todos os deuses e é o Senhor de todos os reis. Eu sei que é ele quem explica mistérios, pois você me explicou este sonho misterioso.
48 Kabo kin paisowa saesaena yo ana mulolo meuloina iwolena Daniela koina. Kabo ipei Babilon dedeina iloinayan yo tabe ipei Babilon tosonogao meuloili ibagunayagili.
48 Em seguida, o rei colocou Daniel como alta autoridade do reino e lhe deu também muitos presentes de valor. Ele pôs Daniel como governador da província da Babilônia e o fez chefe de todos os sábios do país.
49 Yo Daniela ikawanoi kin koina yakato Setaleki yo Misake yo Abedenigo ipeili dedei Babilon sigite-kalatan. Na Daniela iya kin kana tosagu yo imiyamiya kin ana nume mena.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel ficou na corte real.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.