Daniel 2
Buki Tabu Beyabeyana (TTEO) vs NAA
1 Nebukadinesa iloiloina bolime kaigeda na labuina kalona mena kabo kenona ikenoi. Kenonane iyamala ana kaba nuwanuwatu mwa nige sowasowana ikeno namwanamwa.
1 No segundo ano do seu reinado, Nabucodonosor teve uns sonhos que o deixaram perturbado e sem poder dormir.
2 Kabo walo iyawasa ana topaisowao sonosonogali siya sikatai tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina mekalikavao tokukula, tokalakalawe yo tosonoga tupwaliyao silaoma na tem kin kenona sibui. Saugana silaoma sitolo kin manna mena.
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 Kabo kin iwalo kolili iba, “Keno yabo yakenoi iyamala yagu kaba nuwanuwatu nuwanuwagu tem kwabui.”
3 Ele lhes disse: — Tive um sonho e fiquei perturbado, querendo saber que sonho foi esse.
4 Kin kainana siyamaisa sikaina Alameiki koina siwaloba, “Oo kin, sowasowana kumiyayai. Kenom kuwalowen na kabui.”
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: — Que o rei viva eternamente! Conte o sonho a estes seus servos, e daremos a interpretação.
5 Kin iwalo tosonoga kolili iba, “Yagu nuwatu yawasosi bwaite besiele. Tem kenogune nige kwawawalo-masalan yo nige kwabubui kani yawalo siyetomtom-wagimiu yo ami nume sisoke-gwaligwalili.
5 Mas o rei respondeu aos caldeus: — Uma coisa é certa: se não me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês serão despedaçados, e as casas de vocês serão reduzidas a ruínas.
6 Tem na kenogune kwawalowenama yo kwabui kani yayamaisamiu na esamiu yakeleisin. Sauga bwaite koina kenogune kwawalowenama na kwabui.”
6 Mas, se me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês receberão de mim dádivas, prêmios e grandes honras. Portanto, contem-me o sonho e a sua interpretação.
7 Kin kainana siyamaisa yoi siwaloba, “O kin, tem kenomne kuwalo-masalan kani kabui.”
7 Os caldeus responderam pela segunda vez: — Que o rei conte o sonho a estes seus servos, e nós lhe daremos a interpretação.
8 — ausente —
8 O rei respondeu: — Bem percebo que vocês estão querendo ganhar tempo, porque sabem que o que eu disse está resolvido,
9 — ausente —
9 isto é, se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença. Vocês combinaram dizer palavras mentirosas e perversas na minha presença, esperando que a situação mude. Portanto, contem-me o sonho, e saberei que vocês podem me dar a interpretação.
10 Tosonoga kin kainana siyamaisa siwaloba, “Oo kin, nige yabo imiyamiya yanuwa yaulina pwatana mena yo sowasowana iginauli besiele am nuwatu. Nige kin yabo bwagana iya ikaiwe o esana ilalaki, nige sauga yabo iwalo yakato ana tosonoga yo ana tokukula ginauli besiele bwaite siginauli.
10 Os caldeus responderam na presença do rei: — Não há nenhum mortal sobre a face da terra que possa fazer o que o rei exige. Nunca houve um rei, por maior e mais poderoso que fosse, que tenha exigido semelhante coisa de um mago, encantador ou caldeu.
11 Ginauli bwaite kowa kin nuwanuwam kapaisowai ikololososi, nige tomo yabo sowasowana iwalo-masalan koliwo, siyamo yaubadao, na siya nige simiyamiya tomo kolila.”
11 Isso que o rei exige é difícil, e não há ninguém que o possa revelar diante do rei, a não ser os deuses, e estes não moram entre os mortais.
12 Walo bwaite kaiwena kin imunamunai lalakina yo iloina ana tosonoga meuloili Babilon kalona mena siunuili.
12 Ao ouvir isto, o rei ficou tão irado e furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Na loina siginauli yakato tosonoga siunuili, kabo Daniela mekanakavao siloyaili tem siunuili.
13 Saiu o decreto, segundo o qual os sábios deviam ser mortos. Foram buscar também Daniel e os seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Alioki, iya kin ana tokaleyayao kali tobaguna, ikatukatububu yakato ilalau Babilon kana tosonoga iunuyamateli kabo Daniela inuwanuwatu me ana yakasisi ilau koina yo mekanakava siedeedede.
14 Então Daniel, com cautela e prudência, foi falar com Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 Ineli Alioki koina iba, “Tawae kaiwena kin loina polopolowena bwaite iginauli?” Kabo Alioki kin ana loina yaina iwalowen Daniela koina.
15 Daniel perguntou a Arioque, encarregado do rei: — Por que esse decreto do rei é tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Yo Daniela ilau kin koina ikawanoi tem sauga tupwana iwolena na kenona ibui.
16 Daniel foi falar com o rei, para pedir que lhe desse tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 Kabo Daniela ipileyoi ana nume mena yo ana eliyamwao Ananaya, Miseli yo Asalaya ali wasa iwolegili.
17 Então Daniel foi para casa e explicou a situação a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Iwalo kolili sikawanoi Yaubada bulibuli mena koina na tem ikatekamkamna-yagili na ginauli bwaite wadawadamnane ikabi-yamayale kolili na tabu siya yo Babilon kana tosonogao siuunuyamateli.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e os seus companheiros não fossem mortos com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Boniyai luwaluwalina Daniela ikenogite, ginauli wadawadamnawa kana nuwamayale iyawatagili koina kabo Daniela Yaubada bulibuli mena itobalan,
19 Então o mistério foi revelado a Daniel numa visão de noite. Daniel bendisse o Deus do céu,
20 iwaloba, “Yaubada iya tosonoga yo tokaiwesosi, tatobalan sauga meuloina.
20 dizendo: “Bendito seja o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder!
21 Iya bolibolime yo uwalu kali sauga iloiloina-yagili, iya tabe kin ipeili ali kaba miya mena yo ikele-gabaegili yoi. Iya kaiwena katai yo nuwatu namwanamwali iyelima kolila.
21 É ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Ginauli wadawadamna yo didididiuna iyakenayagila, ginauli bwaite imiyamiya boniboniyai mena ikatai, mayale imiyamiya koina.”
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 Ana tobali imwawasi ikawanoi Yaubada koina iba, “Kowa tubuguwao ali Yaubada, yakawatoki yo yatobalanagiwo. Sonoga yo kaiwe kuyeyamako koliyau, tawae kakawanoi kaiwena kuyamaisayako koliyau yo kin kenona kuyamayaleyako kabo yakatai tawae kani yawalowen kin koina.”
23 Ó Deus de meus pais, eu te agradeço e te louvo, porque me deste sabedoria e poder, e agora me revelaste o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.”
24 Kabo Daniela ilau Alioki koina, bwaite kin iwaloba yakato Babilon kana tosonoga iunuyamateli. Iwalo koina iwaloba, “Tabu Babilon kana tosonogao kuunuyamateli. Na kuyoganyau talau kin koina na kenona yabui.”
24 Por isso, Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha encarregado de exterminar os sábios da Babilônia. Daniel entrou e lhe disse: — Não mate os sábios da Babilônia! Leve-me à presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Na saugana koina Alioki Daniela iyogan mekanakava silau kin koina mwa Alioki kin ana wasa iwolena iwaloba, “Tomo yabo yalobai panpanli luwali mena, siya silaomaya Yudiya, iya sowasowana kenomne ibui.”
25 Então Arioque depressa levou Daniel à presença do rei e lhe disse: — Achei um dos filhos dos exilados de Judá, que revelará ao rei a interpretação.
26 Kin ineli Daniela, esana labuina sipei Belitesesa, koina iwaloba, “Sowasowam kenogu kuwalowenama na kubui?”
26 O rei perguntou a Daniel, cujo nome era Beltessazar: — Você é capaz de me contar o que vi no sonho e qual é a sua interpretação?
27 Daniela kin kainana iyamaisa iwaloba, “Nige tosonoga yabo o tokukula yabo o tokalawe yabo imiyamiya sowasowana na kenomne ilivasi.
27 Daniel respondeu na presença do rei: — O mistério que o rei exige, nem sábios, nem magos nem encantadores o podem revelar.
28 Yaubada ibomamo imiyamiya bulibuli mena iya sowasowana ginauli wadawadamli iyakenayagila na kowa kin Nebukadinesa iyakenayagiwoko ginauli tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina. Na saugana ukenokeno kenom ukenoili kali nuwamayale bwaite besiele.
28 Mas há um Deus no céu, que revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que vai acontecer nos últimos dias. O sonho e as visões que o senhor teve, quando estava em sua cama, são estes:
29 Oo kin, saugana ukenokeno am kaba keno mena kabo Yaubada, iya ginauli wadawadamna kali toyamayale, iyakenayagiwo kani tawae iyawatagili sauga ilalaoma koina.
29 — Quando o senhor, ó rei, estava na sua cama, surgiram em sua mente pensamentos a respeito do que vai acontecer no futuro. Deus, que revela os mistérios, revelou ao senhor o que vai acontecer.
30 Ginauli wadawadamna bwaite iyamayale koliyau yaina nige besiele yakato yau yagu sonoga tomo meuloili ali sonoga ilalaki-gabaegili, iya iyamayale koliyau yaina kaiwena Yaubada nuwanuwana kenomne kana nuwatu dudulaina ukwatai namwanamwai. Daniela iedeedede kin koina kenona kaiwena|src="co01350b.tif" size="col" copy="DCC" ref="2:27-45"
30 Quanto a mim, este mistério me foi revelado, não porque exista em mim mais sabedoria do que em todos os outros homens, mas para que a interpretação fosse revelada ao rei, e para que ele entenda o que passou pela sua mente.
31 Oo kin, kenom koina kokotomo lalakina ugitai itotolo manim mena ilalaki yo ipigapigabu kana koleya imatamatausi.
31 — O senhor, ó rei, estava olhando e viu uma grande estátua. Esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé, bem na sua frente; e a aparência dela era terrível.
32 Kulukuluna gole koina siginauli gamwagamwalina yo nimana siliba koina siginauli diyana yo gasana kopa koina siginauli.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze;
33 Kae bilana aeyan koina siginauli yo kaena pwatana yo diyana aeyan yo bwatano koina siginaulili.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Saugana kumanman-kulakula kabo veku lalakina itakepomaya tailabe mena nige tomo yabo ikakabi-kalatan. Kokotomo kaena pwatana mena besiele aeyan mekanakava bwatano sipaisowai koina ikoi yo iko-mumumumu.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos humanas, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os despedaçou.
35 Sauganane koina aeyan, bwatano, kopa, siliba, yo gole isapi-mumumumuli. Mumuli sikikiu molosi besiele witi mosomosona meuloina yaumai iyui-kalai nige leleyanna ipapagan. Kabo vekuwa iyamala koya lalakina yo yanuwa yaulina meuloina iloyapowon.
35 O ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados no mesmo instante, e se fizeram como a palha das eiras no verão. O vento os levou, e deles não se viu mais nenhum vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua se tornou uma grande montanha, que encheu toda a terra.
36 Kenomne bwaite besiele na sauga bwaite kani yabui.
36 — Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 Oo kin, kowa kin meuloili ali kin. Yaubada iya bulibuli mena ipeiwo kowa kali toloina lalakina, kaiwe yo wasawasa iyeyawa koliwo.
37 O senhor, ó rei, que é rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Tomo yo man siya bwatano mena yo man siya sievaeva yo toisabo dedei koina simiyamiya, ipeiwo kuloinayagili. Kulukuluna bwaimwa gole koina sipaisowai kana katai bwaimwa kowa.
38 em cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasse sobre todos eles, o senhor, ó rei, é a cabeça de ouro.
39 Mulim mena kabo kaba loina yaboyoi kani itolo na iyamo nige ana kaiwe besiele am kaba loina ana kaiwe, kaiwena kaba loinane siliba. Kabo mulina mena kaba loina yaiyonana kani itolo yo yanuwa yaulina meuloina iloinayan, kaba loinane ana kaiwe besiele kopa.
39 — Depois do senhor, se levantará outro reino, inferior ao seu; e um terceiro reino, de bronze, que terá domínio sobre toda a terra.
40 Yo mwawamwawasina kaba loina esopalina ana kaiwe besiele aeyan, kaiwena aeyan sowasowana ginauli meuloina isapi-kepokepoli yo isapi-gaogaolili. Mwa kaba loinane kani kaba loina bagubagunali meuloili itabe-gwaligwalili.
40 O quarto reino será forte como o ferro; pois o ferro quebra e despedaça tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim esse reino fará em pedaços e destruirá todos os outros.
41 Ugitaiyoi kaena pwatana yo kaena gibuli aeyan mekanakava gulewa siginauli. Kana dudulai bwaite besiele. Kaba loinane tomoliyao nige siyayaboda kaigeda kaiwena aeyan yo gulewa nige sipapatu namwanamwa kabo boda labui kani siyawatagili. Yo tabe kaba loinane ana kaiwe tupwana besiele aeyan yo tupwana besiele gulewa, kaiwena aeyan ikaiwesosi na gulewa nigele, gulewa mwayamwayau itata-gaogaoli yo ilotaketakepo.
41 — Quanto aos pés e aos dedos dos pés que o senhor viu, que eram em parte de barro de oleiro e em parte de ferro, isto significa que esse será um reino dividido. Contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, porque o senhor viu o ferro misturado com barro.
42 Kaena gibuli aeyan mekanakava gulewa siginauli. Besiele kaba loinane kikiuna ikaiwe, kikiuna ibelu.
42 Como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim, por um lado, o reino será forte e, por outro, será frágil.
43 Ugitai aeyan mekanakava gulewa siebweli kana katai bwaite besiele. Boda labuine kani mekalikavao sikasole na sitonan tem siyaboda kaigeda na nige sowasowali, besiele nige sowasowana aeyan mekanakava gulewa taebweli namwanamwaili.
43 Quanto ao ferro misturado com o barro que o senhor viu, isto significa que procurarão se misturar por meio de casamentos, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 Kinyao bwaine ali sauga loina kalona mena kabo Yaubada bulibuli mena kaba loina yabo iyatolo kaba loina bwaine nige kanasiga ipapagan, nige sowana kaba loina yabo ilaoma ilikwai yo kaba loina bwaite iya meuloina itabe-gwaligwalili yo iya imiyayai.
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu levantará um reino que jamais será destruído e que não passará a outro povo. Esse reino despedaçará e consumirá todos esses outros reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 Na besiele ugitai veku itakepoma tailabe mena, nige tomo yabo ikakabi-kalatan, yo aeyan, kopa, bwatano, siliba yo gole iko-mumumumuli. Yaubada Tomiyasaesosi iyakenayagiwoko tawae kani iyawatagili sauga ilalaoma koina. Kenomne yawasosi yo sowasowana yagu bui ukawa-yawasosi-yan.”
45 assim como o rei viu que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos humanas, e ela despedaçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus revelou ao rei o que vai acontecer no futuro. Certo é o sonho, e fiel é a sua interpretação.
46 Kabo kin Nebukadinesa italu-pwaopwaom Daniela manna mena, yo iloina pwaoli sigabu yo tabe ginauli bwalaina namwanamwana sigabu Daniela kana yakasisi kaiwena.
46 Então o rei Nabucodonosor se inclinou e se prostrou com rosto em terra diante de Daniel. Ordenou que oferecessem a Daniel uma oferta de cereais e incenso.
47 Iwalo Daniela koina iwaloba, “Am Yaubada yaubadao meuloili ali Yaubada, yo kinyao ali guyau, yo iya ginauli wadawadamli kali toyamayale. Yakatai bwaite kaiwena ginauli wadawadamnane kuwalo-masalan.”
47 O rei disse a Daniel: — Certamente o Deus que vocês adoram é o Deus dos deuses e o Senhor dos reis. Ele é quem revela os mistérios, pois você foi capaz de revelar este mistério.
48 Kabo kin paisowa saesaena yo ana mulolo meuloina iwolena Daniela koina. Kabo ipei Babilon dedeina iloinayan yo tabe ipei Babilon tosonogao meuloili ibagunayagili.
48 Então o rei engrandeceu Daniel e lhe deu muitos e grandes presentes. Ele o pôs como governador de toda a província da Babilônia. Também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Yo Daniela ikawanoi kin koina yakato Setaleki yo Misake yo Abedenigo ipeili dedei Babilon sigite-kalatan. Na Daniela iya kin kana tosagu yo imiyamiya kin ana nume mena.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.