Mateus 13
Si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj Xa̱ngaꞌ (TRQ) vs VC
1 Ngaa ni̱ güi daj ni̱ gahui Jesús hueꞌ daj ganꞌanj ga̱ne sij duꞌua laguna xa̱chij.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Ni̱ ganahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ rian sij. Ngaa ni̱ gatúj sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee ganꞌanj ga̱ne sij. Ni̱ niquinꞌ daranꞌ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij duꞌua laguna daj.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Ni̱ nani sij gaꞌi̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Ni̱ ngaa dagamanꞌ sij, ni̱ guinij do̱j ca̱n daj chruhua chrej aj. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gue̱ xataj, ni̱ xa xúꞌ ca̱n daj.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Ni̱ guinij do̱j ca̱n rian yoꞌój yej rian nitaj nico yoꞌój nu̱n. Ni̱ chiraꞌ yoo̱ ca̱n daj. Daj si nitaj si hua nico yoꞌój rian yej daj.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Sani̱ ngaa gahui güi gurununj, ni̱ gaca coj daj, guiꞌyaj nnán. Daj si nitaj yaꞌa̱ siu̱. Ni̱ ganaco̱ ráꞌyanj coj daj.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Ni̱ gayu do̱j ca̱n scanij tanj. Ni̱ gachrij yoo̱ tanj. Hué dan ni̱ gane̱ coj daj, guiꞌyaj tanj.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Ni̱ gayu do̱j ca̱n ango yoꞌój sa̱ꞌ. Ni̱ gayu sa̱ꞌ ca̱n. Ni̱ ꞌngo̱ coj gahui ꞌngo̱ ciento ca̱n. Ni̱ ango coj gahui hua̱ꞌnij xia ca̱n. Ni̱ ángo coj gahui co̱ chiꞌ ca̱n daj.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 ’Sisi̱ nu̱n chraquíj re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Hué dan ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús rian síꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Ngaa ni̱ gataj Jesús:
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Daj si tsínj unun, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ nico Yanꞌanj rian síꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi nico síꞌ. Sani̱ tsínj nitaj si unun, ni̱ ga̱ꞌne Yanꞌanj do̱j si unun síꞌ.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Xiꞌí daj ni̱ nanīj ꞌngo̱ cuento digyānj rian ni ngüi̱. Ngaa ni̱ gui̱niꞌyaj ni sij. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij. Ni̱ gu̱nun ni sij. Sani̱ naꞌue xa̱caj ni sij cuenta.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Ni̱ hué daj gahuin yya si gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Isaías tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ꞌyaj ni sij. Daj si gataj síꞌ:
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 Daj si tsi̱ niman ni ngüi̱ nan.
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 ’Sani̱ hua xiꞌí si ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ. Daj si niꞌi rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ unun chraquij ni é re̱ꞌ nej.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ asi̱j ná, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin ruhua nico ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ nico ni tsínj hua sa̱ꞌ niman gui̱niꞌi ni sij da̱j rúnꞌ niꞌi ni é re̱ꞌ. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij mánj. Ni̱ gahuin ruhua ni sij gu̱nun ni sij si unun ni é re̱ꞌ saj. Sani̱ si̱ gunun ni sij mánj.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 ’Ngaa ni̱ gu̱nun ni é re̱ꞌ u̱n sin huin ruhua cuento daj ga̱ta.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Ngaa naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ sa̱ꞌ ruhua ꞌngo̱ tsínj daj gunun sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj, ni̱ ꞌna̱ꞌ sichre. Ni̱ ga̱naxun sichre nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun sij. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ca̱n guinij duꞌua chrej, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin tsínj daj.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ca̱n guinij scanij yoꞌój yej, ni̱ hué daj huin tsínj gunun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌngo̱ hora nahuin raꞌa sij nuguanꞌ daj. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Sani̱ ꞌyaj sij rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj nitaj nico yaꞌa̱ siu. Ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ sayun chranꞌ yunꞌunj ango ni tsínj xiꞌí si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ jna sij si-chrej Yanꞌanj.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Ni̱ ca̱n guinij scanij tanj daj, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ango tsínj unun nuguanꞌ sa̱ꞌ. Sani̱ huin ruhua sij gui̱riꞌ sij rasu̱n ma̱n ruhua xungüi̱ nan. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sanꞌanj sij si nahuij ruhua sij ga̱huin xuruꞌue sij. Ni̱ guereꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ ma̱n chruhua niman sij. Ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ sij ga̱ mánj.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój sa̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ango tsínj unun nuguanꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ raj daꞌngaꞌ ruhua sij nuguanꞌ daj. Ni̱ ꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj daj da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj ngaa ayu ꞌngo̱ ciento ca̱n. Hué daj ꞌyaj ni tsínj unun sa̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Hué dan ni̱ nani Jesús ango cuento digyán sij rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Sani̱ ngaa atoj daranꞌ ni sij, ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj ununꞌ nga̱ tsínj daj dagamanꞌ síꞌ ca̱n xi̱ꞌi riqui yoꞌój daj, ni̱ ganꞌanj síꞌ.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Ni̱ ngaa gachij strigo, ni̱ gani ca chraj. Ni̱ hué daj gurugüiꞌ ango coj nitaj si hua sa̱ꞌ scanij strigo daj.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱taj ni tsínj ꞌyaj sun rian tsínj do̱ꞌoj. Ni̱ gataj ni sij: “Señor, sisi̱ hua sa̱ꞌ dagamánꞌ re̱ꞌ rian doꞌój re̱ꞌ, ni̱ ni̱ a̱ ꞌna̱ꞌ coj xi̱ꞌi nan únj.” Daj gataj ni sij.
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Ngaa ni̱: “Guiꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ununꞌ ngāj”, ataj tsínj do̱ꞌoj gunun ni sij. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj ꞌyaj sun rian síꞌ: “Ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj únj go̱rocoj únj coj xi̱ꞌi daj níꞌ”, ataj ni síꞌ.
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Sani̱ gataj tsínj do̱ꞌoj daj: “Si̱ gaꞌue go̱rocoj a ni é re̱ꞌ coj xi̱ꞌi daj nun sa̱ꞌ nun hué daj go̱rocoj a ni é re̱ꞌ strigo nej.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Sani̱ sa̱ꞌ huin sisi̱ du̱na acuanꞌ án re̱ꞌ si da ga̱chij nu̱guanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱ꞌnī ni tsínj ꞌyaj sun ga̱nꞌanj na̱ranꞌ sini ni sij coj xi̱ꞌi daj. Ngaa ni̱ nu̱mi ni sij rumi coj daj ga̱ꞌnij ni sij rian yanꞌa̱n ga̱ca-áꞌ. Asíj ni̱ na̱ra sa̱ꞌ ni sij strigo chruhua si-gurūj nánj”, ataj tsínj do̱ꞌoj rian ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Ni̱ hué daj ganani Jesús ango cuento rian ni sij. Ni̱ gataj sij:
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Ni̱ hué ca̱n daj huin ca̱n le nne nga̱ ango ni ca̱n. Sani̱ ngaa ga̱chi, ni̱ ga̱huin xacanj daj nga̱ ango ni coj. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin chrun mán rian yoꞌój huin-ínꞌ. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni xataj ꞌyaj xúꞌ si-ga̱caꞌ xúꞌ chra̱ coj daj. ―Daj gataj Jesús.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Ni̱ hué daj nani Jesús ango cuento. Ni̱ gataj sij:
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Ni̱ xiꞌí cuento gaꞌmi Jesús daranꞌ ni nuguanꞌ nan rian ni ngüi̱. Ni̱ maan ni̱nanj cuento nani Jesús rian ni ngüi̱.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Ni̱ hué na̱anj gaꞌmi Jesús sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ:
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Ngaa ni̱ ganaꞌníj Jesús na̱nꞌ ni ngüi̱. Ni̱ gatúj sij chruhua hueꞌ. Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj ni síꞌ rian sij:
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Ngaa ni̱ gataj Jesús:
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Ni̱ yoꞌój daj huin xungüi̱. Ni̱ ca̱n sa̱ꞌ daj huin ni ngüi̱ ga̱ne rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ ca̱n xi̱ꞌi daj huin ni ngüi̱ nicaj dugüiꞌ nga̱ sichre.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Ni̱ tsínj ununꞌ nga̱ tsínj do̱ꞌoj daj hué sij huin sichre dagamanꞌ ca̱n xi̱ꞌi daj rian yoꞌój. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni sij ngaa ganaranꞌ ni sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱ nan. Ni̱ ni tsínj ganaranꞌ daj huin ni ángel.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Ni̱ da̱j rúnꞌ gahuin ngaa ganaranꞌ ni sij coj xi̱ꞌi daj gaꞌníj ni sij rian yanꞌa̱n ga̱ca-áꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Huēj huin daꞌníj ni ngüi̱ aj. Ni̱ ga̱ꞌnī ni ángel ga̱nꞌanj na̱ranꞌ daranꞌ ni tsínj digyán nuguanꞌ quij rian ni ngüi̱ nicoꞌ manꞌānj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni ángel nga̱ daranꞌ ni tsínj guiꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ gui̱ri ni ángel daranꞌ ni sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ rian nicaj sūnj anj.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Ngaa ni̱ ga̱ꞌnij ni ángel ni tsínj xi̱ꞌi daj rian gurúj yanꞌa̱n rian gu̱nun ni sij ga̱co ni sij aj. Ni̱ da̱ xaruj yanꞌ ni sij nej.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Ngaa ni̱ ni tsínj hua sa̱ꞌ, ni̱ gui̱xiguin ni sij da̱j rúnꞌ xigui̱n güi ga̱ne ni sij rian nicaj sun chrej ni sij.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 ’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ rasu̱n sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua ngaa garij hui̱ ni ngüi̱ riqui yoꞌój da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj anj. Ni̱ ganariꞌ ꞌngo̱ tsínj rasu̱n sa̱ꞌ daj. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij ganariꞌ sij rasu̱n sa̱ꞌ daj. Ni̱ nanica̱j sij garíj hui̱ sij yuꞌuj daj. Ni̱ ganꞌanj sij gu̱duꞌuej sij daranꞌ ni rasu̱n ma̱n rian sij. Ni̱ guiránj sij yoꞌój daj.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 ’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ tsínj duꞌuej rasu̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj. Daj si nanaꞌuiꞌ tsínj daj ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ huin perla.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Ni̱ ngaa nariꞌ sij ꞌngo̱ yej perla duꞌue ni̱nꞌ ruhua daj, ngaa ni̱ ganꞌanj sij guduꞌuej sij daranꞌ ni rasu̱n ma̱n rian sij. Ni̱ guiránj sij yej perla daj.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 ’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ nnánj gaꞌníj ni sij chruhua nnee ngaa daꞌa ni sij daranꞌ rian xucuaj, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Ni̱ ngaa gara nnánj daj, ni̱ guiri ni sij duꞌua nnee. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne ni sij, ni̱ ganacui ni sij xucuaj hua sa̱ꞌ. Ni̱ gara ni sij chruhua xuguti. Ni̱ xucuaj nitaj si hua sa̱ꞌ guereꞌ ni sij.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱. Daj si gui̱ri ni̱ni ni ángel ni ngüi̱ xi̱ꞌi scanij ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Ni̱ ga̱ꞌnij ni ángel ni ngüi̱ xi̱ꞌi daj rian gurúj yanꞌa̱n rian gu̱nun ni sij ga̱co ni sij. Ni̱ da xa̱ruj yanꞌ ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj sij:
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Ngaa ni̱ gataj Jesús:
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Ni̱ ngaa ganahuij ganani Jesús ni cuento digyán sij rian ni ngüi̱, ngaa ni̱ gahui sij yuꞌuj daj.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Ni̱ na̱nꞌ sij xánj sij. Ni̱ digyán sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua ni tsínj daj. Ni̱ gataj ni sij:
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Sé daꞌníj tsínj acoj chrun huin sij, ni̱ huin duꞌua sij daj níꞌ. Ni̱ hué nni sij huin María nej aj. Ni̱ hué ni jnánj sij huin Jacobo nga̱ José nej, Simón nej, Judas nej aj.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Ni̱ nne ni xicaꞌuij sij scanij néꞌ aj. Ni̱ a̱ gaꞌna̱ꞌ ni nuguanꞌ daj gahuin chru̱n sij, ni̱ huin duꞌua sij daj nej únj. ―Daj gataj ni tsínj daj xiꞌí Jesús.
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Xiꞌí daj ni̱ gahuin na̱co ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ. Sani̱ gataj Jesús gunun ni sij:
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Ni̱ nitaj si guiꞌyaj Jesús nico si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerza sij yuꞌuj daj. Daj si nun gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij síꞌ.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.