Mateus 26
Ja yajcʼachil testamento sbaj ja cajualtic Jesucristo (TOJNT) vs NTLH
1 Cuando ch'ac ta aljuc yabye jachuc ja cristiano yuj ja Jesusi, ti xa cho yal yabye ja snebuman jumasa:
1 Quando Jesus acabou de ensinar essas coisas, disse aos discípulos:
2 ―Huan ni xa naahuex que jel xa mojan ja syalq'uinali. Quechan xta chab c'ac'u huas sc'ana. Meran nia, ti coyon jan ja ba satq'uinali pero ja mero sc'ac'uil ja q'uini, ja' mero ora jau oj c'ulajucon endregar ba oj aajucon locan ba cruz, xchi.
2 — Vocês sabem que daqui a dois dias vai ser comemorada a
3 Ti stzomo sbaje ja nihuac spagreil ja judio jumasa soc ja ma' banquilal ay yujile ja cristiano. Ti ch'ac huaj sta sbaje ja ba spatioil ja snaj ja pagre mas nihuani, Caifás sbiil.
3 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus se reuniram no palácio de Caifás, o Grande Sacerdote ,
4 Ti och yii yabal sbajea jastal oj bob syame ja Jesusi pero ch'aban ti' abal oj sc'uluque ba oj bob smile.
4 e fizeram um plano para prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Ti yalahuea: ―Pero mi jauc ja sc'ac'uil ja q'uini porque ja cristiano, ay modo oj q'uecotic soc pleito, xchiye.
5 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
6 Jaxa yen ja Jesusi ti huaj ba jun yal hacienda Betania sbiil. Huaj ulatanel ja ba snaj ja Simón ja ma' huax alji sbaj yajchamel xta ajyi yuj ja huan c'ael ja sbacteli.
6 — ausente —
7 Ti jac jun ixuca. Yiaj jan yi jun perpume ba jel ja stz'acoli, jaxa yetali, c'ulubal soc jun ton alabastro sbiil. Ja Jesusi tey ba mesa, jaxa ixuqui ti jac spec' yi ja ba s'olomi.
7 — ausente —
8 Pero ja snebuman jumasa, cuando yilahue ja jas ch'ac sc'uluc ja ixuqui, ti q'ue ja scorajaei. ―¡Jel lástima juntiro jach huax ch'ay lom ja perpume!
8 Ao verem aquilo, os discípulos ficaram zangados e disseram: — Que desperdício!
9 Mas lec huan tox chonxi, caro lec oj chonxuc ajyi, jaxa stz'acoli, oj aaxuc yi ja ma' pobre, xchiye.
9 Esse perfume poderia ter sido vendido por uma fortuna, e o dinheiro, dado aos pobres.
10 Pero ja Jesusi huas snaa jasunc'a huane yaljeli. ―¿Jasyuj huanex staajel ti' ja ixuc iti? Jel tzamal juntiro ja jas sc'ulunej quii.
10 Mas Jesus, sabendo o que eles diziam, disse:
11 Ja matic pobre, tola vida oj ajyuc amoquex pero ja queni, mi tola vidauc oj ajyucon amoquex.
11 Pois os pobres estarão sempre com vocês, mas eu não.
12 Ja ixuc iti, eso sí, spec'a qui ja ba jcuerpo ja perpume pero mi lomuc. Huan xax chapahuon ja ba jmuculabili.
12 O que ela fez foi perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
13 Jaxa abal it ba jel tzamali, chican ba lugar ja ba spetzanil ja mundo oj to cholxuqui, oj ni abjuc ja jas sc'ulan qui ja ixuc iti. Mi ni nunca oj ch'ay snaajel ja jas sc'ulani, xchi ja Jesusi.
13 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
14 Entonces june ja lajchahuane snebumani, Judas Iscariote sbiil, ti huaj sob yi ja pagre mas nihuaqui:
14 Então um dos doze discípulos, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os chefes dos sacerdotes.
15 ―¿Jaye ma oj bob ahuaex qui ta huan c'ax bob oj c'uluc ahuilex endregar ja tan Jesusi? xchi ja Judasi. Jaxa yenlei ti yalahuea: ―Pues oj caaticon ahui treinta sat taq'uin puro plata, xchiye.
15 Ele disse: — Quanto vocês me pagam para eu lhes entregar Jesus? E eles lhe pagaram trinta moedas de prata.
16 Jaxa Judasi, cuando yab ja jachuqui, ti slea modo jastal oj sc'ul endregar ja Jesusi.
16 E daí em diante Judas ficou procurando uma oportunidade para entregar Jesus.
17 Ja c'ac'u jumasa jau culan yujile huas sueahue ja pan it mey slevaduraili, pero ja mero sbajtanil c'ac'u huax q'ue stule t'ani, ti jac ja snebuman jumasa. Ti yalahue yab ja Jesusi: ―Cajual, syalq'uinal xa tac. ¿Ba oj c'uxtic ja cheji ja jastal huan nix c'uxutiqui? Ala cabticon ba, ti oj huaj chapticona, xchiye.
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , os discípulos chegaram perto de Jesus e perguntaram: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da
18 Ti yala ja Jesusi: ―Caxic ja ba chonabi. Ja tihui ay ma' oja taex, ti oja hualex yaba: Ja Maestro, jel xa bi mojan ja yora. Ti bi ja ba hua naji, ti bi oj ec' cujticon ja syalq'uinali. Oj bi jac ja yeni soc ja quenticon janec' ayoticon ja snebumani. Jach oja hualex yabi, xchi ja Jesusi.
18 Ele respondeu:
19 Jaxa snebuman jumasa ti huaj sc'uluque ja jas alji yabye yuj ja Jesusi. Ti xchapahuea ja ba oj ec' yujile ja syalq'uinali.
19 Os discípulos fizeram como Jesus havia mandado e prepararam o jantar da Páscoa.
20 Cuando och ja acuali, ti xa ochye ba mesa ja Jesusi soc ja lajchahuanei.
20 Quando anoiteceu, Jesus e os doze discípulos sentaram para comer.
21 Cuando snalan ja suaelei, ti alji yabye yuj ja Jesusi: ―June ja huenlexi oja c'uluconex endregar, pero meran, xchi.
21 Durante o jantar Jesus disse:
22 Jaxa yenlei ch'ac jom juntiro ja s'olomei. ―¿Machunc'a ba Cajual? ¿Quen ama? Jach ch'ac sobe cada jujune. Jel tristeaxiye juntiro.
22 Eles ficaram muito tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu; está?
23 Ti yala ja Jesusi: ―Pues june ja ma' lajan huanon xchicjel soc ja juaeli, yena ni oj sc'ulucon endregar.
23 Jesus respondeu:
24 Meran nia, ti ni coelon jan ja ba satq'uinali pero oj ni chamcona, como jach ni tz'ijbanubal ja ba yabal ja Diosi. Pero ¡pobre ja huinic jau ja ma' oj sc'ulucon endregari! Mas lec moc to manxuc ja huinic jahui, xchi ja Jesusi.
24 Pois o
25 Ti yala ja Judas ja ma' sc'ulan ni endregari: ―¿Machunc'a ba Maestro? ¿Quen ama? ―Pero huen ta ni huaxa huala baja, xchi ja Jesusi.
25 Então Judas, o traidor, perguntou: — Mestre, o senhor não está achando que sou eu; está? Jesus respondeu:
26 Cuando mojan xa oj ch'ac huauquei, ti syama jun pan ja Jesusi. Ti sc'ana yi stz'acatal ja Diosi. Ti xet'aa. Ch'ac yaa yi ja snebuman jumasa. ―Iajic. Hueanic. Ja iti, ja' xa ni ja jcuerpoa, xchi ja Jesusi.
26 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
27 Ti syama jun vaso but'el yaalel tz'usub. Yaa yi stz'acatal ja Diosi, ti cho yaa yi ja snebuman jumasa. ―Uc'anic apetzanilex.
27 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, dizendo:
28 Porque ja' xa ni ja jchiq'uela. Ja Diosi sc'ulunej jun yajc'achil trato soc ja cristiano, ja' cuando xpec' ja jchiq'ueli, oj bi huajuque libre jitzan cristiano soc ja smulei.
28 porque isto é o meu sangue, que é derramado em favor de muitos para o perdão dos pecados, o sangue que garante a
29 Ja yaani, mi xa oj to cu otro vuelta ja yaalel ja tz'usubi. Man to cuando ti xa aytic jpetzaniltic ja ba lugar jau ja ba huas sc'ulan mandar ja jTati, ti xa oj ch'ac xiitalauc jbajtic yuj jel ja jgustotiqui, xchi ja Jesusi.
29 Eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
30 Cuando ch'ac yale jun stz'eboj Dios, ti huajye ba huitz Olivosi.
30 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
31 Ti yala ja Jesusi: ―Ja jastal oja huilex oj ec' cujil ja yaan acuali, oj xihuanic juntiro. Oja ch'ayon ac'ujolex, como jach ni tz'ijbanubala:
31 E Jesus disse aos discípulos:
32 Pero cuando la sacuiyoni, ti oj huajcon ba Galileaa. Tix cho la huajyex ja huenlexi, xchi ja Jesusi.
32 Mas, depois que eu ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Pero ja Pedro ti yalaa: ―Ja tuqui bob ta oj xch'aya sc'ujole pero ja queni, miyuc.
33 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem.
34 Ti yala ja Jesusi: ―Huax cala, pero meran, cuando mi tox oc' ja gallo ja yaan acuali, oxe vuelta oja hual que mi xa naa jbaj.
34 Mas Jesus lhe disse:
35 ―Pero miyuc. Anima huala chamyon amoc lajan, pero mi ni nunca oj cal que mix naa baj, xchi ja Pedro. Jach ni ja tuc snebuman jumasa, jach ni ch'ac yale chomajquila.
35 Pedro respondeu: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
36 Ja Jesusi soc ja snebuman jumasa ti c'otye ba jun lugar sbiil Getsemaní. Ti yalaa: ―Culananic ja ili, jaxa queni, ti oj huaj c'umuc ja Dios ja tihui, xchi.
36 Jesus foi com os discípulos para um lugar chamado Getsêmani e lhes disse:
37 Ti alji yabye ja Pedro soc ja chab yuntiquil ja Zebedeo que oj huajuque soc. Jaxa Jesusi ti syatz'a sbaj ja yaltzili. Mi snaa jas oj sc'uluc. Ti yalaa:
37 Então Jesus foi, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
38 ―Jel yatz'an juntiro ja caltzili. Lajan soc oj xa chamcon mas ligero. Moc ahuaonex cani. Moc lomuc hua ochuquex ja hua huayelexi, xchi ja Jesusi.
38 e disse a eles:
39 Ti huaj och otro jun maq'ue mas ja Jesusi. Ti co pacan ba luum. Och sc'umuc ja Diosi: ―Tatey, ta huan c'ax bobi, a ec' qui ja juocol iti, pero mi jauc ja jas huax c'ana ja queni. C'ulan ja jas huaxa c'ana ja hueni, xchi.
39 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e orou:
40 Ti xa cumxi ja bay ja Pedro soc ja xchabil ja yuntiquil ja Zebedeo. Naca huane xa huayel staa. Ti yal yab ja Pedro: ―¿Mi ni ma jun ora oj bob atec' ja hua huayelex ba?
40 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
41 Mi lom la huayex. C'umanic ja Diosi ba mi oja ta ja hua mulexi. Ja hua hualtzilexi, jel huas sc'ana oj sc'uluc ja ba lequi, jaxa hua cuerpoexi, jel yaau juntiro. Mey yip, xchi ja Jesusi.
41 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
42 Ti cho spila sbaj otro vueltaa. Ti cho och sc'umuc ja Diosa: ―Tatey, ta jel c'a t'ilan oj ec' cujil ja huocol iti, pues chican ja jas huaxa c'ana ja hueni, xchi.
42 Pela segunda vez Jesus foi e orou, dizendo:
43 Ti cho huaj ja bay ja oxhuane snebumani. Cho huane huayel staa. Lajan soc but'el tz'iilel ja satei.
43 Ele voltou de novo e encontrou os discípulos dormindo. Eles estavam com sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos.
44 Ti cho yaa cana. Ja' xa ba yoxil vuelta huaj sc'umuc ja Diosi. Jun xta mismo ja jas cho yal yab ja Diosi.
44 Jesus tornou a sair de perto deles e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Ti cho jac ja bay ja snebuman jumasa. Ti yalaa: ―¿Huanex to ma huayel ba? Lec xa. Jijlanic xa. Malan xa soca porque ja queni, chapanon xa nia ba oj chamcona. Meran nia, ja queni ti ni coelon jan ja ba satq'uinali pero iday, jpatic huanon iijel. Oj xa aajucon ja ba sc'ab ja mulanum jumasa.
45 Então voltou até onde os discípulos estavam e perguntou:
46 Q'ueanic xa huego. Ata huabyex jastal xcululiye xta jani. Huajtic xa porque ti xa huax jac ja ma' yionej xa jpatiqui, xchi ja Jesusi.
46 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
47 Mi tox ch'ac el yujila, huaj to yile, ti xa ay ja Judasi, ja' ni june ja lajchahuane snebumani. Smoj jun nole cristiano. Naca ay smachite soc sgarrotee. Jecubale yuj ja pagre mas nihuaqui soc ja ma' banquilal ay yujile ja cristiano.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma grande multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus.
48 Pero ja mi tox c'otyei, ti alji yabye yuj ja Judas ja ma' yionej xa spatiqui: ―Ja ma' oj huaj cujtz'uqui, yena nia. Ti xa yamahuexa, xchi ja Judasi.
48 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam o homem que eu beijar, pois é ele.”
49 Iday, cuando c'oti, ti huaj sta yi sc'ab ja Jesusi: ―Maestro, xchi. Ti yujtz'ana.
49 Judas foi até perto de Jesus e disse: — Mestre, que a paz esteja com o senhor! E o beijou.
50 Ti yala ja Jesusi: ―Lec camigo. Mi lomuc jacya. C'ulan ja jas huaxa c'ana oja c'uluc quii, x'utji yuj ja Jesusi. Jaxa cristiano ti jac syamea. Smochohue.
50 Jesus respondeu: Então eles chegaram, prenderam Jesus e o amarraram.
51 Huaj to yile, june ja ma' tey soc ja Jesusi stasa ba snaj ja smachiti. Yaa yi ja smozo ja pagre mas nihuani. Sc'utzu el yi june ja xchiquini.
51 Mas um dos que estavam ali com Jesus tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
52 Ti yala ja Jesusi: ―Acta cani. A och ba snaj ja hua machiti. Ja ma' huas syama ja machiti, jach ni oj chamuca.
52 Aí Jesus disse:
53 ¿Huan ma xa huala ta mi oj bob jcolta jbaj? Quechan oj c'an yi ja jTati, huego oj sec qui lajchahue tropa ja yangeli.
53 Você não sabe que, se eu pedisse ajuda ao meu Pai, ele me mandaria agora mesmo doze exércitos de anjos?
54 Pero como mi huax c'ana. Mas lec a c'ot smeranil ja jas huax yala ja yabal ja Diosi, xchi ja Jesusi.
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as
55 Ja Jesusi ti yal yab ja cristiano jumasa: ―¿Yuj ama lagronon soc machit soc garrote huax jac ayamonex ja ili? Pero cada c'ac'u ti huanon seejel ahuilex ba yoj templo, iday, mi ni jas huaxa hualahuex caba.
55 Depois Jesus disse para aquela gente:
56 Pero lec nia ba oj c'ot smeranil ja jas stz'ijba can ja aluman‑Dios jumasa ja najatei, xchi ja Jesusi. Cuando ch'ac yabye ja jastal it ja snebuman jumasa, ti spila sbajea. Spacahue ajnel spetzanile.
56 Mas tudo isso está acontecendo para se cumprir o que os Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
57 Jaxa yamhuanum jumasa ti yiaje och ja Jesús ja ba snaj ja pagre mas nihuan sbaj ja judio jumasa, Caifás sbiil. Jaxa tihui, ti stzomonej sbaje ja matic huas sea ja smandar ja Moisesi soc ja banquilal yujilei.
57 Os homens que prenderam Jesus o levaram até a casa do Grande Sacerdote Caifás, onde estavam reunidos alguns mestres da Lei e alguns líderes judeus.
58 Jaxa Pedro ti huaj nochana, pero najtic najtic ay. Ti och ja ba spatioil ja snaj ja pagre mas nihuani. Jaxa tihui, ti aye chanjoe mozo soc ja criada jumasa. Jaxa Pedro ti och culan ja tihui ba oj yil jastal oj ch'ac huajuc.
58 Pedro seguiu Jesus de longe até o pátio da casa do Grande Sacerdote. Entrou e sentou-se com os guardas para ver como aquilo ia terminar.
59 Jaxa pagre mas nihuaqui soc ja banquilal jumasa, spetzanil ja ma' ay yateli, ti huane junta. Huane xta sleejel yi smul ja Jesusi, pero puro mentira, pero como huas sleahue modo jastal oj chamuc.
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando alguma acusação falsa contra Jesus a fim de o condenar à morte.
60 Pero mi ni modo huax bob yujile conser ay jitzan stestigoe. Huane xta slocjel abal pero mi meranuc ja jas huax yalahuei. Ti cho och otro chahuanea. Sea sbaje que testigoe.
60 Mas não puderam encontrar nada contra ele, embora muitos se levantassem para dizer mentiras a respeito dele. Afinal dois homens se apresentaram
61 ―Ja tan huinic iti, jel huas stoyo sbaj ta huan c'a bi sc'ana, oj bi sem ja stemplo ja Diosi, jaxa yoxil c'ac'u, oj bi cho ya q'ue otro vuelta, xchiye ja testigo jumasa jahui.
61 e disseram: — Este homem afirmou: “Eu posso destruir o Templo de Deus e construí-lo de novo em três dias.”
62 Jaxa pagre mas nihuani xachachi xta q'ue tec'an. Ti q'ue yal yab ja Jesusa: ―Jaxa hueni, ¿jas la chi ba? ¿Ja huab ama jas yala ja it jumasa?
62 Aí o Grande Sacerdote se levantou e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender desta acusação?
63 Jaxa Jesusi, mi ni jun palabra sama stii. Ti cho yala ja pagre mas nihuani: ―Ala cabticon ja mero smeranil ta huen c'a Cristoai, ta huen c'a yunin ja Diosai. Oj yab ja Dios sac'an lequi, xchi ja pagre.
63 Mas Jesus ficou calado. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Em nome do Deus vivo, eu exijo que você diga para nós: você é o
64 Ti sac'a jan ja Jesusi: ―Pero quena nia. Pero ay jas oj cala huabyex. Ti ni coelon jan ja ba satq'uinali pero ja yaani oja huilex que oj aaji ochcon ja ba lugar jau ja ba huax ilxi ja yip ja Diosi, jaxa ba nalan chaani oja huilex oj cho cocon jan ja ba asoni, xchi ja Jesusi.
64 Jesus respondeu:
65 Jaxa pagre mas nihuani, yajni yab ja jas yala ja Jesusi, tix batbuni ec' yuj ja scoraja. Ti yalaa: ―Pero ata huabilex tac. Ja tan huinic iti huan nix yala claro que Dios bi. ¿Jas yatel cujtic mas testigo? Ja huabyex yala que yen bi yunin Dios tac.
65 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Ele
66 ¿Jas la chiyex? Ti yala ja yenlei: ―Pero sbej ni oj chamuca, xchi ja cristiano.
66 Então, o que resolvem? Eles responderam: — Ele é culpado e deve morrer!
67 Ti stzujbaye ja sat ja Jesusi. Yaahue yi golpe. Yaahue yi vuelta ja ba xchoji.
67 Em seguida cuspiram no rosto de Jesus e deram bofetadas nele. E os que batiam nele
68 Ti yalahuea: ―Ta huena c'a Cristoa, naa sbaj machunc'a huas smac'ahua ba, huax yutaje.
68 diziam: — Ei, Messias, adivinhe para nós quem foi que bateu em você!
69 Jaxa Pedro tey ba fuera. Ti culan ec' ba patio. Ti huaj tajuc yuj jun criada, ti yala ja criada jahui: ―Jach ni ja hueni, ja mojan ec' ja tan Jesús jau ba Galilea. ¿Mi ma meranuc ba? xchi.
69 Pedro estava sentado lá fora no pátio, quando uma das empregadas chegou perto dele e disse: — Você também estava com Jesus da Galileia.
70 Pero ja Pedro huax yala que miyuc: ―Mix cab ja jas huaxa huala cabi, xyutaj.
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: — Eu não sei do que é que você está falando.
71 Ti huaj tec'an ja ba puerta calle. Ti cho ilji yuj otro jun criada: ―Jach ni ja tan huinic iti, ti ajyi ec' soc ja Jesús ja tan nazareño, xchi ja aq'uixi.
71 Depois foi para a entrada do pátio. Outra empregada o viu e disse às pessoas que estavam ali: — Ele estava com Jesus de Nazaré.
72 ―Xila Dios, mix naa sbaj ja tan huinic jahui, xchi ja Pedro.
72 Pedro negou outra vez, respondendo: — Juro que não conheço esse homem!
73 Jaxa otro jutz'ini, ti jacye ja matic ti huan comcompaxyal ec' ba patio. Ti yalahuea: ―Meran nia. Ja mojan ni abajexa. Pe chican ja hua c'umal tac, x'utji ja Pedro.
73 Pouco depois, os que estavam ali chegaram perto de Pedro e disseram: — O seu modo de falar mostra que, de fato, você também é um deles.
74 Ja yab ja Pedro iti, jel q'ue ja scoraja, ti jel piero c'umania: ―Xila Dios, mix naa sbaj ja tan huinic jahui, xchi. Cuando ch'ac yal jachuc ja Pedro, oc' huego ja gallo.
74 Então Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade! Naquele instante o galo cantou,
75 Ti xa jac sc'ujol ja Pedro ja jas alji yab yuj ja Jesusi, ja cuando mi to bix oc' ja gallo, oxe bi vuelta oj yal que mi snaa sbaj. Ti el ja tihui. Ti q'ue juntiro sni sc'ujola.
75 e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.