Lucas 11
Nauəuə Asim Rəha Uhgɨn Nəmtətiən Vi (TNP) vs VC
1 Nian kəti, Iesu təmətəfaki kəm Uhgɨn ikɨn kəti. Nian təmol naunun nəfakiən rəhan kəm Uhgɨn, kəni rəhan kəti iətəmimi təmətapuəh ohni məmə, “Iərmənɨg, əgətun-to itəmah e suaru rəha nəfakiən kəm Uhgɨn, təhmen=pən e Jon Bəptais in təməgətun rəhan mɨn nətəmimi.”
1 Um dia, num certo lugar, estava Jesus a rezar. Terminando a oração, disse-lhe um de seus discípulos: Senhor, ensina-nos a rezar, como também João ensinou a seus discípulos.
2 Kəni Iesu təməni=pən kəm lah məmə, “Nian nəmə nəkotəfaki kəm Uhgɨn, nəkotəni məmə,
2 Disse-lhes ele, então: Quando orardes, dizei: Pai, santificado seja o vosso nome; venha o vosso Reino;
3 Nian rəfin, onəkəfa nauəniən nɨgtəmah təhmen o nian rəueiu.
3 dai-nos hoje o pão necessário ao nosso sustento;
4 Kəni mafəl rəkɨs rəhatɨmah noliən tərah mɨn mətəu-inu itɨmah mɨn iəsotaplɨniən motəpəh rəkɨs naskəlɨm iəkɨsiən e nɨkitɨmah noliən tərah mɨn rəha nətəmimi iətəm kautol e tɨmah.
4 perdoai-nos os nossos pecados, pois também nós perdoamos àqueles que nos ofenderam; e não nos deixeis cair em tentação.
5 — ausente —
5 Em seguida, ele continuou: Se alguém de vós tiver um amigo e for procurá-lo à meia-noite, e lhe disser: Amigo, empresta-me três pães,
6 — ausente —
6 pois um amigo meu acaba de chegar à minha casa, de uma viagem, e não tenho nada para lhe oferecer;
7 Kəni nəmə, in otəni=pɨnə kəm ik məmə, ‘!Aaah! Atuvən, səhgi-pəriən itɨmah, inotapɨli rəkɨs itɨmah kəlkələh mɨn rəhak. Ko iəsəhtul mɨniən məfɨnə nauəniən kəm ik.’
7 e se ele responder lá de dentro: Não me incomodes; a porta já está fechada, meus filhos e eu estamos deitados; não posso levantar-me para te dar os pães;
8 Iəkəni kəm təmah məmə, nati əpnapɨn ik in kəti, mətəu suah u təsolkeikeiən məmə in otəfɨnə nauəniən kəm ik. Mətəu iətəni pəhriən, nian nətəkeikei mətətapuəh ohni, kəni in otəhtul məfɨnə natimnati mɨn rəfin iətəm ik nəkolkeikei.
8 eu vos digo: no caso de não se levantar para lhe dar os pães por ser seu amigo, certamente por causa da sua importunação se levantará e lhe dará quantos pães necessitar.
9 “Kəni tol lanu iəkəni kəm təmah məmə, otətapuəh=pən kəm Uhgɨn o natimnati, kəni in otəfɨnə kəm təmah. Kəni otəsal lan, kəni onəkoteruh. Kəni otəhti-əhti doə, kəni doə oterəh o təmah.
9 E eu vos digo: pedi, e dar-se-vos-á; buscai, e achareis; batei, e abrir-se-vos-á.
10 Iəkəni lanu mətəu-inu nətəmimi rəfin nətəm kəutətapuəh, ilah okotos. Kəni nətəmimi mɨn u nətəm kəutəsal, ilah okoteruh. Kəni nətəmimi mɨn u kəutəhti-əhti doə, kəni doə oterəh o lah.
10 Pois todo aquele que pede, recebe; aquele que procura, acha; e ao que bater, se lhe abrirá.
11 “Itəmah tatə mɨn. ?Itəmah kəti, nian nətɨn tətapuəh o nəmu, kəni in otəfən sɨneik? !Kəpə!
11 Se um filho pedir um pão, qual o pai entre vós que lhe dará uma pedra? Se ele pedir um peixe, acaso lhe dará uma serpente?
12 ?Uə nian in tətapuəh o nonalɨ mənɨg, kəni in otəfən skopion? !Kəpə!
12 Ou se lhe pedir um ovo, dar-lhe-á porventura um escorpião?
13 Nati əpnapɨn itəmah nətəmimi nəkotərah, mətəu nəutəfən natimnati təuvɨr mɨn kəm nenətɨtəmah mɨn. Mətəu Tatə Uhgɨn e negəu e neai, noliən rəhan in təuvɨr pɨk mapirəkɨs agɨn noliən rəhatəmah, kəni nɨpəhriəniən, in otəfən Narmɨn Rəhan kəm nətəmimi mɨn u ilah kəutətapuəh ohni.”
13 Se vós, pois, sendo maus, sabeis dar boas coisas a vossos filhos, quanto mais vosso Pai celestial dará o Espírito Santo aos que lho pedirem.
14 Kəni e nian kəti, suah kəti əha ikɨn iətəm narmɨn tərah tətatɨg lan, kəni in təruru nəghatiən. Kəni Iesu təməhgi pətɨgəm narmɨn tərah əha, kəni suah kəha təmətuəuin məghati, kəni nətəmimi narmɨlah təmiuvɨg pɨk ohni.
14 Jesus expelia um demônio que era mudo. Tendo o demônio saído, o mudo pôs-se a falar e a multidão ficou admirada.
15 Mətəu nətəmimi mɨn əha nəuvein kəutəni məmə, “Pielsepul u in iətəmi asoli rəha narmɨn tərah mɨn, in əmə əha təməfən nəsanəniən kəm suah u məmə in otəhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn e nətəmimi.”
15 Mas alguns deles disseram: Ele expele os demônios por Beelzebul, príncipe dos demônios.
16 Kəni nətəpɨsɨn mɨn nəuvein kəmotətapuəh o Iesu məmə in otol-to nəmtətiən asoli kəti e nəsanəniən iətəm tatsɨpən e negəu e neai mətəu-inu, ilah kotolkeikei məmə okotəhrun-to məmə Iesu in iətəmi pəh.
16 E para pô-lo à prova, outros lhe pediam um sinal do céu.
17 Mətəu Iesu tɨnəhrun rəkɨs nətəlɨgiən rəhalah, kəni təni məmə, “Nəmə nətəmimi e kəntri kəti kautəhapu ilah mɨn, kəni okotərəkɨn rəhalah kəntri, kəni narmənɨgiən otearɨs mɨkə. Kəni təhmen=pən əmə, e lahuənu kəti, nəmə nətəmimi lan kautəhapu ilah mɨn, kəni okotərəkɨn agɨn lahuənu u.
17 Penetrando nos seus pensamentos, disse-lhes Jesus: Todo o reino dividido contra si mesmo será destruído e seus edifícios cairão uns sobre os outros.
18 ?Kəni nəmə nətəmimi rəha Setən kautəhapu ilah mɨn, kəni otəhro lanu e rəhan narmənɨgiən otatɨg? Iətəni lanu mətəu-inu nəutəni lanu məmə iətəhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn e nəsanəniən rəha Pielsepul.
18 Se, pois, Satanás está dividido contra si mesmo, como subsistirá o seu reino? Pois dizeis que expulso os demônios por Beelzebul.
19 ?Kəni nəmə iəu, iətəhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn e nəsanəniən rəha Pielsepul, kəni itəmah nəutəni məmə rəhatəmah mɨn nətəmimi kəutəhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn e nəsanəniən rəha Pielsepul. Təmə tol lanəha, ilah okotakil rəhatəmah mɨn nəghatiən məmə in neiuəiən.
19 Ora, se é por Beelzebul que expulso os demônios, por quem o expulsam vossos filhos? Por isso, eles mesmos serão os vossos juízes!
20 Mətəu nəmə iəu iətəhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn e nətəmimi e nəsanəniən rəha Uhgɨn, kəni tətəgətun məmə Narmənɨgiən Rəha Uhgɨn tɨnuvnə rəkɨs o təmah.
20 Mas se expulso os demônios pelo dedo de Deus, certamente é chegado a vós o Reino de Deus.
21 “Nian iətəmi rəhan nəsanəniən tepət tətəmki natimnati rəha nəluagɨniən, in otətəhtul maru mətəsal vi o rəhan nimə, in ko rəhan natimnati kəutəməhli vi əmə.
21 Quando um homem forte guarda armado a sua casa, estão em segurança os bens que possui.
22 Mətəu nian iətəpɨsɨn kəti mɨn iətəm rəhan nəsanəniən tapirəkɨs in, in otuva muəluagɨn mətian-mətian tehpahu in, kəni mos rəkɨs rəfin rəhan natimnati rəha nəluagɨniən iətəm təmələhu=pən rəhan nətəlɨgiən lan, kəni in otəuəri natimnati rəfin rəha suah kəha kəm rəhan mɨn nətəmimi.
22 Mas se sobrevier outro mais forte do que ele e o vencer, este lhe tirará todas as armas em que confiava, e repartirá os seus despojos.
23 “Iətəmi u in təsuərisɨgiən lak, in rəhak tɨkɨmɨr. Kəni iətəmi u in təsoriaruniən sipsip mɨn, in tatol ilah kəutagɨm atiti.”
23 Quem não está comigo, está contra mim; quem não recolhe comigo, espalha.
24 Kəni təməni əskasɨk məmə, “Nian narmɨn tərah tatiet e suah kəti, kəni in tuvən mətan əpəha ikɨn kɨkə-kɨkə ikɨn, ikɨn nəhu tɨkə lan mətəsal ikɨn otəmeig ikɨn, mətəu təseruhiən. Kəni in otəni məmə, ‘Pəh iəkɨtəlɨg=pən e rəhak nimə u iəmsɨpən ikɨn aupən.’
24 Quando um espírito imundo sai do homem, anda por lugares áridos, buscando repouso; não o achando, diz: Voltarei à minha casa, donde saí.
25 Kəni nian in təmɨtəlɨg=pa, meh rəhan nimə kəmafəl təpiə vivi, kəni natimnati rəfin kəutəməhl-məhli vi əmə.
25 Chegando, acha-a varrida e adornada.
26 Kəni in otuvən mit mɨn narmɨn tərah səpɨn mɨn məhuva u kotərah pɨk motapirəkɨs in. Kəni okəhuvən mɨn imə motatɨg e nəmiəgəhiən rəha suah u. Kəni suah u, aupən rəhan nəmiəgəhiən tərah, mətəu rəueiu tɨnərah pɨk agɨn.”
26 Vai então e toma consigo outros sete espíritos piores do que ele e entram e estabelecem-se ali. E a última condição desse homem vem a ser pior do que a primeira.
27 Nian Iesu təməni nəghatiən əha, pətauəhli kəti tagət əfəməh məmə, “Uhgɨn təmətuati pəhriən e rəhan nəuvɨriən kəm pətan u iətəm təmemək lam, kəni məfɨnə nah kəm ik.”
27 Enquanto ele assim falava, uma mulher levantou a voz do meio do povo e lhe disse: Bem-aventurado o ventre que te trouxe, e os peitos que te amamentaram!
28 Kəni Iesu təni məmə, “Nɨpəhriəniən, mətəu Uhgɨn otətuati e rəhan nəuvɨriən kəm nətəmimi mɨn u kəutətəu rəhan nəghatiən tapirəkɨs agɨn, kəni mautol.”
28 Mas Jesus replicou: Antes bem-aventurados aqueles que ouvem a palavra de Deus e a observam!
29 Kəni nian nətəmimi kəməhuva məmə okotətəu nəghatiən rəha Iesu, kəməhuva tepət nəuvetɨn mɨn, kəni Iesu təni məmə, “Itəmah nətəmi rəueiu mɨne, itəmah nol təfagə tərah agɨn mɨn. Itəmah nəkotolkeikei məmə nəkoteh nati apɨspɨs u nəmtətiən kəti. Mətəu Uhgɨn ko təsəfɨnəiən nəmtətiən kəti kəm təmah tol lanu. Mətəu Uhgɨn otəfɨnə əmə nəmtətiən kətiəh kəm təmah, inəha nəmtətiən rəha iəni Jonə.
29 Afluía o povo e ele continuou: Esta geração é uma geração perversa; pede um sinal, mas não se lhe dará outro sinal senão o sinal do profeta Jonas.
30 Təhmen əmə e Jonə mə in nəmtətiən kəti tatuvən o nətəm Ninivə u aupən, kəni tol lanu, iəu Nətɨ Iətəmimi iəu mɨn nəmtətiən rəha nətəmimi u rəueiu mɨne.
30 Pois, como Jonas foi um sinal para os ninivitas, assim o Filho do Homem o será para esta geração.
31 “Kəni e nian əha Uhgɨn otakil nətəmimi rəfin, kəni kwin rəha nɨtəni pesi ikɨn, otəhtul məni pətɨgəm məmə itəmah nətəm nəkotərah. Otəhrun nəniən lanəha mətəu-inu, in təmiet e nɨkalɨ nɨtəni əpəha isəu agɨn, kəni maliuək muva məmə otətəu nəghatiən rəha Kig Solomən u iətəm teinatɨg pɨk. Kəni oteruh-to, suah kəti iətəm in ilɨs agɨn mapirəkɨs Kig Solomən tɨnuva, mətəu itəmah nəsotətəlɨgiən.
31 A rainha do meio-dia levantar-se-á no dia do juízo para condenar os homens desta geração, porque ela veio dos confins da terra ouvir a sabedoria de Salomão! Ora, aqui está quem é mais que Salomão.
32 “Kəni nətəm Ninivə okotəhtul e nian Uhgɨn otakil nətəmimi ərəfin lan, kəni ilah okotəni məmə itəmah nəmotol noliən tərah. Kəni ilah okotəhrun nəniən lanəha mətəu-inu, nian ilah kəmotətəu nəghatiən rəha Jonə, ilah kəmotəuhlin ilah e noliən tərah mɨn rəhalah. Kəni rəueiu u, suah kəti u ikɨnu in ilɨs pɨk tapirəkɨs Jonə.”
32 Os ninivitas levantar-se-ão no dia do juízo para condenar os homens desta geração, porque fizeram penitência com a pregação de Jonas. Ora, aqui está quem é mais do que Jonas.
33 Kəni Iesu təməni məmə, “Ko suah kəti təsasiəpəniən e lait, kəni ko matɨg məhluaig lan uə təfən e nɨpəg nati kəti. Kəpə. Mətəu nian iətəmi tasiəpən e lait, otəkeikei maharu pəri e nɨgi rəha lait məmə nətəmimi u kəutəhuva e nɨpəg nəuan nimə, kəni ko mauteruh nəhagəhagiən rəha lait kəni kotəhrun neruhiən nati lan.
33 Ninguém acende uma lâmpada e a põe em lugar oculto ou debaixo da amassadeira, mas sobre um candeeiro, para alumiar os que entram.
34 Nəhmtəm təhmen e lait u tətəfən nəhagəhagiən kəm nɨpətɨm. Nian nəhmtəm mil kuəuvɨr, təhmen əmə məmə nɨpətɨm təriauəh e nəhagəhagiən. Mətəu nian nəhmtəm mil kuərah, təhmen əmə məmə nɨpətɨm təriauəh e napinəpuiən.
34 O olho é a lâmpada do corpo. Se teu olho é são, todo o corpo será bem iluminado; se, porém, estiver em mau estado, o teu corpo estará em trevas.
35 Kəni tol lanəha, ik onəkəkeikei mateh vivi məmə rəham nəhagəhagiən in səniən məmə napinəpuiən.
35 Vê, pois, que a luz que está em ti não sejam trevas.
36 Kəni nəmə rəham nəmiəgəhiən təriauəh vivi e nəhagəhagiən, napinəpuiən otɨkə agɨn lam, kəni nəhagəhagiən tasiəgəpɨn vivi rəfin rəham nəmiəgəhiən, təhmen=pən əmə e nəhagəhagiən rəha nəuanɨsiə tətasiəgəpɨn ik.”
36 Se, pois, todo o teu corpo estiver na luz, sem mistura de trevas, ele será inteiramente iluminado, como sob a brilhante luz de uma lâmpada.
37 Kəni nian Iesu təməghati rəkɨs, kəni Farəsi kəti təmuva məni=pən kəm in məmə okian muauən əpəha e rəhan nimə. Kəni Iesu təmaliuək muvən əpəha imə məharəg e nɨkalɨ tepɨl o nauəniən.
37 Enquanto Jesus falava, pediu-lhe um fariseu que fosse jantar em sua companhia. Ele entrou e pôs-se à mesa.
38 Kəni Farəsi əpəha təmauɨt ohni narmɨn təmiuvɨg nian təmeruh məmə Iesu təməsəueiuiən nəhlmɨn e nəhu uərisɨg təpanauən.
38 Admirou-se o fariseu de que ele não se tivesse lavado antes de comer.
39 Kəni Iərmənɨg təməni=pən kəm in məmə, “Itəmah u Farəsi mɨn, nəkotəhmen əmə e kap mɨne pɨlet iətəm nəutafəl ilah əpəha ihluə əmə, mətəu in əpəha e nɨpəgnəualah, kotapɨn. Itəmah nəkotəriauəh e navərəsiən mɨne nərahiən.
39 Disse-lhe o Senhor: Vós, fariseus, limpais o que está por fora do vaso e do prato, mas o vosso interior está cheio de roubo e maldade!
40 !Itəmah nəutalməli pɨk! ?Nɨkitəmah təhti uə kəpə məmə, Uhgɨn iətəm təmol nɨpətɨtəmi, in mɨn təmol nɨkitəmi? !Əuəh!
40 Insensatos! Quem fez o exterior não fez também o conteúdo?
41 Mətəu onəkotəfən kəm nanrah mɨn e nɨkitəmah agiən, kəni natimnati rəfin ihluə mɨne imə okotəhruahru motəuvɨr.
41 Dai antes em esmola o que possuís, e todas as coisas vos serão limpas.
42 “!Mətəu itəmah Farəsi mɨn, nərahiən asoli otuva o təmah! Itəmah nəutohtəu=pən vivi nɨpɨspɨsɨ Lou mɨn. Itəmah nəkotəni məmə nautol tait rəhatəmah e nɨmalɨ mɨnɨt mɨne ru mɨne nəuvein mɨn kotol lanəha, u iətəmimi tətəfən e nauəniən. Inu təhruahru e Lou, mətəu itəmah nɨnotəpəh nɨtəu-pəniən suaru əhruahru rəha nakiliən iətəmimi, mɨne suaru rəha nolkeikeiən Uhgɨn. Onəkotəkeikei motol noliən təuvɨr asoli əha, kəni məsotaluiən məmə nəkotol tait rəhatəmah.
42 Ai de vós, fariseus, que pagais o dízimo da hortelã, da arruda e de diversas ervas e desprezais a justiça e o amor de Deus. No entanto, era necessário praticar estas coisas, sem contudo deixar de fazer aquelas outras coisas.
43 “Itəmah u Farəsi mɨn, nərahiən asoli otuva o təmah, mətəu-inu nəkotolkeikei məmə nəkəhuvən məutəharəg aupən e nimə rəha nuhapumɨniən. Kəni e makɨt, nəkotolkeikei məmə nətəmimi okotəfəri=pɨnə nəhlmɨ lah kəm təmah o nɨsiaiən itəmah.
43 Ai de vós, fariseus, que gostais das primeiras cadeiras nas sinagogas e das saudações nas praças públicas!
44 “Itəmah u Farəsi mɨn, nərahiən asoli otuva o təmah, mətəu-inu itəmah nəkotəhmen e suvət u kotamɨkmɨk, mətəu kəsəhrun əhruahruiən məmə in iə, kəni nətəmimi kəutaliuək pɨkɨn lan motəruru, məutol rəhalah nəmiəgəhiən tətamɨkmɨk.”
44 Ai de vós, que sois como os sepulcros que não aparecem, e sobre os quais os homens caminham sem o saber.
45 Kəni iəgətun kəti rəha Lou təməni=pən kəm Iesu məmə, “Iəgətun. Nian nətəni nəghatiən mɨn u, kəni tətərəkɨn mɨn itɨmah.”
45 Um dos doutores da lei lhe disse: Mestre, falando assim também a nós outros nos afrontas.
46 Kəni Iesu təni məmə, “!Nəgətun mɨn rəha Lou! Nərahiən asoli otuva o təmah mətəu-inu, itəmah nəutəlɨn-pəri nati fɨgəm mɨn u tiəkɨs məmə nətəmimi okotos. Kəni məsotasiruiən nəuvetɨn e nəuanəhlmɨtəmah məmə onəkotasiru e lah o nosiən natimnati mɨn əha.
46 Ele respondeu: Ai também de vós, doutores da lei, que carregais os homens com pesos que não podem levar, mas vós mesmos nem sequer com um dedo vosso tocais os fardos.
47 “Nərahiən asoli otuva o təmah mətəu-inu itəmah nəutuvləkɨn nimə təuvɨr mɨn o suvət rəha iəni mɨn rəha Uhgɨn aupən, kəni məutəni məmə nəutɨsiai ilah. Mətəu nəuteiuə. Tɨpɨtəmah mɨn əmə kəmotohamu ilah.
47 Ai de vós, que edificais sepulcros para os profetas que vossos pais mataram.
48 Tol lanu, itəmah nəutəni pətɨgəm məmə itəmah nəutegəhan e natimnati mɨn əha tɨpɨtəmah mɨn kəmotol aupən, u kəmotohamu iəni mɨn, kəni itəmah nɨkitəmah tagiən o noliən rəhalah, kəni ko nautuvləkɨn suvət mɨn rəhalah.
48 Vós servis assim de testemunhas das obras de vossos pais e as aprovais, porque em verdade eles os mataram, mas vós lhes edificais os sepulcros.
49 “Kəni tol lanəha, Uhgɨn u iətəm teinatɨg pɨk təməni məmə, ‘Iəu oiəkahli=pən rəhak iəni mɨn mɨne aposɨl mɨn okəhuvən motəghati kəm lah, kəni ilah okotəgəu rəkɨs ilah motol nərahiən kəm nəuvein, kəni motuhamu nəuvein.’
49 Por isso, também disse a sabedoria de Deus: Enviar-lhes-ei profetas e apóstolos, mas eles darão a morte a uns e perseguirão a outros.
50 Tol lanəha, Uhgɨn otakil itəmah təhmen məmə itəmah əmə nəmotohamu iəni mɨn rəfin rəhan, kəni in otol nalpɨniən kəm təmah o nɨmɨsiən rəhalah, ilah u kəməutatɨg e nətuəuiniən e nɨftəni mətəuarus=pa u rəueiu,
50 E assim se pedirá conta a esta geração do sangue de todos os profetas derramado desde a criação do mundo,
51 iəni mɨn rəfin u kəmotuhamu əpəha e Epɨl mətəuarus=pən Səkaraea, u iətəm təmɨmɨs e Nimə rəha Uhgɨn e nəlugɨn e oltə mɨne nimə. Kəni nɨpəhriəniən, itəmah u rəueiu mɨne, Uhgɨn otol nalpɨniən kəm təmah.
51 desde o sangue de Abel até o sangue de Zacarias, que foi assassinado entre o altar e o templo. Sim, declaro-vos que se pedirá conta disso a esta geração!
52 “Kəsi, itəmah mɨn u nəgətun mɨn rəha Lou, nərahiən asoli otuva o təmah mətəu-inu suaru kəti əha ikɨn iətəm tətəgətun nak Uhgɨn tolkeikei. Itəmah nəkotəhrun suaru əha, mətəu nəutəhluaig lan məmə nətəmimi kotəruru. Itəmah nəsotəgətun-pəniən, kəni məutasisɨg e nətəmimi məmə ilah mɨn kotəruru nɨtəu-pəniən.”
52 Ai de vós, doutores da lei, que tomastes a chave da ciência, e vós mesmos não entrastes e impedistes aos que vinham para entrar.
53 Nian Iesu təmiet e nimə əha mɨnətaliuək mɨnatuvən, kəni nəgətun mɨn rəha Lou mɨne Farəsi mɨn, niəməha təmol ilah. Təmətuəuin əha ikɨn əha, ilah kəməhuva məmə tɨkɨmɨr mɨn rəhan. Kəni ilah kəməutərakipən e nəghatiən əskasɨk tepət kəm in
53 Depois que Jesus saiu dali, os escribas e fariseus começaram a importuná-lo fortemente e a persegui-lo com muitas perguntas,
54 məmə okoteruh-to nəniən kəti rəhan u iətəm təsəhmeniən.
54 armando-lhe desta maneira ciladas, e procurando surpreendê-lo nalguma palavra de sua boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.