Lucas 22
North Tanna New Testament (TNN_WBT) vs ARIB
1 Kən nian rəha lafet rəha Pret U Is Tɨkə Lan tɨnatuwa iuəhkɨr, kən in tɨnətuoun e lafet rəha Nuhagego-inən.
1 Aproximava-se a festa dos pães ázimos, que se chama a páscoa.
2 Kən pris asol mɨn ne iəgətun mɨn rəha Lou koateam-in anion suatɨp məmə okotohamnu Iesu lan. Koateam-in anion suatɨp məto-inu ilat koatəgin netəmim məmə, kətah nɨmanin netəmim okotəmou okəmə kotɨtun məmə kəmotohamnu Iesu.
2 E os principais sacerdotes e os escribas andavam procurando um modo de o matar; pois temiam o povo.
3 “Kən Setan təmos nɨki Jutas, u nərgɨn kit mɨn u Iskariot, in e netəm tuelef rəha Iesu.
3 Entrou então Satanás em Judas, que tinha por sobrenome Iscariotes, que era um dos doze;
4 Kən in təmuwɨn matəghat kəm pris asol mɨn ne netəm-iasol mɨn rəha mopael rəha Nimə Rəha Uhgɨn, mateam-in suatɨp məmə otegəhan-in Iesu tuwɨn e nelmɨlat.
4 e foi ele tratar com os principais sacerdotes e com os capitães de como lho entregaria.
5 Kən nɨkilat təmagien, kən kəmotən-iəkɨs məmə okotos-ipən məni kit kəm in.
5 Eles se alegraram com isso, e convieram em lhe dar dinheiro.
6 Kən Jutas təmegəhan lan məmə in otol, kən mateam-in suatɨp məmə otegəhan-in Iesu tuwɨn e nelmɨlat nian netəmim okotɨkə lan.
6 E ele concordou, e buscava ocasião para lho entregar sem alvoroço.
7 Kən nian rəha lafet rəha Pret U Is Tɨkə Lan tɨnuwa, kən e nian əh, netəmim okotəkəike motoh nətɨ sipsip rəha lafet rəha Nuhagego-inən.
7 Ora, chegou o dia dos pães ázimos, em que se devia imolar a páscoa;
8 Kən Iesu təmaun-in Pita ne Jon, kən mən-ipən kəm ilau məmə, “Ian kən mioal əpen-əpenə nagwənən rəha lafet rəha Nuhagego-inən məmə okotuwɨn motagwən ikɨn.”
8 e Jesus enviou a Pedro e a João, dizendo: Ide, preparai-nos a páscoa, para que a comamos.
9 Kən kəmuən-ipən kəm in məmə, “?Nakolkeike məmə itɨmlau oekian hiə mioal əpen-əpenə e nagwənən ikɨn?”
9 Perguntaram-lhe eles: Onde queres que a preparemos?
10 Kən təmən-ipən kəm ilau məmə, “Uətəlɨg wɨr-tu. Nian itəmlau onakuet-arəpən e taon, kən onakuehm suah kit tatəhun pətəl asol kəmətu-pən nəhau lan. Kən nəkiauarisɨg-in məhaluwɨn e nimə kit itəm otuwɨn ikɨn.
10 Respondeu-lhes: Quando entrardes na cidade, sair-vos-á ao encontro um homem, levando um cântaro de água; segui-o até a casa em que ele entrar.
11 Kən nəkuən-ipən kəm etəm-iasol rəha nimə məmə, ‘?Iəgətun təmahl-ipa itɨmlau məmə ekuea muətapəh ron ik məmə noan u in hiə itəm in ne rəhan mɨn netəmim okotuwa motol nagwənən ikɨn rəha lafet rəha Nuhagego-inən?’
11 E direis ao dono da casa: O Mestre manda perguntar-te: Onde está o aposento em que hei de comer a páscoa com os meus discípulos?
12 Kən in otit itəmlau nakian əpəh e noan ilɨs ikɨn itəm kɨnəlɨn wɨr rəkɨs natɨmnat rafin rəha nagwənən əh-ikɨn. Kən nakioal əpen-əpenə nagwənən əh-ikɨn.”
12 Então ele vos mostrará um grande cenáculo mobiliado; aí fazei os preparativos.
13 Kən kəmian muehm natɨmnat rafin tahmen əm məmə inu Iesu təmən mihin ne. Kən kəmioal əpen-əpenə e nagwənən ikɨn rəha lafet rəha Nuhagego-inən.
13 Foram, pois, e acharam tudo como lhes dissera e prepararam a páscoa.
14 Kən e nian rəha nagwənən, Iesu təmuwɨn məpələh e tepɨl ilat rəhan aposol mɨn.
14 E, chegada a hora, pôs-se Jesus à mesa, e com ele os apóstolos.
15 Kən təmən-ipən kəm ilat məmə, “Otəsuwəhən, okol nahməən kəm io. Məto nɨkik tɨnolkeike pɨk məmə okotaupən kun nagwənən rəha lafet rəha Nuhagego-inən.
15 E disse-lhes: Tenho desejado ardentemente comer convosco esta páscoa, antes da minha paixão;
16 Iakolkeike pɨk məmə kitat okotagwən min-nulan məto-inu, okol esagwən mɨnən e nagwənən rəha Nuhagego-inən mətoarus nɨpətɨ lafet u tuwa mol nɨpahrienən lan e nərəmərəən rəha Uhgɨn.”
16 pois vos digo que não a comerei mais até que ela se cumpra no reino de Deus.
17 Kən Iesu təmos kap wain mən tagkiu ron kəm Uhgɨn, kən mən məmə, “Otos itəmat rafin, kən motənɨm,
17 Então havendo recebido um cálice, e tendo dado graças, disse: Tomai-o, e reparti-o entre vós;
18 məto-inu roiu iatən kəm itəmat məmə esənɨmən wain mətoarus-pən nian natɨmnat rafin kotatɨg ahgin nərəmərəən rəha Uhgɨn.”
18 porque vos digo que desde agora não mais beberei do fruto da videira, até que venha o reino de Deus.
19 Kən təmos pɨret mən tagkiu ron kəm Uhgɨn, kən məmkas mos-ipən kəm rəhan mɨn netəmim, kən mən məmə, “Inu nɨpətɨk itəm iakatos-ipɨnə otəmat. Nian rafin onəkotəkəike motol nat u məmə nɨkitəmat tatəht io.”
19 E tomando pão, e havendo dado graças, partiu-o e deu-lho, dizendo: Isto é o meu corpo, que é dado por vós; fazei isto em memória de mim.
20 Kən e nolən kitiəh əm, nian kəmotagwən rəkɨs, Iesu təmos kap wain kən təmən məmə, “Kap wain u in nɨtak itəm otaiu otəmat, kən tatəgətun nəniəkɨsən wi rəha nasituən rəha Uhgɨn kəm netəmim.
20 Semelhantemente, depois da ceia, tomou o cálice, dizendo: Este cálice é o novo pacto em meu sangue, que é derramado por vós.
21 Məto onəkotətəlɨg wɨr-tu. Suah kit ukɨn-u kotagwən kitat min e tepɨl, kən in otəpanegəhan-in-pən io e nelmɨ rəhak mɨn tɨkɨmɨr.
21 Mas eis que a mão do que me trai está comigo à mesa.
22 Io Nətɨ Etəmim oekəkəike mɨmɨs məmə inu Uhgɨn təmən mihin ne. !Məto awe, nahməən asol tatuwɨn o etəm tategəhan-in-pən io e nelmɨ tɨkɨmɨr mɨn!”
22 Porque, na verdade, o Filho do homem vai segundo o que está determinado; mas ai daquele homem por quem é traído!
23 Kən kɨnoatətapəh-ətapəh olat mɨn məmə, “?Kitat pah otol nat əh?”
23 Então eles começaram a perguntar entre si qual deles o que ia fazer isso.
24 Kən nat kit mɨn, ilat kɨnoatol nɨkilat mɨn məmə pah u in ilɨs pɨk taprəkɨs-in ilat.
24 Levantou-se também entre eles contenda, sobre qual deles parecia ser o maior.
25 Kən Iesu təmən-ipən kəm ilat məmə, “Kig mɨn rəha nətueintən u koatərəmərə e netəmim e rəhalat nəsanənən, kən koataun-in atɨp ilat məmə ilat ‘Netəm rəha Nasituən.’
25 Ao que Jesus lhes disse: Os reis dos gentios dominam sobre eles, e os que sobre eles exercem autoridade são chamados benfeitores.
26 Məto itəmat onəkəsotolən min-nəhlan. Okəmə itəmat kit in ilɨs, in otɨləs-iəhau in tahmen-pən e suakəku. Kən okəmə itəmat kit tatətul aupən, kən in otuwa iolwək əm kit.
26 Mas vós não sereis assim; antes o maior entre vós seja como o mais novo; e quem governa como quem serve.
27 ?Pah u in ilɨs pɨk, etəmim itəm tətagwən e tepɨl, o iolwək itəm tatos nagwənən matuwa? Nəkotɨtun məmə etəm tətagwən e tepɨl in ilɨs taprəkɨs. Məto io, etəm-iasol rəhatəmat, nian emətaliwək kitat min itəmat, emahmen-pən e iolwək əm kit.
27 Pois qual é maior, quem está à mesa, ou quem serve? porventura não é quem está à mesa? Eu, porém, estou entre vós como quem serve.
28 “Itəmat u, nian rafin nəkotatɨg iuəhkɨr ron io e nian ekətatɨg e nian əskasɨk mɨn.
28 Mas vós sois os que tendes permanecido comigo nas minhas provações;
29 Kən tahmen-pən əm məmə Tata rəhak tatɨləs-ipər io məmə ekuwa kig, kən io mɨn iatɨləs-ipər itəmat məmə nakotuwa kig mɨn,
29 e assim como meu Pai me conferiu domínio, eu vo-lo confiro a vós;
30 məmə nakotuwa kəpələh kitat min io, kotagwən kələh e nian ekuwa mol kig lan. Kən e nian əh, itəmat mɨn onəkotəpələh e jea mɨn rəha kig, kən itəmat onəkotuwa motətul aupən e noanol mɨn tuelef rəha Isrel moatakil ilat moatərəmərə elat.”
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu reino, e vos senteis sobre tronos, julgando as doze tribos de Israel.
31 Kən Iesu təmən-ipən kəm Saimon Pita məmə, “Kəsi. Saimon. Ətəlɨg-in-tu io. Setan tɨnətapəh rəkɨs o Uhgɨn məmə otegəhan-in məmə in otuwa mos-ipən-os-ipən kəm itəmat mol nəratən kəm itəmat məmə otəgətun rəhatəmat nahatətəən in təskasɨk lak o kəp.
31 Simão, Simão, eis que Satanás vos pediu para vos cirandar como trigo;
32 Məto enəfak rəkɨs ron ik məmə rəham nahatətəən otəsatiteən. Kən nian nakatəuhlin rəham nətəlɨgən tatɨtəlɨg-pa mɨn, ik onakəkəike mol nətəlɨgən rəha piam mɨn okotəskasɨk.”
32 mas eu roguei por ti, para que a tua fé não desfaleça; e tu, quando te converteres, fortalece teus irmãos.
33 Məto Saimon Pita təmən-ipən kəm in məmə, “Iərəmərə. Iatətul matɨp məmə ekɨmnə kilau min ik e kalapus, kən mɨmɨs kilau min ik.”
33 Respondeu-lhe Pedro: Senhor, estou pronto a ir contigo tanto para a prisão como para a morte.
34 Kən Iesu təmən-ipən kəm in məmə, “Pita, ekatən kəm ik məmə, o lapɨn huə, nian mənɨg otəsɨmnənən əh, kən ik onakən mau kɨsɨl məmə nəkəruru io.”
34 Tornou-lhe Jesus: Digo-te, Pedro, que não cantará hoje o galo antes que três vezes tenhas negado que me conheces.
35 Kən Iesu təmən-ipən kəm ilat məmə, “Aupən, emətahl-iarəp itəmat, nəməsotosən məni e paos, ne kətɨm, ne put. ?Tahro? ?Rəhatəmat natɨmnat təsahmenən, o kəp?” Kən ilat kəmotən məmə, “Kəp.”
35 E perguntou-lhes: Quando vos mandei sem bolsa, alforje, ou alparcas, faltou-vos porventura alguma coisa? Eles responderam: Nada.
36 Kən təmən-ipən kəm ilat məmə, “Məto roiu, okəmə suah kit tatos rəhan məni e paos o kətɨm, otəkəike mos. Kən etəm təsosən naip rəha nəluagɨnən, pəs otol-salɨm-in rəhan kot mos-nəmtɨ rəhan kit.
36 Disse-lhes pois: Mas agora, quem tiver bolsa, tome-a, como também o alforje; e quem não tiver espada, venda o seu manto e compre-a.
37 Iatən kəm itəmat məmə nəghatən u e Naoa Rəha Uhgɨn tatəghat-in io, kən in otəkəike mol nɨpahrienən. In tatən məmə, ‘Netəmim nɨkilat təht məmə in etəmim kit itəm tatərəkɨn Lou.’ Əwəh, nəghatən u tatol nɨpahrienən əh-roiu.”
37 Porquanto vos digo que importa que se cumpra em mim isto que está escrito: E com os malfeitores foi contado. Pois o que me diz respeito tem seu cumprimento.
38 Kən ilat kəmotən məmə, “Iərəmərə, əplan-tu. Naip rəha nəluagɨnən kəiu əpəh.” Kən in təmən kəm ilat məmə, “Ah, nahmen. Otapəs-ta.”
38 Disseram eles: Senhor, eis aqui duas espadas. Respondeu-lhes: Basta.
39 Kən Iesu təmiet e taon muwɨn əpəh e Nɨtot Rəha Nɨg U Olif tahmen-pən əm məmə in tatol mihin e nian rafin, kən rəhan mɨn netəmim koatətəu-pən.
39 Então saiu e, segundo o seu costume, foi para o Monte das Oliveiras; e os discípulos o seguiam.
40 Kən nian in təmuwɨn mətoarus-pən əh-ikɨn əh, təmən-ipən kəm ilat məmə, “Onəkotəkəike moatəfak məmə nat kit otəsos-ipən-os-ipənən kəm itəmat motol rəhatəmat nahatətəən otatite lak.”
40 Quando chegou àquele lugar, disse-lhes: Orai, para que não entreis em tentação.
41 Kən in təmaliwək mapəs ilat muwɨn məsɨn, kən mɨsin nulan matəfak matən məmə,
41 E apartou-se deles cerca de um tiro de pedra; e pondo-se de joelhos, orava,
42 “Tata, okəmə nɨkim tagien, awi, os-irəkɨs nahməən mɨn u itəm okəpanotuwa. Məto əsolən rəhak nətəlɨgən, məto ol nat naka itəm ik əm nakolkeike.”
42 dizendo: Pai, se queres afasta de mim este cálice; todavia não se faça a minha vontade, mas a tua.
43 Kən nagelo kit təmɨsɨ-pən e neai muwa mos-ipən nəsanənən kəm Iesu.
43 Então lhe apareceu um anjo do céu, que o confortava.
44 Kən məto-inu nɨkin tɨtahmə pɨk, kən rəhan nətəlɨgən tɨnatol wək pɨk, kən təməfak əskasɨk pɨk, kən noəh təmaiu lan məhl matəht nɨsɨp tahmen e nɨta.
44 E, posto em agonia, orava mais intensamente; e o seu suor tornou-se como grandes gotas de sangue, que caíam sobre o chão.
45 Nian təməfak rəkɨs, in təmətul mɨtəlɨg-pən məmə otehm rəhan mɨn netəmim, kən təməplan ilat kɨnotapɨl rəkɨs. Kɨnotəpou məto-inu nɨkilat tɨtahmə.
45 Depois, levantando-se da oração, veio para os seus discípulos, e achou-os dormindo de tristeza;
46 Kən təmən-ipən kəm ilat məmə, “?Tahro nakotapɨl? Otaiir motəfak məmə nat kit otəsos-ipən-os-ipənən kəm itəmat motol rəhatəmat nahatətəən otatite lak.”
46 e disse-lhes: Por que estais dormindo? Lenvantai-vos, e orai, para que não entreis em tentação.
47 Nian Iesu təmatəghat əh, nɨmanin netəmim kəmotiet-arəpa ikɨn əh, kən suah əh Jutas, u in etəmim kit e netəm tuelef rəha Iesu, in təmit ilat motuwa, kən təmuwa iuəhkɨr məmə otatuilɨm e Iesu.
47 E estando ele ainda a falar, eis que surgiu uma multidão; e aquele que se chamava Judas, um dos doze, ia adiante dela, e chegou-se a Jesus para o beijar.
48 Məto Iesu təmən-ipən kəm in məmə, “?Jutas, io Nətɨ Etəmim, məto tahro nəmuwa məmə onəkatuilɨm-pa lak kən e nolən əh megəhan-in-pən io e nelmɨ rəhak tɨkɨmɨr mɨn?”
48 Jesus, porém, lhe disse: Judas, com um beijo trais o Filho do homem?
49 Kən nian netəmim mɨn rəha Iesu kɨnotehm natɨmnat mɨn əh mɨnotɨtun məmə naka əh okol, kəmotən-ipən kəm in məmə, “?Iərəmərə, oekotahro? ?Ekotəte ilat e naip, o?”
49 Quando os que estavam com ele viram o que ia suceder, disseram: Senhor, feri-los-emos a espada?
50 Kən ilat kit təmoahin naip təte-rəkɨs matəlgɨn matɨp rəha slef rəha pris asol agɨn.
50 Então um deles feriu o servo do sumo sacerdote, e cortou-lhe a orelha direita.
51 Məto Iesu təmə, “!Ei! !Nahmen, otapəs əm!” Kən in təmələhəu-pən nelmɨn e matəlgɨ suah u, kən mol-wɨr mɨn.
51 Mas Jesus disse: Deixei-os; basta. E tocando-lhe a orelha, o curou.
52 Kən Iesu təməghat kəm pris asol mɨn, ne netəm-iasol mɨn rəha mopael rəha Nimə Rəha Uhgɨn, ne etəm-iasol mɨn rəha noanol rəha Isrel, u kəmotuwa məmə okotaskəlɨm Iesu. In təmən məmə, “?Tahro, nəman? ?Nɨkitəmat təht məmə io emit netəmim muwɨn kotəluagɨn o kapman, o kəm-naka io iohamnu itəm kit, kən nakotəmɨk naip asol mɨn rəha nəluagɨnən ne nəlnal mɨn moatuwa məmə onəkotaskəlɨm?
52 Então disse Jesus aos principais sacerdotes, oficiais do templo e anciãos, que tinham ido contra ele: Saístes, como a um salteador, com espadas e varapaus?
53 ?Nian rafin etan əm kitat min itəmat e Nimə Rəha Uhgɨn, məto tahro nəsotaskəlɨmən io? Məto roiu əh, in nian ətuatɨp rəhatəmat, kən nəsanənən rəha napinəpən in tatərəmərə.”
53 Todos os dias estava eu convosco no templo, e não estendestes as mãos contra mim; mas esta é a vossa hora e o poder das trevas.
54 Kən kəmotuwa motaskəlɨm Iesu motɨləs motuwɨn e latuənu rəha pris asol agɨn. Kən Pita tuarisɨg-in ilat məto təsuwɨnən iuəhkɨr olat.
54 Então, prendendo-o, o levaram e o introduziram na casa do sumo sacerdote; e Pedro seguia-o de longe.
55 Netəm mɨn əh kəmotahl nɨgəm kit əpəh e iat rəha pris asol agɨn, kən motəpələh kɨtəlau e nɨgəm. Kən Pita tuwa matəpələh ilat min.
55 E tendo eles acendido fogo no meio do pátio e havendo-se sentado à roda, sentou-se Pedro entre eles.
56 Kən pətan əkəku kit u slef rəha pris asol agɨn, təmuwa mehm Pita tatəpələh, kən nəhag-əhagən rəha nɨgəm tətasiəgəpɨn in, kən nɨganəmtɨ pətan əh təmətul lan, kən təmən-ipən kəm ilat məmə, “Suah u, in mɨn ilau Iesu kəmatuan.”
56 — ausente —
57 Məto Pita təmən-ipən kəm pətan un məmə, “Esɨtunən suah un nakatən.”
57 Mas Pedro o negou, dizendo: Mulher, não o conheço.
58 Kən uarisɨg lan təsuwəhən, suah kit mɨn tuwa mən-ipən kəm Pita məmə, “Ei, ik mɨn, ik etəmim kit rəhan.” Məto Pita təmə, “Ei, sənəmə io etəmim rəhan.”
58 Daí a pouco, outro o viu, e disse: Tu também és um deles. Mas Pedro disse: Homem, não sou.
59 Uarisɨg lan, aua kit tɨnuwa mɨnuwɨn rəkɨs, kən suah kit təməghat əskasɨk kəm ilat məmə, “!Nɨpahrienən məmə suah u təmatuarisɨg-in Iesu, məto-inu in etəm Kalili!”
59 E, tendo passado quase uma hora, outro afirmava, dizendo: Certamente este também estava com ele, pois é galileu.
60 Məto Pita təmə, “!Ei! !Esɨtun agɨn-əhən nəghatən u nakatən!” Kən nian Pita təmatəghat əh, kən mənɨg təmɨmnən.
60 Mas Pedro respondeu: Homem, não sei o que dizes. E imediatamente estando ele ainda a falar, cantou o galo.
61 Kən Iərəmərə təməuhlin masɨpən ətuatɨp matehm Pita. Kən Pita, nɨkin təməht nəghatən rəha Iərəmərə itəm təmən lan məmə, “O lapɨn əm u, nian mənɨg otəsɨmnənən əh, ik onakən mau kɨsɨl məmə nəkəruru io.”
61 Virando-se o Senhor, olhou para Pedro; e Pedro lembrou-se da palavra do Senhor, como lhe havia dito: Hoje, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
62 Kən Pita təmiet muwɨn ihluə, təmasək təmasək.
62 E, havendo saído, chorou amargamente.
63 Kən e nian əh, netəmim itəm kəmotaskəlɨm Iesu kəmotəghat əsan lan, kən moatoh.
63 Os homens que detinham Jesus zombavam dele, e feriam-no;
64 Kən kəmotəlis ətain nɨganəmtɨn kən motoh, moatən-ipən məmə, “!Ei, ien! ?Ən-tu məmə pah tatoh ik?”
64 e, vendando-lhe os olhos, perguntavam, dizendo: Profetiza, quem foi que te bateu?
65 Kən kəmoatən nəghatən rat tepət moatərəkɨn in lan.
65 E, blasfemando, diziam muitas outras coisas contra ele.
66 Kən laulaugɨn agɨn, netəm-iasol rəha noanol rəha Isrel, ne pris asol mɨn, ne iəgətun mɨn rəha Lou kəmotuwa kuəfɨmɨn e kaonsel rəhalat, kən netəmim kəmotɨləs Iesu motuwa tətul e nɨganəmtɨ kaonsel əh. Kən netəm rəha kaonsel kəmotətapəh ron məmə,
66 Logo que amanheceu reuniu-se a assembléia dos anciãos do povo, tanto os principais sacerdotes como os escribas, e o conduziam ao sinédrio deles, onde lhe disseram:
67 “Okəmə ik Kristo itəm Uhgɨn təmən məmə otahl-ipa, ən kəm itɨmat.” Məto Iesu təmən-ipən kəm ilat məmə, “Okəmə ekən kəm itəmat, kən nəsotənən nɨpahrienən lak.
67 Se tu és o Cristo, dize-no-lo. Replicou-lhes ele: Se eu vo-lo disser, não o crereis;
68 Kən okəmə ekətapəh otəmat, kən okol nəkəsotuhalpɨnən.
68 e se eu vos interrogar, de modo algum me respondereis.
69 Məto tətuoun roiu, io Nətɨ Etəmim, io oekuwɨn məpələh əh-ikɨn rəha nəsanənən ne nɨsiaiiən, inəh e nɨkalɨ Uhgɨn matɨp, Uhgɨn u itəm rəhan nəsanənən iahgin.”
69 Mas desde agora estará assentado o Filho do homem à mão direita do poder de Deus.
70 Kən ilat rafin kəmotətapəh ron məmə, “?Tahro? ?Ik Nətɨ Uhgɨn?” Kən Iesu təmən-ipən məmə, “Nakoatən məmə io u inu.”
70 Ao que perguntaram todos: Logo, tu és o Filho de Deus? Respondeu-lhes: Vós dizeis que eu sou.
71 Kən kotən məmə, “?Tahro kitat koateam-in nəghatən kit mɨn məmə otasitu e rəhatat nəghatən? Kɨnotəto ətuatɨp nəghatən əh e nohlɨn.”
71 Então disseram: Por que ainda temos necessidade de testemunho? pois nós mesmos o ouvimos da sua própria boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.