Lucas 12
North Tanna New Testament (TNN_WBT) vs NVT
1 Kən e nian əh, netəmim tepət kəmotuwa kitiəh, okol kafin kəruru. Məto netəmim tɨnepət pɨk, kən moatəhg-irəkɨs-əhg-irəkɨs ilat mɨn. Kən Iesu təmətuoun matəghat kəm rəhan mɨn netəmim məmə, “Itəmat, nakoatəto itəmat o is rəha Farisi mɨn, is u in nolən rəhalat itəm rəhalat nənən təwɨr, məto nɨkilat tamkɨmɨk.
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Natɨmnat itəm etəmim tatol anion, Uhgɨn təpanɨləs-iarəpa tagəhag ikɨn. Kən natɨmnat itəm etəmim tatəhluaig-in, kən Uhgɨn təpanɨləs-iarəpa, netəmim okotəplan.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Natɨmnat itəm nakoatən e napinəpən, kən netəmim okotəto e nərauiəgən. Kən natɨmnat itəm nakoatən anion e nɨpəgnoa nimə, kən netəmim kəpanotən-iarəp ihluə, netəmim rafin okotəto.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 “Rəhak mɨn netəmim, ekən kəm itəmat məmə, əsotəginən netəmim itəm kotɨtun nohamnuən nɨpətɨtəmat, məto uarisɨg, okol kəsotol mɨnən nat kit tərat kəm itəmat.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Məto iatən-iarəp etəmim u kəm itəmat itəm tətuatɨp məmə onakoatəgin. Onəkotəkəike motəgin Uhgɨn, məto-inu nian in otohamnu suah kit, in tɨtun nərakin-pənən in e nɨgəm asol. Əwəh, nɨpahrienən, ekən kəm itəmat məmə nakoatəkəike motəgin Uhgɨn.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 Mənɨg əlkələh mɨn, katol-salɨm-in ilat tepət nəmtɨn məni əkəku əm, məto Uhgɨn təsaluin agɨn-əhən kit.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Əsotəgɨnən, məto-inu Uhgɨn tolkeike itəmat taprəkɨs-in mənɨg mɨn tepət. Nɨpahrienən, Uhgɨn təmafin mɨtun wɨr noanutəmat rafin.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 “Ekən kəm itəmat məmə, okəmə etəmim tatən-iarəp e nɨganəmtɨ netəmim məmə in rəhak kit, kən io Nətɨ Etəmim, io mɨn ekən-iarəp e nɨganəmtɨ nagelo mɨn rəha Uhgɨn məmə in rəhak etəmim.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Məto okəmə etəmim tatən-iarəp e nɨganəmtɨ netəmim məmə in sənəmə etəmim kit rəhak, kən io ekən-iarəp e nɨganəmtɨ nagelo mɨn rəha Uhgɨn məmə suah u in sənəmə etəmim kit rəhak.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Kən etəmim itəm tatən nəghatən rat e Nətɨ Etəmim, Uhgɨn otafəl rəkɨs rəhan təfagə rat. Məto etəmim itəm tatəghat rat e Narmɨn Rəha Uhgɨn, okol Uhgɨn təsafəl rəkɨsən rəhan təfagə tərat.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 “Kən nian koatiuw-iarəp itəmat e nimə rəha nuəfɨmɨnən, ne e nɨganəmtɨ iərəmərə mɨn, ne netəm-iasol mɨn məmə okotiuw-iarəp itəmat motakil motuəh motələhəu nəghatən rəhatəmat, kən nɨkitəmat təsəht pɨkən məmə onəkotahro min-nulan kuhalpɨn rəhalat nəghatən,
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 məto-inu e nian ətuatɨp əh, Narmɨn Rəha Uhgɨn otəgətun itəmat e nəghatən naka itəm itəmat onakoatəghat-in kən moatən kəm ilat.”
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Kən netəm mɨn əh kit təmən-ipən kəm Iesu məmə, “Iəgətun. Tata rəhak tɨnɨmɨs rəkɨs. Awi, uəh nɨki piak məmə otoor natɨmnat rəha tata rəhatɨmlau məmə otos-ipa rəhak neen, itəm tata təmələhəu məmə rəhak.”
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Məto Iesu təmən kəm in məmə, “Rəhak etəmim, rəhak tɨkə e nətəlɨgən u rəhatəmlau o noorən rəhatəmlau natɨmnat.”
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Kən Iesu təmən-ipən kəm ilat məmə, “Oatəto wɨr itəmat. Otahtosɨg-in wɨr itəmat məmə onəkəsotuwamən itəmat iaumɨs mɨn, məto-inu nəukətɨ nəmegəhən, in sənəmə nautə tepət.”
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Kən təmuəh nimaa nəghatən u məmə, “Suah kit, rəhan nautə tepət, kən rəhan nasumən tatol nɨpətɨn tepət.
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Kən təmən-ipən atɨp kəm in məmə, ‘?Oekahrol min-nulan, məto-inu rəhak nimə mɨn kɨnəsotahmenən məmə ekəlɨn-pən nɨgak nagwənən mɨn lan?’
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 “Kən in təmən məmə, ‘Təwɨr məmə ekol nulan. Ekəmki-rəkɨs nimə mɨn u, kən ekiləkɨn nimə neen mɨn itəm iahgin məsɨn. Kən ekəlɨn-pən nɨgak nagwənən, ne rəhak nautə mɨn ikɨn.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Kən ekɨtun nənən məmə, rəhak natɨmnat tepət tepət tahmen o nup tepət. Kən roiu ekameg, mətagwən, matənɨm, kən matəto nagienən təwɨr əm nulan matuwɨn.’
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 “Məto Uhgɨn təmən-ipən kəm in məmə, ‘!Ik ialməl! Roiu əm lapɨn, onakɨmɨs. ?Okahrol rəham natɨmnat u tatəməhl nəmargətain?’”
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Kən Iesu təmən məmə, “Uhgɨn otol əm nəhlan kəm netəmim itəm kotargətain nautə tepət məmə in rəhalat, məto nɨkin təsəht pɨkən nolən wɨr mɨn itəm Uhgɨn tolkeike.”
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Kən Iesu təmən kəm rəhan netəmim mɨn məmə, “Məto-inu o nolən əh, iatən kəm itəmat məmə, nəsotətəlɨg-in pɨkən natɨmnat rəha nəmegəhən rəhatəmat məmə onəkotun naka, kən məsotətəlɨg-in pɨkən natɨmnat rəha nɨpətɨtəmat məmə onəkotuwɨn-in natɨmnat naka.
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Əsotətəlɨg-in pɨkən məto-inu nəmegəhən rəhatəmat taprəkɨs-in nagwənən, kən nɨpətɨtəmat taprəkɨs-in napən mɨn rəha nuwɨn-inən.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Otəplan-tu mənɨg mɨn, ilat kəsotasumən, kən məsotəuləkən, kən rəhalat nimə rəha nagwənən tɨkə, məto Uhgɨn tətagwən ilat. !Məto Uhgɨn tolkeike pɨk itəmat taprəkɨs-in mənɨg mɨn!
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 ?Nɨkitəmat təht məmə rəhatəmat nətəlɨgən pɨk tɨtun nolən rəhatəmat nəmegəhən təfəməh? !Kəp! Nolən rəha nətəlɨgən pɨk təsafin-pənən aua kitiəh əm e rəhatəmat nəmegəhən.
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 ?Məto okəmə itəmat nəsotɨtunən nolən nat əkəku kit tol nəhlan, tahro nakoatətəlɨg-in pɨk natɨmnat pɨsɨn pɨsɨn mɨn e nəmegəhən rəhatəmat?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 “Nɨkitəmat təht-tu nolən rəha nəguɨ-nɨg mɨn itəm koatəguɨn. Ilat kəsotol wəkən, məsotəhlən rəhalat napən. Məto ekən kəm itəmat məmə aupən, Kig Solomon rəhan nautə tepət, kən rəhan napən təwɨr pɨk, məto rəhan napən mɨn kəsotəwɨrən taprəkɨs-in nəguɨ-nɨg mɨn.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Nəguɨ-nɨg mɨn əh koatətul rəha nian kitiəh əm, kən olawɨgin, netəmim kotaan ilat e nɨgəm, məto Uhgɨn in tatol ilat kotəwɨr kotəwɨr. ?Kən nɨkitəmat təht məmə in otos-ipɨnə napən kəm itəmat, o kəp? !Əwəh! Rəhak netəmim, rəhatəmat nahatətəən in natiəkəku əm.
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 “Təsəwɨrən məmə nɨkitəmat tatəht pɨk natɨmnat o nəmegəhən rəhatəmat, kən nian rafin nakotegəs-in nagwənən nɨgɨtəmat ne nənɨmən nɨmɨtəmat.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Nɨkitəmat təsəht pɨkən natɨmnat mɨn əh, məto-inu netəm kəsotahatətəən e Uhgɨn, ilat koategəs-in natɨmnat mɨn əh. Rəhatəmat Tata in tɨtun natɨmnat itəm nəkotəkəike motos o nəmegəhən rəhatəmat.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Məto nakotətəlɨg-in pɨk natɨmnat rəha nərəmərəən rəha Uhgɨn motol tətul aupən e nəmegəhən rəhatəmat, kən in otos-ipɨnə mɨn kəm itəmat natɨmnat mɨn rəha nəmegəhən ikɨn-u e nətueintən.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 “Əsotəgɨnən, itəmat sipsip mɨn u rəhak itəm itəmat noan məsɨn əm, məto-inu Tata rəhatəmat nɨkin tagien pɨk məmə onəkotatɨg ahgin rəhan nərəmərəən, kən in otehm wɨr itəmat, kən itəmat mɨn onəkotərəmərə itəmat min.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Otosalɨm-in rəhatəmat natɨmnat mɨn, kən motos-ipən məni lan kəm ian-rat mɨn. Nian nəkotol təwɨr min-nulan, in tahmen-pən məmə nəkotol rəhatəmat pokɨs rəha məni itəm otəsəratən nian kit, kən nakotələhəu-pən rəhatəmat natɨmnat itəm təwɨr əpəh e nego e neai. Kən ikɨn əh, okol iakləh mɨn kəsotuwɨnən iuəhkɨr motakləh-in, kən okol wɨn mɨn kəsotərəkɨnən natɨmnat mɨn əh.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Iatən nəhlan məto-inu, ikɨn pəhruən rəhatəmat natɨmnat wɨr mɨn koatəməhl ikɨn, kən nɨkitəmat otəkəike matəht natɨmnat mɨn əh-ikɨn əh.”
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 Kən Iesu təmən məmə, “Pəs nəkoatətul matɨp nian rafin, tahmen-pən əm məmə nakoatuwɨn-in napən mɨn rəha wək, kən moatehm wɨr məmə rəhatəmat lait otatuəp e nian rafin.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Onəkotəkəike motahmen-pən e iolwək mɨn rəha iərəmərə kit itəm tatɨsɨ-pən e lafet kit rəha marɨt. Kən nian in tatuwa matəht-əht toa, kən roiu əm, ilat koaterəh e toa məmə otuwa imə.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Iolwək mɨn itəm koataiir moatətul matɨp nian iərəmərə tatuwa, ilat okotehm motos nəwɨrən rəha iərəmərə. Nɨpahrienən ekən kəm itəmat məmə, in otuwɨn-in napən rəha wək, kən maun-in ilat məmə okotuwa kəpələh, kən in otehm wɨr ilat mətagwən ilat.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Kən okəmə iərəmərə tatuwa lapɨn e napinəpən tɨnəlis kɨnkɨn lan, e nian mənɨg mɨn kɨnotətuoun kɨnoatɨmnən lan, məto iolwək mɨn ilat koatətul matɨp əm, kən in otol təwɨr agɨn kəm ilat.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Kən itəmat nəkotəkəike motɨtun məmə, okəmə suah kit tɨtun nian ətuatɨp itəm iakləh otuwa e rəhan nimə məmə otakləh, kən in okol təsapɨlən, in tatətul matɨp matehm wɨr rəhan nimə məmə iakləh otəsuwamən imə.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Kən itəmat, nian rafin nəkotəkəike moatətul matɨp məto-inu io Nətɨ Etəmim ekuwa mɨn e nian itəm itəmat nakəsotɨtunən.”
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Kən Pita təmən-ipən kəm in məmə, “Iərəmərə. ?Nakatuəh nimaa nəghatən rəhatɨmat əm, o rəha netəmim rafin?”
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Kən Iərəmərə tatən məmə, “?Pah u in iolwək itəm tenatɨg kən tatol rəhan wək e nian mɨn rafin e nolən itəm təwɨr? ?Kən iərəmərə kit otɨləs-ipər pah in otuwa etəm-iasol rəha iolwək mɨn e nimə rəhan məmə in otoor nagwənən nɨgɨ iolwək mɨn rafin e nian ətuatɨp rəhan?
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Kən nian iərəmərə rəha suah əh tatiet-arəpa, kən məplan məmə in tatol-wɨr rəhan wək, kən in otol təwɨr kəm iolwək əh.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Nɨpahrienən iakatən kəm itəmat məmə, iərəmərə in otɨləs-ipər iolwək əh tuwa mol etəm-iasol lan məmə in otərəmərə e natɨmnat rafin rəhan.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 ?Məto tahro? Kəm-naka iolwək un nɨkin otəht məmə, ‘Rəhak etəm-iasol təsuwamən nuwəh. Okotəsuwa uəhaiən.’ Kən iolwək əh tɨnətuoun matoh iolwək mɨn nɨpɨtan ne nəman, kən muwɨn mətagwən matənɨm mətapɨs. ?Kən iərəmərə otol naka?
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Iərəmərə rəha suah un otiet-arəpa ron e nian kit itəm in təməsɨtunən kən məsətul matɨpən ron. Kən iərəmərə otos-ipən nalpɨnən asol kəm in, kən otɨləs-ipən in tuwɨn matɨg ilat netəm mɨn u itəm kəsotolən rəhan nəghatən.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 “Iolwək əh itəm tɨnɨtun rəkɨs nəghatən rəha iərəmərə rəhan, məto in təsətul matɨpən məmə otol wək mɨn əh, kən okoh in təto nahməən.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Məto iolwək itəm in təsɨtunən nəghatən mɨn rəha iərəmərə, kən matol natɨmnat itəm təsətuatɨpən itəm otəkəike mos nalpɨnən ron, kən okoh mətɨg əm iolwək u. Etəmim itəm Uhgɨn tatos-ipən natɨmnat tepət kəm in, in otəkəike mol natɨmnat tepət. Kən etəmim itəm katələhəu-pən natɨmnat tepət e nelmɨn, okatətapəh-in mɨn natɨmnat tepət ron.”
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 Kən Iesu təmən məmə, “Emuwa məmə ekəhlman nɨgəm e nətueintən, kən okəmə roiu əh nɨgəm əh tɨnatuəp rəkɨs, kən nɨkik otagien.
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Nian əskasɨk kit itəm otuwa e rəhak nəmegəhən, tahmen e nolə baptais kit, kən nɨkik tɨtahmə lan mətoarus-pən tɨnol namnun.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 ?Nɨkitəmat təht məmə emuwa məmə ekələhəu nəməlinuən e nətueintən? !Kəp! Eməsuwamən məmə ekələhəu nəməlinuən, məto emuwa məmə ekol netəmim kotoor ilat mɨn.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Kən tətuoun u-roiu, okəmə netəmim faif e latuənu kit, kən kotoor ilat mɨn, kɨsɨl katəhaləhai kəiu, kən kəiu katuəhai kɨsɨl.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Tata in otəhai nətɨn iərman, kən nətɨn əh otəhai rəhan tata. Kən mama in otəhai nətɨn pətan, kən nətɨn əh otəhai rəhan mama. Kən pətan otəhai uhun, kən uhun otəhai nəgon.”
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Kən in təməghat mɨn kəm nɨmanin netəmim matən məmə, “Nian nakotehm nɨmal napuə mɨn okotər, kən nakotən uəhai əm məmə otəfɨk, kən otol mihin.
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Kən nian nəkotəplan məmə nuwɨg təmɨləs kərpəp,nakotən məmə nape-apeən otuwa, kən otol mihin.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 !Ei! !Rəhatəmat nənən təwɨr, məto nɨkitəmat tamkɨmɨk! Itəmat nakoatəmə nəkotɨtun pɨk natɨmnat mɨn, kən motɨtun nehmən nɨməptən ne neai, kən nəkotɨtun məmə nian otuwa min-nulan, kən otol nəhlan. ?Məto tahro nakəsotɨtunən nɨpətɨ nəmtətin mɨn itəm nakoatəplan əh-roiu?
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 “?Tahro nakəsotɨtəpunən suatɨp itəm tətuatɨp məmə onəkotətəu-pən?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Nian suah kit otɨləs ik nakuwɨn e kot, kən nian natualiwək e suatɨp, kən təwɨr məmə nakuaupən muəghat muən wɨr rəhatəmlau nəratən. Okəmə nəkəsioal mihinən, kən otɨləs ik muwɨn e kot, kən etəm-iasol rəha kot otegəhan-in-pən ik e nelmɨ polis, kən polis otɨləs ik muwɨn mahtosɨg-in ik e kalapus.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Iatən kəm ik məmə, okəmə tol nəhlan, okol nəsietən e kalapus mətoarus nakətou rafin agɨn nalpɨnən rəham.”
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.