Lucas 22
Nǝkukuǝ Ikinan (TNK) vs NVT
1 Nəveɡɨnien asori nəha nəkur Isrel kamhani bred sə yis riwən irə ruvəuvehe ipaka. Nəveɡɨnien asori nəha nəɡhɨn nə Pasova.
1 A Festa dos Pães sem Fermento, também chamada de Páscoa, se aproximava.
2 Pris asori me mɨne nahatən me səvəi Loa kamhətui suatuk riti mə tuhəuvən afafa mhousi əpune Iesu tɨ nəri nə mə kamhhekɨr nərmama.
2 Os principais sacerdotes e mestres da lei tramavam uma forma de matar Jesus, mas tinham medo da reação do povo.
3 Ia nəpɨn nəha Setan ruvnimwə ia reri Jutas, iəmə nəha kani mwi in mə Iskariot, in riti ia nərmama me twelef səvəi Iesu.
3 Então Satanás entrou em Judas Iscariotes, um dos Doze,
4 Nənə Jutas rəpwəh irəha mevən tɨ pris asori me mɨne nəmə asori me səvəi naruaɡən me sə kamhətui tɨ nimwə səvəi Kumwesən, məɡkiari mɨnraha mɨni mə rukurən nətuiien suatuk riti tɨ nuvei penien Iesu ia rəɡɨnraha.
4 e ele foi aos principais sacerdotes e aos capitães da guarda do templo para combinar a melhor maneira de lhes entregar Jesus.
5 Nəpɨn irəha həreɡi, rerɨnraha raɡien. Həni sɨmwɨn mə tuhəuvei pen mane min.
5 Eles ficaram muito satisfeitos e lhe prometeram dinheiro.
6 Ro pen Jutas rəseni, nənə mɨnamətui nəpɨn riti nərmama həiwən irə mə truvei pen Iesu ia rəɡɨnraha.
6 Judas concordou e começou a procurar uma oportunidade de trair Jesus, para que o prendessem quando as multidões não estivessem por perto.
7 Nəveɡɨnien asori nəha nəkur Isrel kamhani bred sə yis riwən irə ruvəuvehe. Ia nəpɨn nəha kamhousi əpune kwəti sipsip me səvəi Pasova.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, quando o cordeiro pascal era sacrificado.
8 Ro pen Iesu rərhi pen Pita mɨne Jon, mɨni mə, “Rouevən, rouəpnəpenə ia nəveɡɨnien səvəi Pasova sənətaha, pwəh sani.”
8 Jesus mandou Pedro e João na frente e disse: “Vão e preparem a refeição da Páscoa, para que a comamos juntos”.
9 Mɨreɡi krouni pen tukwe in mə, “Ikokeikei mə kɨmrau trouəpnəpenə irə pəku?”
9 “Onde o senhor quer que a preparemos?”, perguntaram.
10 Mɨreɡi in rɨni pen tɨ nirau i mə, “Roureɡi ro. Nəpɨn kɨmirau tirouier pen fwe ia taon, iərman riti trəpi raka kɨmirau ia suatuk, mauvehi tɨkinari riti nui rukuər irə. Iroukurirə pen in rouuvnimwə ia nimwə nəha in truvnimwə irə,
10 Ele respondeu: “Logo que vocês entrarem em Jerusalém, um homem carregando uma vasilha de água virá ao seu encontro. Sigam-no. Na casa onde ele entrar,
11 nənə rouni pen tɨ iəmə asori səvəi nimwə nəha mə, ‘Iahatən səkɨtaha rani pehe tukw ik i mə nimwə əfo nəha tahani pəri nəveɡɨnien səvəi Pasova kɨmaha səiou me nərmama me ikɨn?’
11 digam ao dono: ‘O Mestre pergunta: Onde fica o aposento no qual comerei a refeição da Páscoa com meus discípulos?’.
12 Nənə in triri kɨmirau mevən fwe irənhə ia nimwə nəha mahatən rum asori riti. Narimnari me pam hənəmak raka fwe ikɨn. Ia rum nəha kɨmirau tirouəpnəpenə tukutaha.”
12 Ele os levará a uma sala grande no andar superior, que já estará arrumada. Preparem ali a refeição”.
13 Nənə irau krouevən rouətə narimnari me pam rosi Iesu rɨməni pen tɨ nirau i. Nənə krouəpnəpenə ia nəveɡɨnien səvəi Pasova.
13 Eles foram e encontraram tudo como Jesus tinha dito, e ali prepararam a refeição da Páscoa.
14 Nəpɨn səvəi nəniien nari ruvəuvehe. Iesu rəkure ia kwopun kaməni nari ikɨn irəha aposol me səvənhi.
14 Quando chegou a hora, Jesus e seus apóstolos tomaram lugar à mesa.
15 Ia nəpɨn nəha in rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Iakɨnokeikei pɨk mə kurirə ko nəmisəien miou, takukupwən məni nəveɡɨnien i səvəi Pasova kɨtaha m kɨmiaha.
15 Jesus disse: “Estava ansioso para comer a refeição da Páscoa com vocês antes do meu sofrimento.
16 Iakani pehe tukumiaha i iou tapkəni mhə mwi nəveɡɨnien səvəi Pasova meste nɨpwrai nəveɡɨnien i truvehe mukuə ia nɨtətə sə Kumwesən ramərɨmənu irə.”
16 Pois eu lhes digo agora que não voltarei a comê-la até que ela se cumpra no reino de Deus”.
17 Nənə Iesu ruvehi kap waen, məfwaki mɨni vivi Kumwesən tukwe, nənə mɨni mə, “Kɨmiaha pam tuhəuvehi nəri, mhənɨmwi.
17 Então tomou um cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, disse: “Tomem isto e partilhem entre vocês.
18 Iakani pehe tukumiaha i ipwet mɨne mamevən tapkənɨmwi mhə mwi waen meste nɨtətə sə Kumwesən ramərɨmənu irə truvehe.”
18 Pois não beberei vinho outra vez até que venha o reino de Deus”.
19 Kurirə irə in ruvehi bred, məfwaki mɨni vivi Kumwesən tukwe, nənə məkwsen, muvei pen mɨnraha, mɨni mə, “In i nɨpwrak sə takuvei pen tukumiaha. Kɨmiaha tihaməkeikei mamho iamɨnhi irə mə rerɨmiaha ramrhi iou.”
19 Tomou o pão e agradeceu a Deus. Depois, partiu-o e o deu aos discípulos, dizendo: “Este é o meu corpo, entregue por vocês. Façam isto em memória de mim”.
20 Rəmwhen a mwi nəpɨn irəha hənani raka nari, Iesu ruvehi kap waen, mɨni mə, “Kap i in i nəɡkiariien vi səvəi Kumwesən. Nɨtek sə traiu tukumiaha trərihi tərini əknekɨn nəɡkiariien nəha.
20 Depois da ceia, Jesus tomou o cálice de vinho e disse: “Este é o cálice da nova aliança, confirmada com o meu sangue, que é derramado como sacrifício por vocês.
21 Mətə həreɡi ro. Iərmama sə truvei pen iou ia rəɡi nərmama səməme kamhəmwəki iou raməkure kɨmrau min.
21 “Mas aqui, partilhando da mesa conosco, está o homem que vai me trair.
22 Iou, Iəməti Iərmama, takaməkeikei memhə rəmwhen kɨmərfi mə tuko ia nirak, mətə trərəha anan tɨ iərmama sə truvei pen iou ia rəɡi nərmama səməme kamhəmwəki iou.”
22 Pois foi determinado que o Filho do Homem deve morrer. Mas que aflição espera aquele que o trair!”
23 Nəpɨn Iesu rɨni nəɡkiariien nəha, irəha hənaməres irəha me i mə sin nəha ia nirəha tro iamɨnha irə mɨne.
23 Os discípulos perguntavam uns aos outros qual deles faria uma coisa dessas.
24 Ia nəpɨn nəha nərmama me səvəi Iesu hənaməvisə mɨnraha me, mamhəres irəha me i mə sin ia nirəha in rasori.
24 Depois, começaram a discutir entre si qual deles era o mais importante.
25 Nənə Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kiɡ me səvəi nərmama me rɨpko mhə irəha nəkur Isrel kamhərɨmənu ia nirəha. Səməme hasori ia nirəha kani irəha mə Nərmama səvəi Nasituien.
25 Jesus lhes disse: “Neste mundo, os reis e os grandes homens exercem poder sobre o povo e, no entanto, são chamados de seus benfeitores.
26 Mətə kɨmiaha tihəpwəh noien iamɨnha irə ia kɨmiaha me, rekəm. Iərmama nəha ia kɨmiaha in rasori traməkeikei muvehe məmwhen iərmama nəha ia kɨmiaha nuk səvənhi rouihi. Nənə iərmama nəha ia kɨmiaha in ramiri pen kɨmiaha ia suatuk sə tihesi, traməkeikei muvehe məmwhen iərmama sə ramo tukwini nari m kɨmiaha.
26 Entre vocês, porém, será diferente. Que o maior entre vocês ocupe a posição inferior, e o líder seja o servo.
27 Sin nəha in rasori, iəmə asori sə raməkure maməni nari uə səvənhi iotukwininari sə rasui raka nəveɡɨnien sənəni? Kɨmiaha hiəukurən mə iəmə asori sə raməkure maməni nari in rasori. Mətə ia rerɨmiaha iou iakamo rəmwhen iotukwininari sə rasui raka nəveɡɨnien sənəmiaha.
27 Quem é mais importante, o que está à mesa ou o que serve? Não é aquele que está à mesa? Mas não aqui! Pois eu estou entre vocês como quem serve.
28 Kɨmiaha i hiəpkap raka mhə ia nirak nəpɨn iakɨnarə ia nəsəsauien me səiou.
28 “Vocês permaneceram comigo durante meu tempo de provação.
29 Ro pen rəmwhen ia Tata səiou rɨməuvei pehe nasoriien miou mə takərɨmənu, iou mwi takuvei pehe nasoriien m kɨmiaha mə tihərɨmənu.
29 E, assim como meu Pai me concedeu um reino, eu agora lhes concedo o direito de
30 Ia nɨtətə səiou sə takərɨmənu irə, kɨmiaha tihəkure ia tepol səiou, mhəveɡɨn, mhənɨmwi, nənə mhəkure ia jea me, mhərɨmənu ia kwənəkwus me twelef səvəi nəkur Isrel.”
30 comer e beber à minha mesa, em meu reino. Vocês se sentarão em tronos e julgarão as doze tribos de Israel”.
31 “Saemon, Saemon. Reɡi ro! Setan rɨnəres raka Kumwesən i mə trəseni pen kɨmiaha ia rəɡɨn. In rokeikei mə truai kɨmiaha rəmwhen iərmama ruai nuni wit mɨne tekɨn.
31 Então o Senhor disse: “Simão, Simão, Satanás pediu para peneirar cada um de vocês como trigo.
32 Mətə iakɨnəfwaki raka tukw ik mə nahatətəien səim trəpwəh nɨmweiien. Nənə nəpɨn tikrərɨɡ muvehe mwi tukw iou, tikaməkeikei mo nahatətəien səvəi piam me ruvehe mɨskai.”
32 Contudo, supliquei em oração por você, Simão, para que sua fé não vacile. Portanto, quando tiver se arrependido e voltado para mim, fortaleça seus irmãos”.
33 Mɨreɡi Pita rɨni pen tukwe in mə, “Iərɨmənu. Iakamərer mwatuk mə takuvnimwə ia kalapus krau mik, uə takemhə krau mik.”
33 Pedro disse: “Senhor, estou pronto a ir para a prisão, e até a morrer ao seu lado”.
34 Mɨreɡi Iesu rɨni mə, “Pita. Iakani pehe tukw ik i ia nəpɨn a i rəiə trəpwəh nakakaien meste tikɨni m kahar mə ikreirei iou.”
34 Jesus, porém, respondeu: “Pedro, vou lhe dizer uma coisa: hoje, antes que o galo cante, você negará três vezes que me conhece”.
35 Nənə Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Fwe kupwən, nəpɨn iakɨnərhi pen kɨmiaha mə tihəuvən mhəvisau, hio rəmwhen iakɨməni, hiəpwəh nuvehiien tənərɨpw sə hiaməvai pen mane uə tɨnari irə mɨne put me səkɨmiaha. Nənə rəfo? Nari riti rɨməiwən təni kɨmiaha?”
35 Em seguida, Jesus lhes perguntou: “Quando eu os enviei para anunciar as boas-novas sem dinheiro, sem bolsa de viagem e sem sandálias extras, alguma coisa lhes faltou?”. “Não”, responderam eles.
36 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Mətə təkwtəkwuni trɨni mɨnuə iərmama riti səvənhi fwe tənərɨpw sə ravai pen mane uə tɨnari irə, pwəh ruvehi. Nənə trɨni mɨnuə iərmama riti səvənhi nau səvəi naruaɡənien riwən, pwəh rəmri pen nəmri nari ia kot səvənhi, muvehi riti irə.
36 Então ele disse: “Agora, porém, peguem dinheiro e uma bolsa de viagem. E, se não tiverem uma espada, vendam sua capa e comprem uma.
37 Iakani pehe tukumiaha i nəɡkiariien i ia Nəkukuə Ikinan traməkeikei muvehe mukuə ia nirak. Rɨni mɨnuə ‘Kəvsini pen in irəha nərmama səməme kamhərui loa.’ Nəɡkiariien i kɨmərai pen ia Nəkukuə Ikinan raməɡkiari ia nirak, rɨnakuə nəha təkwtəkwuni.”
37 Pois é necessário que se cumpra esta profecia a meu respeito: ‘Ele foi contado entre os rebeldes’. Sim, tudo que os profetas escreveram a meu respeito se cumprirá”.
38 Mɨreɡi irəha həni mə, “Iərɨmənu. Ətə ro! Nau kəru i səvəi naruaɡənien.”
38 Eles responderam: “Senhor, temos aqui duas espadas”. “É suficiente”, disse ele.
39 Iesu rier ia taon, mevən ia Təkuər Olif rəmwhen ramo ia nəruarəv me pam. Nərmama me səvənhi kamhəkurirə in.
39 Então, acompanhado de seus discípulos, Jesus foi, como de costume, ao monte das Oliveiras.
40 Nəpɨn in rapirapw ia kwopun nəha, rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kɨmiaha tihəfwaki mə tihəpwəh nɨmweiien ia nərəhaien.”
40 Ao chegar, disse: “Orem para que vocês não cedam à tentação”.
41 Nənə in rəpwəh irəha mevən isipwɨn kwopti, mɨnɨmwi nukurhun mi, məfwaki,
41 Afastou-se a uma distância como de um arremesso de pedra, ajoelhou-se e orou:
42 mɨni mə, “Tata. Trɨni mɨnuə ratukwatukw ia nətərɨɡien səim, tikuvehi raka kap i pwəh iakəpwəh nənɨmwiien. Mətə tikəpwəh noien rəmwhen sə iakokeikei, tiko rəmwhen sə ikokeikei.”
42 “Pai, se queres, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
43 Ia nəpɨn nəha aɡelo riti ruku pen ia neiai mier irapw tɨ Iesu mo in rɨskai mwi.
43 Então apareceu um anjo do céu, que o fortalecia.
44 Nənə tɨ nəri nə mə Iesu rɨreɡi rərəha anan, rəfwaki əmisə mwi. Nɨseseien səvənhi ruvehe məmwhen ia netə sə rəmərəməri pen ia tɨprənə.
44 Ele orou com ainda mais fervor, e sua angústia era tanta que seu suor caía na terra como gotas de sangue.
45 Nəpɨn in rəfwaki pam, mɨskəmter, mevən mwi tɨ nərmama me səvənhi, mətoni mə hənapri tɨ nəri nə mə rerɨnraha rəpou.
45 Por fim, ele se levantou, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo, exaustos de tristeza.
46 In rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Rəfo kɨmiaha hiamapri? Hətui, mhəfwaki mə tihəpwəh nɨmweiien ia nərəhaien.”
46 “Por que vocês dormem?”, perguntou ele. “Levantem-se e orem para que não cedam à tentação.”
47 Nəpɨn Iesu raməɡkiari ihi, nərmama həpɨk həuvehe. Iəmə nəha, nəɡhɨn nə Jutas, riti ia twelef nərmama me səvəi Iesu, ramiri irəha. In ruvehe ipaka tɨ Iesu mə trakei min,
47 Enquanto Jesus ainda falava, chegou uma multidão conduzida por Judas, um dos Doze. Ele se aproximou de Jesus e o cumprimentou com um beijo.
48 mətə Iesu rɨni pen tukwe in mə, “Jutas. Rəfo? Ikuə tiko pui iou, Iəməti Iərmama, ia nakeiien?”
48 Jesus, porém, lhe disse: “Judas, com um beijo você trai o Filho do Homem?”.
49 Nəpɨn nərmama səməme kamhərer ipaka tɨ Iesu hətoni nəfe trukurirə mier pehe, həni mə, “Iərɨmənu. Kɨmaha tahəfo? Tahərai irəha ia nau me səkɨmaha me uə rekəm?”
49 Quando aqueles que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: “Senhor, devemos lutar? Trouxemos as espadas!”.
50 Nənə irəha riti rərai iərmama sə ramo tukwini nari m pris asori anan mərai raka nɨkare nɨfreɡɨn mwatuk.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha direita.
51 Mətə Iesu rɨni mə, “Nəmwhen nə!” Nənə mɨrapi nɨfreɡɨn, momasan.
51 Mas Jesus disse: “Basta!”. E, tocando a orelha do homem, curou-o.
52 Iesu rəɡkiari m pris asori me, mɨne naruaɡən me nəha kamhətui tɨ nimwə səvəi Kumwesən, mɨne nəmə asori me səvəi nəkur Isrel səməme həuvehe mə tuhəkwtəmhiri in. In rɨni mə, “Rəfo hiaməuvehi nau me mɨne nɨpərpəri nei me mamhəuvehe mə tihəkwtəmhiri iou iamɨnhi irə? Nətərɨɡien səkɨmiaha rɨnuə iou rakres riti uə?
52 Então Jesus se dirigiu aos principais sacerdotes, aos capitães da guarda do templo e aos líderes do povo que tinham vindo buscá-lo: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau?
53 Nərineiv m neis mɨne kɨtaha miou samarə ia nəkwai nimwə səvəi Kumwesən. Rəfo hiəpwəh nəkwtəmhiriien iou ia rəɡɨmiaha ia nəpɨn nəha? Mətə in i nəpɨn səkɨmiaha, nəpɨn nɨskaiien səvəi nəpitəvien trərɨmənu ia kɨmiaha.”
53 Por que não me prenderam no templo? Todos os dias eu estava ali, ensinando. Mas esta é a hora de vocês, o tempo em que reina o poder das trevas”.
54 Ia nəpɨn nəha nərmama me nəha həkwtəmhiri Iesu, mhəiri mhəuvən ia nimwə səvəi pris asori anan. Pita rakurirə, mətə rəpwəh nevənien ipaka.
54 Então eles o prenderam e o levaram à casa do sumo sacerdote. Pedro o seguiu de longe.
55 Nəpɨn irəha hərkwumen pam napw riti ia nɨkare nimwə nəha, mhəkure pəri, Pita raməkure irəha mɨnraha.
55 Os guardas acenderam uma fogueira no meio do pátio e sentaram-se em volta, e Pedro sentou-se com eles.
56 Nənə pran riti sə ramo tukwini nari rətoni in raməkure ipaka tɨ napw. Ramətə amasan in, nənə mɨni mə, “Iəmə i in mwi rɨnamavən pəri irau Iesu.”
56 Uma criada o notou à luz da fogueira e começou a olhar fixamente para ele. Por fim, disse: “Este homem era um dos seguidores de Jesus!”.
57 Mətə Pita rɨni mə, “Rekəm, prən i. Iakreirei iəmə nəha.”
57 Mas Pedro negou, dizendo: “Mulher, eu nem o conheço!”.
58 Nəpɨn ouihi a rukurau, nənə iərmama riti mwi rətoni in mɨni mə, “Ik riti mwi ia nirəha.”
58 Pouco depois, um homem olhou para ele e disse: “Você também é um deles!”. “Não sou!”, retrucou Pedro.
59 Nəpɨn ouihi a rəmwhen ia aoa riti rukurau, nənə iərmama riti mwi rəɡkiari skai, mɨni mə, “Nɨpərhienien i. Iəmə i in mwi rɨnamavən pəri irau Iesu. Kwa in mwi iəmə Kalili nəha.”
59 Cerca de uma hora mais tarde, outro homem afirmou: “Com certeza esse aí também estava com ele, pois também é galileu!”.
60 Mətə Pita rɨni mə, “Iəmə i, iakreirei nəfe i iakaməɡkiari irə.” Təkwtəkwuni a mwi, nəpɨn raməɡkiari ihi, rəiə rakaka.
60 Pedro, porém, respondeu: “Homem, eu não sei do que você está falando”. E, no mesmo instante, o galo cantou.
61 Nənə Iərɨmənu səkɨtaha ruvsini, məti pen mətə Pita. Nənə Pita rerɨn rɨrhi nəɡkiariien i səvəi Iərɨmənu səkɨtaha. Rɨməni pen tukwe in mə, “Ia nəpɨn a i kurirə rəiə rakaka, tikɨni m kahar mə ikreirei iou.”
61 Então o Senhor se voltou e olhou para Pedro. E Pedro se lembrou das palavras dele: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
62 Nənə Pita rier mevən iruə mɨrapi nasəkien.
62 E Pedro saiu dali, chorando amargamente.
63 Ia nəpɨn nəha nəmə me nəha səməme kamhərer tukuahaɡ Iesu, kamhəuəsi in, mamharɨs əkenhɨn irə.
63 Os guardas encarregados de Jesus começaram a zombar dele e a bater nele.
64 Irəha housəman mwi nənimen, nənə mamhəres in mə, “Ni ro nəɡkiariien sə ruku pen tɨ Nənɨmwɨn mə sin ruəsi ik!”
64 Vendaram seus olhos e diziam: “Profetize para nós! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
65 Nənə həni mwi nəɡkiariien me rɨpɨk mwi, mamhəni ərəha in irə.
65 E o insultavam de muitas outras maneiras.
66 Nəpɨn ruvəran nəmə asori me səvəi nəkur Isrel mɨne pris asori me mɨne nahatən me səvəi Loa housəsɨmwɨn irəha me. Nənə nərmama me həiri Iesu, mhəuvən, mhərpwi irapw in ia nəmrɨnraha. Nənə nəmə asori me i həni mə,
66 Ao amanhecer, todos os líderes do povo se reuniram, incluindo os principais sacerdotes e os mestres da lei. Jesus foi conduzido à presença desse conselho,
67 “Trɨni mɨnuə ik Kristo, ni pehe tukumaha i.”
67 e eles perguntaram: “Diga-nos, você é o Cristo?”. Jesus respondeu: “Se eu lhes disser, de modo algum acreditarão em mim.
68 Ko iakəres nəresien riti m kɨmiaha, ko hiəpkosərɨpɨn pehe mhə miou.
68 E, se eu lhes fizer uma pergunta, não responderão.
69 Mətə nəha təkwtəkwuni mɨne mamevən iou, Iəməti Iərmama, takəkure ia nɨkare Kumwesən mwatuk sə in nɨskaiien səvənhi rasori.”
69 Mas, de agora em diante, o Filho do Homem se sentará à direita do Deus Poderoso”.
70 Mɨreɡi irəha pam həni mə, “Ro iamɨnhi irə ik Tɨni Kumwesən?”
70 Todos gritaram: “Então você afirma que é o Filho de Deus?”. E ele respondeu: “Vocês dizem que eu sou”.
71 Mɨreɡi həni mə, “Kɨtaha tsətui mwi iərmama riti mwi mə trɨni pui in tɨ nəfe? Səuvəreɡi raka mə in rɨni ərəha Kumwesən. Ruku pen atukwatukw ia tərhun.”
71 “Que necessidade temos de outras testemunhas?”, disseram eles. “Nós mesmos o ouvimos de sua boca!”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.