João 6
Nǝkukuǝ Ikinan (TNK) vs NTLH
1 Kurirə ia narimnari me nəha, Iesu rəpi sɨmwɨn ia nui asori fwe Kalili, muvarei ia nɨkaren pen. Nui nəha nəɡhɨn riti mwi mə Nui Asori Səvəi Taepirias.
1 Depois disso, Jesus atravessou o lago da Galileia, que também é chamado de Tiberíades.
2 Nərmama həpɨk kamhəkurirə in tɨ nəri nə mə irəha hənətoni nɨmtətien me nəha ramo ia nərmama kamhemhə.
2 Uma grande multidão o seguia porque eles tinham visto os milagres que Jesus tinha feito, curando os doentes.
3 Nənə Iesu rutə ia təkuər riti maməkure ikɨn irəha nərmama me səvənhi.
3 Ele subiu um monte e sentou-se ali com os seus discípulos.
4 (Ia nəpɨn nəha, nəveɡɨnien asori riti səvəi nəkur Isrel nəɡhɨn nə Pasova ruvəuvehe ipaka.)
4 A Páscoa , a festa principal dos judeus, estava perto.
5 Iesu rəti pen mamətə mə nərmama həpɨk kamhəuvehe mə tuhətə in. Ro pen rɨni pen tɨ Filip i mə, “Tsəuvehi nəmri nəveɡɨnien pəku pwəh nərmama me i hani?”
5 Jesus olhou em volta de si e viu que uma grande multidão estava chegando perto dele. Então disse a Filipe:
6 (Iesu ruvəukurən raka nəfe in tro, mətə rɨni nəɡkiariien nəha mə trətoni mə Filip trəfni irə.)
6 Ele sabia muito bem o que ia fazer, mas disse isso para ver qual seria a resposta de Filipe.
7 Mɨreɡi Filip rɨni pen tukwe in mə, “Trɨni mɨnuə kuvehi nəmri nəveɡɨnien ia silin kɨno ia silva irəha pam tu-hantret, mətə rəpwəh ihi nəmwhenien. Irəha kuatia kuatia tuhani ouihi a.”
7 Filipe respondeu assim: — Para cada pessoa poder receber um pouco de pão, nós precisaríamos gastar mais de duzentas moedas de prata .
8 Iərmama riti səvəi Iesu nəɡhɨn nə Antru piəvi Saemon Pita. In rɨni pen tɨ Iesu i mə,
8 Então um dos discípulos, André, irmão de Simão Pedro, disse:
9 “Təmaruə riti ia kwopun i sənəni bred krirum kɨno ia pale mɨne nəmu kəru. Mətə sə nəha rɨpkəmwhen mhə tɨ nərmama me i. Irəha həpɨk anan.”
9 — Está aqui um menino que tem cinco pães de cevada e dois peixinhos. Mas o que é isso para tanta gente?
10 Mɨreɡi Iesu rɨni mə, “Kɨmiaha tiho nərmama me həkure.” Ia kwopun nəha nurhi rɨpɨk ikɨn. Nərmama həkure. Nəpɨn kəvsini nərman əpa irəha pam ipaka faef-taosen.
10 Jesus disse: Então todos se sentaram. (Havia muita grama naquele lugar.) Estavam ali quase cinco mil homens.
11 Nənə Iesu ruvehi bred me nəha krirum məfwaki mɨni vivi Kumwesən tukwe, muvei pen m nərmama me nəha səməme kamhəkure. Ro mwi iamɨnhi irə ia nəmu mi nəha kəru. Irəha hani reste irəha.
11 Em seguida Jesus pegou os pães, deu graças a Deus e os repartiu com todos; e fez o mesmo com os peixes. E todos comeram à vontade.
12 Nəpɨn hənani raka nari tɨpwɨnraha rəsisi, Iesu rɨni pen tɨ nərmama me səvənhi mə, “Kɨmiaha tihəuvən mhəuvehi nɨpərpəri nəveɡɨnien sə hənani mhəpwəh. Rərəha souraha nɨpərɨn.”
12 Quando já estavam satisfeitos, ele disse aos discípulos:
13 Ro iamɨnhi irə irəha həuvən mhəuvehi nɨpərpəri bred krirum kɨno ia pale nərmama hənani mhəpwəh, mhəvai pen ia tənərɨpw me irəha pam twelef.
13 Eles ajuntaram os pedaços e encheram doze cestos com o que sobrou dos cinco pães.
14 Nəpɨn nərmama me hətoni nɨmtətien nəha Iesu rɨno, həni mə, “Nɨpərhienien iəmə i in i profet nəha kɨməni mə truvehe ia tɨprənə i.”
14 Os que viram esse milagre de Jesus disseram: — De fato, este é o
15 Iesu rukurən mə irəha hokeikei mə tuhəuvehe mhəkwtəmhiri in, mho in mə iəmə asori sə trərɨmənu ia nirəha. Ro iamɨnhi irə in rəpwəh irəha, mevən in əpa fwe ia təkuər.
15 Jesus ficou sabendo que queriam levá-lo à força para o fazerem rei; então voltou sozinho para o monte.
16 Nəpɨn rɨnaməruarəv, nərmama me səvənhi heiwaiu mhəuvən ia nui asori Kalili,
16 De tardinha, os discípulos de Jesus desceram até o lago.
17 mhəputə ia nɨtətə ouihi, mhəier, mənamhəpi sɨmwɨn ia nui asori, mamhəuvən fwe taon nəha Kapaneam. Rɨnəpitəv, mətə Iesu rəpwəh ihi nuveheien tɨ nirəha.
17 Subiram num barco e começaram a atravessar o lago na direção da cidade de Cafarnaum. Quando já estava escuro, Jesus ainda não tinha vindo se encontrar com eles.
18 Nui asori ruvehe mɨnaməsəsau tɨ nəri nə mə nɨmətaɡi asori riti rɨskəmter.
18 De repente, um vento forte começou a soprar e a levantar as ondas.
19 Nəpɨn irəha həsuə mhəuvən isipwɨn kwopti rəmwhen ia kilometa krirum uə sikis, hətoni Iesu ravən ia təkure nui, mauvehe ipaka tɨ nɨtətə ouihi səvənraha. Irəha hətoni həhekɨr.
19 Os discípulos já tinham remado uns cinco ou seis quilômetros, quando viram Jesus andando em cima da água e chegando perto do barco. E ficaram com muito medo.
20 Mətə in rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kɨmiaha tihəpwəh nehekɨrien. Iou a i.”
20 Mas Jesus disse:
21 Ro iamɨnhi irə rerɨnraha raɡien həuvehi in mhəuvehi utə ia nəkwai nɨtətə ouihi səvənraha. Nənə təkwtəkwuni a mwi nɨtətə ouihi səvənraha ruvarei ia tənə nəha kamhəuvən ikɨn.
21 Então eles o receberam com prazer no barco e logo chegaram ao lugar para onde estavam indo.
22 Kɨni rakwakwi irə, nərmama nepwɨn kamharə ihi ia nɨkare nui asori ipaka tɨ kwopun nəha nərmama me səvəi Iesu həməier ikɨn. Nərmama me nəha hətoni mə nərineiv nɨtətə ouihi kuatia a ramərer ia kwopun nəha. Irəha həukurən mə Iesu rɨnapkəputə mhə irə irəha nərmama me səvənhi, mətə nərmama me səvənhi irəha əpa hənəsuə mamhəuvən.
22 No dia seguinte a multidão que estava no lado leste do lago viu que ali só havia um barco pequeno. Sabiam que Jesus não tinha embarcado com os discípulos, pois estes haviam saído sozinhos.
23 Nɨtətə ouihi me nepwɨn həier ia taon Tiperias, mhəuvehe ipaka tɨ kwopun nəha Iərɨmənu səkɨtaha rɨməni vivi Kumwesən tɨ bred, nənə nərmama hani.
23 Enquanto isso, outros barcos chegaram da cidade de Tiberíades e encostaram perto do lugar onde a multidão tinha comido pão depois de o Senhor Jesus ter dado graças.
24 Ro iamɨnhi irə nəpɨn nərmama hətoni mə Iesu mɨne nərmama me səvənhi həiwən ia kwopun nəha, həputə ia nɨtətə ouihi me nəha, mhəuvən fwe Kapaneam, mamhətui Iesu.
24 Quando viram que Jesus e os seus discípulos não estavam ali, subiram nos barcos e saíram para Cafarnaum a fim de procurá-lo.
25 Nəpɨn irəha hətoni in ia nɨkare nui asori, həni pen tukwe in mə, “Iahatən. Ikɨməuvehe nesən ia kwopun i?”
25 A multidão encontrou Jesus no lado oeste do lago, e perguntaram a ele: — Mestre, quando foi que o senhor chegou aqui?
26 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kɨmiaha hiamətui iou tɨ nəfe? Tɨ nəri nə mə hiənətə nɨmtətien me nepwɨn? Rekəm! Mətə iakani nɨpərhienien tukumiaha i mə kɨmiaha hiamətui iou tɨ nəri nə mə hiənani bred tɨpwɨmiaha rəsisi.
26 Jesus respondeu:
27 Tihəpwəh nəmwurien mə tihəuvehi nəveɡɨnien sə ramərɨr mətə tihəmwur mə tihəuvehi nəveɡɨnien sə raməmak rerɨn mauvei pehe nɨmɨruien rerɨn. Nəveɡɨnien nəha Iəməti Iərmama truvei pehe m kɨmiaha. Iəməti Iərmama in nəha Tata Kumwesən rɨnəmri pen raka mak səvənhi irə.”
27 Não trabalhem a fim de conseguir a comida que se estraga, mas a fim de conseguir a comida que dura para a vida eterna. O
28 Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə, “Kɨmaha tahaməkeikei mhəfo irə, mho narimnari me nəha Kumwesən rokeikei?”
28 — O que é que Deus quer que a gente faça? — perguntaram eles.
29 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “In i nəri Kumwesən rokeikei. Kɨmiaha tihəni nɨpərhienien ia iəmə sə in rɨnərhi pehe i.”
29 — Ele quer que vocês creiam naquele que ele enviou! — respondeu Jesus.
30 Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə, “Ro iamɨnhi irə tiko nəfe nɨmtətien pwəh kɨmaha iahətoni, nənə mhəni nɨpərhienien ia niram? Nəfe nari tiko?
30 Eles disseram: — Que milagre o senhor vai fazer para a gente ver e crer no senhor? O que é que o senhor pode fazer?
31 Kaha kupwən me səkɨtaha hənani nəveɡɨnien nəha mana fwe kwopun akwesakwes ikɨn. Nəɡkiariien riti kɨmərai pen ia Nəkukuə Ikinan ramɨni iamɨnhi irə mə, ‘In ruvei pen mɨnraha nəveɡɨnien sə ruku pen ia neiai mə tuhani.’”
31 Os nossos antepassados comeram o maná no deserto, como dizem as Escrituras Sagradas : “Do céu ele deu pão para eles comerem.”
32 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Iakani nɨpərhienien tukumiaha i. Rɨpko mhə Moses ruvei pehe m kɨmiaha nəveɡɨnien sə ruku pen ia neiai, mətə Tata səiou rauvei pehe m kɨmiaha nəveɡɨnien pərhien sə ruku pen ia neiai.
32 Jesus disse:
33 Nəveɡɨnien i Kumwesən rauvei pehe m kɨmiaha in i iəmə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe. In rauvei pehe nɨmɨruien m nərmama ia tɨprənə i.”
33 Porque o pão que Deus dá é aquele que desce do céu e dá vida ao mundo.
34 Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə, “Iəmə asori. Tikuvei pehe nəveɡɨnien nəha m kɨmaha ia nəpɨn me.”
34 — Queremos que o senhor nos dê sempre desse pão! — pediram eles.
35 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Iou nəveɡɨnien sə kauvehi nɨmɨruien irə. Iərmama sə rauvehe tukw iou nukumhə trɨpkahi mhə in, nənə iərmama sə rani nɨpərhienien ia nirak trɨpkəkwakwa mhə mwi ia nəpɨn riti.
35 Jesus respondeu:
36 Mətə iakuvəni pehe raka tukumiaha i mə kɨmiaha hiənətə raka iou, mətə hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak.
36 Mas eu já disse que vocês não creem em mim, embora estejam me vendo.
37 Nərmama me pam səməme Tata Kumwesən rauvei pehe miou tuhəuvehe tukw iou. Nənə iərmama sə ruvehe tukw iou tapkəkoui irapw mhə in ia nəpɨn riti.
37 Todos aqueles que o Pai me dá virão a mim; e de modo nenhum jogarei fora aqueles que vierem a mim.
38 Iakani iamɨnhi irə tɨ nəri nə mə iou iapkukrutə mhə ia neiai meiwaiu pehe mə tako narimnari me sə iou əpa iakokeikei, mətə iakukrutə ia neiai meiwaiu pehe mə tako narimnari me Iəmə sə rɨnərhi pehe iou rokeikei.
38 Pois eu desci do céu para fazer a vontade daquele que me enviou e não para fazer a minha própria vontade.
39 Nənə in i nəri Iəmə sə rɨnərhi pehe iou rokeikei. Nərmama me pam səməme in ruvei pehe miou takəpwəh nətə wauien ia nirəha riti, mətə ia nəpɨn sampam tako irəha pam hətui mwi ia nemhəien.
39 E a vontade de quem me enviou é esta: que nenhum daqueles que o Pai me deu se perca, mas que eu ressuscite todos no último dia.
40 Nɨpərhienien nəri i in i Tata səiou rokeikei. Nərmama me pam səməme hətə Tɨni, mhəni nɨpərhienien irə, tuhəuvehi nɨmɨruien rerɨn. Ia nəpɨn sampam tako irəha hətui mwi ia nemhəien.”
40 Pois a vontade do meu Pai é que todos os que veem o Filho e creem nele tenham a vida eterna; e no último dia eu os ressuscitarei.
41 Mɨreɡi nəkur Isrel kamhəɡkiari afafa mɨnraha me, mamhəni ərəha Iesu tɨ nəri nə mə in rəɡkiari mɨni iamɨnhi irə mə, “Iou nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe.”
41 Eles começaram a criticar Jesus porque ele tinha dito: “Eu sou o pão que desceu do céu.”
42 Irəha həni mə, “Rosi Iesu əpa nəha tɨni Josef uə? Kɨtaha səukurən tata mɨne mama səvənhi. Ro iamɨnhi irə rəfo in ramɨni təkwtəkwuni mɨnuə ‘Iou iakɨməukruutə ia neiai meiwaiu pehe?’”
42 E diziam: — Este não é Jesus, filho de José? Por acaso nós não conhecemos o pai e a mãe dele? Como é que agora ele diz que desceu do céu?
43 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Tihəpwəh nəɡkiari afafaien m kɨmiaha me iamɨnhi irə.
43 Jesus respondeu:
44 Iərmama riti riwən ko ruvehe atukw tukw iou, mətə Tata Kumwesən sə rɨnərhi pehe iou traməkeikei mɨvi in ruvehe tukw iou, nənə ia nəpɨn sampam tako in rətui mwi ia nemhəien.
44 Só poderão vir a mim aqueles que forem trazidos pelo Pai, que me enviou, e eu os ressuscitarei no último dia.
45 Kɨmərai pen ia nəkukuə me səvəi profet kupwən me mə, ‘Irəha pam nə Kumwesən trahatən irəha.’ Ro iamɨnhi irə nərmama me səməme kamhətərɨɡ ia Tata Kumwesən mamhəuvehi nukurənien tuhəuvehe tukw iou.
45 Nos
46 Nəɡkiariien nəha nɨpwran rɨpko mhə mə iərmama riti rɨnətə raka Tata Kumwesən, rekəm. Iərmama əpa sə ruku pen ia Kumwesən, in nə rɨnətə Tata Kumwesən.
46 Isso não quer dizer que alguém já tenha visto o Pai, a não ser aquele que vem de Deus; ele já viu o Pai.
47 Iakani nɨpərhienien tukumiaha i. Iərmama sə rani nɨpərhienien ia nirak nɨmɨruien rerɨn rɨnarə raka irə.
47 — Eu afirmo a vocês que isto é verdade: quem crê tem a vida eterna.
48 Iou nəveɡɨnien kauvehi nɨmɨruien irə.
48 Eu sou o pão da vida.
49 Kaha me səkɨmiaha hənani nəveɡɨnien nəha mana fwe ia kwopun akwesakwes ikɨn, nənə mhemhə.
49 Os antepassados de vocês comeram o maná no deserto, mas morreram.
50 In i nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe mə iərmama ko rəni nənə məpwəh nemhəien.
50 Aqui está o pão que desce do céu; e quem comer desse pão nunca morrerá.
51 Iou nəveɡɨnien sə ramɨru rukrutə ia neiai meiwaiu pehe. Trɨni mɨnuə iərmama riti rəni nəveɡɨnien i in trɨmɨru rerɨn. Nənə nəveɡɨnien sə takuvei pen mə nərmama ia tɨprənə i tuhəuvehi nɨmɨruien in i nɨpwrak.”
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu. Se alguém comer desse pão, viverá para sempre. E o pão que eu darei para que o mundo tenha vida é a minha carne.
52 Iesu rɨni nəɡkiariien nəha, nənə nəkur Isrel me hənaməvisə mɨnraha me, mhəni mə, “Iəmə nəha trəfo muvei pehe nɨpwran m kɨtaha sani?”
52 Aí eles começaram a discutir entre si. E perguntavam: — Como é que este homem pode dar a sua própria carne para a gente comer?
53 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Iakani nɨpərhienien tukumiaha i. Kɨmiaha tihaməkeikei mhani nɨpwrai Iəməti Iərmama, mhənɨmwi nɨten. Mə kɨmiaha hiəpwəh, nɨmɨruien riwən ia kɨmiaha.
53 Então Jesus disse:
54 Iərmama sə raməni nɨpwrak mamənɨmwi nɨtek, nɨmɨruien rerɨn rɨnarə raka irə, nənə ia nəpɨn sampam iou tako in rətui mwi ia nemhəien.
54 Quem come a minha carne e bebe o meu sangue tem a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Iakani iamɨnhi irə tɨ nəri nə mə nɨpwrak in nəveɡɨnien pərhien mɨne nɨtek in nənɨmwien pərhien.
55 Pois a minha carne é a comida verdadeira, e o meu sangue é a bebida verdadeira.
56 Iərmama sə raməni nɨpwrak, mamənɨmwi nɨtek, rəpwit əknekɨn ia nirak iakəpwit əknekɨn irə.
56 Quem come a minha carne e bebe o meu sangue vive em mim, e eu vivo nele.
57 Tata Kumwesən sə rɨnərhi pehe iou iakuvehe in ramɨru. Iou iakauvehi nɨmɨruien ruku pen irə. Ia noien nəha rəmwhen a mwi iərmama sə kəkwməni in ia nɨpwrak mɨne nɨtek truvehi nɨmɨruien ruku pen ia nirak.
57 O Pai, que tem a vida, foi quem me enviou, e por causa dele eu tenho a vida. Assim, também, quem se alimenta de mim terá vida por minha causa.
58 In i nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe. Ropə ia mana nəha kaha kupwən me hənani, mhemhə. Iərmama sə raməni nəveɡɨnien i trɨmɨru rerɨn.”
58 Este é o pão que desceu do céu. Não é como o pão que os antepassados de vocês comeram e mesmo assim morreram. Quem come deste pão viverá para sempre.
59 Iesu rɨni nəɡkiariien me nəha ia nəkwai nimwəfwaki səvəi nəkur Isrel nəpɨn ramahatən nərmama me fwe Kapaneam.
59 Jesus disse isso quando estava ensinando na sinagoga de Cafarnaum.
60 Nərmama kamhəkurirə ia Iesu həpɨk həreɡi nəɡkiariien nəha həni mə, “Nəɡkiariien nəha rɨskai. Sin ko rətərɨɡ irə?”
60 Muitos seguidores de Jesus ouviram isso e reclamaram: — O que ele ensina é muito difícil! Quem pode aceitar esses ensinamentos?
61 Mətə Iesu ruvəukurən atukw raka ia rerɨn mə nərmama me səvənhi rerɨnraha rɨpkaɡien mhə tɨ nəɡkiariien nəha, kamhəsiwənəsiwən tukwe. Ro pen in rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Rəfo? Rosi nəɡkiariien i ro kɨmiaha hiəmwei ia nahatətəien səkɨmiaha?
61 Não disseram nada a Jesus, mas ele sabia que eles estavam resmungando contra ele. Por isso perguntou:
62 Mə nəɡkiariien nəha rɨskai tukumiaha, tihəfətərɨɡ irə mə hiətoni Iəməti Iərmama rutə mwi ia kwopun rɨnamarə ikɨn kupwən?
62 E o que aconteceria se vocês vissem o
63 Nənɨmwɨn Ikinan əpa rauvei pehe nɨmɨruien. Nɨpwrai iərmama ko rɨpko mhə nəri nəha. Nəɡkiariien me i iakɨməni pehe tukumiaha i ho nənɨmwɨn mhəuvei pehe nɨmɨruien.
63 O Espírito de Deus é quem dá a vida, mas o ser humano não pode fazer isso. As palavras que eu lhes disse são espírito e vida,
64 Mətə kɨmiaha nepwɨn hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak.” (Iesu rɨni ianhi tɨ nəri nə mə ruvəukurən raka fwe kupwən nɨsɨmə nəha ia nirəha tuhəpwəh nɨniien nɨpərhienien irə mɨne sin nəha truvei pen in ia rəɡi nərmama səməme haməmwəki in.)
64 mas mesmo assim alguns de vocês não creem. Jesus disse isso porque já sabia desde o começo quem eram os que não iam crer nele e sabia também quem ia traí-lo.
65 Nənə Iesu rarə mɨni mwi mə, “Kɨmiaha nepwɨn hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak. Ro pen iakɨməni pehe tukumiaha i mə iərmama riti riwən ko ruvehe atukw tukw iou trɨni mɨnuə Tata Kumwesən rɨpkəseni mhə in.”
65 Jesus continuou:
66 Nəpɨn Iesu rɨni pam nəɡkiariien nəha nərmama me səvənhi həpɨk həpwəh in mhərərɨɡ, mhəpwəh mwi nukurirəien in.
66 Por causa disso muitos seguidores de Jesus o abandonaram e não o acompanhavam mais.
67 Ro pen Iesu rɨni pen tɨ səvənhi nərmama me twelef mə, “Kɨmiaha mwi hiokeikei mə tihəpwəh iou mamhəuvən?”
67 Então ele perguntou aos doze discípulos:
68 Mɨreɡi Saemon Pita rɨni pen tukwe in mə, “Iərɨmənu. Kɨmaha tihəuvən tɨ sin? Ik əpa ikauvehi nəɡkiariien sə rauvei pehe nɨmɨruien rerɨn.
68 Simão Pedro respondeu: — Quem é que nós vamos seguir? O senhor tem as palavras que dão vida eterna!
69 Kɨmaha iahəuvəuvehe raka mhəni nɨpərhienien ia niram, mhəuvəukurən raka mə ik nə Iəmə Ikinan səvəi Kumwesən.”
69 E nós cremos e sabemos que o senhor é o Santo que Deus enviou.
70 Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kɨmiaha i twelef nərmama me səiou, iakɨnərpwi rəɡɨk ia kɨmiaha, mətə kɨmiaha riti in iəremhə.”
70 Jesus disse:
71 In raməɡkiari ia Jutas tɨni Saemon Iskariot, tɨ nəri nə mə Jutas riti ia twelef nərmama səvəi Iesu truvei pen Iesu ia reɡi nərmama səməme haməmwəki in.
71 Ele estava falando de Judas, filho de Simão Iscariotes. Pois Judas, embora fosse um dos doze discípulos, ia trair Jesus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.