Lucas 11
MÖNÖ KÖMÖ (TMD) vs VC
1 Wop i, Jisas mögörɨb hör adöi mɨdön, Nuö God höjöpal gɨr mɨdöŋa. Höjöpal pörɨm nugugɨrön, nöbö nuŋ i hön nugwo yadöŋa, “Nöbö Dib, God nugwo pödpödiö höjöpainɨŋ? Jon nöbö nuŋ akuyöbö ñɨgö yad nölmɨn nugwöi mag akuyöbö, nagö anɨŋ algör yad nölaŋ nuguŋö,” röŋa.
1 Um dia, num certo lugar, estava Jesus a rezar. Terminando a oração, disse-lhe um de seus discípulos: Senhor, ensina-nos a rezar, como também João ensinou a seus discípulos.
2 Aliö rɨmɨn, Jisas ñɨgö yadöŋa, “God höjöpainöb, al aliö yajöña,
2 Disse-lhes ele, então: Quando orardes, dizei: Pai, santificado seja o vosso nome; venha o vosso Reino;
3 Ap mag anɨŋ wop paŋ paŋ öim öim nöilö akuyöbö nölö.
3 dai-nos hoje o pão necessário ao nosso sustento;
4 Nöbö mö bli an rɨ gwogwam rɨmɨn,
4 perdoai-nos os nossos pecados, pois também nós perdoamos àqueles que nos ofenderam; e não nos deixeis cair em tentação.
5 — ausente —
5 Em seguida, ele continuou: Se alguém de vós tiver um amigo e for procurá-lo à meia-noite, e lhe disser: Amigo, empresta-me três pães,
6 — ausente —
6 pois um amigo meu acaba de chegar à minha casa, de uma viagem, e não tenho nada para lhe oferecer;
7 ‘Pɨxmag yuö dib kɨ hön nɨ akuyöbö yadmɨjɨnö! Nɨ halöu ha nɨ bla pɨsaŋ uba wölön hölɨmmɨdöla. Makwam, nɨ pödpödiö öbɨlön, nagö ap yadmɨdlö piaku pɨ nöin?’ cöna.
7 e se ele responder lá de dentro: Não me incomodes; a porta já está fechada, meus filhos e eu estamos deitados; não posso levantar-me para te dar os pães;
8 Makwam ñɨgö yadmɨdla, nöbö ram mɨnöbö aku, nöbö nugub nɨ, me rön, rɨmgör pɨ nölen; jɨ nugwo nölaŋ, me rön, pöx mɨd gɨr, yad gör mɨdaŋ mɨdaŋ, rɨg yajön akwör nöiöna.
8 eu vos digo: no caso de não se levantar para lhe dar os pães por ser seu amigo, certamente por causa da sua importunação se levantará e lhe dará quantos pães necessitar.
9 Makwam, ñɨgö yadmɨdla, ap agapɨm mɨden aku, God nugwo yad nugwɨŋ, ñɨgö nöiöna. Ap agapɨm hölu nugwöñ aku, pöña. Anɨŋ uba rödö, rön, pal gigu rɨŋ, röjöna.
9 E eu vos digo: pedi, e dar-se-vos-á; buscai, e achareis; batei, e abrir-se-vos-á.
10 Aku agapɨm: nöbö mö God yad nugwöñ akuyöbö pöña. Nöbö mö ap hölu nugwöñ akuyöbö pöña. Nöbö mö anɨŋ uba rödaŋ, me rön, pal gigu rɨŋ, ñɨgö uba röjöna.
10 Pois todo aquele que pede, recebe; aquele que procura, acha; e ao que bater, se lhe abrirá.
11 Ñɨŋ halöu ha nuö bla, ha ñɨŋ i dölöm ap rɨmɨdaŋ, kas i nöiönɨŋönö?
11 Se um filho pedir um pão, qual o pai entre vós que lhe dará uma pedra? Se ele pedir um peixe, acaso lhe dará uma serpente?
12 Yöur mɨj ap rɨmɨdaŋ, hakai i nöiönɨŋönö? Aku kwo algör alöinö.
12 Ou se lhe pedir um ovo, dar-lhe-á porventura um escorpião?
13 Ñɨŋ nöbö mö wä yöi akuyöbö jɨ halöu ha ñɨŋ bla ap wä bla akwör nöiöña. Acö adöx yöd röul adö kau sö mɨd aku Nöbö wä ödöriö. Nuŋ ap gwogwo i nölen. Inöm Leia anɨŋ nölö, rɨmɨjöñ aku, Acö ñɨgö nöiönɨŋö,” röŋa.
13 Se vós, pois, sendo maus, sabeis dar boas coisas a vossos filhos, quanto mais vosso Pai celestial dará o Espírito Santo aos que lho pedirem.
14 Makwam nöbö i nugwo ragwo as öim nɨgɨm, mönö pɨmɨdöl wöhö, hör ör mɨdöŋa. Jisas ragwo as yad abmɨn, öim nɨg gɨ mɨdöŋ nöbö aku mönö pɨmɨn nugugɨrön, nöbö mö nugugu mɨdim bla aiö waiö rɨmä.
14 Jesus expelia um demônio que era mudo. Tendo o demônio saído, o mudo pôs-se a falar e a multidão ficou admirada.
15 Makwam nöbö mö piaku bli yadmä, “Nuŋ ragwo as nuö ñɨŋa Bielsebul ölɨsö pön, ragwo as bla yad abmɨdö,” rɨmä.
15 Mas alguns deles disseram: Ele expele os demônios por Beelzebul, príncipe dos demônios.
16 Makwam nöbö mö piaku bli, Jisas pödpöd cönɨŋö, rön, yadmä, “Ap nugwölɨbä i keir mɨjöi adöx bɨl yörsak raŋ nugwön mɨ, God nuŋwör yad abɨm hölaŋö, rön nugunɨŋö,” rɨmä.
16 E para pô-lo à prova, outros lhe pediam um sinal do céu.
17 Makwam inakmönö hörim rɨb ñɨŋ keir aku Jisas nuŋ keir nugwön yadöŋa, “Mögörɨb dib paŋyöbö i, pɨ asɨx hörɨrör nɨgön, nöbö mö ñɨŋör keir pɨsaŋ nuö nuö pɨlmɨjöñ aku, mögörɨb aku pɨn pal diöna. Nöbö mö il paŋyöbö i, algör ör pɨ asɨx hörɨrör nɨgön, nöbö mö ñɨŋör keir pɨsaŋ nuö nuö pɨlmɨjöñ aku, nöbö mö il paŋyöbö aku pɨn pal diöna.
17 Penetrando nos seus pensamentos, disse-lhes Jesus: Todo o reino dividido contra si mesmo será destruído e seus edifícios cairão uns sobre os outros.
18 Mag aliö akuyöbö, Seten il nuŋ aku pɨ asɨx hörɨrör nɨgmɨjön aku, pödiö mɨd ri abön? Jɨ ñɨŋ nɨ yadöia, ‘Bielsebul ölɨsö maga pön, ragwo asa yad abmɨn röu dumɨdöiŋö,’ röia.
18 Se, pois, Satanás está dividido contra si mesmo, como subsistirá o seu reino? Pois dizeis que expulso os demônios por Beelzebul.
19 Aliö yadöi aku, yam ñɨŋa keir bla ragwo as bla pödpödiö rön yad abɨm röu duöi? Yam ñɨŋa keir yajöña, nöbö mö aliö alɨb maga nɨgöl.
19 Ora, se é por Beelzebul que expulso os demônios, por quem o expulsam vossos filhos? Por isso, eles mesmos serão os vossos juízes!
20 Makwam nɨ God ölɨsö nuŋwa pön, ragwo as piaku yad abmön röu duöi aku, ñɨŋ nugwöña, God nöbö mö pön nugwidɨx mɨdɨb wop aku anɨŋ mödö hö mɨk, me rön nugwöña.
20 Mas se expulso os demônios pelo dedo de Deus, certamente é chegado a vós o Reino de Deus.
21 “Makwam nöbö ölɨsö i, ömdö cɨl wome ap nuŋwa nɨg ri abön, ram nuŋwa nugugu mɨjöna, nöbö mö bli ap nuŋ bla pɨb maga mɨden.
21 Quando um homem forte guarda armado a sua casa, estão em segurança os bens que possui.
22 Makwam nöbö ölö ödöriö i keir hön, nugwo pɨsaŋ nuö nuö pɨp duön nugwo pal nɨgön, ömdö cɨl wome ap rama nɨg ri aböŋ aku alɨg pön, ap kib pön bla pön du nuöm nɨg nöiöna.
22 Mas se sobrevier outro mais forte do que ele e o vencer, este lhe tirará todas as armas em que confiava, e repartirá os seus despojos.
23 “Nöbö mö nɨ pɨsaŋ mɨdölöi piaku, nɨ rɨl mabö na aku hajal aböia. Nöbö mö ñɨŋ nöbö mö bli nɨ pöl hömɨdeñ bla, nöbö mö nɨ pöl höba rɨmɨdöi bla ñɨgö rɨbɨxɨp du aböia.
23 Quem não está comigo, está contra mim; quem não recolhe comigo, espalha.
24 “Ragwo as hö, nöbö mö öim nɨg mɨdaŋ, yad abɨŋ röu diön aku, du mögörɨb ör mibɨl piaku duön, yör i hölu nugwön mɨjɨnö, rön, du mibɨl piaku hölu nugw yön yualöbön, ‘Ram möl höd mɨdön höl aku höuöil dinö,’ cöna.
24 Quando um espírito imundo sai do homem, anda por lugares áridos, buscando repouso; não o achando, diz: Voltarei à minha casa, donde saí.
25 Yadön, duön nugwaŋ, ram aku jöujöu lɨl rɨ ri abɨŋ, yöra wä mögedö akwör mɨjöna.
25 Chegando, acha-a varrida e adornada.
26 Nuŋ nugwön höuöil duön, nuŋ röxgɨb yöi, ragwo as gwogwo ödöriö akuyöbö mɨj sö aku yölɨŋ höuöil hön, möl aku wölu mɨjöña. Alɨŋ, nöbö aku höd wä ul mɨŋi mɨdɨbi röxg mɨdmɨd mag akuyöbö yöi; wopik mɨdɨb nuŋwa mɨ ödöriö gwogwo cönɨŋö,” röŋa.
26 Vai então e toma consigo outros sete espíritos piores do que ele e entram e estabelecem-se ali. E a última condição desse homem vem a ser pior do que a primeira.
27 Jisas mönö aku yadɨm, nöbö mö mɨga mɨdmä mibɨl yöra mö i öbɨlön, wö rɨ yadön yadöŋa, “Nam nagö yöx pön hö kau nölöŋ aku, mɨ ödöriö wahax pɨnö,” röŋa.
27 Enquanto ele assim falava, uma mulher levantou a voz do meio do povo e lhe disse: Bem-aventurado o ventre que te trouxe, e os peitos que te amamentaram!
28 Aliö rɨmɨn, Jisas paiŋö yadöŋa, “Aliö yadlö aku, jɨ nöbö mö yön yön God Mönö aku nugwön rɨg yad mag akuyöbö cöñ bla, ñɨŋ mɨ ödöriö wahax pöñɨŋö,” me röŋa.
28 Mas Jesus replicou: Antes bem-aventurados aqueles que ouvem a palavra de Deus e a observam!
29 Makwam nöbö mö mɨga ödöriö hö mögum rɨm nugugɨrön, Jisas ñɨgö yadöŋa, “Nöbö mö weik mɨdöi mibɨl yörɨk, ap kib mag gwogwo rɨ gɨr mɨdön yadöia, ‘Ap rölɨbä akuyöbö i adöx yöd röul adö kau sebö raŋ nuguŋö,’ röia. Makwam nɨ ñɨgö yadmɨdla, ap i keir rɨmön nugweñ. God mönö yadɨb nöbö Jona nuŋ rɨg röŋ mag akwör nɨ raŋ, nugwöña.
29 Afluía o povo e ele continuou: Esta geração é uma geração perversa; pede um sinal, mas não se lhe dará outro sinal senão o sinal do profeta Jonas.
30 Taun dib Ninepa nöbö mö bla, God mönö yadɨb nöbö Jona hön rɨg röŋ akuyöbö nugwön God nugw pim mag aliö, nöbö mö wopik mɨdöi bla, nɨ Nöbö Ha nuŋwa rɨg rɨmɨjɨn akuyöbö nugwön nugwöña.
30 Pois, como Jonas foi um sinal para os ninivitas, assim o Filho do Homem o será para esta geração.
31 Makwam maduar ör kwin i mögörɨb pad mɨdöŋ piakuyöbö hön, Kiŋ Solomon mönö wä yadmɨd aku nugunö, rön, höŋa. Makwam ñɨŋ nöbö mö weik mɨdöi bla, nöbö dib Solomon röxgɨb yöi wöhö, nɨ Nöbö Dib ödöriö hön mibɨl ñɨgö yörɨk mɨdön, ñɨgö mönö wä ödöriö yad nölmön pölöi. Makwam, mönö diba yadɨb wop aku, kwin aku öbɨlön ñɨgö nöbö mö weik mɨdöi bla mönö diba yajöna.
31 A rainha do meio-dia levantar-se-á no dia do juízo para condenar os homens desta geração, porque ela veio dos confins da terra ouvir a sabedoria de Salomão! Ora, aqui está quem é mais que Salomão.
32 Maduar ör Jona du Ninepa nöbö mö akuyöbö ñɨgö yadɨm, ap kib mag gwogwo rɨmɨdöi aku, pödpöd rɨmɨn aliö alölɨŋö, rön, röböxön, God nugw pɨmä. Jona nuŋ yadɨm nugw pim aku, jɨ weik nɨ Nöbö Dib ödöriö hön mibɨl ñɨgö yörɨk mɨdön, mönö wä ödöriö yad nölmön, ap kib mag gwogwo röi piaku röböxölöi. Makwam, mönö diba yadɨb wop aku, Jona nuŋ öbɨlön ñɨgö nöbö mö weik mɨdöi bla mönö diba yajöna.
32 Os ninivitas levantar-se-ão no dia do juízo para condenar os homens desta geração, porque fizeram penitência com a pregação de Jonas. Ora, aqui está quem é mais do que Jonas.
33 “Nöbö mö akuyöbö hötɨkö urön möl i mönö wi yöj mo möl böisö öim umad nɨgmɨdölöi; bɨl yöraku pisö cɨx nɨg gɨŋ mil abmɨn, nöbö mö akuyöbö ram möl yuadö hön wöxnö nugwöña.
33 Ninguém acende uma lâmpada e a põe em lugar oculto ou debaixo da amassadeira, mas sobre um candeeiro, para alumiar os que entram.
34 Makwam mämäg aku hötɨkö mila röxg mɨda. Mämäga mɨd ri abön aku, mɨxɨña yuö kwo mil abɨm mɨd ri aba. Makwam mämäga mɨd ri aben aku, mɨxɨña yuö kwo pɨxmag röxg gur gɨ mɨjöna.
34 O olho é a lâmpada do corpo. Se teu olho é são, todo o corpo será bem iluminado; se, porém, estiver em mau estado, o teu corpo estará em trevas.
35 Ñɨŋ nugw ri aböña, yuö ñɨŋ kwo mila mɨdönö pɨxmag gur gɨ mɨd? Ñɨŋ rɨbyöx nugwöia, yuö an kwo mil ab gɨ mɨdö, rön rɨbyöx nugwöi aku, jɨ pɨxmag gurɨbä maga ra aku, ñɨŋ keir nugw ri aböña.
35 Vê, pois, que a luz que está em ti não sejam trevas.
36 Mɨxɨñ ñɨŋa yuö kwo magalɨg mil abɨm mɨd gɨr, möl ulmɨdö mɨdöy pɨxmaga mɨden aku, hötɨkö mila abɨm ñɨgö mila ab nöiön mag akuyöbö cönɨŋö,” röŋa.
36 Se, pois, todo o teu corpo estiver na luz, sem mistura de trevas, ele será inteiramente iluminado, como sob a brilhante luz de uma lâmpada.
37 Makwam Jisas mönö yad pörmɨn nugugɨrön, Perisi nöbö i nugwo yadöŋa, “Haŋ ram na duön ap nɨmɨŋö,” röŋa. Aliö rɨmɨn, Jisas ram nuŋwa duön, ram möl yuadö ap nɨmɨba römɨdöŋa.
37 Enquanto Jesus falava, pediu-lhe um fariseu que fosse jantar em sua companhia. Ele entrou e pôs-se à mesa.
38 Römɨdön, ap nɨmmɨdɨm nugugɨrön, Perisi nöbö aku, rɨb nuŋ akwör yöx nugwön, nöbö kɨ pödpöd rɨmɨn an Juda ada öim rɨg röl mag akuyöbö, imag nuŋ aku röbö äbäd abön wöhö, hör ör ap pɨ nɨmɨba rɨmɨdö, rön, rɨb aku yöxöŋa.
38 Admirou-se o fariseu de que ele não se tivesse lavado antes de comer.
39 Aliö rɨbyöx nugwöŋ aku Jisas nuŋ keir nugwön nugwo yadöŋa, “Ñɨŋ Perisi ada, kwosö namag bla rɨŋadö adö bla röbö äbäd ri abön röi mag aliö akuyöbö röi aku, jɨ yuö ñɨŋ bö ap kib mag gwogwo röi pɨx aku aja wöl gɨ mɨda. Ñɨŋ nöbö mö ap wä ñɨŋ bla pɨŋö, rön, mɨ mag gwogwo akwör rɨmɨdöia.
39 Disse-lhe o Senhor: Vós, fariseus, limpais o que está por fora do vaso e do prato, mas o vosso interior está cheio de roubo e maldade!
40 Ñɨgö nöbö mö u bɨlɨm. God ñɨgö uñ wab akwör rɨ nɨgölöŋ; yuö bö aipam rɨ nɨgöŋa.
40 Insensatos! Quem fez o exterior não fez também o conteúdo?
41 Makwam, ap kwosö namaga möl bö mɨd piaku, nöbö mö lɨblɨb rɨ mɨdö bla ñɨgö nöiöña. Akuyöbö almɨjöñ aku, ap ñɨŋa magalɨg lei röjöna.
41 Dai antes em esmola o que possuís, e todas as coisas vos serão limpas.
42 “Makwam ñɨŋ Perisi ada, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Pöm, dil, hör ap hölɨŋ wä höb möriwö rɨba wölmɨd piaku nugumɨn, ap diba röxg nɨgmɨn, iŋ wöd nugup dumɨdɨŋ, ragpɨd sö duaŋ, nuöm nɨgön God nugwo paŋyöbö i nöinɨŋö, rön, öim nugwöia. Ap ulul bla öim alön röi aku wä rɨ, makwam pödpöd rɨmɨn mönö il ödöriö aku nugwön mai duölöi? Nöbö mö akuyöbö ñɨgö ödöriö wä cön adaku rölöi; ñɨgö gwogwo cön adakwör röia. God nugwo madmag nɨgölöi. Akuyöbö alön mag gwogwo röia.
42 Ai de vós, fariseus, que pagais o dízimo da hortelã, da arruda e de diversas ervas e desprezais a justiça e o amor de Deus. No entanto, era necessário praticar estas coisas, sem contudo deixar de fazer aquelas outras coisas.
43 “Makwam ñɨŋ Perisi ada, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Ñɨŋ Juda mögum rɨb ram akuyöbö duön, nöbö dib römɨdöi hogw rol akwör römɨdöia. Rɨb ñɨŋa yöx nugwöi aku, nöbö mö mɨga mɨdöi mibɨl piaku duŋ, ‘Mönö yad nölɨb nöbö hömɨdlaŋ e!’ rɨŋ, anɨŋ wä cönɨŋö, rön, nugwöia.
43 Ai de vós, fariseus, que gostais das primeiras cadeiras nas sinagogas e das saudações nas praças públicas!
44 Makwam ñɨŋ Perisi ada, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Nöbö mö bli ñɨgö nugwön, nöbö wä ödöriö, me röi aku, jɨ nöbäpö hogw pɨlɨm lɨdu gwogwo rɨg mɨd möl bö nöbö mö nugwölɨb rol sö yönöi mag aliö akuyöbö mɨdöiŋö,” röŋa.
44 Ai de vós, que sois como os sepulcros que não aparecem, e sobre os quais os homens caminham sem o saber.
45 Jisas aliö rɨmɨn, lo mönö yad nölɨb nöbö i nugwo yadöŋa, “Mönö yad nölɨb nöbö, mönö ölɨsö waba yadlö aku, anɨŋ kwo algön nör yad höimöulaŋö,” röŋa.
45 Um dos doutores da lei lhe disse: Mestre, falando assim também a nós outros nos afrontas.
46 Aliö rɨmɨn, Jisas yadöŋa, “Makwam ñɨŋ lo mönö yad nölɨb nöbö piaku, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Mönö kɨtɨb wä yadöi aku, yogw ömörö dib piakuyöbö, nöbö mö akuyöbö ñɨgö rag nölöi aku, jɨ ñɨgö uliöxön yadön öröu pölöi.
46 Ele respondeu: Ai também de vós, doutores da lei, que carregais os homens com pesos que não podem levar, mas vós mesmos nem sequer com um dedo vosso tocais os fardos.
47 Makwam ñɨŋ lo mönö yad nölɨb nöbö bla, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Nöhönɨŋ maduebö ñɨŋ bla maduar ör God mönö yadɨb nöbö akuyöbö ñɨgö pɨl pal nɨgmä. Jɨ ñɨŋ God mönö yadɨb nöbö piaku nöbäpö hogw pɨlɨba ñɨŋ rɨ nɨgöia.
47 Ai de vós, que edificais sepulcros para os profetas que vossos pais mataram.
48 Alöi aku, wä pal nɨgöiŋö, rön, röia. Nöhönɨŋ maduebö God mönö yadɨb nöbö bla pɨl pal nɨgmä; jɨ nöbäpö hogw möla ñɨŋ rɨ nɨgöia.
48 Vós servis assim de testemunhas das obras de vossos pais e as aprovais, porque em verdade eles os mataram, mas vós lhes edificais os sepulcros.
49 Makwam, God rɨb wä yöx nugw Nöbö aku yadöŋa, ‘Mönö na yadɨb nöbö bla, mönö wä na pɨrag dub nöbö bla, ñɨgö abna, jɨ ñɨgö höj nugwön, bli rɨ gwogwam rön, bli aŋadö pɨl pal nɨgöñɨŋö,’ röŋa.
49 Por isso, também disse a sabedoria de Deus: Enviar-lhes-ei profetas e apóstolos, mas eles darão a morte a uns e perseguirão a outros.
50 Makwam maduar ör, God mögörɨb il kɨ rɨ nɨgɨba röŋ wop aku ila nɨgön, God mönö yadɨb nöbö akuyöbö ñɨgö öim pɨl pal nɨgɨm hö aku, ñɨŋ nöbö mö weik mɨdöi kɨyöbö, ap rɨb aku paiŋö pöña.
50 E assim se pedirá conta a esta geração do sangue de todos os profetas derramado desde a criação do mundo,
51 Ömörö aku mɨ, nöbö Ebol nugwo höd ila nɨgön pɨl pal nɨgɨp duön, nɨgɨp hön, mai Sekaraia nugwo, ap höjöpal ur nölɨb ram möl yuadö kau adokwo, rɨg pön rim rɨgpɨd rol adök, mibɨl yöra pɨl pal nɨgmä. Ñɨgö mɨ ödöriö yadmɨdla, ömörö mönö aku magalɨg, ñɨŋ nöbö mö weik mɨdöi akuyöbö pöña.
51 desde o sangue de Abel até o sangue de Zacarias, que foi assassinado entre o altar e o templo. Sim, declaro-vos que se pedirá conta disso a esta geração!
52 Makwam ñɨŋ lo mönö yad nölɨb nöbö bla, nugw ri aböña: ñɨŋ mɨ ödöriö ömörö diba pöña. Mönö wä aku, rɨb wä yöx nugub ram möl ubalɨja kai wab aku ñɨŋ pön piaku umadöia. Piaku umadön röi aku, nöbö mö ram möla du nugunɨŋö, rön rɨbyöx nugwöi bla, ñɨgö öim ödöi rɨmö abag wölöiŋö,” röŋa.
52 Ai de vós, doutores da lei, que tomastes a chave da ciência, e vós mesmos não entrastes e impedistes aos que vinham para entrar.
53 — ausente —
53 Depois que Jesus saiu dali, os escribas e fariseus começaram a importuná-lo fortemente e a persegui-lo com muitas perguntas,
54 — ausente —
54 armando-lhe desta maneira ciladas, e procurando surpreendê-lo nalguma palavra de sua boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.