Mateus 13
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs NAA
1 Mbaŋako iyako e tɨne, Jisas i raŋgi e ŋgoloko tɨne, i wa e njighɨko ghadidiye na ve yakuwe.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Wabwi laghɨye moli thɨ rakavathavatha na thɨ rovaghɨliya, iya kaiwae i tha e waŋga regha na i yakuwe, ko gharɨgharɨko va thiya ndeghathɨ e njighɨko ghadidiye.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 Mbe i goghaimbaeŋge na i utuŋa bigibigi i ghanagha weŋgi. Iŋa, “Mbaŋa regha amala regha i wa ele uma na ve yathu weiwo.
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Mbaŋa i yathu vavana thɨ unja e kamwathɨ mara, ma thɨ mena thɨ ghanɨŋgi.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Vavana vethɨ unja e thelau ele varɨvarɨ ko ghanjithelauko mava i poku. Va thɨ maya e mbuthu, kaiwae ghanjithelauko mava i poku.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Ko mbaŋa varae i yovoro na i mbɨle, dayaghawae kaiwae i ŋambuŋgi na i mareyawowo kaiwae wathelilinji ma vamba ina bwagabwaga.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Weiwo vavana vethɨ unja ŋgora nana raraitharɨ kaero inanjiwe, nanako thiyako lenji mbuthu i maya na thɨ vwariŋgiya witɨma.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Mbombouye vavana va vethɨ unja e thelau thovuye na thɨ rau. Tomethi uneunenji, vavana uneunenji voghɨthaŋarɨ (100), vavana voghɨyewona (60) na vavana voghɨyeto (30).
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Thoŋgo e yanayanawami hu vandeŋe wagiyawe ghalɨŋaŋguke.”Weiwo gharayathu|alt="The seed sower" src="Lk8.4.tif" size="col" copy="UBS (GNR)" ref="13:1-9"
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Gharaghambu thɨ menawe na thɨ vaito, thɨŋa “Buda kaiwae mbe u goghaimbaeŋge mbaŋa u utu weŋgiya gharɨgharɨ?”
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 Jisas i gonjogha weŋgi iŋa, “Loi le ghamba mbaro gharerenuwaŋa va i rothuwele kaero i woraŋgiya weŋga, ko ma vamba i woraŋgiya weŋgi.
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Thela ele ghareghare Loi ne i vatabowe na Loi ghaghareghare i laghɨye moliwe; ko thela ma Loi ghaghareghare inawe, othembe seiwo moli ele ghareghare, Loi ne i woraŋgivaowe.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Lo rɨghe iya ya utu na mbe ya goghaimbake eŋge weŋgi, kaiwae thɨ ghaghayawo, ko iyemaeŋge ma thɨ ghewovaidi, na thɨ vandeŋe, ko iyemaeŋge ma thɨ loŋwe wagiyawe na thɨ ghareghare.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Thiyeke weŋgi, Aiseya, Loi ghalɨŋae gharautu ghalɨŋae i tabo na emunjoru, iya iŋake,
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Kaiwae gharɨgharɨke thiyake gharenji i vurɨgheghe, thɨ vowiya yanawanji, na thɨ kɨkɨmare kaiwae thɨ botewo ghathuwathuwa.
15 Porque o coração deste povo
16 “Ko ghemi, i thovuye moli kaiwae marami i manjamanjala na yanawami i bowotu.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Ya dage emunjoru e ghemi, Loi ghalɨŋae gharautuŋgi na gharɨgharɨ thɨ ghambugha Loi ghathanavu va nuwanjiya moli thɨ thuwe budakaiya kaero hu thuwe na thɨ loŋwe budakaiya kaero hu loŋwe, ko mava valɨkaiwanji.”
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 “Wo hu vandeŋe ya vamanjamanjalaŋa rayathu weiwo ghagoghaimba na hu loŋwe.
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Mbaŋa lolo regha i loŋweya Loi le ghamba mbaro utuniye na ma i ghareghare gharumwaru, Seitan ne i mena na i mbana budakai va thɨ kabu e ghareko. Weiwoke iyake iyava vethɨ unja e kamwathɨma mara.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Weiwoma iyava vethɨ unja e thelauma ele varɨvarɨma, thiyake ŋgoreiya gharɨgharɨ thɨ loŋweya utu thovuye na e mbaŋako iyako thɨ wo utuko iyako weiye lenji warari,
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 ko iyemaeŋge ma thɨ rerenuwaŋa kaiwae na mbe mbaŋa ubotu eŋge i yaku kaiwae watheliliye ma i nja bode. Mbaŋa thɨ vaidiya vuyowo o gharɨgharɨ vavana thɨ vakathaŋgi na thɨ vaidiya vɨrɨ utuko thovuye kaiwae, e mbaŋako iyako kaero thɨ dobu.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Weiwoma iyava vethɨ unja ŋgora nanama raraitharɨ inanjiwe, thiyake ŋgoranjiya gharɨgharɨ thɨ loŋweya utu thovuye ko iyemaeŋge yambaneke renuwaŋaniye i vagaghala nuwanji na nuwanjiko i ghaŋgo weya gogomwau na nuwanjiya lemoyo, iyake kaiwae, mane thɨ mbuthu na thɨ rau.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Weiwoma iyava vethɨ unja e thelauma thovuye, thiyake ŋgoranjiya gharɨgharɨ thɨ loŋweya utu thovuye na thɨ ghareghare ŋgoroŋga gharumwaru; thɨ rau, vavana uneune voghɨthaŋarɨ (100), vavana voghɨyewona (60) na vavana voghɨyeto (30).”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Jisas mbowo i utuŋava goghaimba regha weŋgi, iŋa, “Loi le ghamba mbaro ŋgoreiya iyake. Amala regha i yathu wit mbombouye thovuthovuye ele uma.
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Gougou regha gharɨgharɨko va thiya ghena amba amalama ghathɨghɨya i mena i ru e umama tɨne na i yathu nana raitharɨ mbombouye e witɨma tɨnenji na i wa.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Mbaŋa witɨma i mbuthu na kaero i woraweya le rau rɨghe, nanama raraitharɨ kaero thɨ yomarava.”
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 “Amalama le rakakaiwo thɨ menawe na thɨŋa, ‘Amalana, va u yathu wit mbombouye thovuye e len umako tɨne, na nanako raraitharɨ aŋga thɨ mena?’”
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 “I dage weŋgi, iŋa ‘Wothɨghɨya regha nuwaiya i vakatha tharɨ e ghino iya i vakatha iyana.’ Rakakaiwoma thɨ vaito thɨŋa, ‘Thare nuwaniya ghime wo wa na vo mutuyathu?’”
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 “Iŋa, ‘Thava, kaiwae mbaŋa ne vou muta nanana raraitharɨ ne hu therɨvairɨthavwi weiye witɨna.’”
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 “Wo thɨ mbuthu na regha weiye witɨna gheghada mbaŋa witɨna ne i mweghe na ra vughɨ. Ne e mbaŋako iyako ya dage weŋgiya ravathevatheko, ‘Hu mutukaiya nanana raraitharɨ na hu yavathaŋgi, tene ra ŋambuŋgi, ko amba hu mbana witɨna na hu vathe e ghaŋgolona.’”
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Jisas mbowo i utuŋava goghaimba regha weŋgi, iŋa, “Loi le ghamba mbaro ŋgoreiya umbwa regha idae masɨted mbouye, amala regha va i wo na i wokabu ele uma tɨne.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Mbouyeke iyake weiwoke wolaghɨye mbombounji nasiyeninji moli. Ko mbaŋa i mbuthu na laghɨye, i kivwalaŋgiya bigibigiko wolaghɨye e umako tɨne. I tabo na umbwa regha na make wolaghɨye thɨ mena thɨ vakatha unyinji e yaŋgayaŋgako.”
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Jisas mbowo i utuŋava goghaimba regha weŋgi, iŋa, “Loi le ghamba mbaro ŋgoreiya isɨt. Wevo eunda i thɨn mbe nasiye eŋge na i basi weiye pwalawa, uye vwarato, isɨtɨko i kaiwo na i ruvao e pwalawako laghɨye tɨne.”
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Jisas i goghaimba mbaŋa me utuŋa bigibigike wolaghɨye thiyake weŋgiya gharɨgharɨ. Mava te i reŋava e kamwathɨ regha na i utuŋa bigi regha weŋgi mbe goghaimbaeŋge.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Iyake i vaemunjoruŋa ŋgoroŋga Loi ghalɨŋae gharautu va iŋa ne i yomara, iya iŋake:
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Jisas i iteteŋgiya wabwima na i ru e ŋgolo tɨne. Gharaghambu thɨ menawe na thɨŋa, “U vamanjamanjalaŋa weime nanama raraitharɨ i mbuthu e umama tɨne ghagoghaimba.”
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 I gonjogha weŋgi iŋa, “Loloko iya i yathu witɨko mbombouye thovuye iye Lolo Nariye.
37 E Jesus respondeu:
38 Uma iye yambaneke, na weiwo thovuye thiye Loi le ghamba mbaro gharɨgharɨniye. Nana raraitharɨ thiye Seitan le gharɨgharɨŋgi,
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 na loloko iya nuwaiya i vakatha tharɨko, iya i kabu nanako raraitharɨ iye Seitan. Vathe ghambaŋa iye mbaŋa le ghambako, na ravathevathe thiye nyao thovuthovuye.”
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 “Kaiwae thɨ muta nana raraitharɨ na thɨ ŋambu e ndɨghe, nevole ŋgoreiya iyako mbaŋa ne ele ghambako.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Lolo Nariye ne i variyeŋgiya le nyao thovuthovuye na thɨ mutuyathuŋgiya thavala thɨ vakathaŋgiya gharɨgharɨ vavana na thɨ vakatha tharɨ na thanavu raraitharɨ gharavakathaŋgi. Taulaghɨŋgiko ne thɨ mutuyathuŋgi ele ghamba mbaro tɨne.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Ne thɨ bigiyathuruwoŋgi e ndɨghe laghɨye moli une na vethɨ randa na thɨ rɨghɨmbiye ŋiŋinji.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Amba thavala ghanjithanavu i thovuye, manjamanjalawanji ne ŋgoreiya varae manjamanjalawae Ramanji ele ghamba mbaro tɨne. Thoŋgo e yanayanawami hu vandeŋe ghalɨŋaŋguke.”
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 “Loi le ghamba mbaro ŋgoreiya gogomwau thovuye thɨ wole e uma tɨne na thɨ mareitete. Amala regha i vaidi na mbowo i wolenjoghava. Weiye le warari laghɨye moli gogomwauko iyako kaiwae, amba i wa na ve vakuneŋa le bigibigiko wolaghɨye, i mbana mani na i vamodo umakowe.”
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 “Loi le ghamba mbaro tembe ŋgoreiyeva iyake. Bigibigi gharakune regha i tamweŋgiya ŋgile thovuye moli.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 Mbaŋa regha i vaidiya regha, i thovuye moli na modae i laghɨye moli, amba i wa, ve vakuneŋaŋgiya le bigibigiko wolaghɨye na i vamodo ŋgileko iyako.”
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 “Loi le ghamba mbaro tembe ŋgoreiyeva ghina thɨ lirawe e njighɨko tɨne, na thɨ wo borogi tomethi.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Mbaŋa i riyevanjara, thɨ momodɨvoreŋa e njighɨko ghadidiye, thiya yaku amba thɨ ghatha. Borogi thovuthovuye thɨ mbanɨŋgi e kwaekwae na raraitharɨ thɨ bigiyathu.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Nevole ŋgoreiyako mbaŋa ne ele ghambako. Nyao thovuthovuye ne thɨ rakamena na thɨ ghatha raŋgiyaŋgiya raraitharɨ thovuthovuyeko e tɨnenji,
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 na thɨ bigiyathuruwoŋgi e ndɨghe laghɨye moli une na vethɨ randa na thɨ rɨghɨmbiye ŋiŋinji.”
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Jisas i vaitoŋgi, iŋa “Thare nuwami i manjamanjala bigibigike thiyake kaiwanji?” Thɨŋa, “Ŋgoreiye.”
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 I dage weŋgi, iŋa “Iya kaiwae mbaro gharavavaghare, iya thiye kaero thɨ tabo na Loi le ghamba mbaro gharaghambuŋgi, thiye ŋgoranjiya ŋgolo tanuwagae i bigiraŋgiya bigibigi totogha na teteuye ele woluwolu tɨne na i bigirawe eto.”
52 Então Jesus lhes disse:
53 Mbaŋa Jisas i utuvaoŋgiya goghaimbaŋgike thiyake amba i iteta ghembako iyako.
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 I njogha e ghambae na i vavaghare e lenji ŋgolo kururu tɨne. Gharenji i yo le vavaghareko kaiwae na thɨŋa, “Le ghareghareko aŋga i mena? Ŋgoroŋga na valɨkaiwae i vakatha vakathaŋgike ghamba rotaele thiyake?”
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 “Mbema kapentama nariya iyako, ae? Tɨnaya Meri, ae? Oghaghaeŋgiya Jemes, Josep, Saimon na Judas.
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 Oloulouye mbe ra yaku gheke weindaŋgi, ŋgoreiye ae? Aŋga mendava i wo le ghareghareko na le vurɨghegheko?”
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 Iya kaiwae gharenji i gaithɨwana na thɨ botewoyathu.
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Ma i vakatha vakatha ghamba rotaele lemoyo gheko kaiwae ma thɨ loŋweghathɨ.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.