Lucas 6
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs NAA
1 Va Sabat regha Jisas na gharaghambu thɨ ghathara wit e ghanjiuma. Gharaghambuko thɨ vugha witɨko uneune, thɨ ŋwi vwaravwara e nɨmanɨmanji na thɨ ghana mbombouyeko.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Parisi vavana thɨ vaito thɨŋa, “Buda kaiwae hu vakatha budakaiya la Mbaro ma i vatomwe weinda na ra vakatha e Sabat?”
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 Jisas i gonjogha weŋgi iŋa, “Mbe hu ndevaona mun budakaiya Deivid va i vakatha mbaŋa weŋgiya ghaune na bada i gharɨŋgi?
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 Va i ru Loi ele ŋgolo tɨne na i wo bred boboma na i ghan, na tembe i wogiya weŋgiva ghauneko na thɨ ghan. Iyake la Mbaro ma i vatomwe na lolo regha ve wo na i ghan, mbe ravowovowo eŋge vara thɨ ghan.”
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Jisas i dage weŋgi iŋa, “Lolo Nariye iye Sabat ghagiya.”
5 Então Jesus lhes disse:
6 Sabat reghava Jisas i ru e ŋgolo kururu tɨne na i vavaghare. Amala regha va ina gheko, nɨmaeko iya uneko va i kuvokuvo.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Mbaro gharavavaghare vavana na Parisi vambe thɨ vonjimbughathɨ vara kaiwae va nuwanjiya thɨ thuwe Sabat e tɨne thoŋgo i thawariya amalako mbala lenji rɨghe na thɨ wonjowe.
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Ko iyemaeŋge Jisas vama i ghareghare lenji renuwaŋako, amba i dage weya amalako nɨmaeko i mare iŋa, “U yondovirɨ na u mena u ndeghathɨ e ghamwameke.” Amalako i yondo na ve ndeghathɨ gheko.
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Amba Jisas i dage weŋgi iŋa, “Wo ya vaitoŋga, iyaŋganiya la Mbaro i vatomwe weinda na ra vakatha e sabat, ra vakatha thovuye o ra vakatha tharɨ, ra vamora lolo yawaliye o ra vakowana?”
9 Então Jesus disse a eles:
10 I thuwevaoŋgi regha na regha amba i dage weya amalako iŋa, “U livamomoya nɨmanɨna.” I vakatha ŋgoreiye na nɨmaeko kaero i thovuyeva.
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Ko iyemaeŋge gharenji i muru laghɨye moli na mbe thiye eŋge thɨ veutu weŋgi, ne thɨ vakatha budakai weya Jisas.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 Mbaŋa regha e mbaŋaŋgiko thiyako e tɨne Jisas i voro e ou regha na ve naŋgowe. Va gougouko iyako i naŋgonaŋgo weya Loi.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Mbaŋa ighɨviya rakaraka i kula vathaŋgiya gharaghambu na i tuthiŋgiya theyaworo na theghewo. I rena idanji ghalɨŋae gharaghambɨ:
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Saimon, vambe i unova Pita, na ghaghae Endru, Jemes, Jon, Pilip, Batolomiu,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Matiu, Tomas, Jemes Alipiyos nariye, Saimon va thɨ uno iye Jilot,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Judas Jemes nariye, na Judas Isakariyot, iye Jisas ghaliliva.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Mbaŋa Jisas i njama weiyaŋgiya ghalɨŋae gharaghambɨ, na i ndeghathɨ e malamo regha na gharaghambu wabwi laghɨye va inanji gheko. Gharɨgharɨ lemoyo moli inanji gheko thɨ rakamena Judiya laghɨyeko na Jerusalem na ghembaghemba e njighɨ ghadidiye Taiya na Saidon e lenji valɨvaŋga.
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Va thɨ rakamena na thɨ vandeŋe na thavala e ghanjighambwera thɨ naŋgowe na i thawariŋgi. Thavala nyao raraitharɨ va thɨ vakatha vuyowo weŋgi vambe thɨ menaweva na i thawariŋgi.
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Gharɨgharɨko wolaghɨye thɨ mando na thɨ vɨghathɨ, kaiwae vurɨgheghe va i raŋgiraŋgiwe na i thawarivaoŋgi.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Jisas marae i ghembeŋgiya gharaghambu amba iŋa,
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 Hu warari, thavala ghemi bada i gharɨŋga e mbaŋake iyake, kaiwae ne i mban vanjaraŋga.
21 — Bem-aventurados são vocês
22 Hu warari, thavala ghemi, mbaŋa gharɨgharɨ thɨ botewoyathuŋga, na thɨ kitenɨyathuŋga e lenji wabwi tɨne, na thɨ utuvatharɨ e ghemi na thɨŋa idamina i tharɨ, kaiwae hu ghambugha Lolo Nariye.
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Hu warari laghɨye e mbaŋako iyako hu thari weiye lemi warari, kaiwae modami laghɨye mbe ina e buruburu.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 “Ko iyemaeŋge ghemi ravwenyevwenye mbaŋake, nevole hu thovuyaona, kaiwae lemi yakuyakuna thovuye kaero hu vaidivao.
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 Thavala ghemi hu ghan talabwayaŋa e mbaŋake iyake, nevole hu thovuyaona, kaiwae nevole hu bada.
25 — Ai de vocês
26 Thoŋgo gharɨgharɨ thɨ wovathovuthovuyeŋaŋga, nevole hu thovuyaona. Orumburumbunji vambe thɨ vakathava thanavuko iyako weŋgiya ghalɨŋae gharautu kwanɨkwan.”
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 “Ko iyemaeŋge ya dage e ghemi thavala hu vandeŋeŋgo. Hu gharethovu weŋgiya ghamithɨghɨya, ghamithanavu i thovuye weŋgiya thavala thɨ botewoyathuŋga,
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 gharemi weŋgiya thavala thɨ guraŋga na thavala thɨ vakatha vatharɨ e ghemi hu naŋgo kaiwanji.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 Thoŋgo lolo regha i tagaleva galagalan, u vatomweya valɨgalagalanɨna tembe i tagalevava. Thoŋgo lolo regha i liya ghanɨkwama ghayaboyabo tembe u vatomwe weva iya yaŋgarana e tɨnena na i li.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 Thela i naŋgo weya bigi regha e ghen u wogiyawe, na thoŋgo lolo regha i wo bigi regha e ghen, thava tembe u vavurɨghegheŋa na i wonjoghava e ghen.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 Budakaiya nuwamiya gharɨgharɨ thɨ vakatha e ghemi, hu vakathava weŋgi.”
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 “Thoŋgo mbe hu gharethovu weŋgi eŋge thavala thɨ gharethovu e ghemi, ŋgoroŋga na hu renuwaŋa na hu munjeva Loi ne i vamodaŋga? Nandere, kaiwae othembe thavala ma thɨ ghambugha Loi le mbaro, thɨ gharethovu njogha weŋgiya thavala thɨ gharethovu weŋgi.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Na thoŋgo mbe hu vakatha eŋge vakatha thovuye weŋgiya thavala thɨ vakatha vakatha thovuye e ghemi, ŋgoroŋga na hu renuwaŋa na hu munjeva Loi ne i vamodaŋga? Nandere, kaiwae othembe thavala ma thɨ ghambugha Loi le mbaro thɨ vakatha tembe ŋgoreiye iyako.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Na thoŋgo mbe hu giya eŋge bigibigi weŋgiya thavala hu ghareghare ne thɨ giya njogha modae e ghemi, ŋgoroŋga na hu renuwaŋa na hu munjeva Loi ne i vamodaŋga? Othembe thavala ma thɨ ghambugha Loi le mbaro thɨ giya bigibigi weŋgiya thavala ma thɨ ghambugha Loi le mbaro, na thɨ mban njogha tembe ŋgoreiyeva lenji giyako le ghanaghanagha.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Ko iyemaeŋge hu gharethovu weŋgiya ghamithɨghɨya na ghamithanavu i thovuye weŋgi. Hu giya bigibigi weŋgi na tha hu rerenuwaŋa modae i njogha weŋga. Amba modami ne i laghɨye moli, na ghemi ne hu tabona Loi Ramevoro Moli le ŋgaŋga, kaiwae iye ghare weŋgiya gharɨgharɨ ma thɨ vata agowe na gharɨgharɨ ghanjithanavu raitharɨ.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Gharemi mbe i nja weŋgiya gharɨgharɨke wolaghɨye, ŋgoreiya Loi Ramami, ghare i nja weŋgiya gharɨgharɨke wolaghɨye.”
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 “Tha hu wovatharɨtharɨŋaŋgiya ghamune mbala Loi ma i wovatharɨtharɨŋaŋga. Thava huŋa thiye gharɨgharɨ raraitharɨ, mbala Loi tembe i utuva ŋgoreiyako kaiwami. Hu numoyathuŋgiya ghamune lenji tharɨ, na Loi mbala i numotena lemi tharɨ.
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 U giya weŋgiya ghanune na Loi mbala i giya e ghen. U mban wagiyawe na tha i njimbenjimbe, i riyevanjara na ve yarayarethu, Loi ne i liŋgi e ghen. Ŋgoroŋga lemi giyana le laghɨlaghɨye Loi tembene i vakathava e ghen ŋgoreiye.”
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 Jisas vambe i utuŋava goghaimbake iyake weŋgi iŋa, “Thare valɨkaiwae amala marae i kwaghe i viva weya amala tembe marae i kwagheva? Ma valɨkaiwae mbene theghewoko vara vethɨ dobu e goga.
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Ma ravavaona regha ne i kivwala le ravavaghare, ko iyemaeŋge ravavaona regha na regha, mbaŋa ne i vavaonaŋa kaiwoko iyako iye i tabo na ŋgoreiye le ravavaghareko.”
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 “Buda kaiwae u thuwe ŋuthuŋuthu ghanuna e marae ko iyemaeŋge ma u thuwe umbwana laghɨye iya ghen e maranɨna?
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 Ŋgoroŋgaeŋge na u dage weya ghanuna, ‘Ae wou, wo ya woraŋgiya ŋuthuŋuthuna e maranɨna,’ ko ghen ghanɨmbereghana ma u thuwe umbwana laghɨye e maranɨna? Taukwana ghen! I viva wo u woraŋgiya umbwana ghen e maranɨna na maranɨna i manjamanjala amba valɨkaiwae ne u woraŋgiya ŋuthuŋuthuna ghanuna e marae.”
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 “Umbwa thovuye mane i rau na une raitharɨ. Tembe ŋgoreiyeva, umbwa raitharɨ mane i rau na une thovuye.
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Umbwa regha na regha ghayamoyamo ve raŋgi e uneko. Kaiwae kopi uneune mane vo vugha e kavwala tɨnetɨne o vo vugha mbathɨ e tatata tɨnetɨne.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Lolo thovuye uneya thanavu thovuye, ŋgoreiya thovuyeko i mbanɨvathavatha e ghareko. Lolo raitharɨ uneya thanavu raitharɨ, ŋgoreiya tharɨko i mbanɨvathavatha e ghareko. Kaiwae budakaiya i riyevanjara gharendake, iya thɨ rakaraŋgi e ghaendake.
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 “Buda kaiwae hu dage e ghino na huŋa, ‘Giya, Giya,’ na ma hu vakatha budakaiya ya utuŋa?
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 Thela thoŋgo i mena e ghino na i vandeŋe lo utuke na i vakatha ŋgoreiye, loloko iyako ŋgoreiye iyake.
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Iye ŋgoreiya amala regha i vatada ŋgolo. I tɨgha doda molao i wa bode na ghatuŋgiko vethɨ ndeghathɨ e varɨ vurɨghegheniye vwatae. Mbaŋa vorughala i raŋgi na i vatad e ŋgoloko ghetu, ma i vandindiya ŋgoloko, kaiwae ghatuŋgiko nanji e varɨ vwatae.
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 Ko iyemaeŋge thela i loŋwe lo utuke na ma i vakatha ŋgoreiye, amalaghɨniye ŋgoreiya amala i vatada ŋgolo na ghatu thɨ ndeghathɨ e thelau na ma e ghambaghɨmbaghɨ. Mbaŋa vorughala i voro na i vatad e ŋgoloko, i mbun na mbaŋara i dobu na i raka vawowona.”
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.