Gênesis 24
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs NVI
1 Eibraham vama i amalaghɨsarɨ moli na Giya Loi vambe weiye vara ele vakatha nasiye na laghɨye e tɨne.
1 Abraão já era velho, de idade bem avançada, e o Senhor em tudo o abençoara.
2 Mbaŋa regha i dage weya le rakakaiwo, iye valɨghareghare, e ghayayaoko tɨne, iŋa, “U lirawa nɨman e vavaŋguke raberabe.
2 Disse ele ao servo mais velho de sua casa, que era o responsável por tudo quanto tinha: "Ponha a mão debaixo da minha coxa
3 Nuwaŋguiya u tholo na u dagera weya Giya Loi, iye buruburu na yambane ghanji Loi, na mane u vaŋgwa tɨnan Kenan na naruŋguke levo.
3 e jure pelo Senhor, o Deus dos céus e o Deus da terra, que não buscará mulher para meu filho entre as filhas dos cananeus, no meio dos quais estou vivendo,
4 Ko iyemaeŋge tembene u wa e ghambaŋgu moli weŋgiya lo bodaboda na vo vaŋgwa naruŋguke Aisake levo.”
4 mas irá à minha terra e buscará entre os meus parentes uma mulher para meu filho Isaque".
5 Eibraham le rakakaiwo i vaito iŋa, “Ko thoŋgo wevoko maa nuwaiya i njoghama weiŋgu? Ne ŋgoroŋga? Ne ya njoghama na ya vaŋgwa naruna na ya yovaŋgu e vanautumako iya u menakowe?”
5 O servo lhe perguntou: "E se a mulher não quiser vir comigo a esta terra? Devo então levar teu filho de volta à terra de onde vieste? "
6 Eibraham i gonjoghawe iŋa, “U mando na thava u yovaŋgwa naruŋguke gheko.
6 "Cuidado! ", disse Abraão, "Não deixe o meu filho voltar para lá.
7 Giya Loi buruburu gha Loi, iye va i vaŋguraŋgiyaŋgo weŋgiya lo bodaboda na e vanarɨgheŋgu, amalaghɨniye va i dagerawe e ghino iŋa, ‘Weŋgiya orumburumbu ne ya vatomwe valɨvaŋgake iyake weŋgi.’ Amalaghɨniye tene i variye le nyao thovuye regha na i viva e ghen, amba ne valɨkaiwae u vaŋgwa naruŋguke levo gheko.
7 "O Senhor, o Deus dos céus, que me tirou da casa de meu pai e de minha terra natal e que me prometeu sob juramento que à minha descendência daria esta terra, enviará o seu anjo adiante de você para que de lá traga uma mulher para meu filho.
8 Thoŋgo wevoko maa le renuwaŋa ŋgoreiye na u njoghamake wein, amba ne len dageraweke weŋgo mane e gharerenuwaŋa e ghino. Ko iyemaeŋge ma tembe gharerenuwaŋa na ne u yovaŋgwa naruŋguke gheko.”
8 Se a mulher não quiser vir, você estará livre do juramento. Mas não leve o meu filho de volta para lá".
9 Ko e mbaŋako iyako rakakaiwoma i lirawa nɨmae e ghagiyama vavae raberabe, amba i dagerawe na i tholo renuwaŋako iyako kaiwae.
9 Então o servo pôs a mão debaixo da coxa de Abraão, seu senhor, e jurou cumprir aquela palavra.
10 Kaero rakakaiwoma i vivathaŋgiya ghagiyama le kamel hoyaworo na i wareri. I mbanɨŋgiya tomethi bigibigi thovuthovuye weya ghagiyama. I wareriŋa ghembama Neiho i yakumawe, ina Mesopoteimiya e ghaiwabuko.
10 O servo partiu, com dez camelos do seu senhor, levando também do que o seu senhor tinha de melhor. Partiu para a Mesopotâmia, em direção à cidade onde Naor tinha morado.
11 Mbaŋa i vutha e ghembama e ghanjimbwa marae, i vakathaŋgiya kamelɨko thɨ ronja e thelauko vwatae. Iyako vama yeghɨyeghɨye na wanakau kaero ghanjimbaŋa thɨ mena thɨ guda mbwa.
11 Ao cair da tarde, quando as mulheres costumam sair para buscar água, ele fez os camelos se ajoelharem junto ao poço que ficava fora da cidade.
12 Amba i naŋgo iŋa, “Aee, Giya Loi, wo giyama Eibraham le Loi, u thalavuŋgo na noroke ya vamboromboroŋa lo renuwaŋake na u worawa wo giyako e ghamwan.
12 Então orou: "SENHOR, Deus do meu senhor Abraão, dá-me neste dia bom êxito e seja bondoso com o meu senhor Abraão.
13 Kaero u thuweŋgo ya ndeghathɨ e mbwake ghadidiye na gagamaina e ghembako ne thɨ mena thɨ guda mbwa.
13 Como vês, estou aqui ao lado desta fonte, e as jovens do povo desta cidade estão vindo para tirar água.
14 Mbaŋa ne ya dage weya eunda na yaŋa, ‘Aee, wo u ronja na ya muna ghan mbwana mun,’ na iŋa, ‘U mena u mun na wo ya vamunɨŋgiva len kamelɨna’ — mbala ya ghareghare wevoko iyako kaero mendava u tuthi Aisake levo. Iyake ne i vaghareŋgo emunjoru u worawa wo giyako e ghamwan.”
14 Concede que a jovem a quem eu disser: ‘Por favor, incline o seu cântaro e dê-me de beber’, e ela me responder: ‘Bebe; também darei água aos teus camelos’, seja essa a que escolheste para teu servo Isaque. Saberei assim que foste bondoso com o meu senhor".
15 Rakakaiwoma vamba i naŋgonaŋgo, Rebeka kaero i wovutha ghe mbwa variye. I worawe e ŋgɨleŋgɨle. Elaghɨniye Betuwel yawarumbuye. Amalake iyake Eibraham ghaghae Neiho nariye weiye Milika.
15 Antes que ele terminasse de orar, surgiu Rebeca, filha de Betuel, filho de Milca, mulher de Naor, irmão de Abraão, trazendo no ombro o seu cântaro.
16 Rebeka iye wevo manɨune eunda na thɨnabwethubwethuru. Va i wa ve guda mbwa e mbwarowouko na kaero i njoghava. Eibraham le rakakaiwo i thuwe Rebeka kaero i wovutha ghe mbwa variye|src="CO00667B.TIF" size="col" copy="DCC" ref="24:15"
16 A jovem era muito bonita e virgem; nenhum homem tivera relações com ela. Rebeca desceu à fonte, encheu seu cântaro e voltou.
17 Eibraham le rakakaiwoma iwaeŋge i rukureghambawe na iŋa, “U giyama ghan mbwana mun ya mun e ghan mbwana variye.”
17 O servo apressou-se ao encontro dela e disse: "Por favor, dê-me um pouco de água do seu cântaro".
18 I gonjoghawe iŋa, “Amalana, u mun,” kaero nɨmae i maya na i thɨn njoŋa e ŋgɨleŋgɨle, i ndeghathɨ na i mun.
18 "Beba, meu senhor", disse ela, e tirou rapidamente dos ombros o cântaro e o serviu.
19 Mbaŋa i munɨvao kaero Rebeka iŋa, “Wo va guduva len kamelɨke ghanjimbwa na ya vamunɨŋgiwe na valɨkaiwanji.”
19 Depois que lhe deu de beber, disse: "Tirarei água também para os seus camelos até saciá-los".
20 Mbema ghena na nɨmaeŋge kaero i liŋgimban vuna mbwama thetheghanɨma e ghanjimbwa ghambae, i rukunjogha e mbwarowouma na mbowo ve guduva kamelɨko kaiwanji.
20 Assim ela esvaziou depressa seu cântaro no bebedouro e correu de volta ao poço para tirar mais água para todos os camelos.
21 Amalama mbe i vonjimbughathɨ vara le vakathako, na i rerenuwaŋa thoŋgo emunjora Giya Loi i vamboromboroŋa le renuwaŋako.
21 Sem dizer nada, o homem a observava atentamente para saber se o Senhor tinha ou não coroado de êxito a sua missão.
22 Mbaŋa kamelɨko kaero thɨ munvao, rakakaiwoma kaero i woraŋgiya gol, mbothɨmbothɨ ghaghavatha, le vuyovuyowo grem ghewona, na nɨmae ghaghavatha tembe golɨva mbambaiwo thɨ laghɨye na i giyawe.
22 Quando os camelos acabaram de beber, o homem deu à jovem um pendente de ouro de seis gramas e duas pulseiras de ouro de cento e vinte gramas,
23 Amba i vaito iŋa, “Thela yawarumbuya ghen? Thare valɨkaiwae ne wo ghena rama e le ŋgolo gougouke?”
23 e perguntou: "De quem você é filha? Diga-me, por favor, se há lugar na casa de seu pai para eu e meus companheiros passarmos a noite".
24 I gonjoghawe iŋa, “Bwebwe idae Betuwel. Ramaya Neiho na tɨnaya Milika.”
24 "Sou filha de Betuel, o filho que Milca deu a Naor", respondeu ela;
25 Na mbowo iŋava, “Ghamba ghena i laghɨye mbe inawe na thetheghan ghanji mbe inaweva.”
25 e acrescentou: "Temos bastante palha e forragem, e também temos lugar para vocês passarem a noite".
26 Amba rakakaiwoma i ronja e gheghe vuvuye na i kururu weya Giya Loi,
26 Então o homem curvou-se em adoração ao Senhor,
27 iŋa, “Tarawa i voro weya Giya Loi, wo giya Eibraham le Loi. Kaero u vamboromboroŋa len dagerawe na weiye len ghare vatomwe u vamboromboroŋa wo giyako le naŋgo. Ghino kaiwaŋgu Giya Loi kaero mo viva e ghino elo loŋga na u vaŋgughɨdaghɨdaŋgo wo giyako le bodaboda weŋgi.”
27 dizendo: "Bendito seja o Senhor, o Deus do meu senhor Abraão, que não retirou sua bondade e sua fidelidade do meu senhor. Quanto a mim, o Senhor me conduziu na jornada até a casa dos parentes do meu senhor".
28 Wevoma i rukunjogha e ghemba na i giya tɨnae le ŋgoloko gharayakuyaku yanawanji budakai me yomarawe.
28 A jovem correu para casa e contou tudo à família de sua mãe.
29 Rebeka louye idae Leiban. Mbaŋa i loŋwe totoma, i yoruku na ve thuweŋgiya gharɨgharɨma e mbwako ghadidiye.
29 Rebeca tinha um irmão chamado Labão. Ele saiu apressado à fonte para conhecer o homem,
30 Mbaŋa me thuwe mbothiye ghae na nɨmae ghae e nɨmae na me loŋwe budaiya louyeko me utuŋa amalako ghalɨŋae, i wa weya Eibraham le rakakaiwoko i ndeghathɨ kamelɨko evasiwanji e mbwako ghadidiye,
30 pois tinha visto o pendente, e as pulseiras no braço de sua irmã, e ouvira Rebeca contar o que o homem lhe dissera. Saiu, pois, e foi encontrá-lo parado junto à fonte, ao lado dos camelos.
31 na i dagewe iŋa, “U mena ra wa e ghemba, amalana, ghen Giya Loi i woraweŋge e ghamwae. Buda kaiwae mbe u ndendeghathɨ vara gheke? Kaero ma vivatharaweya ŋgolo kaiwami na thetheghanɨna ghambanji.”
31 E disse: "Venha, bendito do Senhor! Por que ficar aí fora? Já arrumei a casa e um lugar para os camelos".
32 Mbaŋa vethɨ vutha e ŋgolo amalama na ghaune thɨ rakamwandɨ e ŋgolo na Leiban le rakakaiwo thɨ biginjoŋa bigibigi kamelɨko e vwatanji. Thɨ giya kamelɨko ghanji na thɨ guda mbwa amaamalama thɨ thavwiya ghenjiwe.
32 Assim o homem dirigiu-se à casa, e os camelos foram descarregados. Deram palha e forragem aos camelos, e água ao homem e aos que estavam com ele para lavarem os pés.
33 Kaero thɨ bigirawa ghanɨŋga e marae, ko iyemaeŋge Eibraham le rakakaiwoma iŋa, “Amba maa valɨkaiwae ya ghanɨŋga. I viva wo ya utuŋa e ghemi budakai kaiwae menda ya menake.”
33 Depois lhe trouxeram comida, mas ele disse: "Não comerei enquanto não disser o que tenho para dizer". Disse Labão: "Então fale".
34 I dage weŋgi iŋa, “Eibraham le rakakaiwo ghino.
34 E ele disse: "Sou servo de Abraão.
35 Giya Loi i mwaewo laghɨye weya wo giyako Eibraham, na kaero i vwenyavwenya laghɨye moli. Giya Loi i vakatha na e le sip, kau, silva na gol lemoyo moli na tembe ŋgoreiyeva le rakakaiwo ghɨmoghɨmoru na wanakau na le kamel na doŋɨki tembe lemoyova.
35 O Senhor o abençoou muito, e ele se tornou muito rico. Deu-lhe ovelhas e bois, prata e ouro, servos e servas, camelos e jumentos.
36 Wo giyako levo kaero va i elaghɨsarɨ ko amba i laghamba ŋgama ghɨmoru weiye na bigibigiko wolaghɨye kaero i valawayawe.
36 Sara, mulher do meu senhor, na velhice lhe deu um filho, que é o herdeiro de tudo o que Abraão possui.
37 Menda wo giyako i vakathaŋgo na ya tholo ne ya dagerawe ne ya ghambugha le renuwaŋako. Iŋa, ‘Ne u ndetamwa naruŋguke levo gheko, Kenan wanakauniyeke e tɨnenji.
37 E meu senhor fez-me jurar, dizendo: ‘Você não buscará mulher para meu filho entre as filhas dos cananeus, em cuja terra estou vivendo,
38 Ko iyemaeŋge u njogha weŋgiya bwebwe na mbe ghino lo bodaboda weŋgi, na vo vaŋgwa naruŋguke levowe.’
38 mas irá à família de meu pai, ao meu próprio clã, buscar uma mulher para meu filho’.
39 “Amba ya govaito yaŋa, ‘Ŋgoroŋga ne yaŋa thoŋgo wevoko ne i botewa ya njoghamake weiŋgu?’
39 "Então perguntei a meu senhor: ‘E se a mulher não quiser me acompanhar? ’
40 “I gonjogha e ghino iŋa, ‘Ko iyemaeŋge Giya Loi iya ghino mbaŋake wolaghɨye ya ghambugha le renuwaŋa, tene i variyeya le nyao thovuye na wein na i vakatha len loŋgana e uneune, na mbala valɨkaiwan u vaŋgwa wevo eunda e wo uu tɨne weŋgiya lo bodaboda.
40 "Ele respondeu: ‘O Senhor, a quem tenho servido, enviará seu anjo com você e coroará de êxito a sua missão, para que você traga para meu filho uma mulher do meu próprio clã, da família de meu pai.
41 Mbe bigi reghaeŋge vara ne i vakathaŋge na u meraŋgi e len dagerawena iyana e tɨne. Thoŋgo u wa weŋgiya lo bodaboda, na othembe maa thɨ vatomwa wevo e ghen na ne u njoghama nɨmanɨman wein len tholona ghen kaero u meraŋgi e gura.’
41 Quando chegar aos meus parentes, você estará livre do juramento se eles se recusarem a entregá-la a você. Só então você estará livre do juramento’.
42 “Mbaŋa ma vutha e mbwarowouko ghadidiye, ma naŋgo na yaŋa, ‘Aee, Giya Loi, wo giyako Eibraham le Loi, thoŋgo len renuwaŋa ŋgoreiye, u vakatha lo loŋgake iyake emunjoru na e uneune.
42 "Hoje, quando cheguei à fonte, eu disse: Ó Senhor, Deus do meu senhor Abraão, se assim desejares, dá êxito à missão de que fui incumbido.
43 Kaero u thuweŋgo ya ndeghathɨ e mbwake iyake ghadidiye, thoŋgo thɨnabwethubwethuru eunda i mena i guda mbwa na mbaŋa ne ya dagewe na yaŋa, “Aee, ya muna ghan mbwana mun,”
43 Aqui estou em pé diante desta fonte; se uma moça vier tirar água e eu lhe disser: ‘Por favor, dê-me de beber um pouco de seu cântaro’,
44 na thoŋgo iŋa, “U mena u mun na va guda mbwa na ya vamunɨŋgiva len kamelɨna,” u vatomwe e ghino menda va ya tutha elaghɨniye wo giyako Eibraham nariye levo.’
44 e ela me responder: ‘Bebe. Também darei água aos teus camelos’, seja essa a que o Senhor escolheu para o filho do meu senhor.
45 “Amba muyai ya naŋgovao e ghareŋgu, Rebeka i vutha weiye mbwa variye e ŋgɨleŋgɨle. I wa ve nja e mbwarowouko na ve guda mbwa na ya dagewe yaŋa, ‘Aee, ghan mbwana mun ya mun.’
45 "Antes de terminar de orar em meu coração, surgiu Rebeca, com o cântaro ao ombro. Dirigiu-se à fonte e tirou água, e eu lhe disse: Por favor, dê-me de beber.
46 “Nɨmae i maya i thɨnɨnjoŋa e ŋgɨleŋgɨle na iŋa, ‘U mun na va vamunɨŋgiva len kamelɨko.’ Kaero ya mun na tembe ve vamunɨŋgiva kamelɨko.
46 "Ela se apressou a tirar o cântaro do ombro e disse: ‘Bebe; também darei água aos teus camelos’. Eu bebi, e ela deu de beber também aos camelos.
47 “Ya govaito yaŋa, ‘Thela yawarumbuye ghen?’
47 "Depois lhe perguntei: ‘De quem você é filha? ’ "Ela me respondeu: ‘De Betuel, filho de Naor e Milca’. "Então coloquei o pendente em seu nariz e as pulseiras em seus braços,
48 amba ya ronja e ghegheŋgu vuvuye na ya kururu weya Giya Loi. E mbaŋako iyako ya taraweŋa Giya Loi, wo giya Eibraham le Loi, kaiwae menda i vaŋgughɨdaghɨdaŋgo weya wo giyako ghaghae ghambae, na e gheuu tɨne ya vaŋgwa nariyeko levowe.
48 e curvei-me em adoração ao Senhor. Bendisse ao Senhor, o Deus do meu senhor Abraão, que me guiou pelo caminho certo para buscar para o filho dele a neta do irmão do meu senhor.
49 E mbaŋake iyake thoŋgo emunjoru gharen i nja weya wo giyako, u utugiyama e ghino; thoŋgo nandere, tembe u utu giyamava e ghino mbala elo ghareghare na ya vakatha budakai na ya njogha.”
49 Agora, se quiserem mostrar fidelidade e bondade a meu senhor, digam-me; e, se não quiserem, digam-me também, para que eu decida o que fazer".
50 Leiban na Betuwel thɨ gonjoghawe thɨŋa, “Giya Loi menda i vakatha renuwaŋa iyana e ghen. Ma valɨkaiwame tembe wo utuŋava bigi regha e ghen.
50 Labão e Betuel responderam: "Isso vem do Senhor; nada lhe podemos dizer, nem a favor, nem contra.
51 Rebeka mbe iya. U vaŋgu na wein hu wa, kaero wo vatomwe na ve vaŋgwa ghan giyana nariye, ŋgoreiya Giya Loi le renuwaŋana.”
51 Aqui está Rebeca; leve-a com você e que ela se torne a mulher do filho do seu senhor, como disse o Senhor".
52 Mbaŋa Eibraham le rakakaiwo i loŋwe lenji renuwaŋako i ronja e thelau vwatae na i vata ago weya Giya Loi.
52 Quando o servo de Abraão ouviu o que disseram, curvou-se até ao chão diante do Senhor.
53 Amba rakakaiwoma i bigiraŋgiya gol, silva, na kwamakwama na i giya weya Rebeka, na tembe i giyava bigibigi thovuthovuye weŋgiya Rebeka louye na tɨnae.
53 Então o servo deu jóias de ouro e de prata e vestidos a Rebeca; deu também presentes valiosos ao irmão dela e à sua mãe.
54 Ko amba Eibraham le rakakaiwoma na vavanava mendava weiyaŋgima, thiya ghanɨŋga na thɨ ghena gheko gougouko iyako.
54 Depois ele e os homens que o acompanhavam comeram, beberam e ali passaram a noite. Ao se levantarem na manhã seguinte, ele disse: "Deixem-me voltar ao meu senhor".
55 Ko Rebeka louye na tɨnae thɨŋa, “Mbala wo layaku weime gheneyaworo na e ghereiye, ko amba wein hu wa.”
55 Mas o irmão e a mãe dela responderam: "Deixe a jovem ficar mais uns dez dias conosco; então você poderá partir".
56 Ko iyemaeŋge i gonjogha weŋgi iŋa, “Thava tembe hu laweghathɨimeva. Kaero Giya Loi menda i vamboromboroŋa lo loŋgake. Mbema hu viyathuŋgo eŋge na ya njogha weya wo giyako.”
56 Mas ele disse: "Não me detenham, agora que o Senhor coroou de êxito a minha missão. Vamos despedir-nos, e voltarei ao meu senhor".
57 Thɨ gonjoghawe thɨŋa, “Wo ra kulawe na ra vaito ŋgoroŋga elaghɨniye le renuwaŋa.”
57 Então lhe disseram: "Vamos chamar a jovem e ver o que ela diz".
58 Iya kaiwae thɨ kulawe na thɨ vaito thɨŋa, “Thare nuwaniya wein amalake iyake?”
58 Chamaram Rebeca e lhe perguntaram: "Você quer ir com este homem? " "Sim, quero", respondeu ela.
59 Kaero le bodaboda thɨ variyeyathu Rebeka weiye gharanjimbunjimbu eunda weinji Eibraham le rakakaiwo na ghaune vavanava, thɨ rakanjogha Kenan.
59 Despediram-se, pois, de sua irmã Rebeca, de sua ama, do servo de Abraão e dos que o acompanhavam.
60 Thɨ giya Rebeka ghadagemwaewo thɨŋa,
60 E abençoaram Rebeca, dizendo-lhe: "Que você cresça, nossa irmã, até ser milhares de milhares; e que a sua descendência conquiste as cidades dos seus inimigos".
61 Rebeka na le rakakaiwo wanakau thɨ tha e lenji kamel, kaero thɨ wareri weinji Eibraham le rakakaiwo.
61 Então Rebeca e suas servas se aprontaram, montaram seus camelos e partiram com o homem. E assim o servo partiu levando Rebeca.
62 Aisake va i ri Beya Lahai Roi na mbaŋako iyako i yaku Keinan e yaghalaniyeko e valɨvaŋga idae Negev.
62 Isaque tinha voltado de Beer-Laai-Roi, pois habitava no Neguebe.
63 Yeghɨyeghɨye regha i raŋgi na mbe i loŋga weiye le rerenuwaŋa, na mbaŋa i tagathɨna marae, i thuweŋgiya kamel, amba inanji bwagabwaga, thɨ loŋga ghɨdaghɨda.
63 Certa tarde, saiu ao campo para meditar. Ao erguer os olhos, viu que se aproximavam camelos.
64 Mbaŋa Rebeka i thuwe Aisake, mbema ghe na nɨmaeŋge, i nja ele kamelɨma,
64 Rebeca também ergueu os olhos e viu Isaque. Ela desceu do camelo
65 na i vaitoya Eibraham le rakakaiwoma iŋa, “Thela iya amalake iya i loŋgaghɨdaghɨdaindake?”
65 e perguntou ao servo: "Quem é aquele homem que vem pelo campo ao nosso encontro? " "É meu senhor", respondeu o servo. Então ela se cobriu com o véu.
66 Rakakaiwoma kaero i utuŋa bigibigi wolaghɨye weya Aisake mendava thɨ yomarawe ele loŋgako tɨne.
66 Depois o servo contou a Isaque tudo o que havia feito.
67 Aisake i vaŋgwa Rebeka na i vaŋguruwo tɨnae Sera va ele yoŋathowathowa tɨne. Kaero i vaŋgu na levo na vambe i gharethovuwe vara, ko ambama Aisake ghare i dinja tɨnae le mare na ghanuwatharɨ kaiwae.
67 Isaque levou Rebeca para a tenda de sua mãe Sara; fez dela sua mulher, e a amou; assim Isaque foi consolado após a morte de sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.