Atos 17
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs ARIB
1 Pol na Sailas thɨ wa Ampipolis na Apoloniya, na vethɨ vutha Tesalonaika. E ghembako iyako Jiu lenji ŋgolo kururu inawe.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Ŋgoreiya i vakavakathama, Pol i wa ve ru e ŋgolo kururuko tɨne. Sabat thegheto e tɨne Pol i vavaona Buk Boboma e tɨne na weiyaŋgiya gharɨgharɨ thɨ veutu weŋgi bukuko le utuutu kaiwae.
2 Ora, Paulo, segundo o seu costume, foi ter com eles; e por três sábados discutiu com eles as Escrituras,
3 Na i vamanjamanjalaŋa Buk Boboma le utuutu weŋgi na i vaemunjoruŋa Mesaiya i vaidiya vuyowo na i mare, na tembe i thuweiruva mare e tɨne. Na tembe iŋava, “Jisas, iya utuniya ya utuŋake weŋga, iye Mesaiya.”
3 expondo e demonstrando que era necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dentre os mortos; este Jesus que eu vos anuncio, dizia ele, é o Cristo.
4 Jiu vavana thɨ wovaemuemunjoruŋa Pol le utuko na thɨ tabona raloŋweloŋweghathɨ, na tembe ŋgoreiyeva thiye Grik ghɨmoghɨmoru lemoyo iya thavala thɨ kururu weya Loi, weinjiyaŋgiya wanakau lemoyo idanji laghɨye.
4 E alguns deles ficaram persuadidos e aderiram a Paulo e Silas, bem como grande multidão de gregos devotos e não poucas mulheres de posição.
5 Ko iyemaeŋge Jiu ghanjigiyagiya thɨ yamwanja iya kaiwae thɨ raka e kamwathɨko maramaranji, vethɨ vaŋguŋgiya randebwagabwaga na ghanjithanavu raraitharɨ vavana, thɨ wabwi na regha weinjiyaŋgi na thɨ vakatha returetu e ghembako tɨne. Thiya ruku na vethɨ tagaraka Jeison le ŋgolo ghathɨnɨmba, thɨ munjeva Pol na Sailas inanji e ŋgolo tɨne. Thɨ munje vethɨ yalaweŋgi na thɨ vaŋgu raŋgiyaŋgi wabwiko laghɨye e maranji.
5 Mas os judeus, movidos de inveja, tomando consigo alguns homens maus dentre os vadios e ajuntando o povo, alvoroçavam a cidade e, assaltando a casa de Jáson, os procuravam para entregá-los ao povo.
6 Ko iyemaeŋge mbaŋa thɨ ghao Pol na Sailas ma inanji gheko, iwaeŋge thɨ laweŋgiya Jeison na raloŋweloŋweghathɨ vavana thɨ yovaŋguŋgi weŋgiya ghembako gharambarombaro. Amba thɨ layo kulakula thɨŋa, “Gharɨgharɨke thiyake thɨ varetuŋa ghembaghembake wolaghɨye ma thiyavake!”
6 Porém, não os achando, arrastaram Jáson e alguns irmãos à presença dos magistrados da cidade, clamando: Estes que têm transtornado o mundo chegaram também aqui,
7 “Na Jeison i kula ruwoŋgi ele ŋgolo tɨne. Thiye thɨ kivwala Sisa le mbaro, kaiwae thɨŋava kiŋ regha mbe inaweva, idae Jisas.”
7 os quais Jáson acolheu; e todos eles procedem contra os decretos de César, dizendo haver outro rei, que é Jesus.
8 Mbaŋa wabwi laghɨye na ghembako gharambarombaro thɨ loŋwe utuutuko iyako i vakatha gharenji i gaithɨ laghɨye moli weŋgi.
8 Assim alvoroçaram a multidão e os magistrados da cidade, que ouviram estas coisas.
9 Ghembako gharambarombaro thɨŋa na Jeison na ghauneko thɨ vamodo lenji vakathako iyako kaiwae na thɨ dagerawe e maranji ma tene thɨ vakathava thanavuko iyako, ko thoŋgo nandere maniko iyako mane te thɨ mban njoghava. Iya kaiwae thɨ giya weŋgiya maniko iyako amba thɨ rakayathuŋgi na thɨ wa.
9 Tendo, porém, recebido fiança de Jáson e dos demais, soltaram-nos.
10 Gougou eŋgena, raloŋweloŋweghathɨ thɨ vavoŋaŋgiya Pol na Sailas thɨ wa Bereya. Mbaŋa vethɨ vutha gheko, thɨ wa vethɨ ru Jiu e lenji ŋgolo kururu tɨne.
10 E logo, de noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Beréia; tendo eles ali chegado, foram à sinagoga dos judeus.
11 Jiu inanji Bereya e tɨne ghanjithanavu ma ŋgoreiya thiye inanji Tesalonaika e tɨne. Thiyeke iyake thɨ vugha gharenji na thɨ vandeŋe wagiyawe, nuwanjiya moli thɨ loŋwe Toto Thovuye utuutuniye. Mbaŋa regha na regha thɨ vaonavatad e Buk Boboma tɨne, kaiwae nuwanjiya thɨ ghareghare thoŋgo Pol le utuutuko thiyako emunjoru.
11 Ora, estes eram mais nobres do que os de Tessalônica, porque receberam a palavra com toda avidez, examinando diariamente as Escrituras para ver se estas coisas eram assim.
12 Iya kaiwae thiye Jiu thɨ ghanagha thɨ loŋweghathɨ. Tembe ŋgoreiyeva Grik elaela e idaidanji na giyagiya vavanava.
12 De sorte que muitos deles creram, bem como bom número de mulheres gregas de alta posição e não poucos homens.
13 Ko iyemaeŋge mbaŋa Jiu inanji Tesalonaika e tɨne thɨ loŋwevaidiya Pol i vavaghareŋa Loi ghalɨŋae Bereya e tɨne, kaero thɨ rakamena gheko na thɨ vakatha returetu na ghatemuru weŋgiya gharɨgharɨ e ghembako tɨne.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que também em Beréia era anunciada por Paulo a palavra de Deus, foram lá agitar e sublevar as multidões.
14 E mbaŋako iyako raloŋweloŋweghathɨ thɨ variya Pol na i wa e njighɨ ghadidiye, ko iyemaeŋge Sailas na Timoti vambowo thɨ reyaku Bereya.
14 Imediatamente os irmãos fizeram sair a Paulo para que fosse até o mar; mas Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Gharɨgharɨko iyava weinjiko Pol vethɨ vaŋgurawe Atens, amba thɨ wonjogha utuutu i mena weya Pol, Sailas na Timoti kaiwanji, kaiwae va nuwaiya thɨ vamayaŋa vethɨ vuthawe na weinji.
15 E os que acompanhavam a Paulo levaram-no até Atenas e, tendo recebido ordem para Silas e Timóteo a fim de que estes fossem ter com ele o mais depressa possível, partiram.
16 Mbaŋa Pol ina Atens i roroghagha weŋgiya Sailas na Timoti, nuwae i mamuru laghɨye moli kaiwae va i thuweŋgiya bigibigi vatavatad lemoyo inanji gheko na gharɨgharɨ thɨ kururu weŋgi e ghembako iyako tɨne.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, revoltava-se nele o seu espírito, vendo a cidade cheia de ídolos.
17 Iya kaiwae i wogaithɨ weiyaŋgiya Jiu na thiye ma Jiu gharɨgharɨniye ko thɨ kururu weya Loi, e lenji ŋgolo kururu tɨne. Na tembe ŋgoreiyeva mbaŋa regha na regha i wa e ghamba maket, thavala i vaidiŋgi gheko i wogaithɨ weiyaŋgi.
17 Argumentava, portanto, na sinagoga com os judeus e os gregos devotos, e na praça todos os dias com os que se encontravam ali.
18 Rathimbathimba, lenji wabwi idanji Epikuriyan na Stoik+ 17:18 Grik vavaona ghawabwi laghɨlaghɨye theghewo: Epikuriyan na Stoik. Wabwike theghewoke iyake raghareghare lenji wabwi (lenji vavaona gharerenuwaŋa yawalɨ yakuyakuniye). Pol ghambaŋa e tɨne wabwike theghewoke thɨ vavaghareŋa renuwaŋaŋgi ma thɨ mena Loi ele valɨvaŋga. Wabwi Epikuriyan thɨ ghambugha amala regha idae Epikuras le vavaghare (342–260 B.C.). Amalaghɨniye va i vavaghareŋa yawalɨ le ghamba ndeghathɨ warari. Iya uneya ve yomara mbe bigibigi eŋge ghanjirerenuwaŋa — thɨ rombeleya the bigi i vakatha riwandake ŋginauye na le renuwaŋa i warari na i mando thava bigi regha i vakatha vɨrɨwe o mararuwe. Lenji loŋweghathɨko ŋgoreiye — loiŋgi ma thɨ rerenuwaŋa lolo le thovuye kaiwae.
18 Ora, alguns filósofos epicureus e estóicos disputavam com ele. Uns diziam: Que quer dizer este paroleiro? E outros: Parece ser pregador de deuses estranhos; pois anunciava a boa nova de Jesus e a ressurreição.
19 Amba thɨ yovaŋguya Pol Atens lenji kot laghɨye ghamba niva idae Ariyopagas, na thɨ dagewe thɨŋa, “Nuwameiya wo u vamanjamanjalaŋa weime iya vavaghareke togha u vavaghareŋake.
19 E, tomando-o, o levaram ao Areópago, dizendo: Poderemos nós saber que nova doutrina é essa de que falas?
20 Kaiwae renuwaŋana iyana ghaloŋwaloŋwa amba i thona weime na nuwameiya wo wo gharumwaru.”
20 Pois tu nos trazes aos ouvidos coisas estranhas; portanto queremos saber o que vem a ser isto.
21 (Atens gharayakuyaku weinjiyaŋgiya ghemba vavana gharɨgharɨniye, ko kaero thiya yaku gheko, mbaŋa i ghanagha nuwanjiya thɨ vandevandeŋe na thɨ utuutu renuwaŋa totogha kaiwanji.)
21 Ora, todos os atenienses, como também os estrangeiros que ali residiam, de nenhuma outra coisa se ocupavam senão de contar ou de ouvir a última novidade.
22 Amba Pol i yondovirɨ lenji kot laghɨye e maranji na i dage weŋgiya giyagiyako iŋa, “Ago laghɨye Atens ghɨmoghɨmoruniye. Kaero ya thuweŋga ghemi hu kururu valaŋa weŋgiya lemi loiŋgike.
22 Então Paulo, estando de pé no meio do Areópago, disse: Varões atenienses, em tudo vejo que sois excepcionalmente religiosos;
23 Kaiwae mbaŋa ya loŋga e ghambamike tɨne na ya ghewoŋgiya lemi ghamba vowoko, amba ya thuwe ghamba vowo regha, gharorori ŋgoreiyake: ‘Ghamba vowo weya loi ma ra ghareghare.’ Loike iya hu kururukowe na ma hu ghareghareko iya ghino ya vavaghareŋake e ghemi.”
23 porque, passando eu e observando os objetos do vosso culto, encontrei também um altar em que estava escrito: AO DEUS DESCONHECIDO. Esse, pois, que vós honrais sem o conhecer, é o que vos anuncio.
24 “Loi iyava i vakatha yambaneke na bigibiginiyeke wolaghɨye, iye buruburu na yambaneke ghanji Giya, na iye ma i yaku e ŋgolo gharɨgharɨ thɨ vatad.
24 O Deus que fez o mundo e tudo o que nele há, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em templos feitos por mãos de homens;
25 Iye ma bigi regha i kwarawe na raŋava valɨkaiwae gharɨgharɨ ghinda ra giya thalavuwe, kaiwae iye gharɨgharɨke wolaghɨye ghinda yawalinda, unenda na bigibigike wolaghɨye i giya weinda.
25 nem tampouco é servido por mãos humanas, como se necessitasse de alguma coisa; pois ele mesmo é quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas;
26 Va i vakatha lolo regha na weya amalaghɨniye wabwi na wabwi thɨ rakamenawe na thiya yaku e yambaneke laghɨye, na amba muyai va i vakathaŋgi vama i woraweya ghanjimbaŋa mbaro na thevalɨvaŋga vethɨ yakuwe.
26 e de um só fez todas as raças dos homens, para habitarem sobre toda a face da terra, determinando-lhes os tempos já dantes ordenados e os limites da sua habitação;
27 Va i vakatha iyako kaiwae nuwaiya gharɨgharɨ thɨ tamwe Loi, na e lenji tavɨtavɨvɨ e tɨne thare ne thɨ vaidi. Ko iyemaeŋge ma ina bwagabwaga moli weya lolo regha na regha weinda
27 para que buscassem a Deus, se porventura, tateando, o pudessem achar, o qual, todavia, não está longe de cada um de nós;
28 kaiwae ‘yawalinda rɨgheya amalaghɨniye, weinda ra loŋgaloŋga na weinda ra yakuyaku.’
28 porque nele vivemos, e nos movemos, e existimos; como também alguns dos vossos poetas disseram: Pois dele também somos geração.
29 “Mbwana, Loi le ŋgaŋga ghinda, iya kaiwae ma valɨkaiwae ra renuwaŋa na raŋava Loi iye ghayamoyamo ŋgoreiya thimba vatavatad regha, ŋgoreiya gol o silva o varɨ, gharɨgharɨ lenji ghareghare na lenji thimba e tɨne thɨ vatadɨŋgi.
29 Sendo nós, pois, geração de Deus, não devemos pensar que a divindade seja semelhante ao ouro, ou à prata, ou à pedra esculpida pela arte e imaginação do homem.
30 Mbaŋa me vivako gharɨgharɨ mava e lenji ghareghare Loi kaiwae, i ghɨmarareŋa weŋgi. Ko mbaŋake noroke iŋa gharɨgharɨke wolaghɨye e valɨvaŋgake wolaghɨye thɨ uturaŋgiya lenji tharɨ na thɨ roiteteŋgi,
30 Mas Deus, não levando em conta os tempos da ignorância, manda agora que todos os homens em todo lugar se arrependam;
31 kaiwae mbaŋa regha kaerova i tuthi na ne i ghatha wagiyaweŋgiya gharɨgharɨke wolaghɨye e yambaneke laghɨye na kaerova i tuthiya ghalolo na ne i vakatha ghathako iyako. Kaerova i vaemunjoruŋa iyake taulaghɨke weinda na kaiwae tembe i vaŋguthuweiruva loloko iyako mare e tɨne.”
31 porquanto determinou um dia em que com justiça há de julgar o mundo, por meio do varão que para isso ordenou; e disso tem dado certeza a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Mbaŋa thɨ loŋwe Pol i utuutu thuweiruva kaiwae, vavana thɨ vavɨrɨ, ko iyemaeŋge vavana thɨŋa, “Nuwameiya mbowo u utuŋava utuutuke iyake weime na wo loŋwe.”
32 Mas quando ouviram falar em ressurreição de mortos, uns escarneciam, e outros diziam: Acerca disso te ouviremos ainda outra vez.
33 Iyako e ghereiye Pol i iteteŋgi.
33 Assim Paulo saiu do meio deles.
34 Gharɨgharɨ vavana thɨ loŋweghathɨgha Pol le utuko, na thɨ tabo raloŋweloŋweghathɨ. E tɨnenji Diyoniyas, iye lenji kot laghɨye ghagiya regha na wevo eunda idae Damaris na mbe vavanava.
34 Todavia, alguns homens aderiram a ele, e creram, entre os quais Dionísio, o areopagita, e uma mulher por nome Dâmaris, e com eles outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.