Mateus 26
Nyɩsʋa a =hapʋtitie (TED) vs AAI
1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ a tɔɔlɛ ‑wɔn, ‑ye kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:
1 Jesu bi’obaibiyih ufunamaim, ana bai’ufununayah isah eo,
2 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ hie 'le ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑a nɩ lɛ'mimre, ʋʋ Pakɩ daa, ɛ 'mʋ 'o nyre. 'Kee nɩ, ʋ di 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon 'na yraanyʋ kwa po, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o 'mʋ tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la.»
2 “Kwanaso’ob veya rou’ab ufunamaim Tar Nowaten ana hiyuw enan. Nati ana veya’amaim Orot Natun boro hinab rakit sabuw umahimaim hinayai hina’onaf.”
3 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'kee nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑tɛ. Nahuon a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Kaifʋ;
3 Imaibo Firis ukwarih naatu regaregah ai’in etei firis gagamin Kaiafas ana baremaim hiru’ay.
4 ʋ 'bii, 'ʋ ‑yrɩ, 'ke bʋ nu gblagblʋ, bʋ klɩ ‑Yusu, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la.
4 Naatu Jesu wa’iwa’iramaim fatumin bain asabunin isan hiyakitifuw.
5 Kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «'Bɩa ꞊ba nyo klɩ, ‑a 'nɩ nue 'le lɛ'mimre a ti 'yri, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊han ‑a mʋ ‑wɔn di ‑wɔn.»
5 Baise hio, “Men hiyuw tanabowabow wanawananamaim, anayabin rakit boro tanaku’ub was hinagiy.”
6 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ‑Yusu nɩ 'le Betanidɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 'Ke ʋ nɩ 'le Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a ‑gbɛ, ‑tɔplɩ ‑jɔhʋɩn nuo la.
6 Jesu na Bethany orot Simon biyan kokom ani’anin ana baremaim tit,
7 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye nyrʋgba ꞊de, nɔ‑ pa kayu gbo, 'ɔ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kwa. ‑Dawinni a ‑gbɛ, ɩ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hɛɛn, ɩɩ po ꞊die 'dɔ. ‑Tɛ ɔ pa 'klɛɛ, ‑ye ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ 'wlaa 'o ‑Yusu ‑dawinni a ‑gbɛ 'lu.
7 mare ma bay eaa auman babin ta kibub kikimin kabay wabin alabaster imaim hikwak raiy ana baiyan gagamin hisuwai batabat bai na run Jesu aribun yan isuwai re.
8 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, ʋ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni a ‑gbɛ a 'mʋlɛcɩcralɛ 'le?
8 Ana bai’ufununayah hi’itin yah so’ar hio, “Iti sawar i yabin en asir esisinaf.
9 'Bʋ pli wɛn, ɩ di wɛn 'ye 'wliyɛ 'dɔ, ʋ 'mue wɛn ꞊sʋɛnyʋ ‑nyi.»
9 Igewasin iti raiy ana baiyan tatayara’ah hitatubun kabay tatab, sabuw yababan wairafih tatitih.”
10 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, ‑ye ɔ nɔ: «Ba ‑hɩɔ mɛ lɛ, ba 'kee 'a 'nyrɛ꞊hɩnhɩɛn! Dɛ ‑gbo, ɔ nu, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ'ɛ nɩ.
10 Baise Jesu so’ob abisa hio, imih iuwih eo, “Babin men yumatanamaim kwana’umih. Anayabin sawar gewasin maiyow ayu isau esisinaf.
11 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊sʋɛnyʋ 'kɩɛ die nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ, a 'mu ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, ti 'n di nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn ‑hi, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑huo.
11 Sabuw yababan wairafih boro mar etei bairi kwanama kwanibaisih, baise ayu i boro men mar etei bairi tanama’amih.
12 Dɛ ꞊nʋ, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, nɛ‑ mɔ: ɔ 'wlaa 'na ‑plahʋɩn klɛ ‑dawinni ‑dodo, 'ke 'o 'na ‑plahʋɩn a ‑gbɛ a 'o‑hɩhɩa a ‑ta 'mʋ.
12 Iti babin ayu biyau raiy erabirab i ayu au morob isan eyayabuna.
13 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋ di 'o Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'o poo, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ꞊hapʋdɛ ‑gbo, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ 'nɩ na, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han nahuin ‑wɔn ‑hri.» Kɛ ‑Yusu po.
13 Anababatun a tur ao’owen, tafaram wanawananamaim iti Tur Gewasin hinabibinan ana maramaim abisa gewasin iti babin sisinaf boro kik owe’owen na’atube auman hinabinan.”
14 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, 'ke 'le 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Judɩa Yisikalio, nɔ‑ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑wɔn,
14 Imaibo bai’ufununayah nah 12 wanawanahimaim orot wabin Judas Iscariot tit in firis ukwarih biyah tit,
15 ‑ye ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ po 'a mʋ ‑Yusu kwa, dɛ tio‑ a di 'mʋ ‑nyi 'le?» 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'wliyɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu. ('Wliyɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑huo 'dɔ.)
15 naatu ibatiyih, “Ayu Jesu anab kwa anabit boro abisa ayu kwanitu?” Naatu matanamaim kabay hibotait hiyab in 30 na’atube hiya’asair.
16 Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yri gbo, Judɩa, ɔɔ lɛ ꞊mɔ ꞊hapʋ꞊tɔ, ‑tɛ ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu kwa po.
16 Nati ana veya’amaim Judas ef ana gewasin nuwet Jesu batih isan.
17 Lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a ye‑hɛ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke ʋʋ 'o 'flɔɔdʋ ꞊nʋ dii, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑nɩɩ ‑hʋa ‑ba pii 'klɛɛ Pakɩ a dididɛ ye 'le?»
17 Faraw Wanawanan Yeast En ana hiyuw veya wantoro’ot bubusuruf, Jesu ana bai’ufununayah hina hio, “Menamaim kukokok Tar Nowaten ana bay anabogaigiwas?”
18 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu 'a mʋ ye, ba lo, ‑ɛ mɔ: ‑A nɩ tɔɔnyɔ nɔ 'nɩ, 'a ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa 'dʋ, ɩ nyre 'o ꞊o. Kɛ nɔ ‑mʋ ‑wɔn, kɛ'ɛ nɩ, ɔ di nɔ Pakɩ a dididɛ dii, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn,»
18 Jesu iyafutih eo, “Kwanan Jerusalem bar merar kwanatit orot iti ana tur kwana’owen kwanao, ‘Bai’obaiyenayan eo, ayu au veya i natit, akokok au bai’ufununayah bairi boro o abaremaim Tar nowaten ana hiyuw anaa aniyasisir.’”
19 'a ‑naagbopʋ 'ʋ nu dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu le ꞊nʋ, 'ʋ pi Pakɩ a dididɛ a ‑gbɛ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a pipie ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑mɛ de.
19 Bai’ufununayah Jesu eobaimanih na’atube hisinaf, Tar Nowaten ana hiyuw hibogaigiwas.
20 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le kayu ꞊nʋ gbo nɩ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le Pakɩ a dididɛ dii, 'ʋ nɩ gblɛ, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie gbo.
20 Naatu nati rabirab bai’ufununayah etei 12 Jesu bairi himare hibusuruf bay hiaa.
21 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon nɩ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ‑ʋʋ 'na 'lɩla lɛ ꞊mɔ.»
21 Bay hiaa wanawananamaim Jesu eo, “Turobe a tur ao’owen, kwa wanawanamaim orot ta boro babau inao anamorob.”
22 Bʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ‑ye 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo, 'ʋʋ ‑dodo po, 'ʋʋ ‑Yusu wlɔn lɛ ꞊gba: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊be 'mɔɔ nɩ?»
22 Ana bai’ufununayah hai yababan ra’at, naatu ta’ita’imon hibusuruf Jesu hibabatiy hio, “Regah, nati i men ayu’umih?”
23 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ke nahuon nɩ 'le, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ 'nyra 'le dɛdihuoo ‑do wlɔn dabʋ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ die nu.
23 Jesu iyafutih eo, “Orot menatan ayu airi tew wanawanan ai rafiy anabubutu’ub, nati orot i boro ayu babau nao.
24 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'kʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ a ‑gbɛ kwa po. Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ʋ nɩ kɔ 'le wɛn nahuon a ‑gbɛ.»
24 Orot Natun i boro namorob Bukamaim hikirum hio na’atube. Baise orot yait ayu babau nao, nati orot i boro yababan gagamin na’in nab. Gewasin nati orot tafaramamaim men tatufuwamih!”
25 ‑Ye Judɩa ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po, ɔ ꞊gbɔ ‑wɛ wlɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ꞊be 'mɔɔ nɩ?» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Iin, ‑mɔɔ nɩ.»
25 Judas yanuwayan Jesu ibatiy eo, “Regah, o kunotanot i men ayu’umih?” Jesu iya’afut eo, “O wai.”
26 Bʋ 'kɩɛ nɩɛ 'o dɛdihuo ke, ‑ye ‑Yusu 'ba 'mʋ 'flɔɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ, ɔ nɔ: «Ba 'bɔ 'mʋ, ba dio. Nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩn.»
26 Bay hia wanawanan Jesu rafiy bai, i gegewasin sawar, imasib, ana bai’ufununayah itih eo, “Iti i ayu biyau kwabai naatu kwa’aan.”
27 ‑Ye ɔ 'ba lele 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ ‑nyo ꞊nʋ, ɔ nɔ: «A 'bii, ba 'na.
27 Imaibo wine kerowasamaim hisuwai batabat bai God ana merar yi sawar, itih eo, “Kwa etei’imak iti kwanatom.
28 Nɩ‑ mɔ 'na dablo. Nɔ‑ 'n di gbo 'wla, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'muo nu, ɔ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tue, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla.
28 Iti i ayu au rara, au Obaibasit Boubun abisuwai sabuw moumurih hai bowabow kakafih notawiyen isan.
29 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'n 'deɛ ꞊bo 'na 'klɛɛ lele nɔdʋ ‑gbo, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ 'n di 'o lele nɔ yrayrɩdʋ ‑ye ꞊nʋ 'naa, 'n kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, 'ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.»
29 A tur ao’owen, ayu iti wine boro men anatom, anama’am nati ana veya’amaim wine boubun kwa bairit Tamai ana aiwobomaim tanatom.”
30 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ʋ bre ‑wla, 'plɩɩ 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu mu, ‑tɛ ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa.
30 Naatu himisir ew ta hitabor hitit hin Olive Oyawamaim hitit.
31 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Tɔyrʋwɔ ‑gbo 'kwli 'mʋ, ti di 'o 'nɩ nyre, a 'mʋ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑gbɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɔ a ꞊ju 'mʋ lɛ ‑gbɛ.»
31 Imaibo Jesu hai tur eowen eo, “Iti boun gugumin kwa etei boro kwanabihir ayu kwanihamiyu, Buk Atamaninamaim eo na’atube,
32 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu lele ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ lele 'klɔ, 'ke 'n di 'le Galileblʋgba 'mʋ mu, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑pree.»
32 Baise ayu morobone anamimisir ufunamaim boro au na ani’iyon wan anan Galilee anatit.”
33 ‑Ye Piɛlɩɩ wun 'nɩ po, ɔ nɔ: «꞊Betɩ ʋ 'bii bʋ hie 'o ‑mʋ gbo, 'na ‑gbɛ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo hie 'o ‑mʋ gbo gbe.»
33 Peter iya’afut eo, “Turau’unah boro hinabihir, baise ayu boro men anabihir o anihamiyimih.”
34 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ: 'Tɔyrʋwɔɔ ‑do ‑gbo 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ mu da, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.»
34 Jesu Peter iu, “Anababatun a tur ao’owen, boun gugumin o boro ayu inayaubu mar tounu, naatu i ufunamaim kokorere boro nao’o inanowar.”
35 ‑Ye Piɛlɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ꞊betɩ ꞊bo di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, 'n 'de ‑mʋ yi.» ‑Ye ‑naagbopʋ 'bii, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, Piɛlɩ ꞊tu, nɩ‑ ʋ ꞊tu ‑wɛ.
35 Peter raro’on rab eo, “Ayu boro men kafa’imo tur nati ana’omih, morobomih na’at airit tanamorob.” Naatu bai’ufununayah etei tur ta’imon hio.
36 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ ke nɩ, ʋʋ Gɛsɩmanɩ daa. ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba nɩ mɔ gbo, ꞊bo mu 'le ye 'mʋ, 'mʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ.»
36 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah bairi hitit hin Gethsemane hitit naatu iuwih eo, “Iti imaim kwamare kwama, ayu anan auweyane anayoyoban.”
37 ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye Piɛlɩ kɔ Sebede a 'yuo Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, nʋ‑ ɔ da, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋ mu. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo, hʋannʋ 'ʋ nyo nu 'dɔ.
37 Peter naatu Zebedee natunatun rou’ab buwih bairi hin, ana not kwaris naatu dogoron wanawanan ana yababan ra’at
38 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo 'dɔ. 'Na ꞊wlʋ a gbo'mʋmʋɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ‑hʋa bɛ 'la 'mʋ. A kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ba nɩ mɔ gbo, a nɩ ŋmo 'le,»
38 iuwih eo, “Dogorou wanawanan au yababan i ra’at kwanekwan dogorou emama’afut. Imih iti’imaim kwamare mata nanuw bairit tanama.”
39 'ɔ hren ꞊nʋ ‑wɔn dɛ gbi, 'ɔ bla kwlɩ gbo, 'ɔ kɔ 'lu gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Na Bu o, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le, nue, 'ke ꞊sʋɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'ye, bɛ hren 'mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ɛ 'de dɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑hʋa, kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ bɛ 'ya.»
39 Jesu akisinamo nabinamaim in yumatan au babe ra’iy yoyoban eo, “Tamai, karam iti biyababan ana kerowas ayu biyau’umaim itabosair, baise men ayu au kok, o a kok.” Bai’ufununayah bay hibow tefafaram|alt="Jesus praying in garden" src="cn01810B.tif" size="col" loc="Mat 26.39" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="26.39"
40 Bɔ nu lɛ 'pʋprɛ, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋʋ ta ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o ŋmla a ŋmoolɛ 'mʋ gbo. ‑Ye kɛ ɔɔ Piɛlɩ ye po: «꞊Be a 'die 'le ‑wɛ ba nu ‑hawɔɔ ‑do, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, 'ke ba 'de ŋmo?
40 Naatu matabir maiye na ana bai’ufununayah nah tounu hi’inu’in itih, Peter isan eo, “Anayabin aisim nataunu’uka mata hifot kwa’inu’in, karam one hour na’atube mata tanuw bairit tatama?
41 A nɩ ŋmo 'le, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, dɛ 'bɛ nyre 'o, 'bɛɛ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ba ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊han 'a ‑tɩ lɛ ‑haa. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke a nɩ ŋmo 'le, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bɩa 'nɩnɩ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, a 'de 'klɩ kɔ, 'ke ba nu dɛ a ‑gbɛ.»
41 Mata to iwa’an kwayoyoban, saise men routobon kwanabaimih. Anun i ekokok yoyoban, baise biya i himorob.”
42 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ hren lele ꞊nʋ ‑wɔn, ‑do 'hɔn a kɔ, 'ɔɔ lele Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Na Bu o, 'bɩa 'bɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke ꞊sʋɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'ye wɛn, bɛ hren 'mʋ ‑wɔn, ‑ye dɛ ‑gbo, ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ bɛ 'ya.»
42 Mar bairou’abin Jesu in maiye yoyoban eo, “Tamai, iti biyababan ana kerowas bosairin isan ana ef men nama’am na’at, basit anatom, saise a kokok anasinaf namatar.”
43 ‑Tɛ ɔ ‑wɛ lele ‑wɔn, ‑ye 'ke ɔ mu 'o lele ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o lele ŋmlaŋmoolɛ 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, ʋ 'die 'le ‑wɛ, bʋ po 'yii lɛ.
43 Matabir maiye nan matah kou bit hi’in yugaranih inan itih.
44 ‑Ye ɔ hren lele ꞊nʋ ‑wɔn, 'ɔɔ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, gblo a ta a nɔnɔ, 'ke 'le wiin ‑do ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ɔ po wɛn.
44 Naatu ihamiyih hi’in i mar baitonin matabir in tur ta’imon eo yoyoban maiye.
45 ‑Ye ɔ ꞊hɩan lele ‑wɔn, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «꞊Be aa lele 'nɩ ŋmo, 'aa 'le ke lɛ ‑ha? Ba 'ye kɛ, ti 'mʋɛɛ yrɛ, 'ke bʋ po 'mʋ dɛ'kukununyʋ kwa, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon.
45 Imaibo matabir na ana bai’ufununayah biyah tit eo, “Kwa boro’ika kwa’in kwabiyarir? Mata tinuw, kwamisir, Orot Natun ana veya i natit, sabuw kakafih umahimaim eyey.
46 Ba 'ba ye 'mʋ, ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ɔɔ 'le 'nɩ di.»
46 Kwamisir tan! Orot yanuwayanaban iti enan kwa’i’itin.”
47 Win nɩ 'le ‑Yusu wlɔn, ‑ye Judɩa, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nahuon ‑ye, ɔ nyre 'o ꞊o, ɔ kɔ nahuin 'plɔplɔ 'hɛɛn. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'ble kwa lɛ ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ le nahuin a ‑gbɛ, 'ke bʋ mu ‑Yusu klɩ.
47 Jesu eo ana tur sawara’e, bai’ufununayah 12 wanawanahimaim orot ta, wabin Judas, sabuw kou’ay gagamin na’in, firis ukwarih naatu regaregah ai’in hibiyafarih nawiyih kaiy, kefat, mis hiteten auman bairi hina hitit.
48 Judɩa, ‑ɔ di ꞊nʋ ‑Yusu kwa po, 'plɩɩ ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'hru wlɔn mu bi, kɛ ɔ po ꞊nʋ ye: «Nahuon ꞊nʋ, 'n di 'mʋ 'wlɛɛ, 'ke 'o 'a 'wio a gbopupue ‑wɔn, nɔ‑ ba klɩ, ɔ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kwa ꞊ta.»
48 Orot yanuwayan sabuw eobaimanih eo, “Orot menatan anamamamay orotoban nati kwanab kwanafatum.”
49 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye Judɩa a ‑gbɛ, ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'n yɛ ‑mʋ ke,» 'ɔ 'wlɔɔ 'mʋ.
49 Judas mutufor in Jesu biyan tit eo, “Tufuw isa nama Bai’obaiyenayan!” naatu mamay.
50 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Mɛ o, dɛ ‑gbo, ‑n di nu wɔn, nue, ꞊nɩ ‑wlɛn 'le gbo.» ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, nahuin ꞊nʋ, Judɩa gba, ʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ klo.
50 Jesu iya’afut eo, “Au begon, abisa isan inot inan saife kusinaf.” Imaibo sabuw hibatabat hitit Jesu uman hibai hibukikin.
51 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ‑ye, nɔ‑ nɩ ‑wɛ 'o ‑tuo ke. ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ‑ɔ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, nɔ‑ ‑ha 'le 'a 'plie bɔ wlɔn, 'ɔ 'bɛ ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ nʋa 'lu.
51 Bai’ufununayan orot ta ana kaiy bora’ah, firis gagamin ana akir wairafin tainin roun eafuw.
52 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Po 'le ‑na 'plie bɔ wlɔn, ‑ɛ nue, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'plie nu, ‑ʋʋ ‑wɔn, nahuin ‑ye di ‑wɛ nu 'plie, ʋ 'mu 'la.
52 Naatu Jesu iu, “A kaiy ana efanamaim kwiwan maiye, anayabin sabuw iyab umahimaim kaiy tema’am boro kaiyomaim hinamorob.
53 ‑N 'die yi, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo le wɛn 'na Bu nɩ, 'ke bɔ ‑hɛ wɛn 'mʋ 'mʋ, ‑ye ɔ di wɛn 'mʋ ye ya 'a lɛleenyʋ a 'milowɩ a 'milowɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ ke dii.
53 O men iso’obamih, ayu Tamai isan atabifefeyan boro mar ta’imon tounamatar sibisib na’atube tiyafarih ayu hitawasfafaru.
54 Kɛɛ, 'bɩa 'bɛ nɩ wɛn lɛ 'mʋ, ‑ye dɛ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑bɛ mue la 'lu ‑wɔn, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'deɛ bɛ mue wɛn 'lu ‑wɔn.»
54 Baise nati na’atube anasinaf, Buk Atamaninamaim mataramih hi’o hikikirum boro men niturobe’emih.”
55 ‑Ye kɛ ‑Yusuu nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ dio klɩ wɔn, ɔ nɔ: «Ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn, nɩ‑ a nu, 'a di 'mʋ klɩ wɔn, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑balʋnyɔ klɩ. Kɛɛ, 'ɛ nɩ ti, 'n nɩ o gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'nɩɩ o nahuin tɔɔ, kɛɛ, 'a 'de o 'mʋ a klee.
55 Naatu tatabir sabuw isah eo, “Ana itinin ayu bainowan mowan na’atube, imih kaiy kefat kwaiteten ayu yuwu rabu’umih kwanan. Mar etei Tafaror Bar wanawananamaim ama sabuw abi’obaiyih aisim men imaim kwatafatumu?
56 Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ɩ mue ‑wɔn 'lu, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ 'mʋ nue.» ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ 'bii, ʋ ‑gbɛ ꞊nɔ 'mʋ lɛ 'hʋɩn, 'ʋ 'gba ci lɛ.
56 Baise abisa God ana dinab oro’orot Buk Atamaninamaim hio hikikirum emamatar saife nan niturobe.” Nati’imaim ana bai’ufununayah etei hihamiy hibihir.
57 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ klɩ ‑Yusu, ʋ gbɔ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a kayu gbo. Nahuon a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Kaifʋ. 'Ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo, 'ke Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ 'kukue 'le lɛ, 'ke 'o ‑gboligbo a ‑ta 'mʋ.
57 Sabuw Jesu hibai hifatum hibai hin firis gagamin wabin Kaiafas ana baremaim hitit, nati’imaim Ofafar Bai’obaiyenayah naatu regaregah ai’in hiru’ay hima’am.
58 Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ɔ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, 'ke 'le ‑wɔnhinhrenkɔ 'kwli 'mʋ, 'ʋ nyre 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔ pa ‑wɛ 'le. Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ nɩ ‑wɛ 'le. Nʋ‑ kɔ ‑hɛyri Piɛlɩ nɩ 'le gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue 'ye, ‑tɛ ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'le‑wʋwɛ nu.
58 Baise Peter yokaika Jesu i’ufunun bairi hina, firis gagamin ana bar sebosebomaim hitit naatu run ma’utenayan oro’orot bairi himare abisa tamamatar ta’itin isan.
59 'Ke 'le kayu gbo, ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ ‑gboligbo a nahuin 'bii 'hɛɛn, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya hɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la,
59 Firis gagamin naatu kaniser ana kau’ay etei hiru’ay nuhinot tur hitabow hitit hitifufuwen Jesu tamorob isan.
60 kɛɛ, ʋ 'de 'le ꞊nɔ kɩkadɛ ꞊de 'mʋ 'yee, ꞊betɩ ‑hɛhɩpʋ 'plɔplɔ bʋ di 'le, bʋ 'ma ꞊nɔ hɩ 'lu gbo. Nɛ‑ ʋ nu ‑nunu, nahuiin 'hɔn 'ʋ ꞊plu 'o,
60 Baise nuhinot tur hinunuwet men ta hibai. Sabuw moumurih maiyow hitit Jesu morobomih hibifufuwen hai tur naniyan en.
61 ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, kɛ ɔ po o, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'wla Nyɩsʋa a 'kagblaka nɩ, 'plɩɩ bɔ pu lele nɩ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ.»
61 hiorereb hio “Iti orot eo, ‘Ayu i karam God ana Tafaror bar anagurus nare, naatu veya tounu wanawanan boro anawowab efanin namatar.’”
62 ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'ba 'mʋ ye, 'ɔ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, nahuin ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ‑n 'de ‑tɩ ꞊de kɔ, ‑bo di ‑wɔn ꞊tu?»
62 Imaibo Firis gagamin misir Jesu isan eo, “O boro men tur ta inao? Orot hairi o a tur isan hio’orereb inonowar boro tur ta inao ai en?”
63 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'de ꞊nɔ ‑tɩ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka ꞊gbɔ lele wlɔn, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo 'sʋɛ ke, 'ke 'le 'Klɔhienyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'bɩa ꞊nɩ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, kɔ, 'bɩa ꞊nɩ 'ya ‑wɛ Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ.»
63 Baise Jesu awanamaim men tur ta titamih.
64 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Iin, 'mɔɔ nɩ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mʋ 'o 'Klɩkenɩnyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo nɩ, 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le 'nugbɩ ‑hɛyri.»
64 Jesu iya’afut eo, “Tur i nati kuo, baise kwa etei a tur ao’owen. Mar boro nanan orot Natun boro God uman ana asukwafune nabat mar ana rofom wanawanan nanan kwana’itin.”
65 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka cɩcra 'a ‑gbɛ a wlawlʋ lɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ po yrʋ 'dɔ, ɔ nɔ: «Ɔ ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. ‑A 'nɩ ꞊mɔ 'le 'klɛɛ lele ‑hɛhɩnyɔ ꞊de lɛ. 'A nɩ ‑gbɛ, a 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, ɔ ꞊tu nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɔ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑haalɛ.
65 Firis gagamin iti tur nonowar ana veya ana faifuw bai sib eo, “Iti orot i tur kakafin maiyow eo God ebi’ib! Aisim boro tanama sif rubonayah afa’abo tananuwet? Kwa taiyuw bai’ib tur eo kwanowar,
66 ‑Be' aa 'klɛɛ po 'le?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ.»
66 kwa a not i mi’itube?” Etei hiya’afut hio, “I bowabow kakafin sinaf imih namorob!”
67 ‑Ye ʋ ‑tʋa 'a hɩɔn a 'hinhren gbo, 'ke 'o 'a yigbakla ye, kɔ, 'ʋ nyo ŋmli bii, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyo 'le 'ŋmɩ nʋɩ 'mʋ lɛ po,
67 Imaibo yumatan hikwaitututur, hiborabirab naatu sabuw afa hiboborabirab,
68 ʋ nɔ: «‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Waanyɔ, ‑mɔ mɔ winwlɔn‑hɛnyɔ. 'A ‑tɩ, le ‑a mʋ, nahuon tio‑ ꞊tu ‑mʋ dɛ 'le?»
68 hio, “Keriso, o God ana dinab orot na’at kuo anowar! Yait o rab?”
69 ‑Tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye 'ke Piɛlɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le ‑yaa 'mʋ. ‑Ye 'yu nyrɔyu ꞊de, ‑ɔ mɔ kayu ꞊nʋ a ‑kʋannunyrɔ, nɔ‑ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ‑n kɔ ‑Yusu ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɔ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'a mʋ‑ʋ o 'hʋɩn 'mʋ nɩna.»
69 Peter ufun bar ana seboseb wanawanan mare ma’am, Firis Gagamin ana bowayan babitai tit iu, “O auman i Galilee orot Jesu ana of ta.”
70 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ‑ga nɩ, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ ye, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ,»
70 Baise Peter sabuw etei nahimaim yaub eo, “Ayu o a tur kuo yabin men aso’ob.”
71 'ɔ ‑hʋɔn 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑yaa a ‑gbɛ a paalɛ 'mʋ. ‑Ye 'yu nyrɔyu ‑ye 'yo lele nɩ, 'ɔ le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, aa 'ye, ɔ kɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu 'hɛɛn, nʋ‑ʋ o 'hʋɩn 'mʋ nɩna.»
71 Naatu misir tit in bar ana etawan awanamaim tit, nati’imaim bowayan babitai ta itin naatu oro’orot nati’imaim hibatabat hai tur eowen eo, “Iti orot i Jesu Nazareth mowan ana of ta.”
72 ‑Ye Piɛlɩ ‑ga lele nɩ, ɔ nɔ: «'N 'sʋɛ ke, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu, 'n 'dio yi.»
72 Peter iban maiye yaub naatu ifaro eo, “Ayu nati orot men aso’ob.”
73 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'yɩya 'o Piɛlɩ 'mʋ gbo 'hʋɩn, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑nɩɩ 'pʋprɛ nu, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑n kɔ ‑wɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ.»
73 Hima kafa’imo orot afa nati’imaim hibatabat hina Peter biyan hitit hio, “O i anababatun ni’i orot ana of ta, anayabin a tur kuo ana nowarin naatu a sawar io’osen ana itinin i ta’imon.”
74 ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ po 'mʋ 'jrɔ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ 'du hɩ lɛ. 'N 'sʋɛ ke, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu, 'n 'dio yi.» Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye hapɛ da ‑nyrɛ.
74 Imaibo Peter ifaro eo, “Ana bifufuwen na’at God ana orarafen anab, tur anababatun a tur ao’owen, ayu iti orot men aso’ob.” Mar ta’imon kokorere eo.
75 ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu wɛn ꞊nɔ ye, ɩ bi 'le ꞊nɔ 'mʋ 'kwli, ‑ɩ mɔ: «'Plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ mu da, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.» ‑Tɛ ɩ bi 'klɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔ 'hrɩ 'le ‑yaa 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑tʋa wuwe gbo, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.
75 Basit Peter nuhin taseb Jesu eo not, “O boro mar tounu ayu inayaubu, imaibo kokorere boro nao.” Naatu Peter tit in ufun rerey igagagamat.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.