Mateus 13
Yang Baklung Ipinagpakigpaig̱u (TBK) vs ARC
1 Numanyan tung kaldaw ang atii ti Jesus luminua ra tung balay ang nagpabakayan. Duun da kuminarung ay magturuldukanen si.
1 Tendo Jesus saído de casa naquele dia, estava assentado junto ao mar.
2 Duru-durung mga taung namagtaripukpuk tung anya. Purisu naparugal-rugal dang suminaay tung sasang balangay ang napaabwat-abwat ta gesye. Duun da ilem ngarung ang ya kag tatalunga tung mga taung kemdengan asan tung bakayan.
2 E ajuntou-se muita gente ao pé dele, de sorte que, entrando num barco, se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Duru-durung mga bag̱ay ang ipinagtulduk na tung nira ang asan da nag̱ipapanaway na tung mga pananglit.
3 E falou-lhe de muitas coisas por parábolas, dizendo: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Numanyan tung pagtarakbulun na, yang dumang binik nalagsik da tung dalan ang palanawan ta mga tau tung kakngaan ang pagkatapus kinaw̱utan da ta mga lamlam ang pinagsumpit.
4 E, quando semeava,
5 Yang duma kang binik, duun ka nepa tung tanek ang manipis ang may batung tapik ang unayen ang alenget dang lumput tung ulit yang tanek. Purisu indi ilem nabuay, buminukngil da ay malw̱aw kang lag̱i yang tanek.
5 e outra
6 Numanyan pagkapangayag da ang atiing abwat da yang kaldaw, nangaleey ra ang asta namanlumpayeng dang pisan ay indi nangapanlamut ta adalem.
6 Mas, vindo o sol, queimou-se e secou-se, porque não tinha raiz.
7 Yang duma kang binik duun ka nepa tung tanek ang may mga laskaw yang sapinit ang indi nadeeg̱an ta kapwa yang aradu. Purisu tung pagkatubu yang mga sapinit, pinanaw̱ed-saw̱eran da nira yang mga trigu ang pinagpig̱es.
7 E outra caiu entre espinhos, e os espinhos cresceram e sufocaram-na.
8 Piru yang dumang binik duun da tung lunsan ang tanek nepa ang asta namansidarakul dang nangapamurak. Yang pangaluay yang duma arabubwat da ang tung kategkaan na ra, yang duma kasarangan, yang duma inisen.
8 E outra caiu em boa terra e deu fruto: um, a cem, outro, a sessenta, e outro, a trinta.
9 Ta, yang nagngel ta mga talinga mi, ya ra kay painu-inuan mi ta mupia,” mag̱aning.
9 Quem tem ouvidos para ouvir, que ouça.
10 Numanyan yaming mga nag̱apangugyatan nang dati, nagpalengetami ra tung anyang nanalimaan ang mag̱aning, “Natetenged tung unu pa w̱asu nag̱ipananglit mu ra ilem yang gustu mung ianing tung mga tau?”
10 E, acercando-se dele os discípulos, disseram-lhe: Por que lhes falas por parábolas?
11 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Yang nag̱ipagpananglitu tung mga tau ay natetenged belag̱an parariu ta pupusukun. Ta yamung pagpaugyat da tung yeen, linugtanamu ra yang Dios ang makdekan mi ra yang mga bag̱ay ang nag̱aegteman na pa rin ang tukaw natetenged tung paggaraemen nang baklu tung mga tau kung ya pa ag̱aring tukurun na. Piru tung mga taung atiang pamagpamati ka ilem, indi na ilinug̱ut.
11 Ele, respondendo, disse-lhes: Porque a vós é dado conhecer os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não lhes é dado;
12 Ay ya pa ag̱ari, kumpurming tinu pay maderep ang magpasadsad tung nag̱ipananglitu, dulangan pa yang Dios yang maintindian na ang para anday kulang na. Piru kumpurming tinu pay paw̱aya-w̱ayaen ang magpasadsad, maskin yang gesyeng atiang nag̱aintindian na, bawien da ka enged yang Dios tung anya.
12 porque àquele que tem se dará, e terá em abundância; mas aquele que não tem, até aquilo que tem lhe será tirado.
13 Purisu ya ray nag̱ipagpagngelu ta mga pananglit tung nira ay natetenged yang kadaklan maskin sam puluk ang magteleng, maning pa tung anday sinakep ta mga mata nira, basin sam puluk ang mamati, maning pa tung anda kay nagngel nira, kag anda kay naintindian nira.
13 Por isso, lhes falo por parábolas, porque eles, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem compreendem.
14 Purisu taniray nag̱atemengan da yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang tukaw ang mag̱aning,
14 E neles se cumpre a profecia de Isaías, que diz: Ouvindo, ouvireis, mas não compreendereis e, vendo, vereis, mas não percebereis.
15 Ay pa ag̱ari, yang mga kinaisipan nira pakiputun da nira, pati mga talinga nira pabengelen da ka nira, asta mga mata nira pameyengen da ka nira. Ya ray buw̱uaten nira ay may sasang pangamanan enged nira asan, ang kung disgrasia magkarakleran da yang mga kinaisipan nira, kung mag̱aranting da yang mga talinga nira, kung magkarabuskad da yang mga mata nira, muya mamagsug̱at dang mamagbalik tung yeen ang asan da rin nga panapnayayu,’ mag̱aning.
15 Porque o coração deste povo está endurecido, e ouviu de mau grado com seus ouvidos e fechou os olhos, para que não veja com os olhos, e ouça com os ouvidos, e compreenda com o coração, e se converta, e eu o cure.
16 Piru ta numyu, teed mi tiang kaayenan ang nag̱ipakdul da yang Dios tung numyu! Ay yang kaalimbawaan mi maning pa tung maikas da yang mga talinga mi, buskad da yang mga mata mi.
16 Mas bem-aventurados os vossos olhos, porque veem, e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay atiing tukaw pang mga panimpu, dakeleng mga manigpalatay, dakele kang mga taung matinumanen tung nag̱auyunan yang Dios ang duru ka rin ang kalelyag nirang mangagngel yang nag̱agngel mi numanyan tung yeen, ang pagkatapus indi ra ka nagngel nira. Duru ka rin ang kalelyag nirang mangaita yang nag̱aita mi numanyan tung yeen ang pagkatapus indi ra ka naita nira.
17 Porque em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vós vedes e não
18 “Purisu ta numyu, pamatian mi ra kanay ta mupia kung unu pay linegdangan yang ipinananglitung atia natetenged tung manigtakbul.
18 Escutai vós, pois, a parábola do semeador.
19 Kung natetenged tung dalan ang atiang nalagsikan ta binik, yang linegdangan na ya ra yang kumpurming pamati tung nag̱ipagpakaw̱ut tung nira natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu ang pagkatapus indi ra nira nag̱amaresmesan. Yang nag̱ainabu, nag̱apalengtan dang lag̱i ni Satanas ang yay pinangapunglan ta tanan ang malalain ang pagkatapus ludasen na ra tung mga isip nira yang nagngel nira.
19 Ouvindo alguém a palavra do Reino e não a entendendo, vem o maligno e arrebata o que foi semeado no seu coração; este é o que foi semeado ao pé do caminho;
20 Yang linegdangan yang tanek ang atiang manipis ang may batung natampek, ya ra yang duma ang kung mapamatian da nganing nira yang bitala yang Dios, atiang lag̱i magpauyun da ang duru rag kasadya yang mga isip nira.
20 porém o que foi semeado em pedregais é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria;
21 Piru kumus indi nalamut ta ustu tung mga kinaisipan nira, indi ra ilem buay yang pagparanangeren nira. Ay kung mapasaran da nganing ta kaliwag̱an ubin pandeeg-deeg natetenged tung bitalang atiang nag̱apananged da rin nira, atiang lag̱i, mansipalpas da ka ilem.
21 mas não tem raiz em si mesmo; antes, é de pouca duração; e, chegada a angústia e a perseguição por causa da palavra, logo se ofende;
22 Yang linegdangan yang tanek ang atiang may mga laskaw ang masapiniten, ya ra yang duma ang maskin pamati tung bitala yang Dios, piru kumus masyadung pagpakabegbeg nira tung mga pagpangabui nira taa tung kaliw̱utan ang naa ubin tung pag̱intris nirang magmanggad, maning pa tung asan da ilem nga pig̱esay yang bitalang nag̱agngel nira ang asta anda ray pinakaw̱ut na.
22 e o que foi semeado entre espinhos é o que ouve a palavra, mas os cuidados deste mundo e a sedução das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera;
23 Yang linegdangan yang tanek ang atiang lunsan ya ra yang duma ang tung pagparamatien nira tung bitala yang Dios ya ray nag̱apamaresmesan nira ta mupia. Ya ra yang mga tau ang yang pag̱irintindien nira may pakaw̱utun nang nag̱auyunan yang Dios. Tung duma may pakaw̱utun nang kategkaan na ra enged, tung duma may pakaw̱utun nang kasarangan, tung duma geg̱esye ka ilem yang pakaw̱utun na,” mag̱aning.
23 mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve e compreende a palavra; e dá fruto, e um produz cem, outro, sessenta, e outro, trinta.
24 Numanyan nagpagngel si ti Jesus ta sam bilug sing pananglit ang mag̱aning, “Yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu maning taa. May sasang taung nagtarakbulun ta analadung binik yang trigu tung pinagbangteran na.
24 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O Reino dos céus é semelhante ao homem que semeia boa semente no seu campo;
25 Pagkatapus may sasang law̱ii ang yang sasang taung pagpakigsuay tung anya yay nasubli tung uras ang ierelek da yang mga tau. Ya ra kay nagtarakbulun tung katriguan yang aruman na ang yang ipinanakbul na ya ra yang mga similya yang sasang ilamunun ang may pagkatrigu na Pagkatapus ta pagtarakbulun na, dayun dang nagliit.
25 mas, dormindo os homens, veio o seu inimigo, e semeou o joio no meio do trigo, e retirou-se.
26 Numanyan tung pagtubu nira, amat-amat dang pinangisian, baklu ra ngailala tung mga kaluay nira ang naa pala laket-laket da yang trigu may yang ilamunun ang atia.
26 E, quando a erva cresceu e frutificou, apareceu também o joio.
27 Numanyan pagkainsapu yang mga turuw̱ulun yang may trigu, dayun dang namagbalik tung ag̱alen nirang namagbaw̱alitaen ang mag̱aning, ‘Maepet, belag bang analadu yang binik ang atiing ipinatakbul mu tung yamen duun tung pinagbangteran? Ya ra ileg ari kaya ang naglalaketan da ilem yang trigu may yang ilamunun ang atiang may pagkatrigu na?’
27 E os servos do pai de família, indo ter
28 Mag̱aning ka yang ag̱alen nirang minles, ‘Aa, siguru yang taung atiang pagpakigsuay tung yeen, ya ray nagsisting nanakbul tia,’ Mag̱aning ka tanirang namanalimaan, ‘Ta, maepet, gustu mung pamundukun da ilem yamen yang may pagkatrigu na?’
28 E ele lhes disse: Um inimigo é quem fez isso. E os servos lhe disseram: Queres, pois, que vamos arrancá-lo?
29 Mag̱aning ka tanyang tuminuw̱al, ‘Indi ra kanay. Muya pati yang trigu madamay pang mapunduk.
29 Porém ele lhes disse: Não; para que, ao colher o joio, não arranqueis também o trigo com ele.
30 Maayen pa, paw̱ayaan da ilem kanay ang asta kaw̱utun da yang tilig̱ayeg baklu ra mandarayu yang mga manig̱ayeg ang pamundukun da kanay nira yang ilamunun ang atiing may pagkatrigu na ang pagkatapus pamegkes-begkesen nira ang para sirukun tung apuy. Matapus da nganing nira tia, baklu ra dayunay nirang ayeg̱en yang purung trigu ang tumpien tung tambuw̱uu,’” mag̱aning.
30 Deixai crescer ambos juntos até à ceifa; e, por ocasião da ceifa, direi aos ceifeiros: colhei primeiro o joio e atai-o em molhos para o queimar; mas o trigo, ajuntai-o no meu celeiro.
31 Numanyan nagpananglit si ti Jesus ang mag̱aning, “Yang kaalimbawaan yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu ang naang pag̱atukuru, maning pa tung lisu ta mustasa ang ingkelan yang sasang taung ipinanakbul tung sular na.
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O Reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda que um homem, pegando dele, semeou no seu campo;
32 Maskin pinakagetey tung tanan ang mga lisu, piru kung tumubu ra nganing, ya ray mag̱ing pinakaabwat tung tanan ang kapariu nang luak ang gurulayen. Magyari rang ayu ang mananga-sanga ang pati mga lamlam duun da kag pamangapun ang pamagbayay,” mag̱aning.
32 o qual é realmente a menor de todas as sementes; mas, crescendo, é a maior das plantas e faz-se uma árvore, de sorte que vêm as aves do céu e se aninham nos seus ramos.
33 Pagkatapus may sam bilug sing pananglit ang ipinagngel ni Jesus ang mag̱aning, “Yang kaalimbawaan yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu, maning pa tung pampaleskag ang ilinaket ta sasang baw̱ay tung sang palangganang arina ang pag̱abuat nang tinapay ang asta pinaleskag na yang intirung pag̱amasa na,” ag̱aaning.
33 Outra parábola lhes disse: O Reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher toma e introduz em três medidas de farinha, até que tudo esteja levedado.
34 Yang tanan ang mga bag̱ay ang atia natetenged tung paggaraemen yang Dios ang baklu luw̱us ang ipinapanaw na tung mga pananglit ang ipinagngel tung mga taung atiang buntun. Indi nagparakaw̱utun tung nira kung indi ipinapanaw na tung mga pananglit.
34 Tudo isso disse Jesus por parábolas à multidão e nada lhes falava sem parábolas,
35 Purisu asan da nagkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung sasang manigpalatay ang tukaw ang mag̱aning,
35 para que se cumprisse o que fora dito pelo profeta, que disse: Abrirei em parábolas a boca; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.
36 Numanyan nagpaske ra ti Jesus tung mga tau ang tanya magliit da. Purisu dayun dang minulik duun tung balay na ang nagpakled. Numanyan pinalengtan da yamen ang nag̱apangugyatan nang inaning, “Maimu ilem, pasanag̱ayami ka kung unu pay linegdangan yang ipinananglit mu natetenged tung ilamunun ang atiang may pagkatrigu na ang nalaket tung katriguan.”
36 Então, tendo despedido a multidão, foi Jesus para casa. E chegaram ao pé dele os seus discípulos, dizendo: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Mag̱aning ti Jesus ang nagpaintindi, “Yang taung atiang nagtarakbulun ta analadung binik, yuu ra ang pag̱aningen ang Maninga Tau.
37 E ele, respondendo, disse-lhes: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem,
38 Yang pinagbangteran ya ra yang bilug ang kaliw̱utan. Yang analadung binik ya ra yang mga taung nagpagaem dang bug̱us tung Dios. Yang ilamunun ang atiang may pagkatrigu na, ya ra yang mga taung nag̱amanguluan ni Satanas.
38 o campo é o mundo, a boa semente são os filhos do Reino, e o joio são os filhos do Maligno.
39 Yang taung atiang nagpakigsuay tung aruman na ang ya kay nagtarakbulun ta similya yang may pagkatrigu na, ya ra ka man mismu ti Satanas. Yang linegdangan yang ayeg, ya ra yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. Yang mga manig̱ayeg ya ra yang mga angil.
39 O inimigo que o semeou é o diabo; e a ceifa é o fim do mundo; e os ceifeiros são os anjos.
40 Purisu katulad ka tung ilamunun ang atiang may pagkatrigu na ang pinamunduk dang pinagpunpun ang pagkatapus pinagsiruk tung apuy, maning kang pisan tia ay mainabu tung uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa.
40 Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim será na consumação deste mundo.
41 Ay ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, panuw̱ulunu yang mga angilung punpunun da nira yang mga taung kumpurming pagpagaem-gaem ilem tung yeen. Ya ra yang kumpurming pagsunlug tung mga aruman nirang magpakasalak may yang kumpurming nagpadayun tung paglalampasen nira tung mga katuw̱ulan yang Dios.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, e eles colherão do seu Reino tudo o que causa escândalo e os que cometem iniquidade.
42 Tanirang tanan luw̱us ang ipamlek nira tung impirnu, duun tung apuy ang maning pa tung sasang urnuan. Duun da tanira mamagtarangiten ang mamagkaretket yang mga isi nirang mamagpapinitinsia.
42 E lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali, haverá pranto e ranger de dentes.
43 Pagkatapus yang mga taung nag̱abiw̱ilangung salu rang pisan tung pagterelengenu, pampadengeg̱anu ra ta mupia duun tung baklung kaliw̱utan ang paggaeman yang Ama nira ang yang pagkabetang nira masusulaw rang pisan ang anggid tung kaldaw yang kasusulawen nira. Purisu kung unu pay nagngel ta mga talinga mi, ipabalay mi ra tung mga isip mi,” mag̱aning.
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, que ouça.
44 Mag̱aning ti Jesus ang nagpananglit si, “Kung ipananglitu kung unu pay balur na tung sasang tau ang magpalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maning pa tung may sasang manggad ang itinaluk ang itinampek tung tanek, ang pagkatapus naita ta sasang tau. Pagkaita na, ibinalik na si kang itinampek. Pagkatapus natetenged tung kasasadyaen yang isip nang duru, dayun dang minulik ang nagpaalang da yang tanan ang nabtang tung pudir na ang pagkatapus binalikan na sing inalang yang tanek ang atiing pinagtampekan na yang manggad ang atii.
44 Também o Reino dos céus é semelhante a um tesouro escondido n dele, vai, vende tudo quanto tem e compra aquele campo.
45 Yang sam bilug pang ipananglitu tung balur na tung sasang tau ang magpalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maning pa tung sasang nigusyanti ang pagsagyap ta mga musyang matitinlu ang para alangen na.
45 Outrossim, o Reino dos céus é semelhante ao homem negociante que busca boas pérolas;
46 Pagkatapus atiing may napanawan nang sam bilug ang inding pisan mapakdingan, anday duma, dayun dang minulik ang nagpaalang da yang tanan ang nabtang tung pudir na ang pagkatapus binalikan na sing inalang yang musyang atii.”
46 e, encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo quanto tinha e comprou-a.
47 Utru si, nagpakdul da ta sasang pananglit tung mga taung nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Yang palaksu yang Dios tung paggaraemen na tung uri maning pa tung sasang lambat ang itinaktak yang mga manug̱ian tung aw̱uyuk ang pagkatapus sari-saring klasi ta mga ian ang nasapul.
47 Igualmente, o Reino dos céus é semelhante a uma rede lançada ao mar e que apanha toda qualidade
48 Numanyan pagbatak nira yang lambat, dayun da nirang ginuyuran tung takas. Asan da ilem nansikarung ang namagpilik yang mga ian. Yang mga matitinlu ipinabtang da nira tung mga tiklis. Yang anday pakinaw̱ang ipinamlek da ka ilem nira asan.
48 E, estando cheia, a puxam para a praia e, assentando-se, apanham para os cestos os bons; os ruins, porém, lançam fora.
49 — ausente —
49 Assim será na consumação dos séculos: virão os anjos e separarão os maus dentre os justos.
50 — ausente —
50 E lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali, haverá pranto e ranger de dentes.
51 Matapus na yang pagparanangliten na, dayun dang nagtalimaan tung yamen ang nag̱apangugyatan na ang, “Ta, nag̱aintindian mi ra yang linegdangan yang tanan ang pinananglitanung atia?” Ag̱aaningami kang nagtimales, “Ee, nag̱aintindian da ka yamen.”
51 E disse-lhes Jesus: Entendestes todas estas Disseram-lhe eles: Sim, Senhor.
52 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Maayen ka tia kipurki yang tanan ang mga sag̱ad tung kasulatan ang dati ang kumpurming naugyatanu ra natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu ang pagkatapus dayun da kang nagpagaem ang bug̱us tung yeen, maning taa yang kaalimbawaan nang magturuldukun tung duma. Tanya magkapariu tung sasang manggaranen ang may kuartung pagtalukan na ta mga mamaalen na ang puiding abrian nang para ipalua na ra yang mga mamaalen nang baklu pati yang dati.”
52 E ele disse-lhes: Por isso, todo escriba instruído acerca do Reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu tesouro
53 Numanyan matapus ni Jesus yang pananglit ang atia, dayun dang nagliit tung banwang atia.
53 E aconteceu que Jesus, concluindo essas parábolas, se retirou dali.
54 Numanyan, pagbalik na duun tung banwang pinagdakulan na, nag̱impisa rang nagturuldukun tung mga taung namagsarapun da duun tung pagsaragpunan nira. Yang pinakaw̱ut na, nangabereng da ta mupia tung anyang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Abaa, yang tau kang naa ka, ay pa ngaeklay na yang kataku nang atia ang pagkatapus ya pay magtulduk tung yaten? Pati yang mga pruibang atiang maktel ang nag̱abalitaan tang nag̱apagpalapus na buat, ay pa ngaeklay na?
54 E, chegando à sua pátria, ensinava-os na sinagoga deles, de sorte que se maravilhavam e diziam: Donde veio a este a sabedoria e estas maravilhas?
55 Belag bang atia ana ka ilem yang karpintiru ta? Belag bang yang nanay na ti Maria? Belag bang yang mga putul nang lalii ti Santiago, ti Jose, ti Simon, may ti Judas?
55 Não é este o filho do carpinteiro? E não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, e José, e Simão, e Judas?
56 Belag ba ang pati yang mga putul nang mga baw̱ay, taa kang tanan agpamag̱istar tung banwa ta? Ayw̱a, unu pa w̱asu ay pagpabetang na tung sadili na?” mag̱aning.
56 E não estão entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe veio, pois, tudo isso?
57 Purisu duun da namagmalagana yang mga isip nirang namagdiskumpiar tung anya. Numanyan mag̱aning ti Jesus tung nira, “Talagang matuud ka man pala yang bitala yang mga mamaepet ang yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios, maskin ay pang banwaay nga teyeb, nag̱agalang ta mga tau, puira pa tung banwang natauan na maskin pa tung seled yang sadiling pamalay-w̱alay na, anda ka,” ag̱aaning.
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, a não ser na sua pátria e na sua casa.
58 Purisu gesye ka ilem yang mga pruibang maktel ang ipinagpalapus na duun natetenged tung pagdiskumpiar nira tung anya.
58 E não fez ali muitas maravilhas, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.