Mateus 5
Dio Wadarique (TAV) vs NAA
1 Camaja capãarã cʉ na caʉja teñaro tʉjʉʉ ʉ̃taʉpʉ cáaácoajupʉ Jesu. Aá, topʉ caruiyupʉ. To bairo cʉ caruiro cʉ buerã cʉ tʉpʉ caneñapoyuparã.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 To bairo na cabairo ocõo bairo na caĩ buioyupʉ Jesu:
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 —“Dio yere yʉ yeripʉ yʉ camajipe pairo majuu yʉ rʉja,” caĩ tʉgooñarãre Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie wariñuuriquere na joogʉmi Dio.
3 — Bem-aventurados
4 ’Catʉgooñarique pairã wariñuugarãma. Tʉgooña tutuariquere na joogʉmi Dio.
4 — Bem-aventurados
5 ’ “Carotii mee yʉ ã,” caĩ tʉgooñarã wariñuugarãma, ati yepa macajere carotiparã aniri.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 ’ “Caroare Dio cʉ caboori wame seeto yʉ átigacʉpʉ,” caĩrãre wariñuuriquere na joogʉmi Dio. Na átinemogʉmi Dio. Cʉ caboori wame na cáti majiparore bairo na átinemogʉmi Dio maca.
6 — Bem-aventurados
7 ’Aperãre na cabopaca tʉjʉrãre wariñuuriquere na joogʉmi Dio, na quenare na bopaca tʉjʉri.
7 — Bem-aventurados
8 ’Na yeripʉ caroa macajere Dio cʉ caboorijere catʉgooñanucurã wariñuugarãma, Diore catʉjʉparã aniri.
8 — Bem-aventurados
9 ’Aperã mena caame tutirãre caroaro na caame jʉgo ãno caĩrã wariñuugarãma, Dio, “Yʉ punaa ãma,” cʉ caĩrã aniri.
9 — Bem-aventurados
10 ’Dio cʉ caboorijere cána caroare na cátibato quena aperã nare na capopiyeyero wariñuugarãma, Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie wariñuurique cʉ cajooparã aniri.
10 — Bem-aventurados
11 ’Aperã mʉjaare pejucʉti tuti popiyeyegarãma yʉre caapiʉjarã mʉja cãno maca. Capee wame rooro mʉja ĩtogarãma naa. To bairo mʉjaare na cátie to cãnibato quena wariñuurique mʉja bʉgagarã.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 To bairona Dio ye quetire buiori maja mʉja jʉgoye macana ãnana quenare na capopiyeyenucuñuparã. To bairi caroaro wariñuuña, Dio tʉpʉ caroare wariñuurique cʉ cajooparã aniri, na caĩñupʉ Jesu.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 Ocõo bairo caĩnemoñupʉ Jesu:
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Camaja jĩa bujuma, canaitĩaropʉ na catʉjʉ majiparore bairo ĩrã. To bairo na cajĩa bujurore bairona mʉja cũmi Dio cʉ̃re caapiʉjarãre ati yepapʉre aperã quena na caapiʉja nutuaparore bairo ĩi. To bairi Dio yere mʉja camajiri wame cõona aperãre camajioparã mʉja ã. Camaja na ya maca buuro bui to cãmata jõpʉ tʉjʉjoricaro bau. Jõpʉ tʉjʉjoricarore bairona caroaro tʉjʉgarãma aperã cañuurijere Dio cʉ caboorije mʉja cátinucurijere. Caroaro mʉja cátinucurijere tʉjʉrã na quena, “Nare bairona Dio cʉ caboorijere mani átigarã mani quena,” ĩgarãma aperã.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Jĩa bujuricaro jotʉ muu cũricaro ẽoropʉ camaja jĩa bujuquẽnama. Jõ bui maca peoma jĩa bujuricarore, wii cãnare caroaro to ʉ̃ bujubojaato ĩrã.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 To bairona mʉjaa, Dio yere mʉja camajiri wame cõo yajioquẽnana aperãre na majioña. Dio cʉ caboori wame cañuurije mʉja cáto tʉjʉrã na quena mani Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉre cáti nʉcʉbʉgorã anigarãma aperã, caroaro mʉja cátinucurijere tʉjʉri yua.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 ’ “Moisé tirʉmʉpʉ macacʉ cʉ carotirique, aperã quena Dio ye quetire buiori maja ãnana na caucarique regʉmi Jesu,” yʉ ĩ tʉgooñaqueticõaña. Tiere rei acʉ́ mee yʉ bai. Tierena átii acʉ́ yʉ cabaiwʉ, na caĩrica wamere bairona cabaii aniri.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Jocʉ mee ocõo bairo mʉjaare yʉ ĩ: Ati ʉmʉrecoo, ati yepa capetiparo jʉgoye Dio Wadarique jĩca wameacã maca requetigʉmi. “To bairona anigaro,” cʉ Wadarique cʉ caĩricarore bairona baigaro. Dio cʉ caĩrica wame cõona baigaro yua.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 To bairi Dio cʉ carotirique jĩca wameacãna cabai botioʉ ũcʉ, aperã quenare, “Tiere bai botioya,” na caĩi ũcʉ Ʉpaʉ Dio cʉ cãnopʉ aperã to cãna ẽoro majuu anigʉmi. Apeĩ Dio cʉ carotiriquere cácʉ maca, aperã quenare cariapena tiere na ĩ buio, Ʉpaʉ Dio cʉ cãnopʉ cãni majuʉ anigʉmi cʉ̃a.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Cariape mʉjaare yʉ ĩ: Judío majare cabuerã, fariseo maja quena caroare átitoma naa. To bairi mʉja maca caroare na cátitorijere bairo mee, cariapena caroare Dio cʉ caboori wame majuu ája. To bairo cariape maca mʉja cátiquẽpata Dio tʉpʉ mʉja aáquetigarã.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 ’Mʉja jʉgoye macanare Moisé cʉ carotiriquere caapiricarã mʉja ã. “Jĩaqueticõaña,” na caĩnucuñupi. “Mʉja cajĩaata ʉparã mʉja popiyeyegarãma,” na caĩñupi Moisé.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Yʉa ocõo bairo maca mʉjaare yʉ ĩ: Jĩcaʉ apeĩre capunijinii ũcʉ macare popiye tamʉorique cʉ anigaro. To bairo apeĩre rooro caĩ tutii ũcʉ quenare cʉ popiyeyegarãma ʉparã. “Catʉgooña majiquẽcʉ mʉ ã,” cʉ̃re cʉ caĩ tutiata caroorã ya paʉpʉ peropʉ cʉ rocaboʉmi Dio.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 — ausente —
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 — ausente —
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 ’Apeĩ, “Rooro yʉ mʉ ájupa, to bairi yʉ mʉ wapamo,” mʉjaare ĩ tutiri ʉparã tʉpʉ mʉjaare cʉ cañe aágata diwatina cʉ mena ame quenooña. Cʉ mena mʉja caame quenooquẽpata jues tʉpʉ mʉja jooboʉmi. To bairo mʉja cʉ cápata polisíare presopʉ mʉja joo rotiboʉmi jues.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 To bairi presopʉ mʉja na cajooro nipetiro mʉja cawapamorijere mʉja cawapaye peoquẽpata mʉja buuquetiborãma.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 ’Tirʉmʉpʉre mʉja jʉgoye macanare, “Epericarã cʉtiqueticõaña,” Moisé cʉ cãni yʉteapʉre Dio na cʉ carotirica wame mʉja maji.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Yʉa ati wame maca mʉjaare yʉ ĩ: Ni ũcʉ cãromiore tʉjʉʉ, “Cõre yʉ áti epegabapa,” ĩ tʉgooñari, mere caroorije áami, cʉ yeripʉ co mena áti epe tʉgooñari.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 ’To bairi caroorije átiga tʉjʉri ti wame caroorije mʉja cáto cacapea tʉjʉquẽna mʉja cãmata ñuuboricaro. Catʉjʉ majirã ñuubana quena caroorã ya paʉpʉ peropʉ mʉja cáaáto ñuuquẽe. Catʉjʉ majiquẽnana Dio tʉpʉ mʉja cáaáto maca ñuuboro.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 To bairona mʉja wamori mena cariape nʉgoa mena caroorije mʉja cáto cariape nʉgoa cawamo mana mʉja cãmata ñuuboro. Cawamoricʉna anibana quena peropʉ mʉja cáaáto ñuuquẽe. Rupaʉ carooye tuaricarã jĩca wamo mana anibana quena Dio tʉpʉ mʉja cáaápata ñuubʉjaboro.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 ’Tirʉmʉpʉ mʉja jʉgoye macanare, “Jĩcaʉ cʉ nʉmore rocagʉ papera pũuro, ‘Ocõo bairo mʉ cabairije wapa mʉ yʉ rocagʉ,’ ĩrica pũuro cõre cʉ joato,” ĩ rotirica wame cãñupa.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Yʉa ocõo bairo maca mʉjaare yʉ ĩ: Jĩcaʉ cʉ nʉmo aperã mena co cáti epequetibato quena co rocaʉ caroorije co cáto ácʉmi. Co macare áti eperico co cãniparore bairo ácʉmi. Apeĩ cʉ carocaricore canʉmocʉcʉ cʉ quena rooro cáti eperico cʉcʉre bairona áami.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 ’Ape wame tunu mʉja jʉgoye macanare rotirica wamere mʉja maji: “Jocʉ mee yʉ átigʉ. Dio cʉ catʉjʉrona mʉ yʉ ĩ cũ,” ĩrã to bairo mʉja caĩ cũricarore bairona ája mʉjaa.
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Yʉa ati wame maca mʉjaare yʉ ĩ: “Jaʉ, yʉ átigʉ,” ĩri cariapena ti wamere áticõaña. Ape wame: “Yʉ átiquetigʉ,” o “Yʉ átiquẽpʉ,” ĩri jocaquẽnana ĩña mʉjaa. “Dio mena yʉ ĩ,” ĩquẽnana to bairona mʉja caĩri wamere bairona ája. “Ʉmʉrecoo mena yʉ ĩ,” ĩquẽja, ʉmʉrecoo Dio ya paʉ to cãno maca.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 “Ati yepa mena yʉ ĩ,” ĩquẽja, cʉ ya yepa to cãno ĩrã. “Jerusalén maca mena yʉ ĩ,” ti wame quenare ĩquẽja, mani Ʉpaʉ Dio cʉ camairi maca to cãno maca.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 “Yʉ rʉpoa mena yʉ ĩ,” tie quenare ĩquẽja mʉja caĩri wame ĩ cũrã. Mʉja poa wẽrire mʉja wajoa majiquẽe, ti wẽriacã mʉja ñio majiquẽe, o mʉja botio majiquẽe. To bairi, “Yʉ rʉpoa mena yʉ ĩ, jocʉna yʉ caĩata yʉ rʉpoare na pa ta rocacõato,” ĩqueticõaña.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Cawatoana, “Jaʉ,” o “Baiquẽe,” mʉja caĩri wame ĩ cũrã to bairona ĩña. “Ape wame tie mena yʉ ĩ,” ĩrã caroorije ʉpaʉ Sataná cʉ ĩnemorãre bairo mʉja ĩborã.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 ’Ape wame quenare tirʉmʉpʉ macá wame mʉja majirã ocõo bairi wame: “Jĩcaʉ apeĩre cʉ quẽ, cʉ capere cʉ capa rooye tuata aperã cʉ capere na quẽ rooye tuato tunu to bairo cʉ cáti jʉgórique wapa. Apeĩ apeĩre cʉ quẽ, cʉ opire cʉ capa waro aperã cʉ opire na pa waato tunu, to bairo cʉ cáti jʉgórique wapa,” ĩrica wame cãñupa.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Yʉa ati wame macare mʉjaare yʉ ĩ: Apeĩ rooro mʉjaare cʉ cátibato quena rooro cʉ ame átiqueticõaña. Jĩcaʉ cariape nʉgoa mʉja riya cʉ caparo ape nʉgoa quenare cʉ pa rotiya tunu.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Jĩcaʉ, “Yʉ mʉ wapamo,” ĩri mʉja camisare cʉ caemaata cabui macato jutiiro quenare cʉ jooya.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Jĩcaʉ, “Yʉ átibojaya,” mʉja cʉ caĩro mʉja cʉ cáti rotirije netobʉjaro cʉ átibojaya.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Jĩcaʉ mʉjaare cʉ cajeniata cʉ jooya. Apeĩ, “Mʉ yere yʉ wajoya,” caĩire, “Mʉ yʉ jooquẽe,” cʉ ĩquẽja.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 ’Ape wame quena ĩrica wamere mʉja majirã: “Mʉja yarãre na maiña. Mʉjaare catʉjʉ tutirã macare na teeya,” aperã na caĩri wamere mʉja majirã.
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Yʉa ati wame macare mʉjaare yʉ ĩ: Mʉja catʉjʉ tutirã quenare na maiña. Rooro mʉjaare na cátibato quena Diore na jenibojaya.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 To bairo ána mʉja Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉ cʉ punaa, cʉ̃re bairo cãna mʉja anigarã. Dio quena caroorã cʉ̃re cabooquẽna na cãnibato quena caroare na joomi cañuurãre cʉ cajoori wamere bairona. Dio muipure aji rotimi caroarã quenare, caroorã quenare. Joomi oco quenare caroarã, caroorã quenare. To bairi mʉja quena Diore bairo na ája caroorã na cãnibato quena. Caroaro ame ája rooro mʉjaare cána na cãnibato quena.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Mʉjaare camairã jetore na mʉja camaiata, “Caroaro camairã ãma,” mʉja ĩ tʉjʉquẽcʉmi Dio. Camaja yere niyeru gobierno ye cãnipere jeebojari maja caroorã anibana quena to bairona mairãma nare camairãre.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Mʉja yarã jetore mʉja cañuu rotiro aperã netoro cañuuri wame mʉja átiquẽe aperã nipetirãre mʉja cañuu rotiquẽpata. To bairona na yarãre na ñuu rotima aperã, Diore camajiquẽna anibana quena.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Mʉja Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉ cañuu netoʉ ãmi. To bairi mʉja quena cañuu netorã anicõaña, caĩñupʉ Jesu topʉ cʉ̃re caapirãre.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.