Mateus 5

Dio Wadarique (TAV) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Camaja capãarã cʉ na caʉja teñaro tʉjʉʉ ʉ̃taʉpʉ cáaácoajupʉ Jesu. Aá, topʉ caruiyupʉ. To bairo cʉ caruiro cʉ buerã cʉ tʉpʉ caneñapoyuparã.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 To bairo na cabairo ocõo bairo na caĩ buioyupʉ Jesu:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 —“Dio yere yʉ yeripʉ yʉ camajipe pairo majuu yʉ rʉja,” caĩ tʉgooñarãre Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie wariñuuriquere na joogʉmi Dio.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 ’Catʉgooñarique pairã wariñuugarãma. Tʉgooña tutuariquere na joogʉmi Dio.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 ’ “Carotii mee yʉ ã,” caĩ tʉgooñarã wariñuugarãma, ati yepa macajere carotiparã aniri.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 ’ “Caroare Dio cʉ caboori wame seeto yʉ átigacʉpʉ,” caĩrãre wariñuuriquere na joogʉmi Dio. Na átinemogʉmi Dio. Cʉ caboori wame na cáti majiparore bairo na átinemogʉmi Dio maca.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 ’Aperãre na cabopaca tʉjʉrãre wariñuuriquere na joogʉmi Dio, na quenare na bopaca tʉjʉri.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 ’Na yeripʉ caroa macajere Dio cʉ caboorijere catʉgooñanucurã wariñuugarãma, Diore catʉjʉparã aniri.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 ’Aperã mena caame tutirãre caroaro na caame jʉgo ãno caĩrã wariñuugarãma, Dio, “Yʉ punaa ãma,” cʉ caĩrã aniri.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 ’Dio cʉ caboorijere cána caroare na cátibato quena aperã nare na capopiyeyero wariñuugarãma, Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie wariñuurique cʉ cajooparã aniri.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 ’Aperã mʉjaare pejucʉti tuti popiyeyegarãma yʉre caapiʉjarã mʉja cãno maca. Capee wame rooro mʉja ĩtogarãma naa. To bairo mʉjaare na cátie to cãnibato quena wariñuurique mʉja bʉgagarã.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 To bairona Dio ye quetire buiori maja mʉja jʉgoye macana ãnana quenare na capopiyeyenucuñuparã. To bairi caroaro wariñuuña, Dio tʉpʉ caroare wariñuurique cʉ cajooparã aniri, na caĩñupʉ Jesu.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Ocõo bairo caĩnemoñupʉ Jesu:
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Camaja jĩa bujuma, canaitĩaropʉ na catʉjʉ majiparore bairo ĩrã. To bairo na cajĩa bujurore bairona mʉja cũmi Dio cʉ̃re caapiʉjarãre ati yepapʉre aperã quena na caapiʉja nutuaparore bairo ĩi. To bairi Dio yere mʉja camajiri wame cõona aperãre camajioparã mʉja ã. Camaja na ya maca buuro bui to cãmata jõpʉ tʉjʉjoricaro bau. Jõpʉ tʉjʉjoricarore bairona caroaro tʉjʉgarãma aperã cañuurijere Dio cʉ caboorije mʉja cátinucurijere. Caroaro mʉja cátinucurijere tʉjʉrã na quena, “Nare bairona Dio cʉ caboorijere mani átigarã mani quena,” ĩgarãma aperã.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Jĩa bujuricaro jotʉ muu cũricaro ẽoropʉ camaja jĩa bujuquẽnama. Jõ bui maca peoma jĩa bujuricarore, wii cãnare caroaro to ʉ̃ bujubojaato ĩrã.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 To bairona mʉjaa, Dio yere mʉja camajiri wame cõo yajioquẽnana aperãre na majioña. Dio cʉ caboori wame cañuurije mʉja cáto tʉjʉrã na quena mani Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉre cáti nʉcʉbʉgorã anigarãma aperã, caroaro mʉja cátinucurijere tʉjʉri yua.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 ’ “Moisé tirʉmʉpʉ macacʉ cʉ carotirique, aperã quena Dio ye quetire buiori maja ãnana na caucarique regʉmi Jesu,” yʉ ĩ tʉgooñaqueticõaña. Tiere rei acʉ́ mee yʉ bai. Tierena átii acʉ́ yʉ cabaiwʉ, na caĩrica wamere bairona cabaii aniri.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Jocʉ mee ocõo bairo mʉjaare yʉ ĩ: Ati ʉmʉrecoo, ati yepa capetiparo jʉgoye Dio Wadarique jĩca wameacã maca requetigʉmi. “To bairona anigaro,” cʉ Wadarique cʉ caĩricarore bairona baigaro. Dio cʉ caĩrica wame cõona baigaro yua.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 To bairi Dio cʉ carotirique jĩca wameacãna cabai botioʉ ũcʉ, aperã quenare, “Tiere bai botioya,” na caĩi ũcʉ Ʉpaʉ Dio cʉ cãnopʉ aperã to cãna ẽoro majuu anigʉmi. Apeĩ Dio cʉ carotiriquere cácʉ maca, aperã quenare cariapena tiere na ĩ buio, Ʉpaʉ Dio cʉ cãnopʉ cãni majuʉ anigʉmi cʉ̃a.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Cariape mʉjaare yʉ ĩ: Judío majare cabuerã, fariseo maja quena caroare átitoma naa. To bairi mʉja maca caroare na cátitorijere bairo mee, cariapena caroare Dio cʉ caboori wame majuu ája. To bairo cariape maca mʉja cátiquẽpata Dio tʉpʉ mʉja aáquetigarã.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 ’Mʉja jʉgoye macanare Moisé cʉ carotiriquere caapiricarã mʉja ã. “Jĩaqueticõaña,” na caĩnucuñupi. “Mʉja cajĩaata ʉparã mʉja popiyeyegarãma,” na caĩñupi Moisé.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Yʉa ocõo bairo maca mʉjaare yʉ ĩ: Jĩcaʉ apeĩre capunijinii ũcʉ macare popiye tamʉorique cʉ anigaro. To bairo apeĩre rooro caĩ tutii ũcʉ quenare cʉ popiyeyegarãma ʉparã. “Catʉgooña majiquẽcʉ mʉ ã,” cʉ̃re cʉ caĩ tutiata caroorã ya paʉpʉ peropʉ cʉ rocaboʉmi Dio.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 — ausente —
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 — ausente —
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 ’Apeĩ, “Rooro yʉ mʉ ájupa, to bairi yʉ mʉ wapamo,” mʉjaare ĩ tutiri ʉparã tʉpʉ mʉjaare cʉ cañe aágata diwatina cʉ mena ame quenooña. Cʉ mena mʉja caame quenooquẽpata jues tʉpʉ mʉja jooboʉmi. To bairo mʉja cʉ cápata polisíare presopʉ mʉja joo rotiboʉmi jues.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 To bairi presopʉ mʉja na cajooro nipetiro mʉja cawapamorijere mʉja cawapaye peoquẽpata mʉja buuquetiborãma.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 ’Tirʉmʉpʉre mʉja jʉgoye macanare, “Epericarã cʉtiqueticõaña,” Moisé cʉ cãni yʉteapʉre Dio na cʉ carotirica wame mʉja maji.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Yʉa ati wame maca mʉjaare yʉ ĩ: Ni ũcʉ cãromiore tʉjʉʉ, “Cõre yʉ áti epegabapa,” ĩ tʉgooñari, mere caroorije áami, cʉ yeripʉ co mena áti epe tʉgooñari.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 ’To bairi caroorije átiga tʉjʉri ti wame caroorije mʉja cáto cacapea tʉjʉquẽna mʉja cãmata ñuuboricaro. Catʉjʉ majirã ñuubana quena caroorã ya paʉpʉ peropʉ mʉja cáaáto ñuuquẽe. Catʉjʉ majiquẽnana Dio tʉpʉ mʉja cáaáto maca ñuuboro.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 To bairona mʉja wamori mena cariape nʉgoa mena caroorije mʉja cáto cariape nʉgoa cawamo mana mʉja cãmata ñuuboro. Cawamoricʉna anibana quena peropʉ mʉja cáaáto ñuuquẽe. Rupaʉ carooye tuaricarã jĩca wamo mana anibana quena Dio tʉpʉ mʉja cáaápata ñuubʉjaboro.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 ’Tirʉmʉpʉ mʉja jʉgoye macanare, “Jĩcaʉ cʉ nʉmore rocagʉ papera pũuro, ‘Ocõo bairo mʉ cabairije wapa mʉ yʉ rocagʉ,’ ĩrica pũuro cõre cʉ joato,” ĩ rotirica wame cãñupa.
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Yʉa ocõo bairo maca mʉjaare yʉ ĩ: Jĩcaʉ cʉ nʉmo aperã mena co cáti epequetibato quena co rocaʉ caroorije co cáto ácʉmi. Co macare áti eperico co cãniparore bairo ácʉmi. Apeĩ cʉ carocaricore canʉmocʉcʉ cʉ quena rooro cáti eperico cʉcʉre bairona áami.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 ’Ape wame tunu mʉja jʉgoye macanare rotirica wamere mʉja maji: “Jocʉ mee yʉ átigʉ. Dio cʉ catʉjʉrona mʉ yʉ ĩ cũ,” ĩrã to bairo mʉja caĩ cũricarore bairona ája mʉjaa.
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Yʉa ati wame maca mʉjaare yʉ ĩ: “Jaʉ, yʉ átigʉ,” ĩri cariapena ti wamere áticõaña. Ape wame: “Yʉ átiquetigʉ,” o “Yʉ átiquẽpʉ,” ĩri jocaquẽnana ĩña mʉjaa. “Dio mena yʉ ĩ,” ĩquẽnana to bairona mʉja caĩri wamere bairona ája. “Ʉmʉrecoo mena yʉ ĩ,” ĩquẽja, ʉmʉrecoo Dio ya paʉ to cãno maca.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 “Ati yepa mena yʉ ĩ,” ĩquẽja, cʉ ya yepa to cãno ĩrã. “Jerusalén maca mena yʉ ĩ,” ti wame quenare ĩquẽja, mani Ʉpaʉ Dio cʉ camairi maca to cãno maca.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 “Yʉ rʉpoa mena yʉ ĩ,” tie quenare ĩquẽja mʉja caĩri wame ĩ cũrã. Mʉja poa wẽrire mʉja wajoa majiquẽe, ti wẽriacã mʉja ñio majiquẽe, o mʉja botio majiquẽe. To bairi, “Yʉ rʉpoa mena yʉ ĩ, jocʉna yʉ caĩata yʉ rʉpoare na pa ta rocacõato,” ĩqueticõaña.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Cawatoana, “Jaʉ,” o “Baiquẽe,” mʉja caĩri wame ĩ cũrã to bairona ĩña. “Ape wame tie mena yʉ ĩ,” ĩrã caroorije ʉpaʉ Sataná cʉ ĩnemorãre bairo mʉja ĩborã.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 ’Ape wame quenare tirʉmʉpʉ macá wame mʉja majirã ocõo bairi wame: “Jĩcaʉ apeĩre cʉ quẽ, cʉ capere cʉ capa rooye tuata aperã cʉ capere na quẽ rooye tuato tunu to bairo cʉ cáti jʉgórique wapa. Apeĩ apeĩre cʉ quẽ, cʉ opire cʉ capa waro aperã cʉ opire na pa waato tunu, to bairo cʉ cáti jʉgórique wapa,” ĩrica wame cãñupa.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Yʉa ati wame macare mʉjaare yʉ ĩ: Apeĩ rooro mʉjaare cʉ cátibato quena rooro cʉ ame átiqueticõaña. Jĩcaʉ cariape nʉgoa mʉja riya cʉ caparo ape nʉgoa quenare cʉ pa rotiya tunu.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Jĩcaʉ, “Yʉ mʉ wapamo,” ĩri mʉja camisare cʉ caemaata cabui macato jutiiro quenare cʉ jooya.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Jĩcaʉ, “Yʉ átibojaya,” mʉja cʉ caĩro mʉja cʉ cáti rotirije netobʉjaro cʉ átibojaya.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Jĩcaʉ mʉjaare cʉ cajeniata cʉ jooya. Apeĩ, “Mʉ yere yʉ wajoya,” caĩire, “Mʉ yʉ jooquẽe,” cʉ ĩquẽja.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 ’Ape wame quena ĩrica wamere mʉja majirã: “Mʉja yarãre na maiña. Mʉjaare catʉjʉ tutirã macare na teeya,” aperã na caĩri wamere mʉja majirã.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Yʉa ati wame macare mʉjaare yʉ ĩ: Mʉja catʉjʉ tutirã quenare na maiña. Rooro mʉjaare na cátibato quena Diore na jenibojaya.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 To bairo ána mʉja Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉ cʉ punaa, cʉ̃re bairo cãna mʉja anigarã. Dio quena caroorã cʉ̃re cabooquẽna na cãnibato quena caroare na joomi cañuurãre cʉ cajoori wamere bairona. Dio muipure aji rotimi caroarã quenare, caroorã quenare. Joomi oco quenare caroarã, caroorã quenare. To bairi mʉja quena Diore bairo na ája caroorã na cãnibato quena. Caroaro ame ája rooro mʉjaare cána na cãnibato quena.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Mʉjaare camairã jetore na mʉja camaiata, “Caroaro camairã ãma,” mʉja ĩ tʉjʉquẽcʉmi Dio. Camaja yere niyeru gobierno ye cãnipere jeebojari maja caroorã anibana quena to bairona mairãma nare camairãre.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Mʉja yarã jetore mʉja cañuu rotiro aperã netoro cañuuri wame mʉja átiquẽe aperã nipetirãre mʉja cañuu rotiquẽpata. To bairona na yarãre na ñuu rotima aperã, Diore camajiquẽna anibana quena.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Mʉja Pacʉ ʉmʉrecoo macacʉ cañuu netoʉ ãmi. To bairi mʉja quena cañuu netorã anicõaña, caĩñupʉ Jesu topʉ cʉ̃re caapirãre.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.