Lucas 6
Dio Wadarique (TAV) vs NAA
1 Ape rʉmʉ sábado, judío maja na yerijãrica rʉmʉ cãno trigo wejeri recomacapʉ caneto aájupʉ Jesu cʉ cabuerã mena. Neto aánana trigo apere tune jee átiri, cajĩque poo ʉga aájuparã.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 To bairo na cáti ʉga aáto na catʉjʉyuparã fariseo maja. Na tʉjʉri, ocõo bairo na caĩñuparã:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 To bairo na caĩro Jesu maca ocõo bairo na caĩñupʉ:
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 —David Dio wiipʉre jãa áti, ñigo riabacʉ cajawa bui capejarijere ʉgarique rupaare Diore cʉ na cajoobatajere jee, ʉga átiri, cʉ mena macanare tiere na canuñupʉ. Dio wii macana sacerdote maja jetore na caʉga rotirije cãnibajupa. David, cʉ mena macana sacerdote maja aniquetibaopʉnana Moisé ãnacʉ na unare cʉ caʉga rotiquetajere caʉgayuparã, na caĩñupʉ Jesu fariseo majare.
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 —Yʉa Dio Macʉ camaja tʉpʉ Dio cʉ cajooricʉ, caroti majii aniri yerijãrica rʉmʉ cãno cátipe quenare carotii yʉ ã yʉa, na caĩñupʉ Jesu fariseo majare.
5 Então Jesus lhes disse:
6 Ape rʉmʉ moquena sábado rʉmʉ, judío maja na yerijãrica rʉmʉ cãno Jesu neñapo buerica wiipʉ cajãa aájupʉ. Jãa, topʉ cãnare Dio Wadariquere na cabuioyupʉ. Topʉ cãñupʉ jĩcaʉ camajocʉ cariape nʉgoa macare cawamo rooye tuaricʉ.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Judío majare cabuerã, fariseo maja mena Jesure seeto cʉ catʉjʉ pojerooyuparã. “Jesu anire cawamo rooye tuaricʉre yucʉ yerijãrica rʉmʉ to nibao joroquena cʉ̃re cʉ canetooata ʉparãpʉre cʉ mari wadajãcõagarã,” caĩ tʉgooñañuparã.
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 To bairo cʉ na caĩ tʉgooñarijere camajicõañupʉ Jesu. To bairi cawamo rooye tuaricʉ macare ocõo bairo cʉ caĩñupʉ Jesu:
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 To bairo cʉ cabairo rooro cʉ̃re caĩ tʉgooñarãre na caĩñupʉ Jesu:
9 Então Jesus disse a eles:
10 To bairo na ĩ, cʉ̃re catʉjʉ pojeroorãre na tʉjʉ peti, cawamo rooye tuaricʉre:
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 To bairo cabairo tʉjʉrã judío majare cabuerã, fariseo maja jãa Jesure seeto cʉ capunijiniñuparã. Cʉ punijiniri:
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 Ape rʉmʉ ʉ̃taʉpʉ cáaácoajupʉ Jesu, Diore cʉ jeni nʉcʉbʉgoʉ aácʉ. Ti ñami Diore cajeni nʉcʉbʉgo bujucoajupʉ.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Ape rʉmʉ cabujuri paʉ cãno na capijoyupʉ cʉ cabuerãre. Na pijori na cabejeyupʉ doce cãnacãʉpʉrena, yʉ ye quetire cabuionemorã mʉja anigarã na ĩi.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Simóre cʉ cabejeyupʉ. Ape wame Pedro cʉ caĩñupʉ Simóre. Simón Pedro bai André quenare cʉ cabejeyupʉ. Apei Jacobo, apei Juan, apei Felipe, apei Bartolomé,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 apei Mateo, apei Tomás na cabejeyupʉ. Apei Alfeo macʉ Jacobo quenare cʉ cabejeyupʉ. Apei Simón cananista ya poa macacʉre cabejeyupʉ Jesu.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Apei Jacobo yaʉ Juda quenare cʉ cabejeyupʉ Jesu. Apei Judas Iscariote quenare cʉ cabejebajupʉ. Jesure cʉ cajĩaparãre cawadajãpaʉ cãñupʉ cʉ̃a. To cãnacãʉ cãñuparã Jesu cʉ cabejericarã cʉ ye quetire cabuionemoparã.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 — ausente —
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 — ausente —
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 To bairo cʉ cáti majirije mena cariayecʉna nipetirãre cʉ canetooro tʉjʉrã aperã cariarã quena cʉ capañagabajuparã, “Cʉ yʉ capañarona yʉ riaye netogaro,” ĩ tʉgooñari.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Cʉ cabuiorijere caapipajeerãre na tʉjʉri ocõo bairo na caĩñupʉ Jesu:
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 ’Yucʉacãre mʉja ñigo ria. Cabero cãni wariñuu yapirã mʉja anigarã.
21 — Bem-aventurados são vocês
22 ’Yʉre canʉcʉbʉgo ʉjarã mʉja cãnoi camaja mʉjaare tʉjʉtee, mʉja buu regarãma. “Caroorã ãma,” mʉja ĩ tutiri mʉja peju cʉtigarãma. To bairo mʉja na caĩbao joroquena mʉja wariñuugarã.
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 To bairo rooro mʉja na cabaibao joroquena seeto wariñuuña. Capee cañuurijere mʉja joogʉmi Dio jõ buipʉ. To bairo mʉja na cátore bairona cájupa na ñicʉ jãa quena Dio ye quetire buiori maja ãnanare, na caĩñupʉ Jesu cʉ̃re caapipajeerãre.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 Aperã pairo caapeye cʉgorã macare ocõo bairo na caĩñupʉ Jesu:
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 ’Yucʉre ati yepa ãnapʉ caʉga yapirãre bairona mʉja ani wariñuutʉga. Caberopʉ rooro mʉjaare baigaro. Mʉja ñigo tamʉogarã, na caĩ buioyupʉ Jesu. —Mʉjaa yucʉacãre seeto caepe wariñuurã mʉja ã. Caberopʉ ñuuquẽto tamʉobana caotirã mʉja anigarã, na caĩñupʉ Jesu.
25 — Ai de vocês
26 ’Tirʉmʉpʉ Dio Wadariquere cabuiotorãre, “Caroaro, cariape buioma,” na caĩbajupa camaja. Yucʉ mʉja quenare to bairona ĩma na pãramerã quena. Jocarãna Dio Wadariquere na mʉja cabuiorije to nibao joroquena, “Caroaro, cariape buioma,” mʉja ĩnucuma mʉja quenare. Caberopʉ rooro mʉjaare baigaro, na caĩñupʉ Jesu.
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 ’Ocõo bairo yʉre caapirãre mʉñʉja ĩ buiogʉ: Mʉjaare catʉjʉ tutirãre na maiña. Mʉjaare cateerã quenare caroaro na ája, na caĩñupʉ Jesu.
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 —Rooro mʉjaare cawada pairã quenare, “Caroaro mʉjaare to baiato,” na ĩnucuña. Caroorije mʉjaare cána na cãnibao joroquena na cãnipere Diore na jenibojaya.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 Jĩcaʉ mʉjaare jĩca nʉgoa cʉ cawajopana paata ape nʉgoa quenare cʉ wajopana pa rotiya moquena. Jĩcaʉ mʉ jutiiro bui macatore cʉ catu we neata mʉ camisa quenare cʉ jooya, tiere cʉ cabooata.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 Nii jĩcaʉ mʉjaare cʉ cajenirore cʉ jooya. Aperã mʉja yere na cajeero, “Jã tunuo joocõaña,” na ĩ tutiquẽja.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 Aperã caroare mʉjaare na cátipere boorã caroaro na áti ameña.
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 ’Mʉjaare camairã jetore na mʉja camaiata, “Caroaro camairã mʉja ã,” mʉja ĩquẽcʉmi Dio. Caroorã quena to bairona na mena macanare na maima. To bairi aperã mʉjaare camaiquẽna na cãnibao joroquena na maiña mʉja maca.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Mʉjaare caroaro cána jetore caroaro na mʉja caame ápata, “Aperãre caroaro cána ãma,” mʉja ĩquẽcʉmi Dio. Caroorã quena to bairona caroaro ame áama caroaro na cánare. To bairi mʉja maca mʉjaare caroorije cána quenare caroaro na mʉja cáto, “Caroaro cána majuu ãma,” mʉja ĩgʉmi Dio.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Mʉja apeye uniere wajorã, “Jã tunuocõagarãma,” ĩ tʉgooñaquetibaopʉnana na mʉja cajooro, “Caroaro cána majuu ãma,” mʉja ĩgʉmi Dio. “Jã tunuocõagarãma,” ĩ majiripʉ na wajoma caroorã quena.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 To bairi mʉja maca, “Yoaro mee jã tunuocõagarãma,” ĩ majiquetibaopʉnana na wajocõaña. Caroaro aperãre na átinemoña. Mʉjaare catʉjʉ tutirã na nibao joroquena na maiña. To bairo mʉja cáto caroare capee mʉja joogʉmi Dio. Dio caroorã, cʉ caĩ wariñuuquẽna na nibao joroquena caroaro na áami. To bairi mʉja quena caroaro ája aperãre, mʉjaare catʉjʉtee tutirã na nibao joroquena. To bairo ána Dio cãni majuʉ punaa, cʉ̃re bairo cãna mʉja anigarã.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Mʉja quena aperãre na bopaca tʉjʉ maiña, mari Pacʉ Dio marire cʉ cabopaca tʉjʉ mairore bairona.
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 ’Aperãre, “Rooro áama, na capopiyeyepe ã,” na ĩ batequeticõaña. To bairo mʉja caĩ batequẽpata, “Rooro áama, na capopiyeyepe ã,” mʉja ĩquetigʉmi Dio mʉja quenare. Aperã caroorije mʉjaare na cátiere majiritioya. To bairo mʉja cáto Dio quena majiritiogʉmi caroorije mʉja cátiere, na caĩñupʉ Jesu.
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 ’Aperã cacʉgoquẽnare na jooya. To bairo mʉja cáto mʉja quenare capee mʉja joogʉmi Dio. Mʉja cajoorije netoro mʉja joogʉmi. To bairi aperãre mʉja cátore bairo mʉja átigʉmi Dio.
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 To bairo na ĩ yaparo Jesu atie queti buio majiorica wamere na caĩñupʉ. Cʉ yere cabooquẽna Dio Wadarique jocarãna na caĩ buiorijere cʉ cabuerãre na ĩ majioʉ ocõo bairo na caĩñupʉ:
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Jĩcaʉ camajii cʉ cabuerã cʉ netoro majiquẽnama. Nipetirã nare cʉ cabuero beropʉ to cõona nare camajioricʉre bairona camajirã anigarãma, na caĩñupʉ.
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 — ausente —
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 — ausente —
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Ocõo bairo na cabuioyupʉ Jesu moquena:
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Nipetirije yucʉre tie rica mena tʉjʉ majirique ã. Narañaʉ nibaopʉtona higo na caĩrije caroa caipitirije macare rica cʉtiquẽto. Pota miji wẽri quena ʉjena rica cʉtiquẽto.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Tiere bairona áama camaja quena. Camajocʉ cañuʉ cʉ yeripʉ caroa macaje cãno caroa wadami. Apei maca cʉ yeripʉre caroorije cãno caroorije wadami. To cãnacãʉpʉna na yeripʉ cãnie jetore wadama.
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 ’¿Nope ĩrã, “Jã Ʉpaʉ,” yʉre ĩbaopʉnana yʉ carotiri wamere mʉja átiquẽeti?
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 Noa yʉ tʉpʉ ejari yʉ cabuiorijere caapirã cabero tiere ána ocõo bairo cãnare bairo ãma:
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Jĩcaʉ caroaro catʉgooñaʉ wii átigʉ pupeapʉ yejeari, ʉ̃ta rupaapʉ yejea ejari, ope átiri, cʉ wii botari nʉcoʉmi. Cʉ canʉcoro bero seeto caocaro, ria capairo, wino cáatíe quena ti wiire papu pĩa ñooquẽto.
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 Aperã maca yʉre apibaopʉnana yʉ cabuiorijere cátiquẽna ocõo bairo cácʉre bairona ãma na maca: Jĩcaʉ wii átigʉ ria tʉacã, pupeapʉ yejeaquẽcʉna wii ácʉmi, caroaro tʉgooñaquetibacʉ. Cʉ cáto bero ria pue paibato ti wiire oco pue tima pĩa yucõa jooboro, ñee rʉjaricaro mano. Cabairi wii caquenoʉre bairona ãma yʉ caĩrijere apibaopʉnana cátigaquẽna, caĩñupʉ Jesu yua.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.