Atos 17
Dio Wadarique (TAV) vs NAA
1 Pablo jãa Filipo cãnana aá, caneto aájuparã Anfípoli, Apolonia cawamecʉti macaripʉ. To neto aá, caejayuparã Tesalónica cawamecʉti macapʉ yua. Ti macapʉre judío maja neñapo buerica wii cãñupe.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 — ausente —
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 — ausente —
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 To bairo cʉ caĩro jĩcaarã judío maja caapiʉjayuparã. Griego maja quena Diore cáti nʉcʉbʉgorã capãarã caapiʉjayuparã. Cãromia quena capãarã cajʉgo ãna romiri to bairona caapiʉjayuparã.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Aperã judío maja maca camaja Jesu ye quetire na caapiʉjaro tʉjʉri Pablore capejucʉti punijiniñuparã. To bairi moena cateeye pairã ti maca recomaca cãna rooro majuu cánare capi neoñuparã, nipetiropʉ Pablo jãare, “Ñuuquẽema,” ĩ awaja bate teñaña ĩrã. To bairo na caĩ awaja bate teñaro apirã ti maca macana nipetirã caapi mawijia punijiniñuparã Pablo jãare. Camaja paarãacã punijiniri Pablo jãare camacara aájuparã na cãna wiipʉ, Jasón cawamecʉcʉ ya wiipʉ. Camaja na catʉjʉrona na cañegabajuparã. Topʉ na macarã ti wii jopere catu pã roca jooyuparã.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Na cabʉgaquẽjuparã. Na bʉgaquetibana Jasõre cʉ ñe, aperã Jesure caapiʉjarã quenare na ñe, maca ʉparã tʉpʉ na jee aáti, ocõo bairo caĩ awajayuparã:
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Jasón cʉ ya wiipʉ na eja rotimi. César, romano maja ʉpaʉ majuure mani ʉpaʉre cʉ carotirije cabai botiorã ãma. “Apeĩ maca Jesu cawamecʉcʉ Caʉpaʉ majuu ãmi,” ĩma, caĩ awajayuparã.
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 To bairo na caĩro apirã ti maca macana, na ʉparã quena capunijiniñuparã.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 To bairi maca ʉparã Jasón jãare:
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Ti ñamina nemoo Jesure caapiʉjarã ti maca macana Pablore, Silare aperopʉ Berea cawamecʉti macapʉ na cáaá rotiyuparã. Nare na cáaá rotiro ti macapʉ eja, judío maja na neñapo buerica wiipʉ cáaájuparã.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 To macana, Berea macana maca Tesalónica macana netoro Jesu ye quetire caapi wariñuuñuparã. Seeto caapigayuparã Berea macana. To cãnacã rʉmʉ Dio ye quetire buiori maja tirʉmʉpʉ macana na caucariquere cabuenucuñuparã, ¿manire cʉ cabuiorije cariape Dio yere cʉ buioti? ĩrã.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 To bairi capãarã caapiʉjayuparã. Griego maja cajʉgo ãna cãromia quena, caʉmʉa quena caapiʉjayuparã.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Tesalónica macana judío maja Bereapʉre tunu Pablo Dio ye quetire cʉ cabuiorijere caqueti apiyuparã. Tiere apirã Bereapʉ cáaácoajuparã, Pablo jãare na wadajã matara aána. Topʉ eja, to bairona na cátatore bairona tunu to macanare na cawadajã mawijio punijini rotiyuparã.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 To bairo na caĩro apirã Jesure caapiʉjarã nemoo jĩcaarã na yarãre Pablore cʉ cane ro aá rotiyuparã ria capairi ya tʉacãpʉ. Sila, Timoteo jãa maca ti macapʉna Bereapʉ catuacõañuparã.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Pablo cʉ cabapacʉti aátana na menana cumua mena cáaácoajupʉ Atena cawamecʉti macapʉ yua. Na maca topʉ cʉ bapacʉti cũ joo, catunucoajuparã na ya macapʉ Bereapʉ tunu. Na mena Pablo caqueti jooyupʉ. “Sila, Timoteo uwaro atopʉ na aparo,” caĩ jooyupʉ.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Pablo Atenapʉ Silare, Timoteore na yuu baii ti macapʉ catʉjʉ teñañupʉ. Topʉ tʉjʉ teñaʉ nipetiropʉ Dio cãniquẽnarena na cañuu bue nʉcʉbʉgonucurã wericarãre na catʉjʉyupʉ. Tiere tʉjʉʉ seeto catʉgooñarique paiyupʉ.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 To bairi judío maja na neñapo buerica wiipʉ to caneñaponucurãre to cãnacã rʉmʉ judío majare, aperã judío maja cãniquẽna Diore cáti nʉcʉbʉgorãre Jesu ye quetire na cabuionucuñupʉ Pablo. Maca recomaca wapayerica paʉ cáaáteñarã quenare na cabuionucuñupʉ to cãnacã rʉmʉ.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Aperã epicúreo caĩrã na cabuerijere camajirã, aperã estoico cawamecʉti poa ricati na cabuerijere camajirã yoaro Pablo mena cawadapeniñuparã. Pablo na cabuioyupʉ Jesu ye quetire. Camaja cʉ̃re na cajĩaricaro bero cʉ catunu catirique quenare na cabuioyupʉ. To bairi jĩcaarã:
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 To bairi cʉ capi aájuparã jĩca paʉ na caame wadapeninucuri paʉpʉ, Areópago na caĩri paʉpʉ. Topʉ neñapori:
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Ti wamere jã apiñaqueti majuucõa. ¿Dope bairo ĩgaro to ĩti tie mʉ cabuiorije? cʉ caĩ jeniñañuparã.
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Ti maca Atena macana, apero macana topʉ catʉjʉ teñarã quena cawama queti tʉgooñarica wameri jetore cawadapeninucuñuparã.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 To bairo Pablore cʉ na caĩ jeniñaro Areópagopʉ na caneñaporopʉ na watoapʉ wamʉnʉcari ocõo bairo na caĩ buioyupʉ Atena macanare:
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Atopʉre tʉjʉ teñaʉ mʉja cañuu bue nʉcʉbʉgonucurãre na mʉja cañuu bueri paʉrire yʉ tʉjʉwʉ, na caĩñupʉ Pablo. —Jĩca paʉ mʉja cañuu bue nʉcʉbʉgori paʉre ocõo bairo caucarique cʉtiere yʉ bʉga ejawʉ. “Jĩcaʉ cáti nʉcʉbʉgopaʉ camajiña mácʉ ñuu buerica paʉ ã atopʉre,” ĩ ucarique ãmʉ. Cʉ majiquetibana quena mʉja cañuu buei cʉ cãniere mʉjaare yʉ buiopa.
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 ’Cʉ̃a Dio ati ʉmʉrecoo, to macana nipetirãre cátacʉ ãmi. Jõ bui, ati yepa nipetiro Ʉpaʉ ãmi. To bairi Caʉpaʉ aniri ati yepa macá wii camaja na cáta wii cʉ̃re na cáti nʉcʉbʉgopa wiipʉ ani tua majiquẽcʉmi Dio.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Ñe unie cʉ rʉjaquẽe Diore. Cʉ maca ãmi mani cacatirije, mani catutuarije, apeye unie quenare nipetiro mani camajare cajoʉ. To bairi mani camaja maca apeye uniere cʉ̃re mani átiboja majiquẽna.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 ’Dio nemoopʉre jĩcaʉ camajocʉre cʉ cáti jʉgoyupi. Cʉ jʉgorina camaja to cãnacã poa macana ati yepa nipetiropʉ cãni bateparãre na cacũñupi Dio. To bairona mani cacatipa rʉmʉri cõo quenare, mani cãnipa paʉri mani cãnipe quenare cacũñupi.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 To bairona mani cacũñupi, cʉ̃re mani catʉgooña maca bʉga nʉcʉbʉgoparore bairo ĩi. Jõopʉna cayoaropʉ aniquẽemi. Mani tʉna ãmi.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Mʉja ñicʉ jãa jĩca wame ocõo bairo caĩ ucayupa: “Ãcʉmi jĩcaʉ cáti nʉcʉbʉgopaʉ. Cʉ maca mani cacatirije cajoʉ, mani capaa majirijere cajoʉ ãcʉmi,” caĩ ucayupa. Ape wame quena ocõo bairo caucayupa: “Mani quena cʉ cátana, cʉ punaa mani ã,” caĩ ucayupa.
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 To bairi cʉ punaa mani ã ĩrã, “Ocõo baii ãcʉmi caajiyarije mena o ʉ̃ta mena wericʉre baii ũcʉ ãcʉmi,” caĩ tʉgooñaquetipe ã. Camaja caroaro catʉgooñarã, “Cʉ ũcʉ jã wegarã,” caĩrã anibana quena cʉ ũcʉre we majiquẽnama.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Cajʉgoyepʉ camaja majiquetibana to bairo na cátajere camataquẽjupi Dio. Yucʉra nipetiro macana caroorije mani cátiere mani tʉgooñarique pai jana re rotimi.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Jĩca rʉmʉ ati yepa macana nipetirã caroorije na cátaje cariape tʉjʉ maji cõoñari na popiyeyegʉmi Dio. Jĩcaʉre camajare cariape na cátajere cʉ catʉjʉ cõoñabojapaʉre cʉ cacũñupi Dio. Cʉna, cʉ cacũricʉna camajare catʉjʉ cõoñapaʉ anigʉmi ĩi cʉ̃re cabai yajiricʉpʉre cʉ cacatioyupi Dio, caĩñupʉ Pablo, Jesure ĩi.
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Pablo, “Jĩcaʉ cabai yajiricʉpʉna catunu catiyupi,” cʉ caĩrijere apirã cʉ caĩ epeyuparã jĩcaarã. Aperã maca, “Ape rʉmʉ tunu tiere mʉ cabuionemoro jã apigarã tunu,” cʉ caĩñuparã.
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Cabero Pablo na neñaporica paʉ cãnacʉ cabuticoajupʉ.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Jĩcaarã cʉ bapacʉtiri caapiʉjayuparã. Jĩcaʉ Dionisio cawamecʉcʉ Areópagopʉ caneñaponucurã mena macacʉ cãñupʉ. Jĩcaʉ Dámari cawamecʉco cãñupo. Aperã quena na mena caapiʉjayuparã.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.