Lucas 6
Marĩpʉya Kerere Wereri Turi (SRI) vs ACF
1 Gajinʉ, judío masaka siñajãrĩnʉ ããrĩmakʉ̃, Jesús trigo otedero watope waamakʉ̃, ĩgʉ̃ buerã trigo yerire tʉ̃rĩ koro baawãgãñurã.
1 E aconteceu que, no segundo sábado após o primeiro, passou pelas searas, e os seus discípulos iam arrancando espigas e, esfregando-as com as mãos, as comiam.
2 Ĩgʉ̃sã irasirimakʉ̃ ĩãrã, surãyeri fariseo bumarã ĩgʉ̃sãrẽ sẽrẽñañurã:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Jesús ĩgʉ̃sãrẽ yʉjʉyupʉ:
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nunca lestes o que fez Davi quando teve fome, ele e os que com ele estavam?
4 Ĩgʉ̃ merãmarã merã Marĩpʉya wiigue ñajãa, Marĩpʉ ĩũrõ peyari pã́ duparure baadi ããrĩmí. Marĩpʉ paía ããrĩmerãrẽ: “Iri pã́ duparure baabirikõãka!” ãrĩdi ããrĩmí. David gapʉ paí ããrĩbirikeregʉ, irire baagʉ, Marĩpʉ ĩũrõ ĩgʉ̃ dorerire tarinʉgãgʉ̃ meta iridi ããrĩmí, ãrĩyupʉ.
4 Como entrou na casa de Deus, e tomou os pães da proposição, e os comeu, e deu também aos que estavam com ele, os quais não é lícito comer senão só aos sacerdotes?
5 Irasũ ãrĩ odo, ãsũ ãrĩyupʉ doja:
5 E dizia-lhes: O Filho do homem é Senhor até do sábado.
6 Gajinʉ siñajãrĩnʉ ããrĩmakʉ̃, Jesús judío masaka nerẽrĩ wiigue ñajãa, ĩgʉ̃sãrẽ bueyupʉ. Iri wiigue sugʉ masakʉ diayema mojõ gapʉ diíweredi ããrĩyupʉ.
6 E aconteceu também noutro sábado, que entrou na sinagoga, e estava ensinando; e havia ali um homem que tinha a mão direita mirrada.
7 Fariseo bumarã, Moisés gojadeare buerimasã Jesúre bʉro ĩãduripítʉya: “Siñajãrĩnʉ ããrã, irasirirã ĩĩ mojõ diíweredire ĩgʉ̃ taumakʉ̃, ĩgʉ̃rẽ weresãrãra”, ãrĩ gũñañurã.
7 E os escribas e fariseus observavam-no, se o curaria no sábado, para acharem de que o acusar.
8 Jesús ĩgʉ̃sã gũñarĩrẽ ĩãmasĩ, mojõ diíweredire:
8 Mas ele bem conhecia os seus pensamentos; e disse ao homem que tinha a mão mirrada: Levanta-te, e fica em pé no meio. E, levantando-se ele, ficou em pé.
9 Ĩgʉ̃ ejanʉgãmakʉ̃, Jesús gajirã irogue ããrĩrã́rẽ ãsũ ãrĩyupʉ:
9 Então Jesus lhes disse: Uma coisa vos hei de perguntar: É lícito nos sábados fazer bem, ou fazer mal? salvar a vida, ou matar?
10 Sẽrẽña odo, masaka ããrĩpererãrẽ ĩã, mojõ diíweredire ãrĩyupʉ:
10 E, olhando para todos em redor, disse ao homem: Estende a tua mão. E ele assim o fez, e a mão lhe foi restituída sã como a outra.
11 Ĩgʉ̃ irasirimakʉ̃ ĩãrã, fariseo bumarã, Moisés gojadeare buerimasã bʉro guañurã: “¿Nasirirãkuri marĩ ĩĩrẽ?” ãrĩ gãme wereníñurã.
11 E ficaram cheios de furor, e uns com os outros conferenciavam sobre o que fariam a Jesus.
12 Irinʉrĩrẽ Jesús ʉ̃tãʉ̃gue Marĩpʉre sẽrẽgʉ̃ waayupʉ. Irogue iri ñamirẽ Marĩpʉre sẽrẽboyoakõãyupʉ.
12 E aconteceu que naqueles dias subiu ao monte a orar, e passou a noite em oração a Deus.
13 Boyoripoe ĩgʉ̃ buerire tʉyarãrẽ siiu neeõ, ĩgʉ̃sã watopegue ããrĩrã́rẽ pe mojõma pere su gubu peru pẽrẽbejarã ʉ̃marẽ beyeyupʉ: “Mʉsãrẽ yaa kerere buegorenamurãrẽ beyepía”, ãrĩyupʉ.
13 E, quando já era dia, chamou a si os seus discípulos, e escolheu doze deles, a quem também deu o nome de apóstolos:
14 Ĩĩsãkʉ ããrĩñurã: Simón wãĩkʉgʉ ããrĩyupʉ. Ĩgʉ̃rẽta “Pedro” wãĩyeyupʉ Jesús. Simón pagʉmʉ Andrés; gajirã: Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo, Tomás, Santiago ããrĩñurã. Santiago, Alfeo magʉ̃ ããrĩyupʉ. Gajigʉ Simón ããrĩyupʉ. Ĩgʉ̃ celote wãĩkʉri bumʉ ããrĩyupʉ.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Gajigʉ Judas ããrĩyupʉ. Ĩgʉ̃ Santiago magʉ̃ ããrĩyupʉ. Gajigʉ Judas Iscariote wãĩkʉgʉ ããrĩyupʉ. Ĩgʉ̃ta Jesúre wẽjẽdʉarãguere ĩgʉ̃rẽ ĩmubu ããrĩyupʉ.
16 E Judas, irmão de Tiago, e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Jesús iri ʉ̃tãʉ̃gue ããrãdi ĩgʉ̃sã merã dijija, iri ʉ̃tãʉ̃ ããrĩdijimejãrõgue ããrĩyupʉ. Ĩgʉ̃ beyeanerã, gajirã wárã ĩgʉ̃ buerire tʉyarã merã ããrĩyupʉ. Gajirã wárã ããrĩperero Judea nikũ marã, Jerusalén marã, wádiya tʉro marã Tiro, Sidón marã ããrĩñurã. Ĩgʉ̃sã Jesús pʉro ĩgʉ̃ buerire pérã, ĩgʉ̃sã pũrĩrikʉrire taudorerã ejanerã ããrĩñurã.
17 E, descendo com eles, parou num lugar plano, e também um grande número de seus discípulos, e grande multidão de povo de toda a Judéia, e de Jerusalém, e da costa marítima de Tiro e de Sidom; os quais tinham vindo para o ouvir, e serem curados das suas enfermidades,
18 Jesús wãtẽa ñajãsũnerãdere tauyupʉ.
18 Como também os atormentados dos espíritos imundos; e eram curados.
19 Ĩgʉ̃ ããrĩpererãrẽ Marĩpʉ turaro merã taumakʉ̃ ĩãrã, ããrĩpererã masaka ĩgʉ̃rẽ moãñadʉañurã.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe, porque saía dele virtude, e curava a todos.
20 Pʉrʉ Jesús ĩgʉ̃ buerãrẽ ĩã, ãsũ ãrĩyupʉ:
20 E, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia: Bem-aventurados vós, os pobres, porque vosso é o reino de Deus.
21 ’Dapagorare mʉsã ʉaboari merã ããrĩrã́, pʉrʉguere yapirãkoa. Irasirirã ʉsʉyaka!
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós, que agora chorais, porque haveis de rir.
22 ’Mʉsã yʉre ããrĩpererã tĩ́gʉ̃rẽ bʉremumakʉ̃ ĩãrã, gajirã mʉsãrẽ ĩãturi doorãkuma. Mʉsãrẽ: “Gʉa merã ããrĩmerãta!” ãrĩ béorãkuma. Mʉsãrẽ ñerõ werenírãkuma. “Ñerã ããrĩ́ma”, ãrĩ werewʉarãkuma. Ĩgʉ̃sã irasũ ãrĩkeremakʉ̃, ʉsʉyari merã ããrĩrikʉka!
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem e quando vos separarem, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como mau, por causa do Filho do homem.
23 Iripoegue marĩ ñekʉ̃sãmarã Marĩpʉya kerere weredupiyunerãrẽ irasũta iriunanerã ããrĩmá. Irasirirã dapagora marã mʉsãrẽ mʉrãrõta ñerõ irimakʉ̃ ĩãrã, bʉro ʉsʉyaka! Bʉro ʉsʉyari merã ããrĩrikʉka! Mʉsã ʉ̃mʉgasigue waamakʉ̃, Marĩpʉ õãrĩ wáro wajatari sĩgʉkumi mʉsãrẽ.
23 Folgai nesse dia, exultai; porque eis que é grande o vosso galardão no céu, pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 ’Mʉsã i ʉ̃mʉmarẽ wári oparã gapʉ ʉsʉyari bokasiáa. Pʉrʉguere ʉsʉyari neõ bokabirikoa. Irasiriro mʉsãrẽ ñegoráa.
24 Mas ai de vós, ricos! porque já tendes a vossa consolação.
25 ’Mʉsã dapagorare yapirã, pʉrʉguere bʉro ʉaboarãkoa. Ʉsʉyari neõ bokabirikoa. Irasiriro mʉsãrẽ ñegoráa.
25 Ai de vós, os que estais fartos, porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides, porque vos lamentareis e chorareis.
26 ’Masaka ããrĩpererã mʉsãrẽ: “Õãrã ããrĩ́ma”, ãrĩkeremakʉ̃, ʉsʉyari neõ bokabirikoa. Iripoegue mʉsã ñekʉ̃sãmarã Marĩpʉyare ãrĩkatori merã wererimasãrẽ: “Õãrã ããrĩ́ma”, ãrĩunanerã ããrĩmá.
26 Ai de vós quando todos os homens de vós disserem bem, porque assim faziam seus pais aos falsos profetas.
27 ’Yʉ werenírĩrẽ õãrõ péduripírãnorẽ ãsũ ãrĩ weregʉra. Mʉsãrẽ ĩãturirãrẽ maĩka! Mʉsãrẽ doorãrẽ õãrõ irika!
27 Mas a vós, que isto ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam;
28 Mʉsãrẽ: “Ñerõ waaburo”, ãrĩrãrẽta õãdoreka! Mʉsãrẽ ñerõ ãrĩ bʉridarãrẽta Marĩpʉre ĩgʉ̃sã õãrõ ããrĩburire sẽrẽbosaka!
28 Bendizei os que vos maldizem, e orai pelos que vos caluniam.
29 Sugʉ masakʉ mʉsãya wayupãrãrẽ pámakʉ̃, gajipãrẽ gapʉdere pádoreka! Mʉsãya suríro wekamañerẽ ẽmamakʉ̃, mʉsãya camisadere sĩka!
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, nem a túnica recuses;
30 Ããrĩpererã mʉsãrẽ gajino sẽrẽrãnorẽ sĩka! Sugʉ masakʉ mʉsã oparire ãĩãmakʉ̃, ĩgʉ̃rẽ: “Wiaka!” ãrĩbirikõãka!
30 E dá a qualquer que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho tornes a pedir.
31 Gajirã mʉsãrẽ õãrõ irimakʉ̃ gããmerõsũta mʉsãde ĩgʉ̃sãrẽ õãrõ irika!
31 E como vós quereis que os homens vos façam, da mesma maneira lhes fazei vós, também.
32 ’Mʉsãrẽ maĩrã ditare maĩmakʉ̃ õãbea. Mʉsã irasũ maĩrĩ wajamáa. Gajirã, ñerã ããrĩkererã, ĩgʉ̃sãrẽ maĩrãrẽ maĩkuma.
32 E se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? Também os pecadores amam aos que os amam.
33 Mʉsãrẽ õãrõ irirã ditare õãrõ irimakʉ̃ õãbea. Mʉsã irasiriri wajamáa. Ñerãde ĩgʉ̃sãrẽ õãrõ irirãrẽ õãrõ irikuma.
33 E se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que recompensa tereis? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Gajirãrẽ wayurã ĩgʉ̃sãrẽ: “Gʉa wayuadeare keoro wiaka doja!” ãrĩmakʉ̃ õãbea. Mʉsã irasiriri wajamáa. Ñerõ irirãde gajirã ñerãrẽ wayukuma. Ĩgʉ̃sã wayuadeare: “Ããrĩpereri wiarãkuma doja”, ãrĩ gũñakuma.
34 E se emprestardes àqueles de quem esperais tornar a receber, que recompensa tereis? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para tornarem a receber outro tanto.
35 Irasirirã ñerã irirosũ iribirikõãka! Mʉsãrẽ ĩãturirãdere maĩka! Ĩgʉ̃sãrẽ õãrõ irika! Ĩgʉ̃sãrẽ wayurã, mʉsã wayuadeare: “Wiaka doja!” ãrĩbirikõãka! Irasirirã wári õãrĩ wajatari bokarãkoa. Marĩpʉ ããrĩpererã nemorõ turagʉ pũrã ããrĩrãkoa. Masaka Marĩpʉre ʉsʉyari sĩbirikeremakʉ̃, ĩgʉ̃sãrẽ bopoñarĩ merã ĩãmi dapa. Ñerã ããrĩkeremakʉ̃, ĩgʉ̃sãrẽ irasũ ĩãmi dapa.
35 Amai, pois, a vossos inimigos, e fazei bem, e emprestai, sem nada esperardes, e será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Irasirirã mʉsãde Mʉsãpʉ ʉ̃mʉgasigue ããrĩgʉ̃́ masakare bopoñarĩ merã ĩãrõsũta gajirãrẽ bopoñarĩ merã ĩãka!
36 Sede, pois, misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 ’Gajirãrẽ: “Ñerã ããrĩ́ma”, ãrĩ werewʉabirikõãka! Mʉsã werewʉabirimakʉ̃ ĩãgʉ̃, Marĩpʉ mʉsãrẽ: “Ñerã ããrĩ́ma”, ãrĩ ĩãbirikumi. Gajirã mʉsãrẽ ñerõ irimakʉ̃ ĩãrã: “Marĩpʉ ĩgʉ̃sãrẽ wajamoãburo”, ãrĩbirikõãka! Mʉsã irasũ ãrĩbirimakʉ̃, Marĩpʉ mʉsãrẽ: “Wajamoãgʉra”, ãrĩbirikumi. Gajirã mʉsãrẽ ñerõ irideare kãtika! Mʉsã kãtimakʉ̃, Marĩpʉde mʉsã ñerõ irideare kãtigʉkumi.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; soltai, e soltar-vos-ão.
38 Gajirãrẽ sĩka! Mʉsã sĩmakʉ̃, Marĩpʉ mʉsãrẽ wári õãrĩ sĩgʉkumi. Ajuro wári ajuro gajino ʉtʉriri ajuro õãrõ ñadiuadea ajuro irirosũ sĩgʉkumi. Mʉsã gajirãrẽ sĩderopata Marĩpʉ mʉsãrẽ sĩgʉkumi, ãrĩyupʉ Jesús.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando, vos deitarão no vosso regaço; porque com a mesma medida com que medirdes também vos medirão de novo.
39 Irasũ ãrĩ odo, keori merã wereyupʉ doja:
39 E dizia-lhes uma parábola: Pode porventura o cego guiar o cego? Não cairão ambos na cova?
40 Sugʉ buerimasʉ̃ ĩgʉ̃ buerã nemorõ masĩkumi. Ĩgʉ̃ buerãde ĩgʉ̃ buederosũ buepeosĩã, ĩgʉ̃sãrẽ buedi masĩderosũta ĩgʉ̃sãde masĩrãkuma.
40 O discípulo não é superior a seu mestre, mas todo o que for perfeito será como o seu mestre.
41 ’Mʉsã ñerõ iridea, koyerugue wári turu oparosũ ñetariri ããrĩrĩ́rẽ gũñabirikererã, mʉsãyagʉ ñerõ iridea, koyerugue nikũyegã oparosũ ããrĩrĩ́rẽ: “Ñegoráa”, ãrĩ gũñáa.
41 E por que atentas tu no argueiro que está no olho de teu irmão, e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Irasirirã mʉsã ñerõ iridea, koyerugue wári turu oparosũ ããrĩrã́, mʉsãyagʉre ĩgʉ̃ya koyerugue ããrĩrĩ́ nikũyegãrẽ: “¿Ãĩbéosi?” ãrĩmasĩbea. Mʉsã ñerõ iririkʉrã, irikatorikʉrã ããrã. Mʉsãya koyerugue ããrĩrĩ́ turu gapʉre ãĩbéopʉroriro irirosũ mʉsã ñerõ iririre piripʉrorika! Irasiri odo, mʉsãyagʉre: “Mʉ ñerõ iririre pirikõãka!” ãrĩ masĩa, ãrĩyupʉ Jesús.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não atentando tu mesmo na trave que está no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho, e então verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Irasũ ãrĩ odo, gaji keori merã wereyupʉ doja:
43 Porque não há boa árvore que dê mau fruto, nem má árvore que dê bom fruto.
44 Ããrĩpereri yukure dʉka merã ĩãmasĩsũa. Poragʉ higo wãĩkʉrire dʉkakʉbirikoa. Ñaagʉ̃de iguire dʉkakʉbirikoa.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois não se colhem figos dos espinheiros, nem se vindimam uvas dos abrolhos.
45 Irasirigʉ sugʉ masakʉ õãgʉ̃, yukʉ õãrĩ dʉkakʉdi irirosũ ããrĩ́mi. Ĩgʉ̃ gũñarĩgue õãrĩ gũñarĩ opasĩã, õãrĩrẽ yámi. Gajigʉ ñegʉ̃, ĩgʉ̃ gũñarĩgue ñerĩ gũñasĩã, ñerĩrẽ yámi. Marĩ gũñarĩgue gũñarõsũta werenírãkoa. Irasirirã masaka ñerĩ gũñarĩ oparã, ñerĩ werenírãkuma. Õãrĩ gũñarĩ oparã gapʉ õãrĩ werenírãkuma.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração tira o bem, e o homem mau, do mau tesouro do seu coração tira o mal, porque da abundância do seu coração fala a boca.
46 ’¿Nasirirã mʉsã yʉre: “Yʉ Opʉ ããrã mʉ”, ãrĩkererã, yʉ dorerire neõ iriberi?
46 E por que me chamais, Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu digo?
47 Sugʉ yʉ pʉro eja, yʉ werenírĩrẽ péduripí, pʉrʉ yʉ dorerire irigʉ, ãsũpero irigʉ irirosũ ããrĩ́mi.
47 Qualquer que vem a mim e ouve as minhas palavras, e as observa, eu vos mostrarei a quem é semelhante:
48 Sugʉ ʉ̃tãyegue ʉ̃kʉ̃ãrĩ goberi máñajãa, wii õãrõ nugũdi irirosũ ããrĩ́mi. Pʉrʉ dia wáro yura, ĩgʉ̃ya wiiguere deko ũma meétúkeremakʉ̃, neõ mirũabirikoa.
48 É semelhante ao homem que edificou uma casa, e cavou, e abriu bem fundo, e pôs os alicerces sobre a rocha; e, vindo a enchente, bateu com ímpeto a corrente naquela casa, e não a pôde abalar, porque estava fundada sobre a rocha.
49 Yʉ werenírĩrẽ pékeregʉ, yʉ dorerire iribi gapʉ sugʉ ĩmiparogue wii iridi irirosũ ããrĩ́mi. Dia wáro yuraro, ĩgʉ̃ya wiire ũmabéokõãkoa. Irasiriro ããrĩpereri kõmopereakõãkoa, ãrĩ wereyupʉ Jesús masakare.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante ao homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a corrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.