Atos 17
Mak Osɨrisira Akaman Aghuuŋ ko Iesusɨm Mbɨsevisir Gumasi (SPM) vs NAA
1 Aniiŋ gua, Amfipolis koma Apolonianɨ uŋuunia avhevigha guavɨreikha Tesalonaikanɨ uŋuuno othuivigha, Tesalonaikanɨ uŋuuna avhen gua garima, Judarii Gotɨn phorugha mbɨŋgee rɨphenan mav iti.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Mauthughura Pol Gotɨn phorugha mbɨŋgee rɨphenana avhen gu. Khara a mɨghasɨghava amuiro othɨv. Ana avhughususanɨ uthughun phunini mbɨkethavɨn Gotɨm mbɨgharan itira osɨriri marsir meŋgi ighara mem mbɨŋgeeghi.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 Ano osɨrir marsir men khɨvagha anda vɨnɨŋgari vɨŋgɨ kamaghɨusue, “Kraisɨ mbɨzagh nighɨva aremigh nomtheghɨ rɨkavamir mbɨŋgɨŋgɨm, a guisimbaaŋra.” A kamaghɨm mbɨŋgeeghi, “Khɨɨ Iesusɨna akamɨ ukuri. A Got nomthegh gumasi rako amisi niamɨusua mbɨsevisi gumagh.”
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Mauthughura Judan gumasir marsi oraegha nɨghɨnɨghana aghavaghar akaar kharsir ikava Pol ri Sailasɨn nɨghɨnɨghan gɨn zui. Grighiiŋna akamaŋga aghuuir gumasi, Gotɨn apheeŋn ikava aŋni izɨɨ ufhii tharsi koma izɨɨri itira amisir avhɨrara ivhɨra Pol ri Sailasɨn nɨghɨnɨghan gɨn zui.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Gumasira avhɨrara Pol ri Sailasɨn nɨghɨnɨghan gɨn zuima, kamagha amuisima Judarir navi bar men maghatɨghi. Mee phurama aruava phoghɨn iti gumasir maghatɨsir marsi akumakumigha gumasir bɨsan ikhɨva amui. Mee gua uŋuuni ikhɨvana avhen arua mbɨghɨravɨra avesava aŋgaravasi. Mee Pol ri Sailas nighɨva avhɨrar thooŋn maŋŋamɨusua, ithɨmakharigha aniiŋn usuighousuava akhɨrɨsiigha Jesonɨ rɨphenana avhen gue.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Mee aniiŋn ganisi phatɨgha, Jeson koma Kraisɨn marsi ukuruvaegha uŋuuni ikhɨvan garir gumasir aphanivɨusua mee nigha gu. Mee kamagh deeghi, “Gumaghan khaniiŋ osɨmndɨsirɨ unuaghɨnan khavɨn uŋuimba bar andagha arɨgha zaa thighira khagho othuivi.
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Mauthughura Jesona aniiŋ nigha no rɨphenaŋga athɨ. Gumaghan khaniiŋ Sisar osɨrisir othevir gɨn maŋŋan bar iphɨrphɨri. Aniiŋ kamaghɨm mbɨŋgeeghi, ‘Ativasir ikhɨvan igharisi mav ivhɨre iti, aŋni izɨɨ Iesus.’ ”
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Gumasi rako amisira avhɨrara nori akuvasi tharsi koma uŋuuni ikhɨvan garir gumasira aphani, mee men akaman khavɨ oraegha rɨŋgavan maghatɨgha amuigha dɨɨ uthuaghii.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 Mauthughura uŋuuni ikhɨvan garir gumasir aphani kamagh Jesonɨm mbɨkemi, “Nɨɨ nona andarsira akhuvaghɨva kha osɨmɨndɨgho ovhesightima, ee gea thaeghtima, gee maŋŋaŋga.” Mee mamagha amuigha norivagha uvhuesighava nori gue.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Amɨn phɨrima, Kraisɨna andarsi uzuamɨra aniiŋ amandasi aniiŋ Berianɨ uŋuun gu. Aniiŋ gua otogha Judarii Gotɨn phorugha mbɨŋgee rɨphenana avhen gu.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Berianɨ uŋuuni itir Judarii, men othevi rako men nɨghɨnɨsi bar indera. Mee Polɨm mbɨŋgɨmɨŋgɨva oraghaousua bar vhusvhusi. Mee Polɨm mbɨŋgɨmɨŋgɨ vɨnɨŋgaria bɨghɨva bar anda ikaaŋmɨusua mɨghasɨgh Gotɨm Mbɨgharan ganri. Mee kamagh ikaaŋmɨusua, Polɨm mbɨŋgɨmɨŋgɨ, anda guisimbaaŋra mbɨŋgɨmɨŋgɨ, o? Kamagha amuisima, mee Tesalonaikanɨ uŋuuni iti Judariro othevigha afhira.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Judarii avhɨrara nɨghɨnɨghana aghavaghar Iesusɨni ikava, ivhɨra izɨɨri iti Grighiiŋna akamaŋga aghuuir amisi marsi rako Grighiiŋna akamaŋga aghuuir gumasira avhɨrara nɨghɨnɨghana aghavaghar Iesusɨni iti.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Tesalonaikanɨ uŋuuni iti Judarir akoghɨn gumasir marsi orasi, Pol Berianɨ uŋuuni ikha Gotɨna akamɨ ukuri. Tesalonaikanɨ uŋua thaegha gua Berianɨ uŋuuni iti Judarii, mee Berianɨ uŋuun gumasi rako amisir kharsi nɨghɨnɨsira afharavaghava men navighi inivi.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Kraisɨna andarsi uzuamɨra Pol amandasi ano oŋara mbɨkeeŋn gu. Sailas ri Timoti Berianɨ uŋuuni ikhavɨre iti.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Uthughun khavɨn Polɨn akua zuir gumasi gua Atensɨnɨ uŋuun ana athɨsima, Pol nombɨn gɨn zaaosua Sailas ri Timotiusua akaman meŋga anɨɨŋi.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Pol Atensɨnɨ uŋuuni ikha Sailas ri Timoti usua gari. A garima, Atensɨnɨ uŋuuni ikhɨvana avhen marvir gua bar izɨva. Kamagha amuisi Polɨnɨ umuu bar maghatɨghi.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 A bighan khavɨusua Gotɨn phorugha mbɨŋgee rɨphenana avhen gugha, Gotɨn apheeŋni ikava aŋni izɨɨ ufhuir Grighiiŋna marsi rako Judarir akoghɨn gumasi ivhɨra mem mbɨŋgeeghi. A ivhɨra bisighɨ uvhuesir aŋanan mɨghasɨgha gumasi phura zaava othuivi tharsi vɨŋgeeghi.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Uthughun khavɨn Epikurian phoghɨn gumasi rako Stoikɨn phoghɨn ikaaŋmaran gumasir marsi mee Polɨn phorugha nori vatosi. Marsi kamaghɨm mbɨŋgeeghi, “Oŋanan mav tisi vɨŋgeeghi?” Marsi kamaghɨm mbɨŋgeeghi, “A ti igharisirɨ uŋuun itir asaaniiŋn akamɨ ukuramati.” Pol Iesusɨn gunɨm mbɨŋgɨɨva, gumasi rako amisi gumughuna arɨghireghɨva nomthegh rɨkhavamir bighaaŋn gunɨm mbɨkemisima Atensɨnɨ uŋuuni itir marsi mee kamaghɨusue, “A ti kha asaaniiŋm mbɨŋgɨmati.”
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 — ausente —
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 — ausente —
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 (Atensɨnɨ uŋuun gumasi rakoma Atensɨnɨ uŋuuna akɨran zaa iti tharsi, mee mɨghasɨgha phure ikava nɨghɨnɨsir iŋgaava oraghava anda vɨŋgeeghi.)
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Pol gumasira arɨghanɨ uthugha Areopagusɨno oraghɨn kamaghɨm mbɨŋgeeghi, “Gee Atensɨnɨ uŋuun gumasi! Khɨɨ gen garima, gee asaer gɨn maŋŋamɨusua bar aghavaghari.
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Khɨɨ arua bar inderaghavɨra gen marvir guaar garava, gee asaeghi inighinisi bisi bara andar gani. Khɨɨ ivhɨra aphuraphurava aghae rako bisir aŋga anɨndira akhoghɨn mavɨn garima, osɨɨran mav aŋni iti. Ma osɨɨr kamaghɨusue, ‘Ee ikeeŋsi phatɨsir asaaŋna aphuraphurava aghae rako bisir aŋga anɨndir akogh.’ Thighira gee gɨn zuira asaaŋn khav gee ikeeŋsi phatɨsi thav, kha aŋna akaman gun gem mbɨkɨmamɨusua.
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Asaaŋ mav iti. Aŋn izɨɨ Got, a nombɨra unuaghɨnan khav koma aŋn iti bisigha amui. Anara ovhee ko unuaghɨnan Ikhɨv. Gumasi nona afharir amuisi rɨpheni Got andar iti phatɨ.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Gotɨn khav a nombɨ ambirambina aghuuŋ ko bisi bar gumasi rako amisigha anɨɨŋi. A bigha thavɨn othevisi phatɨ. Kamagha amuisima, ee nona afharir an akuruvaghamir bigha thavɨ ramuighem phatɨghami.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Got gumaghanɨ uvhuavɨra amuisima, gumasi rako amisi bar aŋno othuivigha gua unuaghɨna khav bar aŋga aphighi. Got nombɨ mee ikhaamir ambirambinɨ uthusi arɨghi. Mee itir aŋanir a memɨusua unuaghɨn mbɨthee arɨghi.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 Gotɨn vhusvhus a kamagh iti, gumasi rako amisi aŋmɨusua uruiva, aŋna aghare ikɨva ana ikeeŋgemi, kamagha amuisima a kha bisigha amui. Guisimbaaŋra Gotɨ uvhuaghuvhagha eni isaghuni iti phatɨ.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 — ausente —
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 — ausente —
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Fhomɨra gumasi rako amisi Got ikeeŋsi phatɨ. Mee ikeeŋsi phatɨghava amuisi bisi Got andaghɨ nɨghɨnɨgha andavagha mem mbɨŋgee phatɨ. Thighira Gotɨ mbɨŋgɨŋgɨman aghavaghara anɨɨŋga kamaghɨusue, ‘Unuaghɨna khavɨn iti gumasi rako amisi mee bar non nɨghɨnɨsigh ɨraghɨri.’
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Got othevir maghatɨsigha amuir gumasi rako amisighi ighaaŋgamirɨ utugha rɨkɨrigha gɨva. Got nono othɨvhan aghuuŋn gɨn gua gumaghan mavam mbɨsevi. Ma gumagh a unuaghɨnan khavɨn iti gumasi rako amisighi ighaaŋgami. Gumaghan khav aremisi Got aŋga amuisima a nomthegha rɨkavi. Kamagha amuisima, gumasi rako amisi ganighava ikaaŋi. Kha bighaaŋ anaaŋ guisimbaaŋra, a gumasi rako amisighi ighaaŋgamir gumagh Got anam mbɨsevi.”
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Am mbɨŋgeema, mee nomɨ rɨkavamirɨ mbɨŋgɨŋgɨv oraegha, marsi aŋ rɨphovi. Marsi kamaghɨm mbɨŋgeeghi, “Nɨɨ uthugh thavɨn nomtheghɨva bighan khavɨm mbɨkɨmti, ee nɨɨm mbaraghaousua.”
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Mauthughura Pol mea thaegha gu.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Gumasir marsi Polɨn nɨghɨnɨghan gɨn gua nɨghɨnɨghana aghavaghar aŋm mbɨŋgɨmɨŋgɨr iti. Men thooŋn Dionisius a gumaghana aphanan mav mɨghasɨgha men phorugha Areopagusɨn oraghɨn phosirɨ usuisir gumagh. Amighan mav ivhɨra, aŋni izɨɨ Damaris, koma gumasi rako amisir marsi ivhɨra mee nɨghɨnɨghana aghavaghar Polɨn mbɨŋgɨmɨŋgɨr iti.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.