Lucas 6
Wɩɩsɩ Nyʋʋfalɩɩ Teŋ (SIG) vs NVT
1 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ bori nyoŋso hʋ, a piisi kɩ kyaŋ.
1 Num sábado, enquanto Jesus caminhava pelos campos de cereal, seus discípulos colheram espigas, removeram a casca com as mãos e comeram os grãos.
2 Dɩ Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ a na ba. Doŋ nɛ ba pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa nyɛ? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ma kɩ kyogi gɛɛ?”
2 Alguns fariseus lhes disseram: “Por que vocês desobedecem à lei colhendo cereal no sábado?”.
3 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha bɩ karɩma na wɩɩ hʋ Deviti gyɩ aa yaa?
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Losi gyɩ kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna rɛ, ʋ gyɩ mʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ, a kpa paanʋʋ hʋ ba fa aa kaŋ ko sʋla Wɩɩsɩ, a lɔgɔ kyaŋ aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ mɛ, ba mɛ laa kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ anɩɩ nɩwaasɩ aa sɩ kpa haŋ paanʋʋ hʋ dige ʋ nyʋwa, see wɩɩkyʋwal sɩlaala dʋŋ, ka Deviti bee ʋ nala hʋ gyɩ kyaŋ ba gɛɛ.”
4 Ele entrou na casa de Deus, comeu os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer e os deu também a seus companheiros”.
5 Ka Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, “Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ tɩɩna.”
5 E acrescentou: “O Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
6 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu bɩl sii gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya, a kɩ daga nala, dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ, ʋ noduu noŋ sʋba.
6 Em outro sábado, enquanto Jesus ensinava na sinagoga, estava ali um homem cuja mão direita era deformada.
7 Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ aa kyɛ wɩɩ rɛ dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kaŋ Yesu, a baa dɩ ʋ kyogo ba sɩŋsɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ba buloŋ gyɩ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ rɛ koo?
7 Os mestres da lei e os fariseus observavam Jesus atentamente. Se ele curasse aquele homem, eles o acusariam, pois era sábado.
8 Amɛ Yesu fa gyɩŋ ba tɩbɩɩna buloŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ baal hʋ sii mʋ lɩɩ sɩŋ doŋ.
8 Jesus, porém, sabia o que planejavam e disse ao homem com a mão deformada: “Venha e fique aqui, diante de todos”, e o homem foi à frente.
9 Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ daga dɩ á kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ á kɩ kyiyeli nala koo dɩ á kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ á kɩ laa nala mɩɩbolo koo dɩ á kɩ kpʋ ba?”
9 Então Jesus lhes disse: “Tenho uma pergunta para vocês: O que a lei permite fazer no sábado? O bem ou o mal? Salvar uma vida ou destruí-la?”.
10 Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ doŋ buloŋ aŋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ kaŋ tannɩ. Nosʋʋ hʋ mɩɩgɩ kɩɩ kɩduwo hʋ.
10 Depois, olhando para cada um ao redor, disse ao homem: “Estenda a mão”. O homem estendeu a mão, e ela foi restaurada.
11 Yesu aa yaa gɛɛ, nala hʋ buloŋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ba kɩ vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa ʋ.
11 Com isso, os inimigos de Jesus ficaram furiosos e começaram a discutir o que fazer contra ele.
12 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ we doŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ gɛɛ deŋdeŋ sɩya mʋ gballɩ.
12 Certo dia, pouco depois, Jesus subiu a um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Sɩya aa gballa, ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna buloŋ ba ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ.
13 Quando amanheceu, reuniu seus discípulos e escolheu doze para serem apóstolos. Estes são seus nomes:
14 Nala hʋ ʋ gyɩ aa lɩya rɛ nyɛ: Siimɔŋ (Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita rɛ) abee ʋ naabiibaal Aŋduru, abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi
14 Simão, a quem ele chamou Pedro, André, irmão de Pedro, Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Alfiyasɩ biibaal Gyemsi, abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ,
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu, Simão, apelidado de zelote,
16 abee Gyemsi biibaal Gyudasɩ, abee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko yaa minaafigi tɩɩna hʋ.
16 Judas, filho de Tiago, Judas Iscariotes, que se tornou o traidor.
17 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ kpambɩsɩ hʋ sii lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu, dɩ ʋ hatɩnna badɔmɔŋ mɛ sɩŋ dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ. Nɩgyamaa mɛ gyɩ sɩŋ doŋ, ba badɔmɔŋ gyɩ lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ rɛ, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Taaya bee Siidɔŋ aa kpaga fuwobal hʋ nyʋwa.
17 Quando Jesus e os discípulos desceram do monte, pararam numa região plana e ampla. Havia ali muitos de seus seguidores e uma grande multidão vinda de todas as partes da Judeia, de Jerusalém e de lugares distantes ao norte, como o litoral de Tiro e Sidom.
18 Nala no buloŋ gyɩ ko dɩ ba gyegili nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basɩ rɛ aŋ ka dɩ ʋ tɩɩbɩ ba. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩŋbɔmɔ aa kana mɛ gyɩ ko rɛ dɩ Yesu tɩɩbɩ ba.
18 Tinham vindo para ouvi-lo e para ser curados de suas enfermidades, e os que eram atormentados por espíritos impuros eram curados.
19 Nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ kɩ lʋga dɩ ba dige ʋ, beewɩya ba gyɩ naa anɩɩ dee kɩdɩgɩ rɛ aa lɩɩ ʋ tɩyaŋ, a leŋ nala buloŋ kɩ na laaŋfɩya.
19 Todos procuravam tocar em Jesus, pois dele saía poder, e ele curava a todos.
20 Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ deŋ ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa,
20 Então Jesus se voltou para seus discípulos e disse: “Felizes são vocês, pobres, pois o reino de Deus lhes pertence.
21 Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ losi aa kpʋʋ gyɩnaŋ,
21 Felizes são vocês que agora estão famintos, pois serão saciados. Felizes são vocês que agora choram, pois no devido tempo rirão.
22 Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ ba aa haasa, a lɩɩ ma kɩ ta nala tɩyaŋ a kɩ tʋʋsɩ ma a kɩ kyogi ma feŋ aŋ baa dɩ ma yaa nɩbɔmɔ rɛ, akuu ma aa tɩŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye hal wɩya.
22 Felizes são vocês quando os odiarem e os excluírem, quando zombarem de vocês e os caluniarem como se fossem maus porque seguem o Filho do Homem.
23 Dɩ gɛɛ rɛ ko puu ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gʋwa a kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ a pɩŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala mɛ gyɩ dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa laa sɩya ko.
23 Quando isso acontecer, alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antepassados deles trataram os profetas da mesma forma.
24 Amɛ ma nala hʋ aa yaa kɩna tɩmma gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara
24 “Que aflição espera vocês, ricos, pois já receberam sua consolação!
25 Ma nala hʋ mɛ aa vɔgɔ gyɩnaŋ, ma mɛ sɩ na tʋwara
25 Que aflição espera vocês que agora têm fartura, pois um terrível tempo de fome os espera! Que aflição espera vocês que agora riem, pois em breve seu riso se transformará em lamento e tristeza!
26 Dɩ dʋnɩya nala buloŋ nɛ ko kɩ bigisi ma, ma gyɩma anɩɩ tʋwara tɩyaŋ nɛ ma we gɛɛ, beewɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala gyɩ kɩ bigisi nala hʋ gyɩ aa nyɩya wɩya baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ.”
26 Que aflição espera vocês que são elogiados por todos, pois os antepassados deles também elogiaram falsos profetas!”
27 “Amɛ ma nala no aa we daha, a gyegili kɩ nɩɩ ŋ wɩbasɩɩ no, ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ma kyo ma dɔmɔ aŋ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa haasɩ ma.
27 “Mas a vocês que me ouvem, eu digo: amem os seus inimigos, façam o bem a quem os odeia,
28 Ma sʋl Wɩɩsɩ kɩ tɩya nal buloŋ aa basɩ wɩbɔmɔ kɩ tɩya ma, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma.
28 abençoem quem os amaldiçoa, orem por quem os maltratam.
29 Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ, kaŋ ɩ noduu kyaŋkpaŋ mɛ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. Dɩ nal lɛ kaŋ ɩ gabal fasɩ, wuri ɩ gabiye mɛ pɛ tɩya ʋ.
29 Se alguém lhe der um tapa numa face, ofereça também a outra. Se alguém exigir de você a roupa do corpo, deixe que leve também a capa.
30 Dɩ nal lɛ ko sʋla ɩ kɩŋ, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal mɛ rɛ kyɩma ɩ kɩŋ, ta pɩyɛsɩ ʋ laa.
30 Dê a quem pedir e, quando tomarem suas coisas, não tente recuperá-las.
31 Wɩya hʋ ma aa kyɛ dɩ nala kpa kɩ yaa ma, ma mɛ kpa ba tɩɩ kɩ yaa nala.
31 Façam aos outros o que vocês desejam que eles lhes façam.
32 Dɩ mamaa rɛ kyo nala hʋ aa kyo ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba kyo nala hʋ aa kyo ba rɛ.
32 “Se vocês amam apenas aqueles que os amam, que mérito têm? Até os pecadores amam quem os ama.
33 Dɩ mamaa rɛ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa yaa wɩweliye kɩ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ.
33 E, se fazem o bem apenas aos que fazem o bem a vocês, que mérito têm? Até os pecadores agem desse modo.
34 Dɩ mamaa rɛ kpaa kɩna kɩ kyɩŋ nala hʋ ma aa gyɩma anɩɩ ba sɩ wuwo tuŋ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa kpa kɩna kyɩŋ ba dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ kɩ yɩyɛlɩ dɩ ba mɩɩgɩ tuŋ gɛɛ tɩɩ tɩya ba.
34 E, se emprestam dinheiro apenas aos que podem devolver, que mérito têm? Até os pecadores emprestam a outros pecadores, na expectativa de receber tudo de volta.
35 Amɛ wɩya hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ma kɛ kɩ yaa rɛ nyɛ: Ma kyo ma dɔmɔ, a yaa wɩweliye kɩ tɩya ba, a kɩ kyɩŋ ba kɩna aŋ ta kɩ yɩyɛla dɩ ba tuŋ ma. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ yaa nyɛ, ma tuno bɩ sɩ kyallɩ Wɩɩsɩ lee, ka dɩ Wɩɩsɩ ha leŋ dɩ ma yaa ʋ Wɩɩbal hʋ tɩɩ balɩya. Beewɩya tahaa tɩmma abee nɩbɔmɔ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ yaa wɩweliye kɩ tɩya.
35 “Portanto, amem os seus inimigos, façam-lhes o bem e emprestem a eles sem esperar nada de volta. Então a recompensa que receberão do céu será grande e estarão agindo, de fato, como filhos do Altíssimo, pois ele é bondoso até mesmo com os ingratos e perversos.
36 Ma kɩ fá nala sikii anɩɩ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa fá nala sikii gɛɛ.
36 Sejam misericordiosos, assim como seu Pai é misericordioso.”
37 Ta dii ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta dii ɩ sarɩya. Ta kpaa kyogisi tɩya ɩ dɔŋtɩɩna dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta kpaa kyogisi tɩya ɩ. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ ma dɔŋtɩŋsɩ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa wɩya kɩ kyɛ ma.
37 “Não julguem e não serão julgados. Não condenem e não serão condenados. Perdoem e serão perdoados.
38 Ma kpa kɩna kɩ tɩya nala. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa kɩna kɩ tɩya ma. Ʋ sɩ magɩsɩ kɩna a su kɩŋ yurutu, a nyagɩ we, ka dɩ ba ha yuwori kɩ tuu, dɩ ʋ kpa tɩya ma. Amɛ kɩŋ hʋ ɩ aa kaŋ magɩsɩ kɩna tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kaŋ magɩsɩ tɩya ɩ.”
38 Deem e receberão. Sua dádiva lhes retornará em boa medida, compactada, sacudida para caber mais, transbordante e derramada sobre vocês. O padrão de medida que adotarem será usado para medi-los”.
39 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, “Nyʋlʋŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyʋlʋŋ daaŋ. Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ba buloŋ balɩya sɩ tele bootogi tɩyaŋ.
39 Jesus deu ainda a seguinte ilustração: “É possível um cego guiar outro cego? Não cairão os dois num buraco?
40 Nal hʋ aa gʋnnɩ wɩɩ bɩ sɩ wuwo te nal hʋ aa daga ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko gʋnnɩ wɩɩ hʋ teŋ, ʋ mɛ aa kɩɩ nal hʋ aa daga ʋ rɛ.
40 Os discípulos não são maiores que seu mestre. Mas o aluno bem instruído será como o mestre.
41 Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa na gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ, aŋ bɩ naa daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ.
41 “Por que você se preocupa com o cisco no olho de seu amigo enquanto há um tronco em seu próprio olho?
42 Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna leŋ dɩ ɩ lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ʋ sɩɩ tɩyaŋ ta tɩya ʋ, aŋ bee na daakuu hʋ kɛ aa gɩrɩga ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛdɔŋ minaafigi tɩɩna kɩdɩgɩ! Laasɩya lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ, ka dɩ ɩ wuwo kɩ na weliŋ, a na lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ.”
42 Como pode dizer: ‘Amigo, deixe-me ajudá-lo a tirar o cisco de seu olho’, se não consegue ver o tronco em seu próprio olho? Hipócrita! Primeiro, livre-se do tronco em seu olho; então você verá o suficiente para tirar o cisco do olho de seu amigo.”
43 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, “Tɩya hʋ aa bee wɩɩlɩ, ʋ bee nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ. Ɛɛ rɛ tɩya hʋ mɛ aa kaŋ wɩɩla, ʋ mɛ bee nɔŋ nɔŋweliye.
43 “Uma árvore boa não produz frutos ruins, e uma árvore ruim não produz frutos bons.
44 Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ doho ʋ aa yaa. Sɔgyaŋ bee nɔŋ tutogo nɔnɔ, kanɩɩ mɛ bee nɔŋ babɩlɩya.
44 Uma árvore é identificada por seus frutos. Ninguém colhe figos de espinheiros, nem uvas de arbustos espinhosos.
45 Niwelii aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kɩ yaa wɩweliye. Nɩbɔŋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ mɛ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya, wɩɩ hʋ aa we ɩ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ ɩ nyʋwa kɩ basɩ.”
45 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau. Pois a boca fala do que o coração está cheio.”
46 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ ma Tɩɩna, aŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma?
46 “Por que vocês me chamam ‘Senhor! Senhor!’, se não fazem o que eu digo?
47 Nal hʋ buloŋ aa ko ŋ lee a gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya, a kɩ tɩŋ ba, ŋ sɩ daga ma gɛɛ ʋ tɩɩna aa kɩya.
47 Eu lhes mostrarei como é aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, a hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu yɩ bʋyɩ, ka ʋ na saa. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ka ʋ bɩ gyigise mɛ gba, beewɩya, ba saa ʋ weliŋ nɛ.
48 Ele é como a pessoa que está construindo uma casa e que cava fundo e coloca os alicerces em rocha firme. Quando a água das enchentes sobe e bate contra essa casa, ela permanece firme, pois foi bem construída.
49 Amɛ nal hʋ aa gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya aŋ bee tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal hʋ aa saa ʋ dɩya, aŋ bɩ hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu aŋ saa dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ʋ tele wuroo, a muŋsi ʋ buloŋ muno muno.”
49 Mas quem ouve e não obedece é como a pessoa que constrói uma casa sobre o chão, sem alicerces. Quando a água bater nessa casa, ela cairá, deixando uma pilha de ruínas”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.