Lucas 19
Wɩɩsɩ Nyʋʋfalɩɩ Teŋ (SIG) vs AAI
1 Nyɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl mʋ lɩɩ Gyɛriko, a vala tɩŋ bee hʋ tɩyaŋ kɩ mʋ, dɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Zakiyo rɛ gɛɛ.
1 Jesu na Jericho tit naatu nati bar merar wanawanan remor inan,
2 Ʋ fa yaa lampolaala nɩhɩyawʋ rɛ, a fa kaŋ kɩna mɛ weliŋ.
2 basit nati’imaim orot totobuyoy wairafin wabin Zakias, kabay o’onayah hai orot ukwarin ma’am tit.
3 Zakiyo gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ na haŋ nal hʋ iriŋ Yesu aa yaa rɛ, amɛ gyamaa gyɩ aa we doŋ wɩya, ʋ gyɩ bɩ wuwo dɩ ʋ na ʋ, beewɩya ʋ gyɩ yaa nɩkuu rɛ.
3 Kok kwanekwan Jesu ana yumat ta’itin, baise i orot kabumin sabuw rou’ay gagamin na’in nan hisumisum i men karam boro Jesu ta’itin.
4 Ɛɛ rɛ ʋ parɩ nala hʋ buloŋ ta, aŋ fá mʋ sɩya, a gyɩŋ tɩya dɩ ʋ wuwo na Yesu. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ Yesu sɩ ko tɩŋ tɩya hʋ memii baŋ nɛ.
4 Naatu sabuw aunah i’iyon nunuw in ai sycamore afe’en yen mare ma Jesu nan ta’itinimih, anayabin Jesu ef nati’iwat inan.
5 Yesu aa ko tɩŋ tɩya hʋ memii kɩ baŋ, ʋ wil deŋ tɩya hʋ nyuu a na Zakiyo, a basɩ tɩya ʋ a baa, “Zakiyo, ko tuu lagɩ, beewɩya ɩ dɩyaŋ nɛ ŋ sɩ pɩŋ gyɩnaŋ.”
5 Baise Jesu na nati ai anamaim titit ana veya an kutan bat, naatu ai afe’en nuw ra’at eo, “Zakias saise kura’iy, anayabin ayu akokok boun o abaremaim airit tanama.” Jesus Zachaeus ai afe’en ma’am isan eafa’af ra’at|alt="Jesus talking to Zachaeus in tree" src="CN01776B.TIF" size="col" loc="Luk 19.5" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="19.5"
6 Zakiyo aa nɩɩ gɛɛ, ʋ teŋ buloŋ fɩyɛlɩ. Ʋ gɩlɩŋsɩ ko tuu lagɩ lagɩ a kaŋ Yesu mʋ ʋ dɩya.
6 Zakias matan kabiy kayam rena haw tit, kawasa auman Jesu ana merar yi
7 Nala hʋ buloŋ aa we doŋ aa naa gɛɛ, ba piili kɩ gʋrɩmɩ wɩya a baa, “A! Ma na baal no kɔnɩ aa mʋ dɩ ʋ pɩŋ wɩbɔŋyaal no dɩya tɩyaŋ.”
7 Sabuw etei’imak hi’i’itin men hiyasisir naatu higam hio, “Iti orot i bowabow kakafin wairafin ana nanawan orotomih matar hairi tenan ana bar.”
8 Saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa we Zakiyo dɩya tɩyaŋ, Zakiyo sii sɩŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ sɩnɩɩ no tɩyaŋ, ŋ sɩ kaŋ ŋ kɩna buloŋ kpaa leye balɩya, a kpa lɩdɩgɩ tɩya nyaaba. Ka dɩ mɩyaŋ nɛ fa firimi nal buloŋ mɛ, ŋ sɩ tuŋ ʋ tɩɩna maga gɛɛ ŋ aa firimi ʋ naaŋsɩɩnyʋwa bʋnaa.”
8 Zakias misir eo, “Regah ayu i boro au sawar founafoun ana kuru’um turin yababan wairafih anitih, naatu sabuw iyab aifufuwih hai sawar abowabow boro hai sawar tafanamaim matah kwakwafe’en auman anaya’abar anitih.”
9 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩɩsɩ laa ɩ bee ɩ dɩya nala buloŋ ta rɛ gyɩnaŋ. Beewɩya ɩ mɛ yaa Abɩraham doho nal lɛ.
9 Jesu misir Zakias iu, “Boun iti baremaim God ana yawas natit orot ebiyawasi, anayabin iti orot auman i Abraham uwan ta.
10 Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye ko dɩ ŋ kyɛ na nala hʋ aa nyʋgɩsa rɛ, a laa ba ta.”
10 Orot Natun i sabuw iyab hikasiy tema’am nuwihih bow naatu baiyawasih isan na.”
11 Saŋa hʋ Yesu gyɩ aa ko kpaga Gyerusalɛm, ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya nala hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ. Beewɩya nala hʋ gyɩ aa bɩɩnɩ anɩɩ ʋ aa kpaga Gyerusalɛm nyɛ, Wɩɩsɩ koro hʋ koyi mɛ kpaga rɛ.
11 Jesu na Jerusalem tit biyubin auman, sabuw abisa Jesu eo hinowar hinan hinotanot i God ana aiwob iti boro’omo tatit ana naniyanabe, baise Jesu i kofan maiye oroubonamaim iuwih eo,
12 Ʋ gyɩ baa, “Nɩbal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a kɩ mʋ paalʋʋ bolii kɩdɩgɩ, dɩ ba holli ʋ ʋ bee koro, ka dɩ ʋ mɩɩgɩ ko.
12 “Ana veya ta orot gagamin tafaram ta’amaim roubinin aiwob baitin, imaibo matabir maiye isan in tafaram ta ef yok na’in imaim tit.
13 Ʋ gyɩ aa sii dɩ ʋ mʋ, ʋ gyɩ yɩrɩ ʋ dɩya tʋŋtʋnna fi ko laŋŋɩ rɛ, a kpa salɩŋbidɩgɩ dɩgɩ tɩya ba kɩdɩgɩ buloŋ, aŋ baa dɩ ba kaŋ kɩ bɩrɩmɩ dɩ ʋ mʋ aŋ ko.
13 Baise na isan bobobunabuna ana veya, ana akirwairafih etei 10 e’af hina gold taita’imon faramih naatu iuwih. ‘Kabay iti abit kwanab, imaim kwanama kwanabowabow ayu ana matabir.’
14 Amɛ nɩbal no bee nala gyɩ haasɩ ʋ rɛ weliŋ. Ʋ gyɩ aa mʋ ko teŋ, ba mɛ gyɩ sii tɩŋ tɩŋdaala dɩ ba kile ʋ lugo, a mʋ basɩ tɩya kuworibal hʋ lee ʋ aa mʋ dɩ ʋ holli ʋ koro hʋ, anɩɩ ba bɩ kyo dɩ baal hʋ yaa ba kuwori.
14 Baise i taiyuwin ana tafaram sabuw hifa’ifai naatu men hikok nati orot ti’aiwob, imih sabuw hiyafarih hin hitit hio, ‘Aki men akokok iti orot aki isai ni’aiwob.’
15 Abee gɛɛ buloŋ, ka ba gyɩ holli baal hʋ koro hʋ, ka ʋ mɩɩgɩ ko. Ʋ gyɩ aa mɩɩgɩ ko, ʋ yɩrɩ ʋ tʋŋtʋnna hʋ ʋ fa aa kpaa molbiye hʋ tɩya, dɩ ʋ na ba kɩdɩgɩ buloŋ aa naa tɔnɔ maga gɛɛ.
15 Baise nati orot aiwob hitin naatu matabir na ana bar tit. Imaibo ana akirwairafih iyab kabay bitih hina hitit ibatiyih, kok taso’ob, kabay itih hibowabow baibi’ab tafan hiya’abar hibow.
16 Nyɛ rɛ buŋbuŋ tʋŋtʋnnɩ ko basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ fi a pɛ.’
16 Orot ta wan run eo, “Regah ayu au kabay itu ama abowabow tafan i ten hiya’abar abai.’
17 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Gyaaŋbiye, gasɩbɩnaa! Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩtɩɩ rɛ. Ɩ aa yaa gɛɛ a deŋ kɩbiibiye no nyuu weliŋ abee wɩtɩɩ nyɛ, ŋ sɩ leŋ dɩ ɩ kɩ deŋ tɔbala fi.’
17 Ana regah eo, ‘O i bowayan orot gewas, au bowabow kikimin abit ikaif gewas, imih bar merar etei ten abit inakaifen.’
18 Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩlɩya hʋ tɩɩna mɛ ko ʋ lee a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ bʋnɔŋ a pɛ.’
18 Orot bairou’abin run eo, ‘Regah ayu kabay itu ama abowabow tafan etei five aya’abar abai.’
19 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɛ sɩ kɩ deŋ tɔbala bɔnɔŋ.
19 Naatu ana orot ukwarin iyasisir eo, ‘O i bar merar etei five abit inakaifen.’
20 Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ mɛ ko a basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, na ɩ molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ. Ŋ kaŋ mʋ gulo gakɔsʋŋ tɩyaŋ nɛ a kpa faŋa.
20 Naatu orot baitounin run eo, ‘Regah a kabay ibitu i abai an koukufet wanawanan asum ai boun inu’in iti abai ana abit maiye.
21 Ŋ aa fá ɩ rɛ, beewɩya ɩ wɩya hayɛ rɛ kɩŋkaŋ. Ɩ aa kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ rɛ aŋ aa kɩ kʋŋ kɩna mɛ ɩ aa bɩ doho.’
21 Ayu o isa abir, anayabin o a tur fokarin, turanah arih o aribe asir kubowabow kwanekwan, naatu turanah hai masaw o kubobobe asir kufafour kwanekwan.’
22 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩbɔŋ nɛ. Wɩya hʋ ɩ aa basa tɩɩ rɛ ŋ sɩ kpa di ɩ sarɩya dɩ ɩ tele. Ɩ gyɩma anɩɩ ŋ wɩya hayɛ rɛ, ŋ kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ, aŋ pɛ kɩ kʋŋ kɩna ŋ aa bɩ doho.
22 Regah misir iu, ‘O i bowayan orot kakaf nokonokow! Nati a tur i’o’omaim boro natatabir nafatumi! O iso’ob ayu i au tur fokarin, sabuw hai sawar abowabow kwanekwan, naatu hai masaw ayu abobobe afafour.
23 Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ fa bɩ kaŋ ŋ molbii hʋ mʋ biŋ bangi tɩyaŋ? Ŋ fa aa mɩɩgɩ ko nyɛ, ŋ fa sɩ laa molbii hʋ abee ʋ tɔnɔ buloŋ.’
23 Gewasin au kabay banikamaim itayai tabowabow amatabir anan saise tafan hitaya’abar atab.’
24 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ fa aa sɩŋ doŋ a baa, ‘Ma laa salɩŋbidɩgɩ hʋ ʋ lee, a kpa tɩya nal hʋ aa kaŋ kɩna fi hʋ.’
24 Naatu tatabir sabuw nati’imaim hibatabat iuwih, ‘Iti orot uman kabay gold kwabosair kwabai kwan akir wairafin kabay etei ten bowabow i kwaitin.
25 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Nɩhɩyawʋ, na ʋ kɛ foŋ kaŋ molbiye fi rɛ.’
25 Baise hitatabir hio, ‘Regah nati orot i ana kabay etei ten bowaka.’
26 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, ‘Nal hʋ aa kaŋ kɩna yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ kpa kɩna yʋga a pɛ a tɩya ʋ, amɛ nal hʋ aa bɩ kaŋ kɩna yʋga, mʋhʋ hʋ mɛ ʋ aa kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba laa ʋ lee.
26 Iyafutih eo, ‘A tur ao’owen, sabuw iyab umah i’e’etaw sawar moumurih tebowabow boro tafan hinaya’abar nab, baise sabuw iyab umah nutanub tema’am aurin boro sawar en, naatu abisa kikimin nati biyahimaim tema’am boro hinabosairen.
27 Ka nala hʋ mɛ aa haasɩ ŋ, a bɩ kyo dɩ ŋ yaa ba kuwori hʋ, ma kasɩ ba ko ŋ sɩya daha, a kpʋ ba ŋ sɩɩ tɩyaŋ.”’
27 Naatu boun i akokok sabuw iyab ayu bai’aiwob isan men hikokok kwabow kwana iti nou’umaim kwarouw temorob.”
28 Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ sii kpa ŋmanɩɩ, a laa ʋ hatɩnna hʋ sɩya, ba kɩ mʋ Gyerusalɛm.
28 Iti na’at eo ufunamaim sabuw au nah i’iyon, wan au Jerusalem yen in.
29 Ba aa ko kpaga Bɛtifage abee Bɛɛtani, a ko pele Olivi dogimo hʋ lee, ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ ʋ hatɩnna hʋ tɩyaŋ nala balɩya a tɩŋ ba a baa,
29 Yen na tafaram Bethage naatu Bethany hairi sisibihimaim tit, Olive Oyaw an, basit ana bai’ufununayah orot rou’ab eobaimanih naatu wan iyafarih
30 “Ma mʋ tɔɔ hʋ aa we ma sɩya. Dɩ mamaa rɛ ko mʋ, ma sɩ na kokubiye dɩ ba kaŋ vʋwa sɩgɩ. Nal buloŋ ha bɩ maakyiye gyɩna ʋ. Ma puri a kaŋ ko.
30 eo, “Kwanan bar merar ta nati namaim kwanatit naatu kwanarur auman donkey boubun hi’utan ebatabat boro kwana’itih, nati donkey i men yait ta bai afe’en yen remoramih. Kwana rufam kwanab kwan iti kwanatit.
31 Dɩ nal buloŋ nɛ ko pɩyɛsɩ ma a baa dɩ bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri, ma baa dɩ Tɩɩna hʋ rɛ baa dɩ ma puri kaŋ ko.”
31 Naatu orot ta nati’imaim na’iti nibatiy nao, ‘Aisim kwarurufam?’ ana tur kwana’owen, ‘Ai Regah ekokok.’”
32 Ba aa mʋʋ doŋ, wɩya hʋ buloŋ kɔnɩ yaa rɛ anɩɩ gɛɛ Yesu aa basɩ tɩya ba.
32 Orot hairi hiremor hin, sawar abisa Jesu eo na’atube etei isah himatar.
33 Ba aa puri kokubiye hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ tɩmma pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri kokubiye hʋ?”
33 Hina hitit donkey boubun hirurufam, ana matuwan itih naatu ibatiyih, “Aisim au donkey kwarurufam?”
34 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ba a baa, “Tɩɩna hʋ rɛ aa kyɛ ʋ.”
34 Hiya’afut hio, “Ai Regah ekokok.”
35 Ɛɛ rɛ ba kaŋ kokubiye hʋ mʋ tɩya Yesu, a wuri ba gabala a dɔbɔ kokubiye hʋ tɩyaŋ, aŋ tɩga tɩya Yesu ʋ gyɩŋ.
35 Basit ihamiyih hirufam hibai hin Jesu biyan hitit, naatu hai biya baibiyon tafah hibosaisiren donkey tafan hiyabar uman hibai yen tafan mare.
36 Ʋ aa gyɩŋ kokubiye hʋ kɩ mʋ tɩyaŋ, nala kpa ba gabala a gyarɩ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, ʋ kɩ vala ba tɩyaŋ.
36 Sabuw hai faifuw tafah hibosaisiren ef yan hiyabar tafanamaim remor in.
37 Yesu aa mʋʋ kpaga Gyerusalɛm, lee hʋ ŋmanɩɩ hʋ a lɩɩ Olivi dogimo hʋ nyuu tuu, nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋ ʋ hal piili kɩ gyʋwɔsɩ, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga akuu wɩmagɩla hʋ buloŋ ba aa naa wɩya.
37 Na Jerusalem tit biyubin auman, ef ta Olive Oyaw na’at re inan i awanamaim hitit naatu ana bai’ufununayah sabuw moumurih na’in Jesu ina’inan iwa’an hi’itah isan fanah sib God ana merar hiyi hibora’ara’ah hio.
38 Ba baa, “Wɩɩsɩ sɩ pɛ kuwori hʋ aa ko á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ. Fɩyɛlʋʋ sɩ we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ka dɩ Wɩɩsɩ feŋ mɛ yɩrɩ.”
38 “God ata aiwob nigegewasin, Regah wabinamaim nan, tufuw maramaim nama naatu God auyomtoro’ot isan fair nama!”
39 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ fa aa we nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, basɩ tɩya ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ.”
39 Pharisee afa nati rou’ay wanawanamaim Jesu hiu, “Bai’obaiyenayah, a bai’ufununayah kukwararih awah tefot.”
40 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, dɩ nala no rɛ tallɩ ba nyʋʋsɩ mɛ, bʋwa no tɩɩ sɩ sii dannɩ Wɩɩsɩ.”
40 Baise Jesu iyafutih eo, “I ana’uwih awah nafot, kabay iti ti’inu’in boro fanah nasib God hinabora’ara’ah.”
41 Yesu aa ko kpaga Gyerusalɛm a na tɔɔ hʋ, ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogi, ʋ wii bee hʋ bee ʋ nala wɩya, aŋ baa,
41 Jesu na Jerusalem tit iyubin nuw bar hiwowab batabat i’itin ana veya ana yababan ra’at rerey eo,
42 “Ŋ fa kyo dɩ ma bee no nala gyɩŋ wɩɩ hʋ ma aa sɩ yaa a hɔŋ abee laaŋfɩya rɛ gyɩnaŋ, amɛ lagɩlagɩ no ʋ yaa wɩfaŋɩɩ rɛ ma lee.
42 “Tufuwamaim ma isan ana ef iti boun enan akisin itaso’ob. Baise boro men ina’itin, anayabin mata hibofafar.
43 Kyɛɛ kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma dɔmɔ ko kyige ma bee no, a tɔ ma we, dɩ ma kyɛ lee lɔlɔ dɩ ma lɩɩ fá.
43 Mar boro enan a rakit sabuw boro roun roun hina’ar bebera’uh a ef hinarufut, run tit isan boro nafokar,
44 Ba sɩ kpʋ bee no nal nal buloŋ, aŋ kyeŋŋi bee hʋ mɛ buloŋ. Bʋdɩgɩ mɛ bɩ sɩ ka dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ. Beewɩya, saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa ko dɩ ʋ laa ma ta, ma vɩya ʋ nyʋwa rɛ.”
44 hinabat hinayuw hinarab, hinagurus, natunatun wanawanamaim tema’am etei boro hinarouw hinamorob. kabay iti etei boro hinarab hinagurus nasawar, boro men ta hinihamiy ana efanamaim na’inumih, anayabin God ana sabuw baiyawasihimih nan o men i’inanimih!”
45 Nyɛ rɛ Yesu sii mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, a na dɩ nala aa yallɩ kɩna doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ piili kil ba kɩ ta ba kɩ lɩɩ,
45 Jesu na Tafaror Bar wanawanan run, ana was efanamaim sabuw sawar hiya hima hitotobon itih naatu nunih ufun hitit.
46 aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa: ‘Ŋ dɩya sɩ yaa lee hʋ nala aa sɩ kɩ kyʋwalɩ ŋ nɛ’. Aŋka ma kɛ mɩɩgɩ kaŋ bɩrɩmɩ gaala dɩya.”
46 Iuwih eo, “Buk Atamaninamaim God iti na’atube eo hikirum, ‘Ayu au Bar i yoyoban ana bar, baise kwa kwabai kwabotabir na bainowan hai wawa’ir watu matar!’”
47 Kyɛɛ kɛ buloŋ nɛ Yesu gyɩ aa kɩ daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma nɩhɩyasɩ kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ʋ.
47 Nati’imaim Jesu mar etei Tafaror Baremaim ma sabuw i’obaibiyih. Baise firis ukwarih, Ofafar Bai’obaiyenayah, naatu sabuw hai ukwarih hikok kwanekwan i mi’itube hitarab temorob.
48 Amɛ ba gyɩ bɩ gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa kpʋ ʋ, beewɩya nala hʋ buloŋ fa aa we doŋ gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ rɛ abee sɩfɩyasɩ a bee kyɛ dɩ wɩdɩgɩ mɛ bɩ ba dɩgɩŋ.
48 Baise ef hinunuwet men ta hitita’urimih, anayabin sabuw etei’imak i Jesu ana tur akisin hinonowar naatu men hikok boro tur ta hitasa’ir.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.