Gênesis 37
Songhai de Gao (SES) vs NAA
1 Yakuba goro Kanaŋ gandaa ra, nongoo kaŋ ra baaboo bay ka cindi.
1 Jacó habitou na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã.
2 Yakuba hayroo fillaa ti woo. Waatoo kaŋ Isufi goo nda jiiri woy cindi iyye (17), a ga koy almaney kur, nga nda nga armey. Zankaa woo ga hanga nga baabaa foo izey bande kaŋ ti Bilha nda Zilpa izʼarey. A ga ngi šenni laaley ka too ngi baabaa do.
2 Esta é a história de Jacó. Quando José tinha dezessete anos, apascentava os rebanhos com os seus irmãos. Sendo ainda jovem, acompanhava os filhos de Bila e os filhos de Zilpa, mulheres de seu pai; e trazia más notícias deles a seu pai.
3 Woo kaa ka gar Izirayel ga baa Isufi ka bisa nga zankey kul, zama nga žeenayyanoo ra a duu a, a na darbay caarante foo tee a se.
3 Ora, Israel amava mais José do que todos os seus outros filhos, porque era filho da sua velhice; e mandou fazer para ele uma túnica talar de mangas compridas.
4 Kaŋ nga armey ga dii kaŋ ngi baabaa ga bagʼa ka bisa ngey kul, i konna a, de i si hin ka šelaŋ a se nda baji.
4 Quando os seus irmãos viram que o pai o amava mais do que todos os outros filhos, odiaram-no e já não podiam falar com ele de forma pacífica.
5 Isufi handiri, de a nʼa deede nga armey se, woo yee ka kate i ma konna a ka tonton.
5 José teve um sonho e o contou aos seus irmãos; por isso, o odiaram ainda mais.
6 A nee i se: «Wa maa handiroo kaŋ ay nʼa tee se!
6 Ele lhes disse: — Peço que ouçam o sonho que tive.
7 Ir mma goo ma jeeni terenjiyaŋ haw faarey ra kaŋ dogoo din da ay terenjoo tun ka kay nga boŋ ga, war waney gʼa kuubi kʼa bere, de i ga gunguma jinoo ra.»
7 Sonhei que estávamos amarrando feixes no campo, e eis que o meu feixe se levantou e ficou em pé, enquanto os feixes de vocês o rodeavam e se inclinavam diante do meu.
8 Nga armey nʼa zaabi ka nee: «Macin! Ni mmʼir laama sanda kokoy? Ni mmʼir juwal sanda boŋkoyni wala?» I yee ka konna a ka tonton nga handirey nda nga šenney maaganda se.
8 Então os irmãos lhe disseram: — Você pensa que vai mesmo reinar sobre nós? Pensa que realmente dominará sobre nós? E com isso o odiavam ainda mais, por causa dos seus sonhos e de suas palavras.
9 A yee ka handiri koyne, de a nʼa filla nga armey se. A nee: «Ay na handiri foo tee koyne. Handiroo ra ay dii waynaa nda handoo nda handaray woy cindi foo (11) ga gunguma ya ne.»
9 José teve ainda outro sonho, que ele contou aos seus irmãos, dizendo: — Sonhei também que o sol, a lua e onze estrelas se inclinavam diante de mim.
10 A nʼa deede nga baabaa nda nga armey se. Baaboo citi a ga ka nee: «Cin handiri ti woo? Adiši agay, nda ni ɲaa, nda ni armey no ma kaa ka gunguma ma ne?»
10 Quando José contou esse sonho ao pai e aos seus irmãos, o pai o repreendeu, dizendo: — Que sonho é esse que você teve? Você está querendo dizer que eu, a sua mãe e os seus irmãos iremos e nos inclinaremos até o chão diante de você?
11 Isufi armey canse a ga, amma baaboo gaabu šennoo ga.
11 Os irmãos tinham inveja dele; o pai, no entanto, guardou aquilo no coração.
12 Han foo Isufi armey koy ngi baabaa almaney kur koyraa here kaŋ se i ga nee Šekem.
12 Como os irmãos foram apascentar o rebanho do pai, em Siquém,
13 Izirayel nee Isufi se: «Manʼti Šekem here no ni armey ga koy kur? Kaa, ya ni sanba i do.» A nʼa zaabi ka nee: «Agay ne, ay baabaa!»
13 Israel perguntou a José: — Os seus irmãos não estão apascentando o rebanho em Siquém? Venha, pois vou mandar você até eles. José respondeu: — Eis-me aqui.
14 Izirayel nee a se: «Ay gʼa wiri ni ga, koy ma dii wala ni armey nda almaney ga saabu, ma kaa ka ngi alhabar tee ya ne.»
14 Israel continuou: — Vá, agora, e veja se está tudo bem com os seus irmãos e com o rebanho; e traga-me notícias. Assim, o enviou do vale de Hebrom, e ele foi a Siquém.
15 Aru foo nʼa kubay saajoo ra, a dere. Aroo nʼa hãa ka nee: «Macin no nʼgʼa wiri?»
15 E um homem encontrou José, que andava errante pelo campo, e lhe perguntou: — O que você está procurando?
16 A nʼa zaabi ka nee: «Agʼarmey no ay gʼi wiri. Ay gʼa wiri ni ga, nda nʼga nongoo bay kaŋ ra i koy almaney kur, mʼa har ya ne.»
16 Ele respondeu: — Estou procurando os meus irmãos. Por favor, pode me dizer onde eles estão apascentando o rebanho?
17 Aroo nee a se: «I hun ne ra, ay ga maa i ga nee ngi ma koy koyraa here kaŋ se i ga nee Dotaŋ.» Isufi hanga nga armey ceebandawey, a duu ey Dotaŋ.
17 O homem respondeu: — Foram embora daqui. Ouvi quando disseram: “Vamos a Dotã.” Então José seguiu atrás dos irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Za a mana too kate i do, i gʼa honnay nongu mooro ra, i marga ka waafaku ka nee ngi mʼa wii.
18 De longe eles o viram e, antes que chegasse, conspiraram contra ele para o matar.
19 I nee cere se: «Handirey baabaa ne ma kaa.
19 Disseram uns aos outros: — Lá vem o grande sonhador!
20 Wa kaa, ir mʼa wii, ir mʼa warra dayey wey affoo ra, de ir ma nee kaŋ ganjihooga kʼa ŋaa. Waatoo din ir ga dii haya kaŋ nga handirey ga ti a!»
20 Venham, pois, agora, vamos matá-lo e jogar o corpo numa destas cisternas. Diremos que um animal selvagem o devorou. Vejamos em que vão dar os sonhos dele.
21 Rubeŋ maa šennoo, a baa nga mʼa hallasi kabey ra. A nee: «Ir masi hundoo kaa.»
21 Mas Rúben, ouvindo isso, livrou-o das mãos deles e disse: — Não lhe tiremos a vida.
22 A yee ka nee i se: «War masi kuri mun. Wʼa warra dayoo woo ra kaŋ ne saajoo ra, amma war masʼa wii.» A nka baa nga mʼa hallasi kʼa ka yee baaboo do.
22 Rúben disse mais: — Não derramem sangue. Joguem o rapaz naquela cisterna que está no deserto, e não lhe façam mal. Rúben disse isto para o livrar deles, a fim de levá-lo de volta ao pai.
23 Waatoo kaŋ Isufi too kate nga armey do, i na nga darbaa kaa jindoo ra, darbay caarantaa kaŋ goo a ga.
23 Mas, logo que José chegou a seus irmãos, despiram-no da túnica, a túnica talar de mangas compridas que trazia,
24 I nʼa dii, i nʼa warra dayoo ra. Hari sii a ra, nga koonoo no.
24 e o jogaram na cisterna. A cisterna estava vazia, sem água.
25 Woo banda ga, i goro ka ŋaa. I na Isimayel borey dirakawyaŋ honnay i ga kaa, ngi nda ngi yoo jeejewey ka hun Galad ka doo Misira gandaa ra. Jeejewey manʼti kala day-day, nda jii, nda dugu.
25 Depois sentaram-se para comer. Levantando os olhos, viram que uma caravana de ismaelitas vinha de Gileade. Seus camelos traziam especiarias, bálsamo e mirra, que levavam para o Egito.
26 Kaŋ Žuda dii ey, a nee nga armey se: «Macin no ir ga duu a nda ir nʼir armaa wii kʼa tugu?
26 Então Judá disse aos irmãos: — O que vamos ganhar se matarmos o nosso irmão e depois escondermos a sua morte?
27 Wa kaa, ir mʼa neere Isimayel borey se, ir masʼa wii, zama ir armaa no kaŋ ti ir hamoo.» I yadda a se.
27 Venham, vamos vendê-lo aos ismaelitas. Não lhe façamos mal, pois é nosso irmão, é do nosso sangue. Seus irmãos concordaram.
28 Waatoo kaŋ Majaŋ maamalakawyaŋ ga bisa, Isufi armey nʼa cendi kʼa kaa dayoo ra kʼa neere Isimayel borey se nzorfu kaaray tamma boŋ waranka (20). Borey din koy nda a Misira gandaa ra.
28 E, quando os mercadores midianitas passaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam aos ismaelitas por vinte moedas de prata. E os ismaelitas levaram José para o Egito.
29 Woo banda ga, Rubeŋ yee kate dayoo do, de a dii kaŋ Isufi sii a ra, a na nga darbawey kaŋ goo jindoo ra kottu.
29 Quando Rúben voltou à cisterna, eis que José não estava nela; então rasgou as suas roupas.
30 A yee nga armey do ka nee i se: «Zankaa sii no! Sohõ cin no ay ga ti a?»
30 E, voltando aos seus irmãos, disse: — O rapaz não está mais lá! E agora, o que eu vou fazer?
31 I na Isufi darbaa zaa, i na jindaaru foo koosu, de i na darbaa miti kuroo ra.
31 Então pegaram a túnica de José, mataram um bode e molharam a túnica no sangue.
32 I na darbay caarantaa sanba ngi baabaa do ka nee a se: «Woo ti hayaa kaŋ ir duu a! Guna wala ni izʼaroo darbaa no wala manʼti nga no.»
32 E enviaram a túnica de mangas compridas ao pai com este recado: — Achamos isto. Veja se é ou não a túnica de seu filho.
33 A nʼa bay, de a nee: «Ay izoo darbaa no! Ganjihooga kʼa ŋaa, Isufi wiiyandi!»
33 Ele a reconheceu e disse: — É a túnica de meu filho. Um animal selvagem o devorou. Certamente José foi despedaçado.
34 Yakuba na nga jinde bankaarawey kottu. A na nga gamoo haw nda saaku kasa, de a na waati kuku tee a ga nga izoo hẽe.
34 Então Jacó rasgou as suas roupas, vestiu-se de pano de saco e lamentou o filho durante muitos dias.
35 Nga izʼarey nda ize woyey kul tun ka koy ka binoo yaynandi, amma a wanji ka dangay. A nee: «Hẽenoo ra ay ga koy agʼizʼaroo gar alaahara.» A cindi a ga hẽe.
35 Todos os seus filhos e todas as suas filhas vieram, para o consolar; ele, porém, recusou ser consolado e disse: — Chorando, descerei à sepultura para junto do meu filho. E continuou a chorar pelo filho.
36 Woo kaa ka gar Majaŋ borey na Isufi neere Misira gandaa ra Potifar se kaŋ ti Firawuuna goykaw beerey affoo, nga lakkalkey jineboraa.
36 Enquanto isso, no Egito, os midianitas venderam José a Potifar, oficial de Faraó, comandante da guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.