1 Reis 2
Songhai de Gao (SES) vs ARIB
1 Waatoo kaŋ Dawda man buuyan, a na nga šenni kokorantey har Sulaymaana se, a nee:
1 Ora, aproximando-se o dia da morte de Davi, deu ele ordem a Salomão, seu filho, dizendo:
2 «Ne nda kayna, ay ga fondaa zaa kaŋ aduɲɲa boro foo kul gʼa zaa han foo. Ma albarka daŋ ni boŋ ra, ma tee aru.
2 Eu vou pelo caminho de toda a terra; sê forte, pois, e porta-te como homem.
3 Ma laadir Abadantaa, ni Koyoo here ka nga fondawey gana, ka nga hantumey, nda nga yaamarey, nda nga hantumey kaŋ kayandi, nda nga seedetarawey dii kaŋ nda a nʼi har takaa kaŋ nda i hantumandi Musa ašariyaa tiiraa ra, woo ra haya kul kaŋ nʼgʼa tee, nongu kul kaŋ ra ni koy, i kul ga tee ihenna,
3 Guarda as ordenanças do Senhor teu Deus, andando nos seus caminhos, e observando os seus estatutos, os seus mandamentos, os seus preceitos e os seus testemunhos, como está escrito na lei de Moisés, para que prosperes em tudo quanto fizeres e por onde quer que fores,
4 hala allaahidoo kaŋ Abadantaa nʼa zaa ya ne, a mʼa too. A nka allaahidu zaa ya ne ka nee: ‹Nda ni izey ga lakkal daŋ ngi dira takaa se, nda i ga dira nda cimi ay jine nda ngi binoo kul nda ngi hundoo kul, woo ra nʼsi jaŋ ni izey ra boro kaŋ ga goro Izirayel borey kokoy gorodogoo ra.›
4 e para que o Senhor confirme a palavra que falou acerca de mim, dizendo: Se teus filhos guardarem os seus caminhos, andando perante a minha face fielmente, com todo o seu coração e com toda a sua alma, nunca te faltará sucessor ao trono de Israel.
5 Woo banda ga mo, nʼga hayaa bay kaŋ Seruya izʼaroo Žowab nʼa tee ya ne, nda hayaa kaŋ a nʼa tee Izirayel wongu-izey jineboro hinkaa se kaŋ ti Ner izʼaroo Abner nda Yeter izʼaroo Amasa. A nʼi wii ka ngi kurey doori ganda, ni mma nee kaŋ wongu ra i goo, ka gar haya kul sii ir nda borey game kala alaafiya. A na kuroo din daŋ nga gamahawoo kaŋ goo centoo ga nda taamey kaŋ goo cewey ra ga, woo ga cebe kaŋ nga ti bone teekaa.
5 Tu sabes também o que me fez Joabe, filho de Zeruia, a saber, o que fez aos dois chefes do exército de Israel, a Abner, filho de Ner, e a Amasa, filho de Jeter, os quais ele matou, e em tempo de paz derramou o sangue de guerra, manchando com ele o cinto que tinha nos lombos, e os sapatos que trazia nos pés.
6 Woo se, ma goy nda lakkal, masi naŋ nga hinbirey ma kaaray ka zunbu alaahara nda alaafiya, nda manʼa wii.
6 Faze, pois, segundo a tua sabedoria, e não permitas que suas cãs desçam à sepultura em paz.
7 Amma borohennataray tee Galad boraa Barzilay izʼarey se, borey kaŋ ga ŋaa ni bande, i ma bara i ra, zama waatoo kaŋ ay zuru ni beeroo Absalom se, i cindi ay bande kʼay faaba.
7 Mas para com os filhos de Barzilai, o gileadita, usa de benevolência, e estejam eles entre os que comem à tua mesa; porque assim se houveram comigo, quando eu fugia por causa de teu irmão Absalão.
8 Gera izʼaroo Šimeyi kaŋ ti Benžameŋ boro kaŋ hun Bahurim goo ni bande, a nʼay danga dangayan laala hanoo kaŋ ay ga koy Mahanayim. Amma waatoo kaŋ a koy ay kubay Žurdeŋ isaa here, ay žee a se Abadantaa maaɲoo ga ka nee kaŋ ay sʼa wii nda takuba.
8 E eis que também contigo está Simei, filho de Gêra, benjamita, de Baurim, que me lançou atroz maldição, no dia em que eu ia a Maanaim; porém ele saiu a encontrar-se comigo junto ao Jordão, e eu lhe jurei pelo Senhor, dizendo: Não te matarei à espada.
9 Amma sohõ, masʼa dii sanda boro kaŋ mana haya kul tee. Lakkalkoyni ti ni, nʼga hayaa bay kaŋ nʼga hima kʼa tee a se. Ba kaŋ se hinbirey kaaray, ma kuroo mun kʼa zumandi alaahara.»
9 Agora, porém, não o tenhas por inocente; pois és homem sábio, e bem saberás o que lhe hás de fazer; farás com que as suas cãs desçam à sepultura com sangue.
10 Dawda koy nga hayragey gar alaahara, i nʼa sutura nga koyraa ra kaŋ se i ga nee Dawda koyraa.
10 Depois Davi dormiu com seus pais, e foi sepultado na cidade de Davi.
11 Dawda na jiiri woytaaci (40) tee a ga tee Izirayel se kokoy. A na jiiri iyye tee a ga goro Hebroŋ ka laama, a na jiiri waranza cindi hinza (33) tee a ga goro Žerizalem ka laama.
11 E foi o tempo que Davi reinou sobre Israel quarenta anos: sete anos reinou em Hebrom, e em Jerusalém reinou trinta e três anos.
12 Sulaymaana goro nga baabaa Dawda kokoy gorodogoo ra. Nga kokoytaraa hanse ka tabati.
12 Salomão, pois, assentou-se no trono de Davi, seu pai; e o seu reino se fortificou sobremaneira.
13 Han foo Hagit izʼaroo kaŋ ti Adoniya koy Sulaymaana ɲaa Batšeba do. Batšeba nee a se: «Baani?» Adoniya nee: «Baani de.»
13 Então Adonias, filho de Hagite, veio a Bate-Seba, mãe de Salomão; e perguntou ela: De paz é a tua vinda? Respondeu ele: É de paz.
14 A nee: «Šenni foo bara ay do kaŋ ay ga baa yʼa har ma ne.» Batšeba nee: «Šelaŋ.»
14 E acrescentou: Uma palavra tenho que dizer-te. Respondeu ela: Fala.
15 Adoniya nee: «Ni hunday ga bay kaŋ agay no ma hima ka kokoytaraa zaa, Izirayel kul moɲey sii kala ay ga ya tee kokoy. Amma kokoytaraa bere, a nondi ay kaynoo Sulaymaana se, zama Abadantaa do a hun a ma duu a.
15 Disse, pois, ele: Bem sabes que o reino era meu, e que todo o Israel tinha posto a vista em mim para que eu viesse a reinar; contudo o reino se transferiu e veio a ser de meu irmão, porque foi feito seu pelo Senhor.
16 Aywa sohõ, haya folloku no ay gʼa wiri ni ga, masʼa wanji ya ne!» Batšeba nee a se: «A har.»
16 Agora uma só coisa te peço; não ma recuses. Ela lhe disse: Fala.
17 Adoniya nee: «Ay gʼa wiri ni ga, ma nee kokoyoo Sulaymaana se kaŋ a ma Šunem woyoo Abišag noo ya ne, yʼa tee ay wandoo, zama nda nʼna haya wiri kokoyoo ga, a si wanji ma ne.»
17 E ele disse: Peço-te que fales ao rei Salomão {porque ele não to recusará} , que me dê por mulher a Abisague, a sunamita.
18 Batšeba nee: «Ay maa, agay hunday ga koy ni šennoo har kokoyoo se.»
18 Respondeu Bate-Seba: Pois bem; eu falarei por ti ao rei.
19 Batšeba koy kokoyoo Sulaymaana do ka nee kaŋ nga ga Adoniya šennoo har a se, kokoyoo tun kʼa kubay ka gunguma a se jina a goro nga kokoy gorodogoo ra. A daŋ i ma gorohaya gorandi nga ɲaa Batšeba se. Ɲaŋoo goro a ga kokoyoo kabe gumaa here
19 Foi, pois, Bate-Seba ter com o rei Salomão, para falar-lhe por Adonias. E o rei se levantou a encontrar-se com ela, e se inclinou diante dela; então, assentando-se no seu trono, mandou que pusessem um trono para a rainha-mãe; e ela se assentou à sua direita.
20 ka nee: «Haya kaccu foo goo ay do kaŋ ay gʼa wiri ni ga, masi wanji ya ne.» Kokoyoo nee: «Ay ɲaa, a har, ay si wanji ma ne.»
20 Então disse ela: Só uma pequena coisa te peço; não ma recuses. Respondeu-lhe o rei: Pede, minha mãe, porque não te recusarei.
21 Batšeba nee: «Naŋ Šunem woyoo Abišag ma nondi ni beeroo Adoniya se a mʼa tee nga wandoo.»
21 E ela disse: Dê-se Abisague, a sunamita, por mulher a teu irmão Adonias.
22 Kokoyoo Sulaymaana na nga ɲaa zaabi ka nee: «Macin se nʼga Šunem woyoo Abišag wiri Adoniya se? Adiši nda woo no, kokoytaraa hunday wiri a se, zama haya kul kaŋ no, ay beeroo no. Kokoytaraa wiri nga, nda sargari juwalkaa Abiyatar, nda Seruya izʼaroo Žowab se.»
22 Então respondeu o rei Salomão, e disse a sua mãe: E por que pedes Abisague, a sunamita, para Adonias? Pede também para ele o reino {porque é meu irmão mais velho}; sim, para ele, e também para Abiatar, o sacerdote, e para Joabe, filho de Zeruia.
23 Woo banda ga, kokoyoo Sulaymaana žee nda Abadantaa maaɲoo ka nee: «Irkoy ma goy goy ay ga ka tonton a ga, hayaa kaŋ Adoniya nʼa wiri, nda ay mana nga zaaboo tee nga buuyanoo.
23 E jurou o rei Salomão pelo Senhor, dizendo: Assim Deus me faça, e outro tanto, se não falou Adonias esta palavra contra a sua vida.
24 Sohõ ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo kaŋ nʼay tabatandi kʼay gorandi ay baabaa Dawda kokoy gorodogoo ra ka kokoytaraa allaahidoo zaa ya ne agay nda ay hayroo, Adoniya ga buu hõ.»
24 Agora, pois, vive o Senhor, que me confirmou e me fez assentar no trono de Davi, meu pai, e que me estabeleceu casa, como tinha dito, que hoje será morto Adonias.
25 Kokoyoo Sulaymaana na Yoyada izʼaroo Benaya sanba a ma koy a wii. Takaa woo nda Adoniya buu.
25 E o rei Salomão deu ordem a Benaías, filho de Jeoiada, o qual feriu a Adonias, de modo que morreu.
26 Woo banda ga, kokoyoo nee sargari juwalkaa Abiyatar se: «Koy Anatot ni faaroo ra, ni mma hima ka wiiyandi, amma ay si ni wii hõ, zama nʼnʼir Koyoo, Abadantaa sundukoo zaa ka dira ay baabaa Dawda jine, zama mo farawoo kul kaŋ duu ay baabaa, ni mo duu a ra.»
26 Também a Abiatar, o sacerdote, disse o rei: Vai para Anatote, para os teus campos, porque és homem digno de morte; porém hoje não te matarei, porquanto levaste a arca do Senhor Deus diante de Davi, meu pai, e porquanto participaste de todas as aflições de meu pai.
27 Takaa woo nda Sulaymaana na Abiyatar kaa Abadantaa sargari juwalkawtaraa ra, woo ti hayaa kaŋ Abadantaa nʼa har Eli hugoo ga Silo.
27 Salomão, pois, expulsou Abiatar, para que não fosse sacerdote do Senhor, assim cumprindo a palavra que o Senhor tinha dito acerca da casa de Eli em Siló.
28 Waatoo kaŋ Žowab maa hayaa kaŋ duu Adoniya nda Abiyatar, a zuru ka koy Abadantaa hukkumoo ra ka sargari tonadogoo hilley dii, zama Adoniya bande a goo, a mana hanga Absalom bande.
28 Ora, veio esta notícia a Joabe {pois Joabe se desviara após Adonias, ainda que não se tinha desviado após Absalão} ; pelo que Joabe fugiu para o tabernáculo do Senhor, e apegou-se as pontas do altar.
29 Boroyaŋ koy nee kokoyoo se kaŋ Žowab zuru ka koy sargari tonadogoo jere Abadantaa hukkumoo ra. Sulaymaana na Yoyada izʼaroo Benaya sanba ka nee a se: «Koy a wii.»
29 E disseram ao rei Salomão: Joabe fugiu para o tabernáculo do Senhor; e eis que está junto ao altar. Então Salomão enviou Benaías, filho de Jeoiada, dizendo: Vai, mata-o.
30 Benaya koy Abadantaa hukkumoo ra ka nee Žowab se: «Kokoyoo nee kaŋ ma hun ne.» Žowab nee: «Abada, kala nda ay buu ne.» Woo kaŋ Žowab nʼa har, Benaya koy a har kokoyoo se.
30 Foi, pois, Benaías ao tabernáculo do Senhor, e disse a Joabe: Assim diz o rei: Sai daí. Respondeu Joabe: Não! porém aqui morrerei. E Benaías tornou com a resposta ao rei, dizendo: Assim falou Joabe, e assim me respondeu.
31 Kokoyoo nee Benaya se: «Woo kaŋ a nʼa har, koy a tee. Koy a wii, mʼa fiji. Nda woo teendi, borey kaŋ Žowab nʼi wii yaada, ngi kuroo alhakoo si hanga agay nda ay baabaa hugoo borey bande.
31 Ao que lhe disse o rei: Faze como ele disse; mata-o, e sepulta-o, para que tires de sobre mim e de sobre a casa de meu pai o sangue que Joabe sem causa derramou.
32 Borey kaŋ a nʼi wii, Abadantaa ga ngi kuroo alhakoo kaa a ra, zama a na aru hinka wii kaŋ tee boro šerrante nda a, i tee boro henna nda a. Boro hinkaa manʼti kala Ner izʼaroo Abner, Izirayel wongu-izey jineboraa nda Yeter izʼaroo Amasa, Žuda wongu-izey jineboraa, a na takuba kʼi wii bila nda ay baabaa Dawda ma bay.
32 Assim o Senhor fará recair o sangue dele sobre a sua cabeça, porque deu sobre dois homens mais justos e melhores do que ele, e os matou à espada, sem que meu pai Davi o soubesse, a saber: a Abner, filho de Ner, chefe do exército de Israel, e a Amasa, filho de Jeter, chefe do exército de Judá.
33 Borey kuroo alhakoo ga hanga Žowab nda nga hayroo bande waati kul. Abadantaa alaafiyaa ga hanga Dawda nda nga hayroo, nda nga hugoo borey, nda nga kokoytaraa bande waati kul.»
33 Assim recairá o sangue destes sobre a cabeça de Joabe e sobre a cabeça da sua descendência para sempre; mas a Davi, e à sua descendência, e à sua casa, e ao seu trono, o Senhor dará paz para sempre.
34 Yoyada izʼaroo Benaya žigi ka koy Žowab kar kʼa wii. I koy a fiji nga hugoo ra saajoo ra.
34 Então Benaías, filho de Jeoiada, subiu e, arremetendo contra Joabe, o matou. E foi sepultado em sua casa, no deserto.
35 Kokoyoo na Yoyada izʼaroo Benaya daŋ Žowab dogoo ra wongu-izey jineborotaraa ra, a na sargari juwalkaa Sadok daŋ Abiyatar dogoo ra.
35 Em lugar dele o rei pôs a Benaías, filho de Jeoiada, sobre o exército; e a Zadoque, o sacerdote, pôs em lugar de Abiatar.
36 Woo banda ga, kokoyoo na boro donto a ma koy Šimeyi cee kate. A nee Šimeyi se: «Hugu cin ni boŋ se Žerizalem, ma goro a ra, masi koy ne wala ne.
36 Depois o rei mandou chamar a Simei e lhe disse: Edifica para ti uma casa em Jerusalém, habita aí, e daí não saias, nem para uma nem para outra parte.
37 Han kul kaŋ ni fatta ka Sedoroŋ gooroo deŋ, ma bay kaŋ šikka sii a ra kaŋ nʼga buu, ni kuroo alhakoo goo ni ga.»
37 E fica sabendo que, no dia em que saíres e passares o ribeiro de Cedrom, de certo hás de morrer. O teu sangue será sobre a tua cabeça.
38 Šimeyi nee kokoyoo se: «A boori. Hayaa kaŋ ay koyoo, ay kokoyoo nʼa har, ni tamoo gʼa tee.» Šimeyi goro Žerizalem ka waati kuku tee.
38 Respondeu Simei ao rei: Boa é essa palavra; como tem dito o rei meu senhor, assim fará o teu servo. E Simei habitou em Jerusalém muitos dias.
39 Amma jiiri hinza benantaa ga, Šimeyi tam hinka zuru ka koy Maaka izʼaroo Akiš do kaŋ ti Gat koyraa kokoyoo. Boroyaŋ koy a har Šimeyi se, i nee: «Ni tamey goo Gat.»
39 Sucedeu porém que, ao cabo de três anos, dois servos de Simei fugiram para Aquis, filho de Maacá, rei de Gate. E deram parte a Simei, dizendo: Eis que teus servos estão em Gate.
40 Šimeyi tun, a na nga farkaa soolu, a koy Akiš do Gat. A na nga tamey ceeci, a dii ey, a kate nda ey ka hun Gat.
40 Então Simei se levantou, albardou o seu jumento e foi a Gate ter com Aquis, em busca dos seus servos; assim foi Simei, e os trouxe de Gate.
41 Boroyaŋ koy nee Sulaymaana se kaŋ Šimeyi hun Žerizalem, a koy Gat, a willi kate.
41 Disseram a Salomão que Simei fora de Jerusalém a Gate, e já havia voltado.
42 Woo ga, Kokoyoo na Šimeyi cee ka nee a se: «Ya na ni žeendi Abadantaa maaɲoo ga, ya na kašeta ni ga kaŋ han kaŋ ni fatta ka koy ne wala ne ma bay kaŋ šikka sii nʼga buu? Ni hunday ka nee kaŋ a boori, ni maa.
42 Então o rei mandou chamar a Simei e lhe disse: Não te conjurei pelo Senhor e não te protestei, dizendo: No dia em que saíres para qualquer parte, sabe de certo que hás de morrer? E tu me disseste: Boa é essa palavra que ouvi.
43 Macin se hayaa kaŋ ni žee a ga nda Abadantaa maaɲoo, manʼa too? Macin se yaamaroo kaŋ nda ay na ni yaamar, manʼa dii?»
43 Por que, então, não guardaste o juramento do Senhor, e a ordem que te dei?
44 Kokoyoo nee koyne Šimeyi se: «Goy futaa kul kaŋ nʼnʼa tee ay baabaa Dawda se, nʼgʼa kul bay, a kul goo ni binoo ra. Aywa, haya futaa kaŋ nʼnʼa tee, Abadantaa ga nga alhakoo zumandi ni boŋ.
44 Disse-lhe mais: Bem sabes tu, e o teu coração reconhece toda a maldade que fizeste a Davi, meu pai; pelo que o Senhor fará recair a tua maldade sobre a tua cabeça.
45 Amma a ga albarka daŋ kokoyoo Sulaymaana ra, Dawda kokoytaraa ga tabati Abadantaa jine hala abada.»
45 Mas o rei Salomão será abençoado, e o trono de Davi será confirmado perante o Senhor para sempre:
46 Kokoyoo na Yoyada izʼaroo Benaya yaamar a ma fatta ka koy Šimeyi kar kʼa wii, a nʼa tee. Takaa woo nda kokoytaraa hanse ka tabati Sulaymaana kaboo ra.
46 E o rei deu ordem a Benaías, filho de Jeoiada, o qual saiu, e feriu a Simei, de modo que morreu. Assim foi confirmado o reino na mão de Salomão.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.