Mateus 13
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs NAA
1 Ha kiro kyokyo Yesu̱ yaaru̱gi̱ri̱ mu nnyu̱mba giyaalingimwo, yaagyenda yeicaara ha mutanda gweitaka lya Galilaaya.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Bantu banene hoi̱ baamwecooki̱ri̱ho, yaatemba mu b̯wati̱ yeicaaramwo, b̯u̱b̯wo bantu benseenya beemereeri̱ ha mutanda.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 B̯uyaali mu b̯wati̱, yaabaweereeri̱ bintu binene mu ngeera. Mu ngeera zi̱yaabaweereeri̱, lugeera lu̱mwei̱ lwakobengi̱ yati:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 B̯uyaali naakusiga, b̯usigo b̯u̱mwei̱ b̯wagwi̱ri̱ ha muhanda, bi̱nyoni̱ byei̱za byab̯usomasoma.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 B̯u̱mwei̱ ha b̯u̱b̯wo b̯usigo b̯wagwi̱ri̱ heitehe lya lubbaali. Mu b̯wi̱re b̯u̱dooli̱ b̯wali b̯u̱hu̱lu̱ki̱ri̱i̱rye hab̯wakubba b̯utakabbe neitehe linene.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Bei̱tu̱ kalyoba kanyamaani b̯u̱kaasu̱u̱ki̱ri̱, kookeerye bi̱byo bimera byoma, hab̯wakubba bitakabbe na makolo galei.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 B̯usigo b̯undi b̯wagwi̱ri̱ mu mahwa, mahwa gaameeri̱, gaatolya bi̱byo bimera.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Kandi b̯usigo b̯undi, b̯wo b̯wagwi̱ri̱ mwitehe lirungi, b̯wamera; bimera byaho byahanda, byera mirundi ki̱ku̱mi̱, bindi byera mirundi nkaaga, bindi mirundi makumi gasatu, kukiraho b̯usigo b̯unyakusigwa.”
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Yesu̱ yaamali̱ri̱i̱ri̱ lu̱lwo lugeera naakoba, “Yogwo ali na mapokopo, yeegwe!”
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Beegeseb̯wa ba Yesu̱, bei̱zi̱ri̱ hali yo baamu̱b̯u̱u̱lya, “Hab̯waki obazanga na bantu mu ngeera?”
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 Yesu̱ yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba, “Nywe, Ruhanga abaheeri̱ kwetegereza nsita za b̯ukama b̯wa mwiguru, bei̱tu̱ bab̯wo takibaheeri̱.
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Yogwo yensei̱ alinaho, bali̱mu̱teeryaho; bei̱tu̱ yogwo atalinaho, na bi̱byo byali nabyo, balibimutoolaho.”
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Nsonga gimpa kubaza na bantu mu ngeera, gili nti bawona nka batakuwona, kandi beegwe nka bantu batakwegwa rundi batakukenga.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Bigambu bya mu̱ragu̱ri̱ I̱saaya bi̱yaaragwi̱ri̱ Bayudaaya bilimukudwereera muli bo,
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Hab̯wakubba mitima mya baba bantu mi̱fooki̱ri̱ mitatiro;
15 Porque o coração deste povo
16 Kasi Yesu̱ yaaweera beegeseb̯wa baamwe, “Bei̱tu̱ nywe muli na mu̱gi̱sa! Hab̯wakubba mukuwona bintu bi̱nceeri̱ ninkora; kandi mukwegwa bintu bi̱nkwegesya.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Mu mananu nkubaweera, baragu̱ri̱ banene na bantu bandi ba kadei banyakubalwanga kubba ni̱baku̱si̱i̱mwa mu mei̱so ga Ruhanga, bendeerye kuwona bi̱byo bimukuwona, bei̱tu̱ batakabiwone. Kandi de, bendeerye kwegwa bi̱byo bi̱mu̱kwegwa, bei̱tu̱ batakabyegwe.
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 “Kale nu, mwetegeerye makuru ga lugeera lwa mu̱si̱gi̱:
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 B̯usigo b̯u̱nyaku̱gwa ha muhanda, b̯uli nka yogwo yeegwa kigambu kikukwatagana na b̯ukama b̯wa Ruhanga naab̯ula kukyetegereza, kasi Sitaani nei̱za naamusahula kigambu kinyakusigwa mu mutima gwamwe.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 B̯usigo b̯u̱nyaku̱gwa heitehe lya ha lubbaali, b̯uli nka yogwo yeegwa kigambu naakitangiira na kusemererwa.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Bei̱tu̱ hab̯wakubba kigambu kibba ki̱tamwi̱ngi̱i̱ri̱ kikumala, b̯wi̱re b̯wa b̯ujune rundi b̯wa ku̱ru̱mbwa hab̯wa kigambu b̯ub̯udwa, naagwa wangu.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 B̯usigo b̯u̱nyaku̱gwa mu mahwa, b̯uli nka yogwo yeegwa kigambu, bei̱tu̱ kwegomba bintu bya b̯womi b̯wa nsi gigi na kwendya b̯u̱gu̱u̱da, nibiha kigambu kya Ruhanga b̯utarugwamwo mugasu.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Kandi b̯usigo b̯u̱nyaku̱gwa mwitehe lirungi, b̯uli nka yogwo yeegwa kigambu, naakyetegereza. Yogwo muntu abba nka b̯usigo, b̯uta byana binene nka mirundi ki̱ku̱mi̱ rundi nkaaga, rundi maku̱mi̱ gasatu, kukira ha b̯usigo b̯unyakusigwa.”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Yesu̱ yaab̯u̱ni̱i̱rye yaabaweera lugeera lundi, naakoba yati: “B̯ukama b̯wa mwiguru b̯ukwisana nka muntu munyakusiga mbibo girungi mu musiri gwamwe.
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Bei̱tu̱ i̱jolo, bantu b̯ubaali beebbaki̱ri̱, munyanzigwa waamwe yei̱zi̱ri̱ yaasiga kalaka mu b̯u̱roi̱, yeegyendera.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Bei̱tu̱ b̯u̱roi̱ b̯u̱b̯wahandi̱ri̱ nib̯ukatandika kusohoolya, na kalaka nayo yaazookeramwo.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 “Bakori̱ ba mukama musiri bei̱zi̱ri̱ baamu̱b̯u̱u̱lya, ‘Mu̱handu̱, kawaasi̱mbi̱ri̱ mbibo girungi, kandi kalaka yei̱zi̱ri̱mwo teetei̱?’
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 “Mukama musiri yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba, ‘Munyanzigwa yooyo munyakukora ki̱kyo.’
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 “Mukama musiri yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba, ‘Kwahi, hab̯wakubba mu̱kwi̱ha kalaka, musobora kwi̱hi̱ranamwo b̯u̱roi̱.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 Mu̱leke b̯u̱roi̱ na kalaka byensei̱ bihandire hamwei̱, kudwa ha kukesa. Mu kasu̱mi̱ ka kukesa, ndiweera bakesi̱: Mu̱banze mu̱sorooze kalaka, mumubbohemwo bibbambu mu̱mwokye, kasi mu̱sorooze b̯u̱roi̱ mub̯uleete mu kideeru kyange.’ ”
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Yesu̱ yaab̯u̱ni̱i̱rye yaabaweera lugeera lundi, naakoba, “B̯ukama b̯wa mwiguru nku̱b̯u̱lengeseni̱a na kasigo ka karadaali, ka mu̱li̱mi̱ kayaasi̱mbi̱ri̱ mu musiri gwamwe.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Kasigo kakwo, nab̯ukaabba kooko kakirayo mu b̯u̱dooli̱, b̯ubakasimba, karugwamwo kimera kikukirayo b̯ukooto, mu bimera bilimwa mu misiri. Karugwamwo musaali guli na bi̱jangi̱, ha bi̱nyoni̱ bi̱bi̱mba bizonza byabyo.”
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Kandi de, Yesu̱ yaab̯u̱ni̱i̱rye yaabaweera lugeera lundi, naakoba, “B̯ukama b̯wa mwiguru b̯uli nka b̯u̱mya b̯wa mu̱kali̱ yaatweri̱ yaahyangya mu b̯u̱kooro b̯unene, ku̱doosya b̯u̱mya b̯u̱b̯wahu̱u̱ki̱si̱i̱rye b̯u̱kooro b̯wensei̱.”
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Bi̱byo bigambu byenseenya, Yesu̱ yaabi̱weereeri̱ kitebe kya bantu kuraba mu ngeera. Tali na kintu kyenseenya, ki̱yaaweerengi̱ bantu ataku̱koresya ngeera.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Kiki kyadoosereerye kigambu kya mu̱ragu̱ri̱ wa Ruhanga ki̱yaakobi̱ri̱ nti:
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Hei̱nyu̱ma, Yesu̱ yaaru̱gi̱ri̱ mu kitebe, yeingira mu nnyu̱mba. Mwomwo beegeseb̯wa baamwe bei̱za haali, baamwesengereerya nibakoba, “Tu̱weere makuru ga lugeera lwa kalaka gi̱baasi̱gi̱ri̱ mu musiri.”
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 Yesu̱ yaabei̱ri̱ri̱mwo naakoba, “Yogwo munyakusiga mbibo girungi, ali Mwana wa Muntu.
37 E Jesus respondeu:
38 Musiri, gyogyo nsi; kandi mbibo girungi, boobo bantu ba b̯ukama b̯wa Ruhanga. Kandi kalaka, boobo bantu ba Sitaani baalema;
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 kandi yogwo munyanzigwa munyakusiga kalaka mu musiri, yooyo Sitaani. Kukesa, kwokwo kumalika kwa nsi, kandi bakesi̱ boobo bamalayika.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 “Nkeirungu kubalizuba ni̱balyokya na mworo, kwokwo de kilibba ha kumalika kwa nsi.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Mwana wa Muntu alituma bamalayika baamwe, batoole mu b̯ukama b̯wamwe, kintu kyenseenya kiha bantu kukora bibii; kandi de batoolemwo na nkori̱ za bibii zindi zensei̱.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Bamalayika balikasuka zi̱zo nkori̱ za bibii mu kikoomi kya mworo, hali bab̯wo nkori̱ za bibii balilira nibanena nsaya.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 B̯u̱b̯wo mwomwo bantu baku̱si̱i̱mwa mu mei̱so ga Ruhanga balyaka nka lyoba mu b̯ukama b̯wa Bbaawaab̯u. Yogwo ali na mapokopo, yeegwe.”
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 “B̯ukama b̯wa mwiguru nku̱b̯u̱lengesani̱a na kinyakubbaho, muntu b̯u̱yaagi̱i̱rye itungu bali̱bi̱si̱ri̱ mu musiri. B̯u̱yaagi̱i̱rye itungu li̱lyo, nayo yaali̱bi̱sa mu musiri, yaagyenda asemereerwe hoi̱. Kandi Yaadoori̱ yaatunda byensei̱ biyaalingi nabyo, yei̱za na sente zi̱yaatoori̱mwo, yaagula gu̱gwo musiri.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 “B̯ukama b̯wa mwiguru nku̱b̯u̱lengesani̱a na mu̱su̱u̱b̯u̱ri̱ munyakutoolya mahi̱ga ga muhendu hoi̱.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 B̯u̱yaagi̱i̱ryeho i̱hi̱ga li̱mwei̱ lya muhendu gunene, yaagyendi̱ri̱ yaatunda byensei̱ biyaalingi nabyo, yaaligula.”
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 “Kandi de, b̯ukama b̯wa mwiguru nku̱b̯u̱lengesani̱a na bantu b̯u̱baategi̱ri̱ kitimba mwitaka.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Kitimba ki̱baategi̱ri̱ b̯u̱kyei̱zwi̱ri̱ nsu̱, balobi̱ baakisika, baakita ha mutanda, beicaara, baakomooramwo nsu̱ zirungi, baazita mu bikimba byab̯u, bei̱tu̱ nsu̱ zibiibi, baazikasuka.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Kwokwo de kilibba yatyo, ha kumalika kwa nsi. Bamalayika bali̱i̱za nibasorooramwo bantu babiibi nibabatoola hali bantu barungi.
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 Bamalayika bab̯wo, balikasuka bab̯wo bantu babiibi, mu kikoomi kya mworo, cali babiibi bab̯wo, balibba mu kulira na mu kunena nsaya.”
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Yesu̱ b̯u̱yaamaari̱ kubaza bi̱byo bigambu, yaab̯u̱u̱lya beegeseb̯wa baamwe naakoba, “Bibi bigambu byensei̱, mu̱byetegeri̱i̱ze?” Baamwi̱ri̱ri̱mwo nibakoba, “Ee.”
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 Yo yaabaweera, “Nahab̯waki̱kyo, b̯uli mwegesa wa biragiro, munyakwegeseb̯wa ha bigambu bya b̯ukama b̯wa mwiguru, ali nka nyineeka atoola mwibiikiro lyamwe bintu bya muhendu, bihyaka na bikadei.”
52 Então Jesus lhes disse:
53 Yesu̱ B̯u̱yaamaari̱ kubaweera ngeera zi̱zo, yaaruga mu ki̱kyo kiikaru,
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 yaagyenda mu rub̯uga lwa kwamwab̯u, yaadwa yeegesya bantu baaho, mwi̱rombero lyab̯u. Banyaku̱mwegwa naakwegesya, baahu̱ni̱ri̱i̱ri̱ beeb̯u̱u̱lya, “Yogo muntu, magezi̱ gaga na maani gaakukora byamahanu bibi, yaabi̱toori̱ hanya?
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Yogo tali yooyo mu̱tabani̱ wa mu̱heesi̱? Maawe tiyooyo Mali̱ya? Kandi baab̯u, tiboobo Yakobbo, Yozefu̱, Si̱mooni̱, na Yu̱da?
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 Banyakaab̯u benseenya, tibeicala haha? Magezi̱ na maani gaakukora bibi byensei̱, yaagatoori̱ hanya?”
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 Baakwati̱i̱rwe ki̱ni̱ga kinene hoi̱, baasuula kumwikiririzamwo.
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Mu rub̯uga lwa kwamwab̯u lu̱lwo, Yesu̱ atakakolereyo byamahanu binene, hab̯wa bantu baaho kubba batali na kwikiriza.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.