Lucas 22
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs NAA
1 B̯u̱b̯wo nu B̯u̱genyi̱ b̯wa Migaati Mitalimwo B̯u̱mya b̯wegebeerwe nka B̯u̱genyi̱ b̯wa Kurab̯waho, b̯wali ni̱b̯u̱kwesegasegya.
1 Estava próxima a Festa dos Pães sem Fermento, chamada Páscoa.
2 Bahandu̱ ba balaami̱ ba Ruhanga na beegesa ba biragiro baali ni̱baku̱toolereerya nka ku̱bei̱ta Yesu̱ mu̱kyebi̱si̱i̱re, kubba baali ni̱baku̱ti̱i̱na bantu, batabatab̯ukiira nibakabagaana.
2 Os principais sacerdotes e os escribas procuravam uma forma de matar Jesus; porque temiam o povo.
3 Mwomwo Sitaani yeingira mu mutima gwa Yu̱da gi̱beetengi̱ I̱sakalyota, omwei̱ hali beegeseb̯wa ba Yesu̱ i̱ku̱mi̱ na babiri.
3 Ora, Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze.
4 Yu̱da yaagyenda hali bahandu̱ ba balaami̱ na ha bahandu̱ ba basurukali ba Yeekaru, yaahanuura nabo mu̱li̱ngo gwakusobora kudiirisana Yesu̱.
4 Judas foi entender-se com os principais sacerdotes e os capitães sobre como lhes entregaria Jesus.
5 Bab̯wo bahandu̱ ba balaami̱ baasemereerwe hoi̱ kwegwa bi̱byo bigambu, beeragani̱sya kuha Yu̱da sente.
5 Eles se alegraram e combinaram em lhe dar dinheiro.
6 Yu̱da yei̱ki̱ri̱i̱ze, yaatandika ku̱toolereerya muhanda gurungi gwa ku̱hayo Yesu̱ mu ngalu za banyanzigwa, kitebe kya bantu kitalohoona.
6 Judas concordou e buscava uma boa ocasião para lhes entregar Jesus, longe da multidão.
7 Kiro kya B̯u̱genyi̱ b̯wa Migaati Mitalimwo B̯u̱mya, ki̱baateekwengi̱ kuhongeraho mwana gwa ntaama gwa kwi̱zu̱ka Kurab̯waho, kyadoori̱.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, em que era necessário fazer o sacrifício do cordeiro pascal.
8 Yesu̱ yaatu̱mi̱ri̱ Peeteru na Yohaana naakoba, “Mu̱gyende mu̱ni̱hi̱ri̱i̱rye hatwadiira kiihuru kya B̯u̱genyi̱ b̯wa Kurab̯waho.” Mwomwo baamu̱b̯u̱u̱lya,
8 Então Jesus enviou Pedro e João, dizendo:
9 “Hanya hookwendya tukiteekanirize?”
9 Eles lhe perguntaram: — Onde o senhor quer que a preparemos?
10 Yesu̱ yaabei̱ri̱ri̱mwo yati, “Mwakeingira mu rub̯uga, mu̱kwi̱za ku̱romba mudulu yeetweki̱ri̱ kyese kya meezi̱. Mumuhondere mu nnyu̱mba gyenseenya giyaakeingiramwo,
10 Jesus lhes explicou:
11 kandi muweere yogwo mukama nnyu̱mba nti, ‘Mwegesa aku̱ku̱b̯u̱u̱lya naakoba, “Ki̱si̱i̱ka ki kya bagenyi̱, kinyaadiiramwo na beegeseb̯wa bange kiihuru kya B̯u̱genyi̱ b̯wa Kurab̯waho?” ’
11 e digam ao dono da casa: “O Mestre pergunta: ‘Onde fica o aposento no qual comerei a Páscoa com os meus discípulos?’”
12 Yogwo mudulu akwi̱za kubaragiira ki̱si̱i̱ka kikooto, ki̱ni̱hi̱ri̱i̱rye kurungi, cali mu̱kwi̱za kuteekaniriza bintu byensei̱.”
12 Ele lhes mostrará um espaçoso cenáculo mobiliado; ali façam os preparativos.
13 Beegeseb̯wa bab̯wo baagyendi̱ri̱ baagya bintu byensei̱ nka Yesu̱ kuyaali abi̱baweereeri̱, mwomwo baategeka kiihuru kya B̯u̱genyi̱ b̯wa Kurab̯waho.
13 E, indo, acharam tudo como Jesus lhes tinha dito e prepararam a Páscoa.
14 Kasu̱mi̱ koonyi̱ni̱ b̯u̱kaadoori̱ Yesu̱ yei̱cali̱i̱ri̱ hamwenya na bakwenda baamwe ha kiihuru.
14 Chegada a hora, Jesus se pôs à mesa, e os apóstolos estavam com ele.
15 Kandi yaabaweera, “Nceeri̱ ni̱nyendeerya ki̱mwei̱ kudya hamwenya nanywe, kiihuru kya B̯u̱genyi̱ b̯wa Kurab̯waho, ntakawonaweeni̱!
15 Então Jesus lhes disse:
16 Nkubaweera yatyo kubba ti̱ndi̱i̱ra kudya ku ki̱kyo kiihuru ku̱doosya ha b̯ukama b̯wa Ruhanga b̯u̱li̱i̱zi̱ra.”
16 Pois eu lhes digo que nunca mais a comerei, até que ela se cumpra no Reino de Deus.
17 Kasi mwomwo, Yesu̱ yaakwata ki̱kopo, yaasi̱i̱ma Ruhanga, naakoba, “Mu̱kwate kiki ki̱kopo, nywensei̱ mu̱nyweho.
17 E, pegando um cálice, depois de ter dado graças, disse:
18 Hab̯wakubba nkubaweera nti, ti̱ndi̱b̯u̱ni̱a kunywa ha kyakunywa kya byana bya mi̱zabbi̱bbu̱ ku̱doosya ha b̯ukama b̯wa Ruhanga b̯u̱li̱i̱zi̱ra.”
18 Pois eu digo a vocês que, de agora em diante, não mais beberei do fruto da videira, até que venha o Reino de Deus.
19 Hei̱nyu̱ma, yaakweti̱ mugaati, yaasi̱i̱ma Ruhanga, yaagusabbulamwo bipacu, yaabiha beegeseb̯wa baamwe naakoba, “Gugu mugaati guli kyakuwoneraho kya mubiri gwange gunkuhayo hab̯wenyu̱. Mu̱kolenge yatyo mwa ku̱nzi̱zu̱ki̱rangaho.”
19 E, pegando um pão, tendo dado graças, o partiu e lhes deu, dizendo:
20 Mu mu̱li̱ngo gwogwo gu̱mwei̱, hei̱nyu̱ma gya kudya kya joojolo, Yesu̱ yaabaheeri̱ ki̱kopo naakoba, “Ki̱kopo kiki kili kya kiragaanu kihyaka kya Ruhanga arageeni̱ kubajuna.
20 Do mesmo modo, depois da ceia, pegou o cálice, dizendo:
21 “Bei̱tu̱, mwegwe! Haha ku kiihuru kiki, halohoona muntu akudya nagya, akwi̱za kundiirisana hali banyanzigwa bange!
21 — Mas eis que a mão do traidor está comigo à mesa.
22 Nkubaweera yatyo kubba, Mwana wa Muntu akwi̱za ku̱kwa nka Ruhanga ku̱yaacwi̱ri̱mwo. Bei̱tu̱ alikiwona yogwo alidiirisana Mwana wa Muntu!”
22 Pois o Filho do Homem vai segundo o que está determinado, mas ai daquele por quem ele está sendo traído!
23 Kasi mwomwo, beegeseb̯wa batandika kwerorongani̱a bankei nti, muntu ki muli bo akusobora kukora kintu nka ki̱kyo.
23 Então começaram a perguntar entre si qual deles seria o que estava para fazer isso.
24 Kandi, haabbeeri̱ho mpaka mu beegeseb̯wa ba Yesu̱ nti, naani muli bo, akusobora kubba mu̱handu̱.
24 Houve também entre eles uma discussão sobre qual deles parecia ser o maior.
25 Yesu̱ yaabaweera, “Bakama ba Banyamahanga mu kulema kwab̯u bamigiriza bantu babakulema; kandi na bab̯wo babba nibali na b̯u̱sobozi̱ hali bo, beetwa bantu banyakuhwa.”
25 Mas Jesus lhes disse:
26 Bei̱tu̱ nywe timukusemeera kubba yatyo; kyonkei, mu̱handu̱ muli nywe alinakubba nka muto, kandi yogwo yensei̱ akufuga ateekerezenge nka yogwo akufugwa.
26 Mas vocês não são assim; pelo contrário, o maior entre vocês seja como o menor; e aquele que dirige seja como o que serve.
27 Nahab̯waki̱kyo, akukiraho b̯u̱handu̱, yooyo alahi; ei̱cali̱i̱ri̱ kudya bidyo rundi yogwo mu̱segya? Tiyooyo yogwo ei̱cali̱i̱ri̱ kudya bidyo? Bei̱tu̱ nagyade, ndi nka mu̱segya bidyo muli nywe.
27 Pois qual é maior: aquele que está à mesa ou aquele que serve? Não é verdade que é aquele que está à mesa? Pois, no meio de vocês, eu sou como quem serve.
28 “Kanywenywe banyakwicalanga nimunsagika biro bi̱byo byensei̱ bantu bandi b̯u̱bangani̱ri̱i̱ri̱ho.
28 Vocês são os que têm permanecido comigo nas minhas tentações.
29 Kandi nka Bbaabba ku̱yampeeri̱ b̯ukama, nagya mu mu̱li̱ngo gwogwo gu̱mwei̱ nkub̯ubaha,
29 E eu confio a vocês um reino, assim como o meu Pai confiou a mim,
30 aleke musobore kudya na kunywa hamwenya nagya ha kiihuru kyange, mu biro bya mu mei̱so bindifugiramwo, kandi mu̱kwi̱za kwicaara ha bitebe bya b̯ukama, kucwera misangu nganda i̱ku̱mi̱ neibiri zʼI̱saleeri̱.
30 para que comam e bebam à minha mesa no meu Reino; e vocês se assentarão em tronos para julgar as doze tribos de Israel.
31 “Si̱mooni̱, Si̱mooni̱! Weegwa! Sitaani yaasabi̱ri̱ Ruhanga amwikirize abarabye mu kuwonawona nka mukusa b̯ubaguhuuhuula kugutoolamwo bisusunga.
31 — Simão, Simão, eis que Satanás pediu para peneirar vocês como trigo!
32 Bei̱tu̱ Si̱mooni̱, nyaaku̱sabi̱i̱ri̱ nti, kwesiga ku̱waanyeesi̱gi̱ri̱ kutalikurugaho kwensei̱. Kandi hei̱nyu̱ma, b̯wolibba ocwi̱ri̱mwo kunyeesigakwo murundi gundi, olinjuna ku̱tati̱i̱rya mitima mya bei̱ra baamu.”
32 Eu, porém, orei por você, para que a sua fé não desfaleça. E você, quando voltar para mim, fortaleça os seus irmãos.
33 Peeteru yei̱ri̱ri̱mwo yati, “Mukama wange, gya kammali̱ri̱i̱ri̱ kugyenda mu nkomo na ku̱kwa nawe!”
33 Porém Pedro respondeu: — Estou pronto para ir com o Senhor, tanto para a prisão como para a morte.
34 Yesu̱ yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba, “Peeteru, nkukuweera, i̱jolo lyoli nkoko gi̱takakookoomi̱ri̱, okwi̱za kubba onyeegeeni̱ mirundi misatu.”
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Mwomwo Yesu̱, yaab̯u̱u̱lya beegeseb̯wa baamwe yati, “B̯u̱di̱, b̯u̱nyaabatu̱mi̱ri̱ ku̱tebya, mutali na nsahu gya sente, nsahu gya lugyendu na nkei̱to, haloho kintu kyensei̱ ki̱mwendeerye mwab̯ula kukitunga?”
35 A seguir, Jesus perguntou aos discípulos: Eles responderam: — Não faltou nada!
36 Yesu̱ yaabaweera, “Bei̱tu̱ hataati̱ b̯uli muntu yeeteekanirize bizib̯u, ali na nsahu gya sente, rundi bidyo abitwale; kandi yogwo atali na mpirima, atunde kyakulwala kyamwe agule mpirima.
36 Então Jesus lhes disse:
37 Nahab̯waki̱kyo, Kinyakuhandiikwa kiki kikukoba, ‘Yaabali̱i̱rwe mu bab̯wo babiibi nka mubiibi,’ kili na kudwereera nka ku̱bambazi̱ri̱ho.”
37 Pois eu lhes digo que é preciso que se cumpra em mim o que está escrito: “Ele foi contado com os malfeitores.” Pois o que a mim se refere está sendo cumprido.
38 Mwomwo beegeseb̯wa hab̯wa b̯utamwetegereza kurungi, baakoba yati, “Mukama weetu̱, wona! Halohoona mpirima ibiri.”
38 Então lhe disseram: — Senhor, aqui estão duas espadas! Jesus lhes respondeu:
39 Yesu̱ yaaru̱gi̱ri̱ mu rub̯uga, nka ngesu gyamwe kugyalingi, yaagyenda ha Lusahu lwa Mi̱zayi̱tu̱u̱ni̱; na beegeseb̯wa baamwe bagyenda-gyendi̱ri̱ nayo.
39 E, saindo, Jesus foi, como de costume, para o monte das Oliveiras; e os discípulos o acompanharam.
40 B̯u̱yaadoori̱ ha kiikaru kyamwe kya b̯uli kiro, yaabaweera, “Mu̱sabe aleke mutagwa mu kwoheb̯wa.”
40 Chegando ao lugar escolhido, Jesus lhes disse:
41 Mwomwo, yaaru̱gi̱ri̱ho ha beegeseb̯wa baamwe, yaagyenda mwanya gwa ntambu nka maku̱mi̱ gasatu, yaaku̱nda malu̱ yaasaba,Yesu̱ yaagyenda ha Lusahu lwa Mi̱zayi̱tu̱u̱ni kusaba|alt="Jesus went to Mount Olives to pray" src="WA03913b.tif" size="col" loc="Lu̱u̱ka 22:39-44" copy="Illustration by Wade Graham" ref="22:41"
41 Ele, por sua vez, se afastou um pouco, e, de joelhos, orava,
42 “Bbaabba, kwakabba nikuli kwendya kwamu, wakantoolahoona ki̱kopo kya kuwonawona; kitabba nka ku̱nkwendya, bei̱tu̱ kwendya kwamu kwokwo kukolwe.” [
42 dizendo:
43 Malayika wa Ruhanga yaamu̱wonekeeri̱ kuruga mwiguru, yaamuha maani atatiire.
43 Então lhe apareceu um anjo do céu que o confortava.
44 Bei̱tu̱ hab̯wa kusalirwa kunene maani, Yesu̱ yaasabi̱ri̱ ateeri̱ho mutima, yaatu̱u̱ya lu̱tu̱u̱yo lwasorondoka nka muntu aku̱lu̱wa ibbanga hansi.]
44 E, estando em agonia, orava mais intensamente. E aconteceu que o suor dele se tornou como gotas de sangue caindo sobre a terra.
45 Yesu̱ b̯u̱yaamaari̱ kusaba, yaagyenda hali beegeseb̯wa baamwe, yaagi̱i̱rye beebbaki̱ri̱, hab̯wa kusaalirwa kubaali nakwo na b̯ujwahe.
45 Levantando-se da oração, Jesus foi até onde os discípulos estavam, e os encontrou dormindo de tristeza.
46 Mwomwo Yesu̱ yaabab̯u̱u̱lya, “Hab̯waki mukwebbaka? Mu̱byoke, mu̱sabe aleke mutagwa mu kwoheb̯wa.”
46 E disse:
47 Yesu̱ b̯uyaali naacakabaza na beegeseb̯wa baamwe, hei̱zi̱ri̱ badulu banene, beebembeerwe Yu̱da, munyakubba omwei̱ ha beegeseb̯wa i̱ku̱mi̱ na babiri ba Yesu̱. Yu̱da yaali̱beeti̱ yeesegya hali Yesu̱, naali na kigyendererwa kya kumugwa mu salaka.
47 Enquanto Jesus ainda falava, eis que chegou uma multidão. E um dos doze, que se chamava Judas, vinha à frente deles e se aproximou de Jesus para o beijar.
48 Bei̱tu̱ Yesu̱ yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba, “Yu̱da, nkuhuniira hoi̱ nti olimukutunda Mwana wa Muntu na kumugwa mu salaka!”
48 Jesus, porém, lhe disse:
49 Beegeseb̯wa ba Yesu̱ b̯u̱baaweeni̱ bintu binyakubba nibikugyenda kubbaho, mwomwo baakobi̱ri̱ nti, “Mukama weetu̱, leka tu̱balwani̱sye na mpirima zeetu̱!”
49 Os que estavam ao redor de Jesus, vendo o que estava por acontecer, perguntaram: — Senhor, devemos atacar com as espadas?
50 Kandi omwei̱ hali beegeseb̯wa ba Yesu̱ yaatemi̱ri̱ mwiru omwei̱ wa mu̱laami̱ mu̱handu̱, yaamukadulaho ipokopo lya mukono gwab̯udyo.
50 Um deles golpeou o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe a orelha direita.
51 Mwomwo Yesu̱ yaabaweera, “Mu̱lekere hahwo!” Kasi kandi yaakwataho ipokopo lya yogwo mudulu, yaamu̱honi̱a.
51 Mas Jesus interveio, dizendo: E, tocando na orelha do homem, o curou.
52 Hei̱nyu̱ma, Yesu̱ yaaweereeri̱ bahandu̱ ba balaami̱, basurukali ba Yeekaru, na balemi̱ bahandu̱ ba Bayudaaya, banyakubba bei̱zi̱ri̱ kumukwata, “Mumale mwi̱ze na mpirima na mibbeere kunkwata, ndi muhyekera?
52 Então Jesus disse aos principais sacerdotes, capitães do templo e anciãos que vieram prendê-lo:
53 Mmbanga nincala nanywe biro byensei̱ mu zi̱gati̱ gya Yeekaru, mutakankore kabii. Kyonkei, kaka kooko kei̱re ka Ruhanga abalekeeri̱ mukooremwo bibiibi.”
53 Todos os dias, estando eu com vocês no templo, vocês não tentaram me prender. Esta, porém, é a hora de vocês e a hora do poder das trevas.
54 Mwomwo, bab̯wo badulu baakwata Yesu̱ baamutwala mu gi̱gyo nnyu̱mba gya mu̱laami̱ mu̱handu̱. Kyonkeenya Peeteru, yaagyendi̱ri̱ naabahonderanga i̱nyu̱ma nahadeiho.
54 Então, prendendo Jesus, levaram-no e o introduziram na casa do sumo sacerdote. Pedro seguia de longe.
55 Badulu bab̯wo b̯u̱baadoori̱, baahemba kyoto hakati̱ wa zi̱gati̱, beicaara kwota mworo hamwenya, na Peeteru yei̱zi̱ri̱ yeicaara nabo ku kyoto.
55 Quando acenderam um fogo no meio do pátio e se assentaram juntos, Pedro tomou lugar entre eles.
56 Muzaana omwei̱ b̯u̱yaaweeni̱ Peeteru ei̱cali̱i̱ri̱ hahwo ku kyoto, yaamu̱li̱ngi̱ri̱i̱ri̱ hitihiti, yaakoba yati, “Yogo mudulu de yaali na Yesu̱!”
56 Uma empregada, vendo-o sentado perto do fogo, fixou os olhos nele e disse: — Este também estava com ele.
57 Bei̱tu̱, Peeteru yeegeeni̱ naakoba yati, “We mu̱kali̱ we, yogwo mudulu gya kantamwegi̱ri̱.”
57 Mas Pedro negou, dizendo: — Mulher, não o conheço.
58 Hei̱nyu̱ma gya b̯wi̱re b̯u̱dooli̱, hei̱zi̱ri̱ muntu wondi yaalengera Peeteru, yaakoba yati, “Naweedede, oli omwei̱ ha beegeseb̯wa ba Yesu̱!”
58 Pouco depois, outro homem, ao ver Pedro, disse: — Você também é um deles. Mas Pedro disse: — Homem, eu não sou um deles.
59 Hei̱nyu̱ma gya b̯wi̱re b̯wa saaha nka gi̱mwei̱, muntu wondi de, yaabazi̱ri̱ b̯wozab̯woza ku Peeteru naakoba yati, “Mu mananu yogo mudulu yaali na Yesu̱, kubba nayodede ali Mugalilaaya!”
59 E, tendo passado cerca de uma hora, outro afirmou, dizendo: — Com certeza este também estava com ele, porque também é galileu.
60 Peeteru yei̱ri̱ri̱mwo yati, “We mudulu we, bi̱byo bintu byokubaza, ti̱mbyegi̱ri̱!”
60 Mas Pedro insistiu: — Homem, não sei do que você está falando. E logo, enquanto Pedro ainda falava, o galo cantou.
61 Mukama yaahi̱ndu̱ki̱ri̱ yaalingiira Peeteru, kasi mwomwo, Peeteru yei̱zu̱ka bigambu bya Mukama biyaalingi amu̱weereeri̱ nti, “Kiro kyadeeru nkoko gi̱takakookoomi̱ri̱, okwi̱za kubba onyeegeeni̱ mirundi misatu.”
61 Então, o Senhor voltou-se e fixou os olhos em Pedro. E Pedro se lembrou da palavra do Senhor, como lhe tinha dito: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes.”
62 Peeteru yaahu̱lu̱ki̱ri̱ hanzei, yaatamwo kizabiro kya maani.
62 E Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
63 Kasi mwomwo basurukali banyakubba bali̱ndi̱ri̱ Yesu̱ baatandika ku̱mu̱jooga ni̱bamu̱sonsanga na kumujwata njunju.
63 Os homens que detinham Jesus zombavam dele, davam-lhe pancadas e,
64 Bamu̱bbu̱mbengi̱ mei̱so na lu̱goye, ni̱bamu̱b̯u̱u̱lya, “Tu̱weere! Naani aku̱ku̱u̱ti̱ri̱?”
64 colocando uma venda sobre os olhos dele, diziam: — Profetize! Quem foi que bateu em você?
65 Kandi, baabazi̱ri̱ bigambu bindi binene hoi̱ ni̱bamu̱lu̱manga.
65 E muitas outras coisas diziam contra ele, blasfemando.
66 B̯wi̱re b̯u̱b̯wakeeri̱, lukuratu lwa balemi̱ bahandu̱, bahandu̱ ba balaami̱ na beegesa ba biragiro lwei̱caara basurukali baaleeta Yesu̱ mu mei̱so ga lukuratu.
66 Logo que amanheceu, reuniu-se a assembleia dos anciãos do povo, tanto os principais sacerdotes como os escribas, e o conduziram ao Sinédrio, onde lhe disseram:
67 Mwomwo bahandu̱ ba kakuratu baaweera Yesu̱ yati, “Waakabba nooli Ku̱ri̱si̱to, Mutongoole wa Ruhanga, tu̱weere!”
67 — Se você é o Cristo, diga-nos. Então Jesus lhes respondeu:
68 Kandi nyaakabab̯u̱u̱lya ki̱b̯u̱u̱lyo, ti̱mu̱kwi̱za ku̱ki̱i̱ramwo.
68 E, se eu perguntar, vocês não me darão resposta.
69 Kyonkei kuruga na hataati̱, Mwana wa Muntu akwi̱za kubba na ki̱ti̱i̱ni̱sa kinene mu mei̱so ga Ruhanga wa Maani.”
69 Desde agora, o Filho do Homem estará sentado à direita do Deus Todo-Poderoso.
70 Kasi mwomwo, bensei̱ baamu̱b̯u̱u̱lya yati, “Kale, oli Mwana wa Ruhanga?”
70 Todos perguntaram: — Então você é o Filho de Deus? Jesus respondeu:
71 Badulu bab̯wo baaweerengeeni̱ nti, “B̯u̱kei̱so b̯undi, tu̱kwendya b̯waki? Twezegu̱li̱i̱ri̱ twankei na geetu̱, kuruga mu kanwa kaamwe yankei!”
71 Eles disseram: — Que necessidade ainda temos de testemunho? Porque nós mesmos ouvimos o que ele falou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.