Lucas 12
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs VC
1 Mu b̯wi̱re b̯u̱b̯wo, bantu nku̱mi̱ na nku̱mi̱ beecooki̱ri̱ hamwenya, batandika kuziginangana, ni̱baku̱lwani̱sya kwesu̱ma hali Yesu̱. Mu b̯wi̱re b̯wob̯wo, Yesu̱ yaatandi̱ki̱ri̱ ku̱kookobya beegeseb̯wa baamwe, yaabaweera, “Mwegyendereze hoi̱, mwi̱cale nimwerinda b̯u̱gobya b̯wa bab̯wo Bafalisaayo b̯uli nka b̯u̱mya mu kusaasaana.
1 Enquanto isso, os homens se tinham reunido aos milhares em torno de Jesus, de modo que se atropelavam uns aos outros. Jesus começou a dizer a seus discípulos: Guardai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tihaloho kintu kyensei̱ kya nsita kitalyegeb̯wa, rundi kintu kyensei̱ ki̱bi̱se kitalizooka hasyanu̱.
2 Porque não há nada oculto que não venha a descobrir-se, e nada há escondido que não venha a ser conhecido.
3 Hab̯wakubba bibiibi byenseenya bi̱mwakoleeri̱ mu nti̱ti̱ bantu bakwi̱za ku̱byegwa mwinsi rubona. Kandi kibiibi ki̱mwahwehweti̱ri̱ nimuli kwantandu mweki̱ngi̱reeni̱ mu ki̱si̱i̱ka, balikirangiira ha kasolya ka nnyu̱mba mwa kuha bantu bensei̱ kukyega.
3 Pois o que dissestes às escuras será dito à luz; e o que falastes ao ouvido, nos quartos, será publicado de cima dos telhados.
4 “Banywani bange nkubaweera, mu̱leke ku̱ti̱i̱na bab̯wo bei̱ta mubiri, bei̱tu̱ hei̱nyu̱ma batali na kibakusobora kukora ha muntu.
4 Digo-vos a vós, meus amigos: não tenhais medo daqueles que matam o corpo e depois disto nada mais podem fazer.
5 Bei̱tu̱ kamboolokye yogwo gimukusemeera ku̱ti̱i̱na: Mu̱ti̱i̱nenge Ruhanga, kubba yo, hei̱nyu̱ma gya kwi̱ta mubiri, ali na b̯u̱sobozi̱ b̯wa kuguma muntu mu Geehena. Mu mananu, yogwo yooyo mu̱ti̱i̱nenge!
5 Mostrar-vos-ei a quem deveis temer: temei àquele que, depois de matar, tem poder de lançar no inferno; sim, eu vo-lo digo: temei a este.
6 Nsyo itaanu tibazitunda si̱ri̱ngi̱ bibiri? Bei̱tu̱ kandi, tihaloho kadi nsyo gi̱mwei̱ gya Ruhanga yeebeera.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? E, entretanto, nem um só deles passa despercebido diante de Deus.
7 Kandi, kadi b̯unene b̯wa ntumbu za ha mi̱twe myenyu̱, Ruhanga ab̯wegi̱ri̱. Mu̱tati̱i̱na, kubba nywe muli ba mugasu gunene hoi̱ na kukira nsyo zinene!
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois. Mais valor tendes vós do que numerosos pardais.
8 “Nkubaweera, yogwo yensei̱ yaatulanga mu mei̱so ga bantu nka kwali mwegeseb̯wa wange, nagya Mwana wa Muntu, ndimwatula mu mei̱so ga bamalayika ba Ruhanga ninkoba, ‘Yogwo muntu ali mwegeseb̯wa wange.’
8 Digo-vos: todo o que me reconhecer diante dos homens, também o Filho do Homem o reconhecerá diante dos anjos de Deus;
9 Bei̱tu̱ yogwo yensei̱ alinyeegaana mu mei̱so ga bantu, nayo balimwegaana mu mei̱so ga bamalayika ba Ruhanga.
9 mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Kandi, muntu yensei̱ alimbazaho kubiibi gya Mwana wa Muntu, aliganyirwa. Bei̱tu̱ yogwo yensei̱ ali̱lu̱ma Mwozo Mu̱syanu̱, taliganyirwa.
10 Todo aquele que tiver falado contra o Filho do Homem obterá perdão, mas aquele que tiver blasfemado contra o Espírito Santo não alcançará perdão.
11 “Bantu bakwi̱za kubakwata hab̯wa kunzikiriza babatwale ku̱batongani̱sya mu marombero, rundi mu ba b̯u̱sobozi̱, rundi mu balemi̱. B̯ubaakabakwatanga, muteelalikiiranga nka kumwetonganangaho, rundi nka ku̱mwei̱rangamwo.
11 Quando, porém, vos levarem às sinagogas, perante os magistrados e as autoridades, não vos preocupeis com o que haveis de falar em vossa defesa,
12 Muteelalikiiranga, hab̯wakubba Mwozo Mu̱syanu̱ akwi̱za ku̱beegesyanga mu kasu̱mi̱ kakwo, bigambu bimulinakubaza.”
12 porque o Espírito Santo vos inspirará naquela hora o que deveis dizer.
13 Omwei̱ mu bantu banene banyakubba beecooki̱ri̱, yaaweereeri̱ Yesu̱ yati, “Mwegesa, weera weetu̱ tubagane nayo b̯ugwete b̯wa bbaaweetu̱ yaati̱gi̱ri̱.”
13 Disse-lhe então alguém do meio do povo: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Yesu̱ yei̱ri̱ri̱mwo yogwo muntu naakoba, “Abbala we! Naani mu̱nyaku̱nkwatya b̯ujunaanizib̯wa b̯wa kubacweramwo na ku̱babagaani̱a b̯ugwete b̯wenyu̱?”
14 Jesus respondeu-lhe: Meu amigo, quem me constituiu juiz ou árbitro entre vós?
15 Kasi yaaweera bantu bensei̱ banyakubba nibaloho, “Mwegyendereze, kandi mweri̱nde kwegomba kwa b̯uli ngeru; hab̯wakubba, muntu yoomeera kwahi hab̯wa b̯unene b̯weitungu lyabba nalyo.”
15 E disse então ao povo: Guardai-vos escrupulosamente de toda a avareza, porque a vida de um homem, ainda que ele esteja na abundância, não depende de suas riquezas.
16 Kasi mwomwo Yesu̱ yaabaweera lugeera lulu: “Haalingiho mudulu mu̱gu̱u̱da, munyakubba neitehe li̱kwerya bidyo kurungi.
16 E propôs-lhe esta parábola: Havia um homem rico cujos campos produziam muito.
17 Yogwo mudulu yaateekeri̱i̱ze yati: ‘Ndi kwahi na kiikaru kyakubiikiramwo bidyo byange byensei̱. Hataati̱, nkole ki?
17 E ele refletia consigo: Que farei? Porque não tenho onde recolher a minha colheita.
18 Nyeegi̱ri̱ kintu ki̱nkwi̱za kukora. Nkwi̱za kusensegula bideeru byange, mbi̱mbemwo bindi bikooto, binyaabiikirangamwo mpuule zange zensei̱ na bintu byange.
18 Disse então ele: Farei o seguinte: derrubarei os meus celeiros e construirei maiores; neles recolherei toda a minha colheita e os meus bens.
19 B̯undikamala ku̱bi̱bi̱mba, ndyesi̱i̱ma ninkoba, “Ndi na mu̱gi̱sa! Nyeebi̱i̱ki̱i̱ri̱ bintu birungi binene, bi̱kwi̱za ku̱mmalyaho myaka minene. Kandekeho kukora, ndye, nnywe, nyeegonze.” ’
19 E direi à minha alma: ó minha alma, tens muitos bens em depósito para muitíssimos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Bei̱tu̱ Ruhanga yaaweereeri̱ yogwo mudulu mu̱gu̱u̱da, ‘We mudoma we! I̱jolo lyoli lya deeru, b̯womi b̯wamu nkub̯ukutoolaho. Kale naani, akwi̱za kutwala bi̱byo byensei̱, bi̱weebi̱i̱ki̱i̱ri̱?’ ”
20 Deus, porém, lhe disse: Insensato! Nesta noite ainda exigirão de ti a tua alma. E as coisas, que ajuntaste, de quem serão?
21 Mu kumaliira, Yesu̱ yaakobi̱ri̱ yati, “Kintu nka kiki, kyokyo kibba ha bantu beebiikira bintu binene, bei̱tu̱ kandi, batakukora bintu bya Ruhanga atwala kubba bi̱handu̱.”
21 Assim acontece ao homem que entesoura para si mesmo e não é rico para Deus.
22 Kinyakuhonderaho Yesu̱ yaaweereeri̱ beegeseb̯wa baamwe naakoba, “Ki̱kyo kyokyo kikumpa kubaweera nti, muteelalikiira b̯womi b̯wenyu̱, kikyani kimwadya, rundi hali bikukwatagana na kimwalwalya mibiri myenyu̱.
22 Jesus voltou-se então para seus discípulos: Portanto vos digo: não andeis preocupados com a vossa vida, pelo que haveis de comer; nem com o vosso corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Hab̯wakubba, b̯womi b̯ubba b̯wa muhendu kukira bidyo, na mubiri gwa muhendu kukira byakulwala.
23 A vida vale mais do que o sustento e o corpo mais do que as vestes.
24 Mu̱banze mu̱teekereze ha nsyo: Tizisiga, tizikesa, kandi tizigira bideeru, rundi b̯ubiikiro b̯undi b̯wenseenya; bei̱tu̱ kandi, Ruhanga azi̱di̱i̱syambe. Nywe kandi, kamuli ba muhendu hoi̱ mu mei̱so ga Ruhanga, na kukira bi̱nyoni̱!
24 Considerai os corvos: eles não semeiam, nem ceifam, nem têm despensa, nem celeiro; entretanto, Deus os sustenta. Quanto mais valeis vós do que eles?
25 Naani muli nywe, hab̯wa kwelalikiira, akusobora ku̱teeryaho kadi saaha gi̱mwei̱ ha b̯womi b̯wamwe?
25 Mas qual de vós, por mais que se preocupe, pode acrescentar um só côvado à duração de sua vida?
26 Kwelalikiira kwabba kutakusobora kubaha kukora kintu ki̱dooli̱ nka ki̱kyo, hab̯waki mukwelalikiira bintu bindi?
26 Se vós, pois, não podeis fazer nem as mínimas coisas, por que estais preocupados com as outras?
27 “Mu̱teekereze ha byakyo, nka kubihanda. Tibikora kandi tibyongosa. Bei̱tu̱ nkubaweera, kadi mukama Sulumaani mu ki̱ti̱i̱ni̱sa kyamwe kyensei̱, atakalwalenge kwijanjana kadi kibbe ki̱mwei̱ ha bi̱byo bimule.
27 Considerai os lírios, como crescem; não fiam, nem tecem. Contudo, digo-vos: nem Salomão em toda a sua glória jamais se vestiu como um deles.
28 Ruhanga yaabba alwalya yatyo isubi lya mu kisaka li̱lyo liloho hataati̱ mwakya ni̱li̱kwi̱za kukasukwa mu kikoomi, ali̱ki̱ryaho teetei̱ ku̱lwalya nywe bali na kwikiriza ku̱dooli̱?
28 Se Deus, portanto, veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã se lança ao fogo, quanto mais a vós, homens de fé pequenina!
29 Mu̱leke kwicala nimuteekereza mu mitima myenyu̱ kikyani kimwadya rundi kimwanywa. Mu̱leke kubyelalikiira.
29 Não vos inquieteis com o que haveis de comer ou beber; e não andeis com vãs preocupações.
30 Hab̯wakubba na Banyamahanga beicala beelali̱ki̱ri̱i̱ri̱ bintu byenseenya bikwisana bi̱byo. Mukusemeera kwega nti, Bbaaweenyu̱ akyegi̱ri̱ nka kumukubyetaaga byenseenya.
30 Porque os homens do mundo é que se preocupam com todas estas coisas. Mas vosso Pai bem sabe que precisais de tudo isso.
31 Bei̱tu̱, mu̱toolye b̯ukama b̯wamwe, na bintu bindi byensei̱ bi̱kwi̱za kubongerwaho.
31 Buscai antes o Reino de Deus e a sua justiça e todas estas coisas vos serão dadas por acréscimo.
32 “Mu̱tati̱i̱na, nab̯umwabba nimuli badooli̱ kandi baceke nkeigana li̱dooli̱ lya ntaama; hab̯wakubba Bbaaweenyu̱ wa mwiguru aweeni̱ nikili kirungi, yaabaha b̯u̱sobozi̱, muleme nayo, mu b̯ukama b̯wamwe.
32 Não temais, pequeno rebanho, porque foi do agrado de vosso Pai dar-vos o Reino.
33 Mu̱tu̱nde bintu byenyu̱ bimuli nabyo, sente muzigabire baseege. Mwekoorenge nsahu za sente zi̱takwi̱za ku̱gu̱lu̱u̱sa. Mwekoorenge itungu lyenyu̱ lya mwiguru litalimalikaho, cali mwi̱bi̱ atasobora kudwa, kandi cali maginyo gatasobora kuhenera.
33 Vendei o que possuís e dai esmolas; fazei para vós bolsas que não se gastam, um tesouro inesgotável nos céus, aonde não chega o ladrão e a traça não o destrói.
34 Hab̯wakubba, cali itungu lyamu lili, hooho mutima gwamu gwicala.
34 Pois onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 “Mwi̱cale b̯wi̱re b̯wensei̱ mweteekani̱i̱ze hab̯wa kwi̱ra kwa Mukama.
35 Estejam cingidos os vossos rins e acesas as vossas lâmpadas.
36 Mu̱bbe nka bantu beeteekani̱i̱ze, bakulindiira mukama waab̯u ei̱re kuruga ha b̯u̱genyi̱ b̯wa b̯ugole. Mukama waab̯u b̯wakwi̱ra akakonkona, bakumukingulira b̯wangu.
36 Sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, ao voltar de uma festa, para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Kabali na mu̱gi̱sa, beiru bab̯wo ba mukama waab̯u akwi̱za kwi̱ra akaagya nibakuwona kandi bamu̱li̱ndi̱ri̱i̱ri̱! Mu mananu nkubaweera nti, b̯walyagya beeteekani̱i̱ze, alilwala ngoye za ku̱koresya milimo, nei̱caarya beiru baamwe bab̯wo naabaha bidyo.
37 Bem-aventurados os servos a quem o senhor achar vigiando, quando vier! Em verdade vos digo: cingir-se-á, fá-los-á sentar à mesa e servi-los-á.
38 Mukama waab̯u nab̯wali̱i̱ra mwitumbi nkoko zi̱takakookoomi̱ri̱, rundi nkoko zi̱kookoomi̱ri̱ bei̱tu̱ mambya atakasaari̱, bab̯wo beiru baalyagya beeteekani̱i̱ze, balisemererwa.
38 Se vier na segunda ou se vier na terceira vigília e os achar vigilantes, felizes daqueles servos!
39 Bei̱tu̱ mukyege nti, mukama nnyu̱mba yaaku̱bbeeri̱ yeegi̱ri̱ saaha gya mwi̱bi̱ gyakwi̱za kwi̱zi̱ramwo, yaakwi̱ceeri̱ ali̱ndi̱ri̱i̱ri̱, atakusobora kuleka nnyu̱mba gyamwe mwi̱bi̱ kugibinya.
39 Sabei, porém, isto: se o senhor soubesse a que hora viria o ladrão, vigiaria sem dúvida e não deixaria forçar a sua casa.
40 Nanywe de mukusemeera kwicalanga mweteekani̱i̱ze, hab̯wakubba Mwana wa Muntu ali̱i̱ra ha saaha gi̱mu̱taku̱mu̱ni̱hi̱ri̱ramwo.”
40 Estai, pois, preparados, porque, à hora em que não pensais, virá o Filho do Homem.
41 Mwomwo Peeteru yaab̯u̱u̱lya Yesu̱, “Mukama wange, lulu lugeera olu̱weereeri̱ twetwe twankei, rundi +waakali kuluweera bantu bensei̱?”
41 Disse-lhe Pedro: Senhor, propões esta parábola só a nós ou também a todos?
42 Mukama Yesu̱ yaamwi̱ri̱ri̱mwo naakoba, “Muheereza kyani mwesigwa kandi wa magezi̱, yogwo wa mukama waamwe gyakwatya b̯ujunaanizib̯wa b̯wa kulingiiranga baheereza ba mukama waamwe, na kubagabiranga bidyo mu b̯wi̱re b̯wabyo?
42 O Senhor replicou: Qual é o administrador sábio e fiel que o senhor estabelecerá sobre os seus operários para lhes dar a seu tempo a sua medida de trigo?
43 Kaalibba na kusemererwa kunene, yogwo wa mukama waamwe ali̱i̱ra kwamu̱gi̱, akamwagya naakukora bi̱byo bi̱yaamu̱kwati̱i̱rye kukoranga.
43 Feliz daquele servo que o senhor achar procedendo assim, quando vier!
44 Mu mananu nkubaweera, yogwo mukama akwi̱za kuha muheereza mwesigwa yogwo b̯u̱handu̱ b̯wa kulingiira itungu lya mukama waamwe lyensei̱.
44 Em verdade vos digo: confiar-lhe-á todos os seus bens.
45 Bei̱tu̱, kakubba yogwo muheereza abaza mu mutima gwamwe naakoba, ‘Mukama wange akwi̱za kumala kasu̱mi̱ kanene atakabbeeri̱ kwi̱ra.’ Kasi akatandika kukuuta baheereza babamu̱kwati̱i̱rye kandi de, akatandika kudya, kunywa, naatamiira,
45 Mas, se o tal administrador imaginar consigo: Meu senhor tardará a vir, e começar a espancar os servos e as servas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 kilibba kiro ki̱mwei̱ mukama waamwe nei̱ra, ha kiro kyataku̱mu̱ni̱hi̱ri̱ramwo na ha saaha gya yogwo muheereza gyateegi̱ri̱. Mukama waamwe yogwo b̯wali̱i̱ra, alimufubira na kifubiro kikooto hoi̱, kandi naamu̱si̱ndi̱ka mu kiikaru kyafubiriramwo bantu batali beesigwa.
46 o senhor daquele servo virá no dia em que não o esperar e na hora em que ele não pensar, e o despedirá e o mandará ao destino dos infiéis.
47 “Mwiru yensei̱, abba yeegi̱ri̱ bintu bya mukama waamwe byakwendya yo yogwo mwiru akore, bei̱tu̱ kandi akab̯ula kweteekaniza kukora bi̱byo bintu, yogwo mwiru alikuutwa njunju zinene.
47 O servo que, apesar de conhecer a vontade de seu senhor, nada preparou e lhe desobedeceu será açoitado com numerosos golpes.
48 Bei̱tu̱, mwiru asobora kubba ateegi̱ri̱ bintu bya mukama waamwe akwendya yo yogwo mwiru akore. Kakubba mwiru wa yatyo akora kikorwa kyensei̱, akabba asemereeri̱ kufubirwa hab̯wa kikorwa ki̱kyo, yogwo mwiru, mu kumufubira, alikuutwa njunju zi̱dooli̱. Kakubba Ruhanga abba aku̱heeri̱ bisembu binene, akaku̱soboresya kumukoora bintu bikooto, yo aku̱ni̱hi̱ra we kumukoora kurungi. Bei̱tu̱ kandi, kakubba Ruhanga abba aku̱kwati̱i̱rye b̯ujunaanizib̯wa b̯unene hoi̱, b̯u̱b̯wo Ruhanga nayo, aku̱ni̱hi̱ra weedede kumukoora kurungi hoi̱.
48 Mas aquele que, ignorando a vontade de seu senhor, fizer coisas repreensíveis será açoitado com poucos golpes. Porque, a quem muito se deu, muito se exigirá. Quanto mais se confiar a alguém, dele mais se há de exigir.
49 “Nyaaleeti̱ri̱ kigambu kya Ruhanga ki̱ku̱bagaani̱a bantu ba mu nsi; hakiri kadi kibbenge ki̱maari̱ kadei kusaasaana!
49 Eu vim lançar fogo à terra, e que tenho eu a desejar se ele já está aceso?
50 Bei̱tu̱ kandi, balina kubanza ku̱ndabya mu kuwonawona. Kiki nka kukicaali kudwereera, mutima gwange gwelali̱ki̱ri̱i̱ri̱ hoi̱!
50 Mas devo ser batizado num batismo; e quanto anseio até que ele se cumpra!
51 Mukuteekereza nti gya nyei̱zi̱ri̱ kuleeta b̯u̱si̱nge? Haahi mali̱, ntakei̱ze kuleeta b̯u̱si̱nge b̯usa; nyei̱zi̱ri̱ na kubaleetera b̯uteikiraniza b̯u̱ku̱badoosya ha kwezahu̱kani̱a.
51 Julgais que vim trazer paz à terra? Não, digo-vos, mas separação.
52 Kuruga hataati̱, mu̱gi̱ gu̱kwi̱zanga kwezahu̱kani̱a; mu mu̱gi̱ gulimwo bantu bataanu, bantu basatu bakwi̱za kubyokeeranga babiri, kandi na bantu babiri, naboodede nibabyokeera bantu basatu.
52 Pois de ora em diante haverá numa mesma casa cinco pessoas divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Mu̱gi̱ gu̱kwi̱zanga kwezahu̱kani̱amwo; Bbaa mwana naabyokeera mu̱tabani̱; na mu̱tabani̱ nayo, naabyokeera bbaawe. Maa mwana akwi̱za kubyokeeranga muhara; na muhara nayo, naabyokeera maawe. Mubyala muntu akwi̱za kubyokeeranga mukaamwana; na mukaamwana nayo, naabyokeera mubyala gyamwe.”
53 estarão divididos: o pai contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora, e a nora contra a sogra.
54 Kasi Yesu̱ yaaweera kitebe kya bantu yati, “B̯wowona kyalu ki̱syoki̱ri̱ b̯uhulukalyoba, weega-b̯wegi̱ ndagali̱ gikugyenda ku̱gwa, kandi kwo, gi̱gwambe.
54 Dizia ainda ao povo: Quando vedes levantar-se uma nuvem no poente, logo dizeis: Aí vem chuva. E assim sucede.
55 Kandi b̯wowona ndaawe naakuhunga, weega-b̯wegi̱ kalyoba kakugyenda kusuuka b̯wi̱re b̯uhyohe, kandi kwo b̯uhyohambe.
55 Quando vedes soprar o vento do sul, dizeis: Haverá calor. E assim acontece.
56 Bagobya nywe! Mwegi̱ri̱ kulingiira bintu bya ha nsi na mu mwanya, nimudwa ha kwetegereza b̯u̱su̱mi̱ nka ku̱b̯u̱kwi̱za kubba; rundi b̯wabba b̯wa lyoba, rundi b̯wa ndagali̱. Mwabba kwo mwegi̱ri̱ Ruhanga, hab̯waki mutakwetegereza kigyendererwa kya bi̱byo bintu binkukora?
56 Hipócritas! Sabeis distinguir os aspectos do céu e da terra; como, pois, não sabeis reconhecer o tempo presente?
57 “Hab̯waki nywe nywankei, muteecweramwo kintu ki̱doori̱?
57 Por que também não julgais por vós mesmos o que é justo?
58 Kakubba muntu ali na nsonga nawe abba naakukutwala wu mu̱cwi̱ wa misangu wa kubanza, lengahoona hoi̱ kwetegerezangana nayo ataku̱dooseeryeyo. Kitali ki̱kyo akumaliira aku̱tweri̱ hali mu̱cwi̱ wa misangu wakabiri, kasi na mu̱cwi̱ yogwo naakuhayo hali musurukali, kasi musurukali naakuta mu nkomo.
58 Ora, quando fores com o teu adversário ao magistrado, faze o possível para entrar em acordo com ele pelo caminho, a fim de que ele te não arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao executor, e o executor te ponha na prisão.
59 Nkukuweera, toliruga mu nkomo kutoolahoona osaswi̱ri̱ b̯u̱li̱hi̱ b̯wensei̱.”
59 Digo-te: não sairás dali, até pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.