Atos 19
Ndagaanu Gihyaka (RUB) vs NTLH
1 Apolo b̯uyaali naacaali mu rub̯uga lwa Koli̱nso, Pau̱lo yaacwangani̱i̱ze hakati̱ weisaza lya Bagalati̱ya neisaza lya Bafari̱gi̱na yaagyendera ki̱mwei̱ mu rub̯uga lwʼEfeeso. Ku̱kwo hooho yaarombi̱ri̱ bantu bandi banyakwikiririzanga mu Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, Mutongoole wa Ruhanga,
1 Enquanto Apolo estava na cidade de Corinto, Paulo viajou pelo interior da província da Ásia e chegou a Éfeso. Ali encontrou alguns cristãos
2 yaabab̯u̱u̱lya, “B̯u̱mwei̱ki̱ri̱i̱ze Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, mwatu̱ngi̱ri̱ Mwozo Mu̱syanu̱ mu mitima myenyu̱?”
2 e perguntou: — Quando vocês creram, vocês receberam o Espírito Santo? Eles responderam: — Nós nem mesmo sabíamos que existe o Espírito Santo.
3 Kasi Pau̱lo yaabab̯u̱u̱lya, “Kale nu, kikyani ki̱mwagasi̱i̱rwe b̯u̱mwabati̱zi̱bi̱i̱rwe?”
3 — Então que tipo de batismo vocês receberam? — perguntou Paulo. — O batismo de João Batista! — responderam.
4 Mwomwo Pau̱lo yaakoba, “Kubatizib̯wa kwa Yohaana ku̱yeegeseerye, kwali kwa bantu beezi̱ri̱ri̱mwo bibii byab̯u. Kandi Yohaana yaaweereeri̱ bantu Bei̱saleeri̱, beikiririze mu yogwo munyakubba naakugyenda kwi̱za hei̱nyu̱ma gyamwe, yooyo Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, Mutongoole wa Ruhanga.”
4 Então Paulo disse: — João batizava aqueles que se arrependiam dos seus pecados. E também dizia ao povo de Israel que eles deviam crer naquele que havia de vir depois dele, isto é, em Jesus.
5 Bab̯wo beikiriza ba Yesu̱, ba Pau̱lo bayaali yaagi̱i̱ryeyo mu rub̯uga lwʼEfeeso, b̯u̱beegwi̱ri̱ yatyo, baabatizib̯wa mwibara lya Mukama Yesu̱.
5 Depois de ouvirem isso, aqueles homens foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Pau̱lo b̯u̱yaabateeri̱ho ngalu zaamwe, Mwozo Mu̱syanu̱ yaabei̱zi̱ri̱ho baatunga maani, baatandika kubaza mu ndimi zi̱bateetegerezengi̱, kandi baaragura b̯utumwa b̯wa Ruhanga b̯u̱yaatu̱mi̱i̱ri̱ bantu baamwe.
6 Aí Paulo pôs as mãos sobre eles, e o Espírito Santo veio sobre eles. Então começaram a falar em línguas estranhas e a anunciar também a mensagem de Deus.
7 Bensei̱ hamwenya baalingi nka bantu i̱ku̱mi̱ na babiri.
7 Esses homens eram mais ou menos doze.
8 Hab̯wa kasu̱mi̱ ka myeri̱ misatu, Pau̱lo yaagyendengi̱ mwi̱rombero lya Bayudaaya naabaza na bantu naali mu̱si̱gi̱ku̱, naakuuta mpaka na magezi̱ nei̱ki̱ri̱zi̱syanga bantu bigambu bikukwatagana na b̯ukama b̯wa Ruhanga.
8 Durante três meses Paulo foi à sinagoga e falou com coragem ao povo. Ele conversava com eles e tentava convencê-los a respeito do Reino de Deus .
9 Kyonkei bamwei̱ mu Bayudaaya baabbu̱mbi̱ri̱ mapokopo gaab̯u, basuula ku̱mwegwa, kandi baabaza hasyanu̱ ni̱bajooga Muhanda gwa Mukama. Mwomwo Pau̱lo yaabarugaho yaagyenda. Mu kugyenda, yaatwalageeni̱ beikiriza ba Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, baagyenda mwi̱rombero lya mudulu gi̱beetengi̱, Tulaanu. Ku̱kwo hooho, Pau̱lo yaabbengi̱ na nkuratu za b̯uli kiro, za ku̱hi̱ngi̱sani̱a bigambu na bantu bʼEfeeso ku Binyakuhandiikwa.
9 Mas alguns eram teimosos, não acreditavam e, em frente de todos, ainda falavam mal do Caminho do Senhor . Então Paulo abandonou a sinagoga, levando os cristãos consigo, e começou a falar diariamente na escola de um homem chamado Tirano.
10 Mu myaka mibiri minyakuhonderaho, bintu kwokwo byei̱ceeri̱ yatyo, nahab̯waki̱kyo Bayudaaya na Bayonaani benseenya banyakwicalanga mwisaza lyʼAsi̱ya, beegwi̱ri̱ kigambu kya Ruhanga.
10 Ele fez isso durante dois anos, até que todos os moradores da província da Ásia, tanto os judeus como os não judeus, ouviram a mensagem do Senhor.
11 Ruhanga yaakoori̱ byamahanu byakalasanu̱ kuraba muli Pau̱lo.
11 Deus fazia milagres extraordinários por meio de Paulo,
12 Kubba, kadi b̯utambaara na miheeku mi̱yeebbohengi̱, bantu baakabitwaliranga baseeri̱, mizumu myabaru̱gengi̱mwo na nseeri̱ zaab̯u nizihona.
12 tanto que as pessoas pegavam lenços e aventais que ele usava e os levavam para os doentes tocarem. E, quando estes tocavam neles, ficavam curados; e de outras pessoas saíam os espíritos maus.
13 Bayudaaya bamwei̱ banyakugyendanga nibab̯ungira mbuga zikwahukana nibabinga mizumu mibiibi kuruga mu bantu, baagereeryeho ku̱koresya ibara lya Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, kubinga mizumu kuruga mu bantu. Baakobengi̱, “Mwibara lya Yesu̱, wa Pau̱lo gyatebya, nkubaragira mumurugeho mu̱gyende!”
13 Alguns judeus que andavam de um lugar para outro, expulsando espíritos maus, quiseram usar também o nome do Senhor Jesus para expulsar os espíritos maus, dizendo a eles: — Pelo poder do nome de Jesus, o mesmo que Paulo anuncia, eu mando que vocês saiam!
14 Haalingiho baana ba b̯udulu musanju ba Muyudaaya omwei̱ gi̱beetengi̱ Sikeewa, mu̱laami̱ mu̱handu̱ weidaara lya hakyendi̱ banyakwekooranga bi̱byo bintu bya kubinga mizumu mu bantu.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de um judeu chamado Ceva, que era Grande Sacerdote .
15 Bei̱tu̱ kiro ki̱mwei̱, muzumu gwabei̱ri̱ri̱mwo, “Yesu̱, mmwegi̱ri̱, na Pau̱lo, nkumwetegereza, bei̱tu̱ nywe kantabeegi̱ri̱?”
15 Mas certa vez um espírito mau disse a eles: — Eu conheço Jesus e sei quem é Paulo. Mas vocês, quem são?
16 Kasi mwomwo, mudulu munyakubbaho muzumu gubiibi yaabagwamwo na b̯ulemu yaabaki̱rya maani kandi yaabakuuta bensei̱. Baana bab̯wo ba Sikeewa, baaku̱u̱ti̱i̱rwe hoi̱, bei̱ru̱ka baaruga mu nnyu̱mba gya yogwo mudulu wa muzumu na ngoye zitematemule kandi bahu̱teeri̱ hoi̱.
16 Então o homem que estava dominado pelo espírito mau os atacou e bateu neles com tanta violência, que eles fugiram daquela casa feridos e com as roupas rasgadas.
17 Banyansi bensei̱ ba mu lu̱lwo rub̯uga lwʼEfeeso, Bayudaaya na Banyamahanga, b̯u̱beegwi̱ri̱ bintu binyakugwa mu kicweka, b̯u̱ti̱i̱ni̱ b̯wabakweti̱ hoi̱, baahaariiza ibara lya Mukama, Yesu̱ Ku̱ri̱si̱to, Mutongoole wa Ruhanga.
17 E todos os que moravam em Éfeso, judeus e não judeus, souberam disso. Eles ficaram com muito medo, e o nome do Senhor Jesus se tornou mais respeitado ainda.
18 Mwomwo Beefeeso banene banyakubba bei̱ki̱ri̱i̱ze Yesu̱, baatandika kwi̱za kwatula na kwolokya hasyanu̱ bikorwa byab̯u bya b̯ulogo bya kwesanasana bi̱baakorengi̱, mu mei̱so ga beikiriza ba Yesu̱ bandi.
18 Então muitos dos que creram vinham e confessavam publicamente as coisas más que haviam feito.
19 Kandi, bab̯wo balogo bensei̱ hamwenya baaleeti̱ri̱ bitabbu byab̯u bi̱baakoresyengi̱ mu kwesanasana ku̱kwo, baabyokya hasyanu̱ mu bantu. B̯u̱baabali̱ri̱i̱ri̱ muhendu gwa bi̱byo bitabbu, byaru̱gi̱ri̱mwo sente zikwijanjana bi̱polo bi̱koleerwe kuruga mu zaab̯u, mitwaru mitaanu.
19 E muitos daqueles que praticavam feitiçaria ajuntaram os seus livros e os trouxeram para queimar diante de todos. Quando calcularam o preço dos livros queimados, o total chegou a cinquenta mil moedas de prata .
20 Mu ngeru gi̱gyo yatyo, kigambu kya Ruhanga kyagyendi̱ri̱ nikisaasaana henseenya na bantu baakiikiririzamwo na maani.
20 Assim, de maneira poderosa, a mensagem do Senhor era anunciada e se espalhava cada vez mais.
21 Hei̱nyu̱ma gya bi̱byo bintu byensei̱ binyakukolwa hahwo, Pau̱lo yaacwi̱ri̱mwo kugyenda mu rub̯uga Yeru̱salemu̱, yaategeka kuraba mu bicweka bya mu masaza ga Makedooni̱ nʼAkaaya. Yaaweereeri̱ kitebe kya beikiriza ba Yesu̱, mu rub̯uga lwʼEfeeso nti, “Hei̱nyu̱ma gya lub̯ungu lwange lwa Yeru̱salemu̱, ndina kugyenda de mu rub̯uga lwa Rooma.”
21 Depois desses acontecimentos, Paulo resolveu passar pelas províncias da Macedônia e da Acaia e ir até Jerusalém. Ele dizia: — Depois que eu visitar Jerusalém, preciso ir a Roma.
22 Nahab̯waki̱kyo, yaasi̱ndi̱ki̱ri̱ bei̱ra babiri, Ti̱mi̱teo nʼErasi̱to, nka ku̱baheerezengi̱, beehembere bagyende Makedooni̱, kyonkei yo, yaasi̱geeri̱ yeicalaho mwisaza li̱lyo lyʼAsi̱ya hab̯wa kasu̱mi̱ kaneneneneho.
22 Então Paulo enviou para a Macedônia dois dos seus ajudantes, Timóteo e Erasto, mas ele ficou mais algum tempo na província da Ásia.
23 Hab̯wi̱re b̯wob̯wo b̯u̱mwei̱, haabyoki̱ri̱ho kaajagaaru kaamaani hoi̱, kanyakuleetwa bantu ba mu rub̯uga lu̱lwo lwʼEfeeso, batendyengi̱ bantu banyakwikiririzanga mu nzegesya gya Muhanda gwa Mukama weetu̱.
23 Foi nessa ocasião que houve na cidade de Éfeso uma grande desordem por causa do Caminho do Senhor .
24 Haalingiho mudulu omwei̱ gi̱beetengi̱ Demetu̱ri̱yo, mu̱heesi̱ wa zaab̯u, munyakuheesanga b̯u̱nyu̱mba b̯wa bileleru bya kihala ki̱beetengi̱ rugaba. B̯u̱b̯wo b̯u̱nyu̱mba b̯wa mahongo b̯waleeterengi̱ yogwo mudulu na bantu baayaakoresyengi̱ mu kuheesa b̯u̱b̯wo b̯u̱nyu̱mba, magoba ganene hoi̱.
24 Um ourives chamado Demétrio fazia pequenos modelos de prata do templo da deusa Diana, e o seu negócio dava muito lucro aos que trabalhavam com ele.
25 Hei̱nyu̱ma, yeeteseerye bakori̱ baamwe na bantu bandi banyakukoranga gu̱gwo mulimo yaabasoka bigambu naabaweera, “Bei̱ra bange, mu̱kyegi̱ri̱ nti tu̱tu̱ngi̱ri̱ b̯u̱gu̱u̱da b̯utuli nab̯wo kuruga mu mulimo gwetu̱ gwogu.
25 Então ele chamou estes e outros da mesma profissão e disse: — Meus amigos, vocês sabem que a nossa riqueza vem deste nosso ofício.
26 Hati̱ nu, nka ku̱mu̱weeni̱ kandi nka ku̱mwegwi̱ri̱ bintu bya yogwo mudulu Pau̱lo ali mu kukora, ali mu kuweera bantu nti, bi̱si̱sani̱ bi̱baheesi̱ri̱ na ngalu tibisobora kubba baruhanga, kandi b̯u̱b̯wo yaamaari̱ kadei na kwi̱ki̱ri̱si̱sya bantu banene ba haha mu rub̯uga lwʼEfeeso, na heehi̱ isaza lyensei̱ lyʼAsi̱ya.
26 Vocês mesmos podem ver e ouvir o que esse tal de Paulo está fazendo. Ele afirma que os deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. E está conseguindo convencer muita gente, tanto daqui como de quase toda a província da Ásia.
27 Kale nu, kili kibiibi hoi̱; b̯ub̯iibi b̯wakyo b̯uli nti, mulimo gwetu̱ gu̱twi̱ceeri̱ nitukora gu̱kwi̱za kubba gu̱kwi̱ri̱. B̯ub̯iibi b̯wakyo b̯undi b̯uli nti, nnyu̱mba gya maa kihala kyetu̱ gi̱kwi̱za kubba gitali na mugasu. Kubba b̯u̱b̯wo, ki̱ti̱i̱ni̱sa kya kihala kya bantu bensei̱ bʼAsi̱ya na ba mu nsi gyensei̱ kibaramya, ki̱kwi̱za kubba ki̱heneki̱ri̱.”
27 Assim nós estamos correndo o perigo de ver o povo rejeitar o nosso negócio. E não é só isso. Existe o perigo de o templo da grande deusa Diana não ficar valendo mais nada e também de ser destruída a grandeza dessa deusa adorada por todos na Ásia e no mundo inteiro.
28 Bab̯wo bantu b̯u̱beegwi̱ri̱ bi̱byo bigambu bya mu̱handu̱ Demetu̱ri̱yo bi̱yaabaweereeri̱, baakwatwa ki̱ni̱ga baatandika kwaluka nibakoba, “Rugaba ali wa maani, kihala kyʼEfeeso!”
28 Quando a multidão ouviu isso, ficou furiosa e começou a gritar: — Viva a grande Diana de Éfeso!
29 Mu b̯wi̱re b̯u̱dooli̱ hoi̱, bantu ba mu rub̯uga lwʼEfeeso lwensei̱ baali batab̯u̱ki̱ri̱. Bantu baagyendi̱ri̱ baakwata Gaayo nʼAri̱si̱taako, banyakubba bei̱ra ba Pau̱lo bayaali̱batengi̱ nabo kandi nibali Bamakedooni̱. B̯u̱baabakweti̱, baabakapakapyi̱i̱rye kubatwala mwi̱rombero, cali baazenyerengi̱ mi̱zeenyo.
29 E a confusão se espalhou por toda a cidade. A multidão agarrou Gaio e Aristarco, dois macedônios que viajavam com Paulo, e os arrastou até o teatro.
30 Pau̱lo yaali yendeerye kugyenda mwi̱rombero li̱lyo, cali bantu baali beecookeeri̱, bei̱tu̱ beikiriza ba Yesu̱ baamu̱geeni̱ atagyendayo.
30 Paulo queria falar ao povo, mas os irmãos não deixaram.
31 Na kindi, bamwenya hali bantu ba b̯u̱sobozi̱ ba mwisaza lyʼAsi̱ya, banyakubba banywani ba Pau̱lo, nabo baamu̱tu̱mi̱i̱ri̱ b̯ukwenda nibamutaagira atageryaho kugyenda mwi̱rombero lya mi̱zeenyo.
31 Alguns altos funcionários daquela província, que eram amigos de Paulo, mandaram a ele um recado, pedindo que não fosse ao teatro.
32 B̯u̱b̯wo nu, bantu bakukira b̯unene mu̱mwo mwi̱rombero baali bagu̱gu̱mu̱ki̱ri̱ mu b̯uteega. Bandi muli bo, baalu̱kengi̱ kintu kindi, bandi nibaaluka de kintu kikwahukana, kubba bantu bakukira b̯unene baali bateegi̱ri̱ hab̯waki bantu baalingi beecooki̱ri̱ hahwo mwi̱rombero li̱lyo.
32 Naquela altura dos acontecimentos a multidão que se achava no teatro estava em completa desordem: uns gritavam uma coisa, e outros gritavam outra, pois a maioria nem sabia por que estava ali.
33 Bayudaaya bamwei̱ banyakubba mu̱mwo mwi̱rombero, baaragi̱i̱ri̱ Aleki̱zanda yeemeere mu mei̱so ga bantu bensei̱ abatonganiire. Kyonkei bantu bandi b̯u̱baamu̱weeni̱ yeemereeri̱ mu mei̱so gaab̯u, baateekereza yooyo gi̱baaju̱naanengi̱. Mwomwo Aleki̱zanda yaabyokya mukono gwamwe mwa kuweera bantu beetegeerye, hab̯wakubba yaali naakwendya kusoboora bantu nka kubaali batakusagika bintu bya Pau̱lo bi̱yaakorengi̱.
33 Algumas pessoas ficaram pensando que Alexandre era o culpado, pois os judeus o obrigaram a ir e ficar lá na frente. Aí Alexandre fez um sinal com a mão e tentou falar para se defender diante do povo.
34 Bei̱tu̱ bantu b̯u̱beetegeri̱i̱ze nti Aleki̱zanda ali Muyudaaya, bensei̱ baalu̱ki̱ri̱ neiraka li̱mwei̱ kumala saaha nkeibiri nibakobanga, “Rugaba, kihala kyʼEfeeso, ali wa maani!”
34 Mas, quando perceberam que ele era judeu, ficaram gritando todos juntos a mesma coisa durante duas horas: — Viva a grande Diana de Éfeso!
35 Kasi mwomwo nka kadei, mu̱handi̱i̱ki̱ wa lukuratu lwa rub̯uga lu̱lwo lwʼEfeeso, yeeti̱kereerya bantu naakoba, “Bantu bʼEfeeso bei̱ra bange! Bantu bensei̱ bakyegi̱ri̱ nti, rub̯uga lulu lwolwo lulinda nnyu̱mba gya kihala kya rugaba wa maani nei̱hi̱ga lya muzizo linyakugwa kuruga mwiguru.
35 Finalmente o secretário da prefeitura da cidade conseguiu acalmar o povo. Ele disse o seguinte: — Cidadãos de Éfeso! Todos sabem que a nossa cidade é a guardadora do templo da grande Diana e da pedra sagrada que caiu do céu.
36 Kandi, tihaloho muntu yenseenya akusobora kugaana bi̱byo bintu. Nahab̯waki̱kyo, mukusemeera kubba bateeku̱ kandi mwehale ku̱gu̱gu̱mu̱ki̱ra bintu.
36 Ninguém pode negar isso. Assim fiquem calmos e não façam nada sem pensar bem.
37 Baba badulu mu̱baleeti̱ri̱ haha, bei̱tu̱ tibali na kintu ki̱baheneeri̱ mu b̯u̱nyu̱mba b̯wa bihala, kandi tibali na kintu kyensei̱ kya muzizo ki̱bakoori̱ ku maa kihala kyetu̱.
37 Vocês trouxeram aqui estes homens, mas eles não assaltaram o templo, nem ofenderam a nossa deusa.
38 Na kindi, Demetu̱ri̱yo na bei̱ra nka kubakora, baakabba nibali na kintu kyenseenya kibakujunaana muntu yensei̱, tugira balemi̱ na biro bi̱twegweramwo misangu, bei̱ze baleete nsonga zaab̯u kwodi̱.
38 Se Demétrio e os seus ajudantes têm alguma acusação contra alguém, eles podem apresentar suas acusações no tribunal, pois para isso há dias certos de reunião, e também existem os governadores.
39 Bei̱tu̱ kandi, haakabba nihaloho nsonga zindi zensei̱ zi̱mu̱kwendya kuleeta, zi̱zo zi̱kwi̱za kubba ni̱zeetaagi̱sya kuzimalira mwicwero lya misangu.
39 Porém, se vocês querem mais alguma coisa, isso será tratado na reunião do povo, convocada de acordo com a lei .
40 Kubba ku̱si̱gi̱ki̱ra bintu nka ku̱byemereeri̱ hataati̱, twakabba tu̱taweeni̱ kurungi, tu̱kwi̱za kujunaanwa musangu gwa kujagaraarya bantu. Kandi de, tu̱kwi̱za kubba tutali na nsonga gyensei̱ gi̱twekwati̱ri̱i̱rya kubba nigili gyogyo gi̱heeri̱ baba bantu ku̱gu̱gu̱mu̱ka.”
40 Pois corremos o risco de sermos acusados de revolta, por causa do que está acontecendo hoje. Não há motivo para toda esta confusão. E nós não poderíamos justificar tudo isso.
41 Hei̱nyu̱ma gya kubaza bi̱byo, yogwo mu̱handi̱i̱ki̱ wa lukuratu yaaragi̱ri̱ bantu, banzuka kuruga mwi̱rombero li̱lyo.
41 Depois de dizer essas palavras, ele terminou a reunião.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.