Mateus 13
Rikbaktsa NT (RKB_WBT) vs NVI
1 Kyze nawa zuruze Sesus wahoro eze zoi. Karireja pihikzotsabyri baze nidyhyky kytsa nisihyrinymyryky. Deus tyryktsa soho nisihyrinymyryky.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 Sizubarẽtsa ibaze niriktotohokonaha. Zihyrizabaiknaha. Iwaze tsaraha bo takoro, anaeze dyhy niy. Kytsa sizubarẽtsa zarape sak eze niriktotohokonaha iharere ziwabykynaha.
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 Nisihyrinymyry. Nipamykysoko atahi nisihyrinymyryky. Hawa kytsa mektsaktsa Deus harere humo maha, wastuhu iharere bo hyỹ nikaranaha ustsaktsa batu yhỹ nikaranaha ana humo hi nisihyrinymyryky. Atahi: — Kyze maku waratok bo niy. Atahi nisiparikik.
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 Nisiparikikze ske sak buruk wastuhu natsukunaha asaktsa piyktsa zumukunaha nisihorozukbaiknaha.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Iwaze mektsatu nisiparikikze harahareziktsa bo inatsukunahatsa. Iaksukpe bete tu zipokonaha iwatsahi niakbabaiknaha harahareziktsa humo niakbabaiknaha.
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Batu siharatatsaka. Iwatsahi niakbabaiknaha haramwe humo niakbabaiknaha.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Iwaze ustsa nisiparikikze inikoso bo hi inatsukurunaha. Tahaypykyknahaze, ini saha humo hi batu tahatypyk, niakbabaiknaha.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Iwaze ustsa riktsa jytykziuha bo inatsukunahatsa. Niahatsahi tahaypykyknahaze tahasuknaha nipopobaiknaha. Asahi niubaranahaze tirĩta riktsa. Ustsa niwatihi niubaranahaze sesẽta riktsa. Ustsaktsa niubaranahababa sẽ riktsa. Sizubarẽtsa hiba riktsa ty siytyk tisapyrẽna bo nisiparikik. Iwa hỹ.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 Kaharere tsiwabynaha zeka wabyziutaha! — niy.
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Kyze zinymyrykynahatsa ibo niaha. Asa zuba ibo nipamykysokonaha: — Amy skaraba riktsa soho kytsa tsimysihyrinymyryky — niaha.
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 — Deus kaharere ahabo piwatawy tsihikik pahahyrinymyry tsihikik. Deus tyryktsa soho pahawatawyky. Ikiahatsa kasoho ezytyk humo yhỹ tsimaha. Deus tyryktsa tsimoziknaha. Ustsa batu. Iwatahi tsasohowy humo tysihyrinymyryky.
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Aty zeka kaharere tsikaeni zuba pinymyryky Deus ibo mopamykysotohi my. Atakta pihyrinymyrytsihik zeka mopamykysotohi. Aty zeka kaharere batu ihyrinymyry batu ihyrinymyry za. Batu amy tohi Deus ibo ba zik pamykysozo. Hawa ha ty botu zinymyry ana kino pispiriktsokda.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Iwatahi tsasohowy humo kytsa mysihyrinymyry. Asaktsa iktsazuba maha batu sihyrinymyry. Piwabykynaha zuba batu sihyrinymyry. Kaharere bo batu yhỹ zikaha.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Hawa Deus sohokotsa Isaijas tubabatu ziwatahaka atsatu mykaranaha. Atahi:
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Iwa Deus sohokotsa Isaijas tubabatu ziwatahaka abaktsa kytsa soho, asahi kaharere piwabynaha zuba batu sihyrinymyry tsihikik.
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 — Ikiahatsa ahakurẽtsa tsimaha. Hawa motsasoko Deus tyryktsa soho tsipiwabytoktokonaha ahahyrinymyrẽtsa. Hawa mykara ana kino iktsaziu tsimaha ana humo hi ahahyrinymyrẽtsa. Iwatsahi ahakurẽtsa tsimoziknaha.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Kaharere tsiwabytoktonahaktsa! Tubabatu Deus sohokotsa, asaktsa Deus harere bo hyỹ nikaranaha niwatihi hawa ikiahatsa tsiwabynaha ana kino ziwaby tsihikiknaha. Batu zikaha. Amy ty iktsa tsimaha ana kino ziny tsihikiknaha. Batu zikaha. Ikiahatsa hi kaharere tsinymyrykynaha. Ikiahatsa hi kabo iktsa tsimaha iwatsahi ahakurẽtsa tsimoziknaha — niy.
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 — Abaka wabytoktoktaha! Amy ty tsasohowy sipariktsa soho pahawatawy. Asaktsa kamyspirikpowy ezytyk humo hyỹ maha zeka Deus tyryktsa moziknaha.
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Aparakbaha Deus wasania ty piwabynaha. Asahi riktsa watsa ske sak bo inatsukunahatsa. Asahi Deus wasaniha piwabykynahaze Satanas sibo mozumuze Deus harere ziakse. Kytsa sihyrinymyrybyitsatuze Satanas Deus harere ziakse piyktsa hyrity watsa, iwatsahi Deus wasaniha humo batu sispirikpo.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ustsa Deus harere piwabykynaha. Asahi riktsa watsa asahi harahareziktsa bo inatsukunahatsa siharatatsa zuba byitsa watsa. Taparaka wasaniha ziwabykynahaze sakurẽtsa.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Iwaze riktsa wytyk supe bete inatsukunahatsa watsa asahi tsikaeni zuba zinymyrykynaha. Tsihokdaharẽna zeka Deus harere bo batu yhỹ zikaha, iharere humo nispiriktsokdanaha. Ustsa kytsa Deus harere zimyijakanahaze Deus wasania ty zerekeknaha. Deus humo sispirikpobyitsa hi nikaranaha.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Ustsa Deus harere piwabykynaha. Asahi riktsa hyrity watsa inikoso bo inatsukunaha. Wasaniha piwabykynahaze tahanamy bo zuba mytsaty mytsaty nikaranaha. Tahanamy mozihikiknaha zuba. Deus harere humo sakubyri zumunahaze ihumo batu sispirikpo. Asahi wihara waha batu jakuk.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Ustsa Deus harere piwabykynaha. Asahi riktsa jytykziuha bo inatsukunaha hyrity watsa. Ustsa kytsa Deus harere ziwabynahatsa watsa. Deus wasaniha piwabyziukunaha. Piwabynahaze iharere humo sispirikporẽtsa Deus harere bo hyỹ mykaranaha. Iwatsahi wihara nijakuk. Wastuhu niubaranaha tirĩta riktsa. Ustsa niubaranaha sesẽta riktsa. Ustsa niubaranaha sẽ riktsa. Sizubarẽtsa hiba — niy. Deus tuktsa niwatihi iharere bo hyỹ mykaranahaze simysapyrẽtsa moziknaha wihara nijakuk naha waha. Iwaze hawa kytsa Sesus ihyrinymyrywy ezytyk piwabykynaha iwaze tysihyrinymyryky.
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 Kyze usa soho sibo nipamykysokozo. Deus tyryktsa soho humo nisihyrinymyryky. Sesus tihi: — Maku tsuhuk bo riktsa nisiparikik. Tiriko riktsa tisapyrẽna waratok buruk nisiparikik.
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Unata zurubanahaze isukyrytsa itsuhuk bo izumu. Kytsa papatu towahaditsa nisiparikik, tirikotsa tazahara buruk towahaditsa nisiparikik, nesepykze ziksizo.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 Kyze tiriko zipokonahaze towahaditsa tuk zipokonaha. Tiriko towahaditsa tuk tayhapykyknaha.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Iwaze tsumuẽhĩtsa tsihitsa pe “O mypehakatsa riktsa tisapyrẽna zuba atsuhuk eze tsiksiparikik. Hawa sa towahaditsa tiriko tuk taypyknaha” niaha.
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 “Kasukyrytsa iwa niy, atahi towahaditsa nisiparikik” niy. Iwaze sitsumuẽhĩtsa tihi: “Towahaditsa sa tahaboboknaha” niy.
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 “Batu. Towahaditsa tsimysiboboknaha zeka tirikotsa tuk tu tsimysiboboknaha byri tsinasiboboknaha. Siharatatsa tuk tu nisiakwarabaiknaha. Byriktsa!”
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Abaka niwatihi zitahaypyknaha. Aibani tirikotsa muanahaze tu kytsa mysipurunaha. Ispe my: “Tapara towahaditsa tysiboboknahaktsa! Tsimysiboboknahaze haĩhaĩ tsimaha, izo bo tysioktsotsoknaha. Kyze tirikotsa tysipurunaha katirikododowytsa bo tysizozonaha” my. Yhỹ niaha. — iwa Sesus tiriko soho towahaditsa niwatihi nitsasoko. Aty Deus harere bo hyỹ mykara zeka tiriko watsa. Aty Deus harere bo yhỹ habyi zeka towahaditsa watsa my ana humo hi nisihyrinymyryky.
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Kyze usa soho humo sibo nitsasoko. Deus tyryktsa soho humo nisihyrinymyryky. Sesus tihi: — Deus tyryktsa sirikbuzubyitsa watsa. Mostarada riktsa watsa niy. Maku waratok eze ziparikze.
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Ziktsa buzubyitsa tuze ziponaha. Taypykze hwi puẽtsikbyita mozik. Tisarapatsazubarẽta. Iwaze piyktsa isarapatsa bete tahasukuknaha — niy. Iwa nitsasoko hawa Deus tyryktsa sizubarẽtsa moziknaha. Hawa mostarada nisiubara iwatsa Deus tyryktsa mysiubaraka.
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Kyze Sesus usa soho humo sibo nitsasoko Deus tyryktsa soho humo nisihyrinymyryky. Atahi: — Deus tyryktsa atsikara pytowy hyrity waha. Wytyk tiriko tsizubarẽna ty, iwaze ipytowy ty tsikaeni zuba tiriko eze nitsakyky iwaze napytoko. Abahi atsikara ziharazoko — niy. Iwa nipamykysoko Deus tyryktsa soho. — Taparaka Deus tyryktsa hudikhudikwy eze estuba zuba. Aibani nanabyitaba kytsa Deus tyryktsa moziknaha — Sesus niy.
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 Iwaze Sesus isoho tsizubarẽna myzubaha bo nipamykysoko. Iwa Deus tyryktsa soho humo nisihyrinymyryky. Kytsa nisihyrinymyrykyze isoho humo zuba nipamykysoko.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Iwa niyze hawa ha ty Deus sohokotsa tubabatu ziwataha atsatu nikara. Deus sohokotsa tihi:Deus sohokotsa, tubabatu ziwataha iwa Sesus atsatu nikara.
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 Kyze Sesus kytsa sizubarẽtsa nisierekze wahoro bo nitsuk. Zinymyrykynahatsa ibo zumunaha. Ipe niaha: — Hawa ha sa tiriko towahaditsa soho mybo tytsasoziu — niaha. Iwaze sibo nitsasoko.
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Aty wata ja: — Tiriko riktsa itsuhuk eze nisiparikik utakta Deus zikpehata kytsa wata ikyzik, tawata atakta riktsa nisiparikik, utakta Deus harere ty mysihyrinymyryky.
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Itsuhuk mybarawy ezektsa watsa. Tiriko riktsa tisapyrẽtsa Deus tyryktsa watsa ituktsa maha. Towahaditsa hi Satanas tuktsa watsa.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 Sisukyrytsitsa towahaditsa nisiparikik atakta Satanas hyrikoso sapybara pehakatsa watsa. Ziubara mybarawy nepykze wata astatu my. Asaktsa nisiubara mysipurunaha bijoikpe iknyktsa Deus tsumuẽhĩtsitsa watsa maha.
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 Towahaditsa tysipurunaha izo bo tysioktsotsoknaha iwaze Deus Satanas tuktsa sinini ykarawy bo mysipehahik.
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 Utakta Deus zikpehata kytsa wata ikyzik, utakta bijoikpe iknyktsa Deus tsumuẽhĩtsitsa mysipeha mybarawy ezektsa bo my. Asaktsa kytsa mysimyiwynahatsa asahi simysapybyikitsa tu nikaranaha.
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 Izo bo tysioktsotsoknaha, sinini ykarawy bo tysipaparanaha. Anaeze niakmyinahatsa tahatsaputsa ty dydydy mykaranaha. Tahakyrikinaha humo mopuziukunaha.
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Iwaze kytsa Deus harere bo hyỹ mykaranaha wasani mykaranaha haramwe haneze watsa. Jekyrikoso watsa maha. Deus tuktsa soho “O ikiahatsa ahamysapyrẽtsa” my. Kytsa niwatihi sibo iktsa mahaze “O simysapyrẽtsa” mykaranaha. Deus tahazo tuk tahawahi mynapykyknaha — Sesus niy. — Kaharere tsipiwabynaha zeka tsiwabytoktonaha — niy.
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 Kyze Sesus usa soho humo sibo nitsasoko Deus tyryktsa soho humo nisihyrinymyryky. Atahi: — Deus tyryktsa tisapyrẽna tsipokzitsiarẽna waha ty. Maku tsuhukze tisapyrẽna tsipokzitsiarẽna zikaha. Atsoko ziytykikzo ziokpitsĩhikzo. Tsakurẽta anamy tsizubarẽna okyrysaro humo zihuak. Iwaze itsuhuk tsihitsa bo, itsuhuk okyrysaro humo zihuakak iwaze tisapyrẽna ty tsipokzitsiarẽna ziakse. Ikiahatsa Deus tyryktsa tsimyzihikiknaha zeka sakurẽtsa maku wata, atakta tisapyrẽna tsipokzitsiarẽna ziakse niy.
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 Kyze Sesus nitsasokozo: — Deus tyryktsa maku wata atahi peroratsa ty ziakse. Perora haraharezipyryktsa sipokzitsiarẽtsa. Perora tisapyrẽnikia ty zuba ziakse tsihikik.
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Perora isapyrẽnikia zikahaze tanamy tsizubarẽna okyrysaro humo zihuakak iwaze perora isapyrẽnikia ziakse. Perora humo tsakurẽta my. Ikiahatsa ahakurẽtsa iwatsa Deus tyryktsa tsimoziknaha.
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 Kyze Sesus Deus tyryktsa tõhõryk waha my. — Piknutsa tõhõryk bo sasabyitsa sizubarẽtsa piknutsa inapupukunaha.
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Inahareknahaze piknutsa hokyktsitsa nimyra eze nidyhydyhykynaha. Piknutsa nisinykynaha sisapyrẽtsa ty nataba sisapybyitsa ty natabaha niaha. Piknutsa sisapyrẽnikitsa ty ka peryk bo nisipupukunaha. Piknutsa sisapybyitsaktsa ty ka nisipaparakanaha.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Mybarawy mopykze iwa my. Bijoikpe iknyktsa Deus tsumuẽhĩtsitsa mozumunaha. Kytsa simysapyrẽtsa asaktsa Deus harere bo hyỹ mykaranaha Deus bo mysioktyhyryknaha. Simysapybyikitsa kino niwatihi metutu mykaranaha.
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Simysapybyikitsa izo bo mysioktsotsoknaha sinini ykarawy bo maha. Anaeze simysapybyikitsa tahatsapu ty dydydy mynakaranaha. Tahakyrikinaha humo mynapuziukunaha — niy.
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 Kyze Sesus tuk zinymyrykynahatsa pe niy: — Kaharere ja tsinymyrynaha — niy. Yhỹ niaha.
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 — Kyze niwazuba asaktsa zinymyrykynahatsa babatsa Deus tyryktsa tuk sihyrinymyrykytsa moziknaha. Wahoro tsihitsa watsa, anamy zozowy eze wahoro ezektsa bo nyny my. Iwata sinymyrykytsa kytsa bo mysihyrinymyrykynaha. Hawa ty botu ziwabynaha Moises harere mysihyrinymyrykyzo kaharere ezytyk humo kino niwatihi kytsa mysihyrinymyryky aba zuba anasoho piwabykynaha — niy. De.
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 Sesus nitsasobaze anaeze niparak.
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 Nasare bo niukuru anaeze hi taypykyryk naha bo zumu. Deus wahoro bo nitsuk. Anaeze kytsa nisihyrinymyryky. Ihumo sipybyrẽtsa. Asa tihi: — Atakta hawa zinymyryky. Hawa myhyrinymyrywy babaha ja. Aty ja zispirikpoko. Amy ty kytsa batu zikaha ana ty hi mykara. Aty zikwy sa ituk mynapykyryk — niaha. Iwa asa zuba nipamykysokonaha.
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 — Hwitsa bikitsa tse ja. Hawa skaraba Maria ije. Hawa skaraba Tsiaku, Sudas, Soses, Simaõ ahatsa itukytsa maha.
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Ituk kykyryk mytuk mopykyryknaha ja. Iwaze izikwy ihyrinymyrywy babaha iwa hana eze sa zinymyryky — nikaranaha. Iwatsahi ihumo batu sispirikpo.
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Ihumo kyze ky sisopyk. Sesus ispe niy: — Nanabyitaba kytsa Deus sohokotsa harere piwabynaha. Atakta tahudikhudikwy eze tuze ka batu wasani zikaha. Tawahoro ezektsa tu zeka batu wasani zikaha. Itukytsa tukze ka batu wasani zikaha — niy.
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Sesus Nasare eze tu zikwy batu watawy. Amy ty kytsa batu zikaha Nasare eze tu batu zik. Kytsa ihumo sispirikpobyitsa tu iwatahi zikwy batu watawy.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.