Marcos 12
Reꞌ Lokꞌ Laj Hu̱j Wilic wi̱ꞌ Ribiral i Jesus (POHNT) vs BKJ
1 Reꞌ wili i jalwach kꞌoric xikꞌor i Jesus naxipꞌut woꞌ chic i cꞌuhbalanic cu̱cꞌ take reꞌ:
1 E ele começou a falar-lhes por parábolas: Um certo homem plantou uma vinha, e colocou uma cerca viva em torno dela, e cavou nela um lagar, e edificou uma torre, e a deixou com uns lavradores, e foi para um país distante.
2 Naxponic rikꞌijil rikꞌahsjic wach i tic, reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ xitakꞌa̱ꞌ cho jenaj raj tzꞌeꞌ wa̱ch cu̱cꞌ take aj quimel riyeꞌa̱b chi ricꞌuluric i haj paꞌ wilic i tiklic wach chi narehtric i ajabe̱s reꞌreꞌ.
2 E na estação, enviou um servo aos lavradores para que ele pudesse receber do fruto da vinha.
3 Naxponic i aj tzꞌeꞌ wa̱ch takꞌamaj cho cu̱cꞌ take aj quimel yeꞌa̱b, reꞌ take reꞌ maꞌxta bih xquiyew je reh, richꞌeyeric laꞌ chic xcaꞌn je.
3 E eles pegando-o, espancaram-no e o mandaram embora sem nada.
4 Reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ naxilow chi jeꞌ reꞌ xcaꞌn ru̱cꞌ i raj tzꞌeꞌ wa̱ch, xitakꞌa̱ꞌ woꞌ chic cho jenaj chic raj tzꞌeꞌ wa̱ch cu̱cꞌ. Naxponic woꞌ chic cu̱cꞌ, reꞌ take aj quimel yeꞌa̱b reꞌreꞌ xquitzꞌujlom eh kꞌe̱ꞌ tiꞌcꞌaxic xcaꞌn reh cu rehtal xquisolqꞌuij woꞌ chic je ru̱cꞌ ajabe̱s chi chꞌeychꞌey chic rina̱.
4 E mais uma vez, ele enviou outro servo; e eles, apedrejando-o, feriram-no na cabeça, e o mandaram embora, completamente envergonhado.
5 Chiri̱j chic reꞌ, reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ xitakꞌa̱ꞌ woꞌ chic cho cu̱cꞌ i jenaj chic raj tzꞌeꞌ wa̱ch, xa reꞌ laꞌ xcansjic woꞌ je cuꞌum take aj quimel yeꞌa̱b reꞌreꞌ. Jarub paꞌ chic chi aj camanom takꞌamaj take cho ruꞌum ajabe̱s, jeꞌ woꞌ reꞌ xbanjic je queh. Wilic take queh xicansjic je eh wilic woꞌ xichꞌeyebic je.
5 E novamente ele enviou outro; e a este mataram, e a muitos outros, espancando a uns e matando a outros.
6 «Ru̱cꞌ chiꞌnchel xcaꞌn take aj quimel yeꞌa̱b reꞌreꞌ, reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ xa chic ti jenaj cꞌacharel xcahnic ru̱cꞌ chi naritakꞌa̱b cho eh reꞌ cꞌacharel reꞌreꞌ, reꞌ peꞌ nchel i racꞌu̱n. Chi jeꞌ aj reꞌ chi maꞌ hab ta chic wach naritakꞌa̱b cho, reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ xitakꞌa̱ꞌ cho racꞌu̱n reꞌ kꞌe̱ꞌ tiꞌ ricꞌraj. Jeꞌ wili xikꞌor pa ricꞌux naxitakꞌa̱ꞌ cho:
6 Tendo, portanto, ainda o seu filho amado, a este lhes enviou por último, dizendo: Eles respeitarão o meu filho.
7 «Jeꞌ reꞌ xicapaj xa reꞌ laꞌ naxponic i acꞌunbe̱s cu̱cꞌ take aj ilol yeꞌa̱b, maꞌ jeꞌ ta reꞌ xcaꞌn, jeꞌ laꞌ chic wili xquikꞌor chi quiwach naxquilow wach:
7 Mas aqueles lavradores disseram entre si: Este é o herdeiro; vinde, matemo-lo, e a herança será nossa.
8 «Chi jeꞌ aj reꞌ naxquichop i acꞌunbe̱s reꞌreꞌ, xquicansaj je eh xquikerej lok ritiꞌjolal chiri̱j lok i yeꞌa̱b reꞌreꞌ.
8 E eles tomando-o, mataram-no, e lançaram-no fora da vinha.
9 Yuꞌna ajic, reꞌ hin nwa̱j nibiram aweh tak i wili: Chaj bih xiban i ajabe̱s reꞌreꞌ naxibiraj chaj bih xcꞌuluric ru̱cꞌ racꞌu̱n nanacapaj hat-tak? Reꞌ hin enikꞌor aweh tak chi reꞌ ajabe̱s reꞌreꞌ xitakꞌa̱ꞌ quicansjic take aj quimel yeꞌa̱b reꞌreꞌ eh queh chic take toco̱m xiyew riyeꞌa̱b chi naquehcham i wach i tic wilic? nqui Jesus queh.
9 O que fará, portanto, o senhor da vinha? Ele virá e destruirá os lavradores, e dará a vinha a outros.
10 Chiri̱j aj reꞌ, je woꞌ chic wili xikꞌor queh:
10 Ainda não lestes esta escritura: A pedra que os edificadores rejeitaram se tornou a cabeça da esquina;
11 til woꞌ chic sahchok kacꞌux ruꞌum i kAja̱w Dios maj til woꞌ reꞌreꞌ xchihbic wach chi jeꞌ reꞌ xicamanej, nqui rikꞌor, nqui Jesus queh.
11 isso é obra do Senhor, e é maravilhoso aos nossos olhos?
12 Naxquibiraj xikꞌor i Jesus ru̱cꞌ i rijalwach kꞌoric reꞌreꞌ, reꞌ take aj tijem ri̱j Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses chꞌi̱l take cꞌamol quibe̱h take aj kꞌahsem si̱ chiwach i Dios chꞌi̱l woꞌ take nahsil cꞌamol quibe̱h take nimak quiwach, xquirak chiri̱j chi chiqui̱j poꞌ cꞌahchiꞌ rikꞌoric. Chi jeꞌ aj reꞌ kꞌuruꞌ, xa xca̱j nak chic quichopom xa reꞌ laꞌ ruꞌum chi quiyoꞌjic chiwach i tinamit quitahkanic reh Jesus maꞌ xcaꞌn ta woꞌ chi jeꞌ reꞌ, elic laꞌ chic xcaꞌn je chiwach.
12 E eles buscavam prendê-lo, mas temiam as pessoas; porque sabiam que ele havia falado a parábola contra eles; e deixando-o, foram pelo seu caminho.
13 Nok elenak chic take je chiwach i Jesus, reꞌ take cꞌacharel reꞌreꞌ xa cu xquitik woꞌ juꞌ risiqꞌuiric ri̱j chi haj ta nak encalajic chi quiwach ru̱cꞌ jenoꞌ kꞌoric. Chi jeꞌ aj reꞌ, xquitakꞌa̱ꞌ je ru̱cꞌ i Jesus juntuhm chi cow laj aj niminel reh Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses chꞌi̱l woꞌ take quib xib chi winak reꞌ Herorya̱no ribihnal quicomonil.
13 E eles enviaram-lhe alguns dos fariseus e dos herodianos, para surpreendê-lo em suas palavras.
14 Naxiponic ru̱cꞌ i Jesus, jeꞌ wili xquibiraj cok reh:
14 E, chegando eles, disseram-lhe: Mestre, nós sabemos que tu és verdadeiro, e não te preocupas com opinião de nenhum homem, quanto mais com a aparência dos homens, mas ensinas o caminho de Deus em verdade; é lícito dar tributo a César, ou não?
15 Reꞌ Jesus chi rehtꞌalim chi banbal quiwach cꞌahchiꞌque̱b cok chi birinic reꞌreꞌ ru̱cꞌ cꞌahbil laj noꞌjbal, jeꞌ wili xikꞌor queh:
15 Nós daremos, ou não daremos? Mas ele, conhecendo a sua hipocrisia, disse-lhes: Por que me tentais? Trazei-me um denário, para que eu a veja.
16 Chi jeꞌ reꞌ naxquiyew cok reh jenaj tumi̱n, xipahkaj queh chi jeꞌ wili:
16 E eles trouxeram-lho. E ele disse-lhes: De quem é esta imagem e inscrição? E eles lhe disseram: De César.
17 Naxibiraj chi jeꞌ reꞌ i Jesus, jeꞌ woꞌ chic wili xikꞌor queh:
17 E Jesus, respondendo, disse-lhes: Dai a César as coisas que são de César, e a Deus as coisas que são de Deus. E maravilharam-se dele.
18 Chiri̱j aj chic reꞌ, xiponic ru̱cꞌ i Jesus junchꞌuk chic aj niminel reh Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses jeꞌ ru̱cꞌ take ca̱ꞌ quiꞌsil cho aj kꞌahsem si̱ Saroc. Reꞌ take reꞌ, reꞌ maꞌ quicojbic ta wach cuctic cho take camnak, jeꞌ wili pahkanic xcaꞌn cok reh:
18 Então se aproximaram dele os saduceus, que dizem não haver ressurreição, e eles perguntaram-lhe, dizendo:
19 «Ha̱w aj tijinel keh, chipam jenaj queh hu̱j xitzꞌihmbaj i Moyses rikꞌor chi jeꞌ wili:
19 Mestre, Moisés nos escreveu que, se morresse o irmão de um homem, e deixasse sua esposa e não deixasse filhos, que seu irmão tomasse a esposa dele, e levantasse descendência a seu irmão.
20 «Wi jeꞌ reꞌ tzꞌihmbimaj chaj bih naquicahnic wi̱ꞌ take wuku̱b chi acꞌun reꞌ jeꞌ wili xquicꞌul? Pan jenaj cho kꞌi̱j reꞌ asbe̱s acꞌun xiban caxa̱ra ru̱cꞌ jenaj ixok xa reꞌ laꞌ naxirak cho rikꞌijil riquimic, xquimic je chi maꞌ jenoꞌ rihaꞌlacꞌu̱n xwihꞌic.
20 Ora, havia sete irmãos; e o primeiro tomou a esposa, e morreu sem deixar descendência.
21 Chi jeꞌ aj reꞌ, reꞌ ricab acꞌun chi nimbal reh i tzꞌihmbimaj cahnok ruꞌum i Moyses, xiban caxa̱ra ru̱cꞌ rehqꞌue̱n i ras, xa reꞌ laꞌ xquimic woꞌ je ruꞌ chi maꞌ jenoꞌ rihaꞌlacꞌu̱n ru̱cꞌ ixok reꞌreꞌ. Chiri̱j chic ruꞌ, xcꞌamaric woꞌ chic ixok reꞌreꞌ ruꞌum i ro̱x acꞌun, xa reꞌ laꞌ xquimic woꞌ je chi maꞌxta woꞌ nwihꞌic cahnok rihaꞌlacꞌu̱n ru̱cꞌ ixok reꞌreꞌ.
21 E o segundo a tomou e morreu, e nem este deixou descendência; e o terceiro da mesma maneira.
22 Jeꞌ aj reꞌ ruꞌ, chiꞌnchel take wuku̱b chi acꞌun reꞌreꞌ quehqꞌuenej cahnok ixok reꞌreꞌ, xa reꞌ laꞌ chiꞌnchel xiquimic je chi maꞌxta cahnok quihaꞌlacꞌu̱n ru̱cꞌ. Nok camnak chic take je chiꞌnchel chi acꞌun reꞌreꞌ, xponic woꞌ rikꞌijil chi xquimic je ixok reꞌ xquehqꞌuenej cahnok take wuku̱b chi acꞌun reꞌreꞌ.
22 E os sete a possuíram, sem deixar descendência; por fim, depois de todos, morreu também a mulher.
23 Chakꞌor keh kꞌuruꞌ ajabe̱s Jesus, chaj bih naquicahnic wi̱ꞌ take wuku̱b chi acꞌun reꞌreꞌ pa rikꞌijil cucsbal cho take camnak? Hab woꞌ wach queh wuku̱b chi acꞌun reꞌreꞌ narehchenic reh ixok reꞌreꞌ? Nkabiraj aweh reꞌreꞌ maj chiꞌnchel xquehqꞌuenej je ixok reꞌreꞌ, nqui take cok reh.
23 Portanto, na ressurreição, quando eles ressuscitarem, de qual deles será a mulher? Porque os sete a tiveram por mulher.
24 Naxibiraj i Jesus chi jeꞌ reꞌ, jeꞌ wili quicꞌuꞌljic xiban:
24 E Jesus, respondendo, disse-lhes: Porventura vós não errais em razão de não conhecerdes as escrituras, nem o poder de Deus?
25 Ru̱cꞌ acapew-bal tak reꞌreꞌ, reꞌ hin nikꞌor aweh tak chi reꞌ ixok reꞌreꞌ maꞌ hab ta wach narehchenic reh chi ehqꞌuenbe̱s maj naquiꞌuctok woꞌ chic cho take camnak chi naquicꞌacharic ru̱cꞌ i Dios, reꞌ take cꞌacharel caxa̱ra take naxiquimic je maꞌxta chic quicꞌacharic chi quicꞌuꞌlil co̱k quikꞌab qui̱b jeꞌ ricab naxiwihꞌic wach acꞌal. Reꞌ chic take maꞌ caxa̱ra ta take naxiquimic je xa naquicahnic woꞌ chi jeꞌ reꞌ quiwi̱ꞌ maj ar pan taxa̱j chiꞌnchel take cꞌacharel nacaꞌnam chi jeꞌ chic ricab quiwi̱ꞌ take raj tzꞌeꞌ wa̱ch i Dios chi reꞌ take reꞌ wilque̱b chi junelic chi maꞌ ncaꞌn ta caxa̱ra.
25 Porque, ao ressuscitarem dentre os mortos, eles nem se casam, nem se dão em casamento; mas são como os anjos que estão no céu.
26 «Maꞌ xa ta reꞌ chi maꞌ narak ta tak chiri̱j, jeꞌ laꞌ woꞌ maꞌ narak ta tak chiri̱j i nawilow tak chipam i Lokꞌ laj riCꞌuhbal i Dios chiri̱j ribiral cuctic take cho camnak. Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj xa cu jaꞌ narak ta woꞌ tak chiri̱j i nawilom tak chipam jenaj queh take hu̱j xitzꞌihmbaj i Moyses ru̱cꞌ ribiral chaj bih xkꞌormojic reh ruꞌum i Dios nok cꞌahchiꞌ rilom chi koplic i rikꞌakꞌil i cak qꞌui̱x. Ar rikꞌor chi reꞌ Dios jeꞌ wili xikꞌor:
26 E quanto aos mortos, que ressuscitarão; não lestes no livro de Moisés, como Deus lhe falou na sarça, dizendo: Eu sou o Deus de Abraão, e o Deus de Isaque, e o Deus de Jacó?
27 «Ru̱cꞌ aj kꞌoric reꞌreꞌ, reꞌ Moyses xicꞌuhtaj chi reꞌ Dios nlokꞌonjic wach cuꞌum take quicꞌacharic woꞌ chic cho, maꞌ reꞌ ta nchel cuꞌum take maꞌ quicꞌacharic ta chic cho, nqui Jesus queh.
27 Ele não é o Deus dos mortos, mas é o Deus dos vivos; portanto, vós errais grandemente.
28 Chi quixilac take cꞌacharel cu reꞌ xikꞌoꞌrjic lok ruꞌum i Jesus, wilic jenaj aj tijem ri̱j Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses. Reꞌreꞌ naxibiraj chi til coric cꞌuꞌlunic xiban i Jesus, xijil cok ri̱b ru̱cꞌ eh jeꞌ wili birinic xiban cok reh Jesus xa pajbal ti reh chi haj ta nak encalajic ru̱cꞌ take kꞌoric riban:
28 E vindo um dos escribas, ouvindo-os discutirem, e percebendo que lhes havia respondido bem, perguntou-lhe: Qual é o primeiro de todos os mandamentos?
29 Reꞌ Jesus jeꞌ wili cꞌuꞌlunic xiban reh:
29 E Jesus respondeu-lhe: O primeiro de todos os mandamentos é: Ouve, ó Israel, o Senhor nosso Deus é o único Senhor;
30 «Chi jeꞌ aj reꞌ riwi̱ꞌ i lokꞌonic ra̱j ribanaric, tanlic chi narinimjic woꞌ i jenaj chic jeꞌ wili rikꞌor:
30 e tu amarás o Senhor teu Deus com todo o teu coração, e com toda tua alma, e com toda a tua mente, e com toda a tua força; este é o primeiro mandamento.
31 chꞌi̱l woꞌ i jenaj chic takꞌanic jeꞌ wili rikꞌor:
31 E o segundo é semelhante, a este: Tu amarás o teu próximo como a ti mesmo. Não há outro mandamento maior do que estes.
32 Naxibiraj chi jeꞌ reꞌ, reꞌ aj tijem ri̱j cꞌuhbal reꞌreꞌ jeꞌ wili xikꞌor reh Jesus:
32 E o escriba lhe disse: Bem, Mestre, tu disseste a verdade; pois há um único Deus, e não há outro além dele;
33 Jeꞌ woꞌ, coric aweh chi reꞌ Ajabe̱s Dios nkalokꞌej wach i hoj ra̱ꞌ riꞌsil cho maꞌ Israhel, riwi̱ꞌ chi keh chi tiꞌ nakicꞌram eh chi nakacꞌaxam ru̱cꞌ chiꞌnchel kacꞌux, ru̱cꞌ chiꞌnchel ka̱mna, ru̱cꞌ chiꞌnchel kacapew-bal eh ru̱cꞌ woꞌ chiꞌnchel kansil. Maꞌ xa reꞌ ta reꞌ, coric woꞌ xakꞌor chi riwi̱ꞌ chi keh chi nakacꞌaxam take kas kacha̱kꞌ jeꞌ ricab ricꞌaxaric ki̱b nkaꞌn i hoj. Til aj coric xakꞌor chi reꞌ ribanaric chiꞌnchel reꞌreꞌ, kꞌe̱ꞌ woꞌ chic nponic chiwach i Dios chi quiwach quikꞌahsjic take chicop chi ricꞌataric chi si̱ chiwach i Dios ruꞌum aj kꞌahsem si̱, nqui i cꞌacharel reꞌreꞌ.
33 e amá-lo com todo o coração, com toda a compreensão, e com toda a alma, e com toda a força, e de amar ao seu próximo como a si mesmo, é mais do que todas as ofertas queimadas e sacrifícios.
34 Reꞌ cꞌuꞌlunic xiban i cꞌacharel reꞌreꞌ xicꞌul ricꞌux i Jesus. Ruꞌum aj reꞌ jeꞌ wili xikꞌor reh:
34 E Jesus, vendo que havia respondido sabiamente, disse-lhe: Tu não estás longe do reino de Deus. E nenhum homem depois disso ousou fazer-lhe pergunta alguma.
35 Nok reꞌ Jesus cꞌahchiꞌ chi cꞌuhbalanic chipam i pa̱t reꞌ nlokꞌonjic wi̱ꞌ wach i Dios, jeꞌ wili xikꞌor queh take quibirinic reh:
35 E Jesus respondeu e disse, enquanto ensinava no templo: Como dizem os escribas que Cristo é o filho de Davi?
36 Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj najtir kꞌi̱j reꞌ kꞌatal kꞌoric maꞌ Tawiy chi yeꞌo̱j rikꞌorbal ruꞌum i Lokꞌ laj rUxlabal i Dios jeꞌ wili xikꞌor chiri̱j:
36 O próprio Davi disse pelo Espírito Santo: O SENHOR disse ao meu Senhor: Assenta-te à minha direita, até que eu faça os teus inimigos por escabelo.
37 «Jeꞌ reꞌ ajic wi reꞌ maꞌ Tawiy Ajabe̱s chi nina̱ nqui rikꞌor reh kꞌatal kꞌoric reꞌreꞌ, nicꞌ aj wach kꞌuruꞌ nanquikꞌor take aj tijem ri̱j cꞌuhbal chi reꞌ rilokꞌil i kꞌatal kꞌoric reꞌreꞌ, xa jeꞌ ti ricab rilokꞌil cho jenoꞌ queh ra̱ꞌ riꞌsil cho maꞌ Tawiy? nqui Jesus.
37 Porque, se Davi mesmo lhe chama Senhor, como é ele então seu filho? E pessoas comuns o ouviam de boa vontade.
38 Chipam i cꞌuhbalanic xiban queh cꞌacharel, reꞌ Jesus, xikꞌor woꞌ queh chi jeꞌ wili:
38 E ele dizia-lhes na sua doutrina: Guardai-vos dos escribas, que adoram andar com vestes compridas, e amam saudações nos mercados,
39 Eh naquiꞌo̱j woꞌ pan tak pa̱t ntijiljic wi̱ꞌ ri̱j Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses, on naquiꞌo̱j woꞌ pan jenoꞌ pa̱t reꞌ yukꞌumaj take wi̱ꞌ chi wiꞌc, kꞌe̱ꞌ suk queh tzꞌuhkic reꞌ quitzꞌuhkic wi̱ꞌ take nimak quiwach.
39 e os principais assentos nas sinagogas, e os lugares mais altos nos banquetes;
40 Jeꞌ woꞌ chic, reꞌ take reꞌ nquimakꞌ paꞌ bih wilic queh take cahnel ixok eh xa poybal chic na̱ i lekꞌ ncaꞌn, xa kꞌe̱ꞌ chic nahtil ro̱k ti̱j ncaꞌn. Ruꞌum aj chiꞌnchel ncaꞌn reꞌreꞌ kꞌe̱ꞌ rinimal tiꞌcꞌaxic naquicꞌulum, nqui Jesus.
40 que devoram as casas das viúvas, e sob pretexto fazem longas orações; estes receberão maior condenação.
41 Ar woꞌ chipam i pa̱t reꞌ nlokꞌonjic wi̱ꞌ wach i Dios, reꞌ Jesus chi tzꞌuklic cok ru̱cꞌ i caxo̱n molbal tumi̱n ncamanic chipam i pa̱t reꞌreꞌ, xilow take cꞌacharel cꞌahchiꞌ quiyeb quitzꞌa̱k chipam i caxo̱n reꞌreꞌ. Chi quixilac take cꞌacharel reꞌreꞌ, reꞌ Jesus xilow chi wilic qꞌuihal take biho̱m jeꞌ reꞌ cꞌahchiꞌ caꞌnam.
41 E sentou-se Jesus defronte do tesouro, e observava como a multidão lançava dinheiro no tesouro; e muitos ricos depositavam muito.
42 Nok cꞌahchiꞌ chi ilo̱j i Jesus, xponic ar jenaj cahnel ixok niba̱ꞌ ti eh xiyew chipam i caxo̱n reꞌreꞌ i quib chi cucꞌ tumi̱n maꞌ qꞌuih ta ti quitzꞌakil.
42 E vindo ali uma viúva pobre, depositou dois leptos, que valem um quadrante.
43 Ar aj ruꞌ, reꞌ Jesus xipahkaj queh take cablaj chi raj tahkanel chi xquijil cok qui̱b ru̱cꞌ chi ribirmijic i xikꞌor chi jeꞌ wili:
43 E ele chamando a si os seus discípulos, disse-lhes: Na verdade eu vos digo que esta pobre viúva deu mais do que todos os que depositaram no tesouro;
44 Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj reꞌ cahnel ixok reꞌreꞌ to̱b ta xa niba̱ꞌ ti xiyew i tumi̱n reꞌ haj nak ti wilic naricamanic reh pa ricꞌacharic, ra̱j nchel take bihomak xa reꞌ chic i tumi̱n reꞌ maꞌ xquicꞌuhsaj ta xquiyew ar, nqui Jesus.
44 porque todos eles depositaram da sua abundância; mas ela depositou tudo o que tinha, todo o seu meio de vida.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.