Lucas 9
Tupanaʼga nhiʼig̃a (PAHNT) vs AAI
1 Aerẽ Jesus'ga g̃a mbuhurukari ojipyri g̃wemimbo'ehara'g̃a dozeve'g̃a g̃a mbopopoaka. Ga ombopopoaka g̃a tombojipe'a ti g̃a anhag̃a Diabo'gapyriva'ea ojipe'g̃a hugwi javo. Nahã g̃a popoakaramo anhag̃a hohe pa. Ga ombopopoaka g̃a tokwaha pa ti g̃a karugwara imombiga itetirũave'g̃a hugwi javo.
1 Jesu ana bai’ufununayah etei I2 eaf ayuwih hina hitit, demon kakafih nunih isan, naatu sawow yumatah ta ta bosaisiren isan fair itih, naatu eonowahih.
2 —Kiro po ti ji pe mondoi ojipe'g̃a pyri nehẽ, ei Jesus'ga. Pemombe'u katu ti Tupana'ga g̃a pe. Pe'ji ti g̃a pe: “Tupana'ga oko g̃werĩ nhanderuvihavuhuhetero nhande repiakatuavo yvya koty nhande mongovo onhi'ig̃a rupi.” A'ea ti pe'ji g̃a pe, ei Jesus'ga dozeve'g̃a pe. Pemombi ti karugwara itetirũave'g̃a hugwi.
2 Imaibo God ana aiwob binan isan naatu sawusawuwih baiyawasih isan iyafarih hitit hin.
3 Taperohoi ti mbatera pejive pehorame imombe'gwovo g̃a pe. Taperohoi ti yvyra pejikohavamo. Taperohoi ti sacola, pão, itambere'ia. Taperohoi ti irũa tapy'ynhapira camisa'java'ea, ei Jesus'ga dozeve'g̃a pe.
3 Naatu iuwih, “A nanawan isan kwanatitit ana maramaim men sawar afa kwanabow auman kwananamih, men hafoy, tu, kabay, bay, o wanabir.
4 —Pe vahemame g̃acidades pe po g̃ande'yja'ga ei pe me: “Hepejijo pejipytavo nhironga pype.” Ga erame na pe me peho ti garonga pe a'ero, ei Jesus'ga g̃a pe. Ga pyri jate ti peju. Aerẽ po ti pe hoi ojipe pe cidade pe nehẽ. A'ero jate po ti pejijyi garonga hugwi pejigwovo a'ero nehẽ, ei Jesus'ga.
4 Kwananan sabuw iyab hina’iti a merar hinay hinabubuwi na’at, nati bar meraramaim kwanama a bowabow kwanisawar imaibo kwanatit.
5 Po ongapypeve'g̃a ndohoryvi pe ndehe tapepytai ti javo pe me pe vahemame g̃acidade pe. Pehorame g̃acidade hugwi ti pemonduru otimbuguhua pejipya hugwi oropohi ore pe hugwi javo. Pe'ji ti g̃a pe: “Peko te'varuhu pe hendupotare'yma Tupana'ga nhi'ig̃a,” ei Jesus'ga g̃wemimbo'ehara'g̃a pe.
5 Baise sabuw men a merar hinay hinabubuwi na’at, a fofob kwanarutatab nare naatu nati bar merar kwanihamiy kwanatit, baimatnuwen ana orereb na’atube.”
6 Kiro g̃a hoi a'ero Jesus'ga nhi'ig̃a rupi cidades pe imbojoapiapiavo. Pevove'g̃a pe g̃a imombe'ui pyryva'ea Jesus'ga mombe'ua. Itetirũave'g̃a hugwi g̃a imombimombigi karugwara.
6 Imaibo bai’ufununayah hitit hin bar awan, awan hirun hitit God ana aiwob isan tur gewasin hibinan naatu sawusawuwih hiyayawasih.
7 A'ea rupi Herodes'ga hendupavi Jesus'ga rembiapoa mombe'ua garemimonhimomby'ava'ea mombe'ua. Herodes'ga omondomondo g̃wemimbotarimova'ea rupi Galiléiapeve'g̃a gwyri pe.
7 Herod, Galilee sabuw hai aiwob orot, sawar iti himamatar hai tur nonowar ana veya ana kasiy ra’at, anayabin sabuw afa hio John Baptist morobone matabir maiye,
8 Jara'g̃a e'i:
8 sabuw afa hio, Elijah marane ra’iy, sabuw afa hio, “Dinab orot ta marasika momorob i yawas maiye matabir na.”
9 A'ero Herodes'ga ei:
9 Baise Herod eo, “Ayu taiyuwu aso’ob John i ayu sikan ao hi’afuw, naatu iti orot i yait iti bowabow sinaf ana tur anonowar?” Iti na’atube eo naatu kok i orot ana yumat itinamih nuwih.
10 Aerẽ ojivyrame Jesus'ga pyri Jesus'ga moirũhara'g̃a dozeve'g̃a imombe'upavi g̃wembiapoa ga pe. Ojupi Jesus'ga g̃a nderohoi jara'g̃a hugwi a'ero g̃a nderogwovo ongae'ỹi me cidade kotyi ve Betsaida kotyi ve.
10 Jesu ana tur abarayah himatabir hina hitit, sawar abisa’awat hisisinaf ana tur hi’owen. Naatu nawiyih hitit akisihimo hin tafaram wabin Bethsaida imaim hima.
11 Gahoa kwahavame he'yive'g̃a hoi gareviri tihendu ti ga javo. G̃a ndurame ga pyri ga roryvamo g̃a ndehe Tupana'ga mombe'gwovo g̃a pe. Ga e'i:
11 Baise sabuw maumurih na’in Jesu au Bethsaida inan ana tur hinowar, naatu hi’ufunun hin biyan hitit. Hai merar yi God ana aiwob isan binan hinowar naatu sawusawuwih iyawasih.
12 Ka'arugame dozeve'g̃a Jesus'ga remimbo'ehara'g̃a, kiro g̃a nduri Jesus'ga pyri javo:
12 Veya re birabirab auman bai’ufununayah 12 hin Jesu hiu, “Sabuw kwiyafarih ten bar iti yubinamaim naatu masawabar iti yubinamaim taituwah tema’am biyah bay hinanuwet hinabow hinaa, naatu efan auman hinanuwet fai hina’in, anayabin iti efan i owararin.”
13 —Pehe ti pemondo mbatera g̃a pe to'u ti g̃a javo, ei Jesus'ga g̃a pe.
13 Baise Jesu iuwih, “Bay i boro kwa kwanitih hinaa.” Bai’ufununayah hiya’afut, “Rafiy fafar umat roun naatu siy rou’abamo efanamaim ti’inu’in. Kukokok aki anan sabuw etei’imak isah bay anatobon?”
14 A'ereki he'yjuhuve'g̃a cinco milve'g̃a uhu pevo Jesus'g̃a pyri akwaimba'ero. Kiro Jesus'ga ei g̃wemimbo'ehara'g̃a pe:
14 Sabuw nati’imaim hiru’ay hima tur hinonowar nah etei i 5,000 na’atube. Jesu ana bai’ufununayah iuwih, “Sabuw kwa’uwih nah 50 na’atube kou’ay tata’amaim timarir.”
15 Ganhi'ig̃a rupi g̃a g̃a mboapypavi a'ero.
15 Bai’ufununayah Jesu eo na’atube sabuw hi’uwih himarir.
16 Kiro ga ipyhygi mbatera – kiroki cinco pães dois pira reheve. Ojovavu ga yvaga repiaga.
16 Imaibo Jesu rafiy fafar umat roun bow, naatu siy rou’ab bow, au mar nuw ra’at, God ana merar yi igegewasin sawar, im seseb ana bai’ufununayah itih hibow sabuw hifaramih hi’aa.
17 G̃a nhaporemo g̃a i'ui onhimoytaromouka.
17 Sabuw etei hi’aa yah iw naatu bai’ufununayah kaifet etei 12 hibow sabuw bay hi’aau turih hibihamiyen hiwan awah hikufoten.
18 Aerẽ Jesus'ga hoi he'yjuhuve'g̃a hugwi. Ga jate ga nhi'ig̃i Tupana'ga pe. Ga nhi'ig̃ame garemimbo'ehara'g̃a oko ga pyri. G̃a pe ga ei:
18 Ana veya ta Jesu akisinamo ma yoyoyoban ana bai’ufununayah hina biyan hitit ibatiyih eo, “Sabuw ayu isau mi’itube’ewat teo kwanonowar?”
19 A'ero garemimbo'ehara'g̃a ei ga pe:
19 Hiya’afut hio, “Sabuw afa teo o i John Baptist, afa teo o i Elijah, naatu afa teo o i God ana dinab oro’orot marasika himomorob i ta morobone yawas maiye na.”
20 A'ero Jesus'ga ei g̃a pe:
20 Naatu ana bai’ufununayah ibatiyih, “Bo kwa ayu isou mi’itube kwanotanot?” Peter iya’afut eo, “O i God ana Roubininenayan.”
21 A'ero Jesus'ga ei g̃a pe:
21 Imaibo Jesu eofafarih eo, “Men yait ta ana tur kwana’owenamih.”
22 He'yiva'ea po ti g̃a imondomondoi hahyva'ea ji ve nehẽ ei Jesus'ga yvyakotyva'ero yvagipeva'ero no. Nanhiarõi po ti xava'eve'g̃a ikwava'ẽhara'g̃a nduvihava'g̃a pavẽi judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pavẽi, ei ga. Nanhiarombavi po ti g̃a ji rendukatue'yma nehẽ. A'ero po ti g̃a ji jukaukari nehẽ. Mokõi ji kirirẽ po ti nhimbogwerahava nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe.
22 Naatu Jesu iuwih eo, “Jew hai orot gagamih, firis hai ukwarih na’atube Ofafar Bai’obaiyenayah boro Orot Natun hinakwahir, biyababan gagamin na’in nab, hina’asabun namorob, baise veya baitounin ufunamaim boro morobone namisir maiye.”
23 Kiro Jesus'ga ei g̃wemimbo'ehara'g̃a pe he'yjuhuve'g̃a pe no. G̃a pe nhaporemo ga ei:
23 Naatu etei’imak iuwih eo, “Orot yait ayu bai’ufnunu’umih nakokok na’at, taiyuwin ana yawas i nakwahir, mar etei ana onaf na’abar ayu ni’uf nunu.
24 —Kiroki g̃a ndokopotari nhiremimbo'eharamo tajijukayme ti g̃a javo – g̃a po ti omano ogwovo hahyva'ea ruvihava pype nehẽ, ei Jesus'ga.
24 Anayabin orot yait ana yawas i taiyuwin isan eo’oharihar boro nikasiy, baise orot yait ana yawas nakwahir ayu nabi’ufnunu, ma’ama wanatowan boro natita’ur.
25 —Ojipe'g̃a – kiroki g̃a e'i: “Ndakoi ti ji Jesus'ga remimbo'eharamo tamono'ono'õ ti ji mbatera jijive javo” – po g̃a imono'ono'ombavi mbatera ojive avo yvya koty, a'ero g̃a imono'ono'õtehei ojive novĩa ogwovo hahyva'ea ruvihava pype, ei Jesus'ga.
25 Tafaram wanawanan orot ta sawar tutufin etei i bow karam, baise i taiyuwin ana yawas nabi’afiy, o hina bigegesair na’at, iti sawar bow ya ma tototo boro hinibais?
26 —Aerẽ po ti ji rura'javi avo yvyakotyve'g̃a pyri nehẽ. Orerendy'jandy'java pyteri pe po ti ji rekoi jijoa nehẽ yvyakotyva'ero yvagipeva'ero no, ei Jesus'ga. Orerendy'jandy'java ko jikatua, jiruva'ga katua, gapyrive'g̃a katua. Po pe ei: “Ji Jesus'ga remimbo'eharamo rũi ako,” heroviare'yma nhinhi'ig̃a, a'ero jirura'javame po ti ji ei nehẽ: G̃a ko nhiremimbo'eharamo rũi oko, ei Jesus'ga.
26 Orot yait ayu isou biyan eo’ohow, naatu au tur isan biyan nao’ohow na’at, Orot Natun ana bonamanamarinamaim na’atube Tamah God ana bonamanamarinamaim naatu ana tounamatar kakafiyih auman hai bonamanamarinamaim namatabir maiye nanan ana veya, boro ibo isan biyan na’ohow.
27 —Kiroki g̃a o'ã Jesus'ga pyri – g̃a pe Jesus'ga ei: A'itituhẽva'ea mombe'ukatuavo ji ei pe me: Omanoe'ymame po ti agwa'g̃a pyteripeve'g̃a ikwahavi nehẽ Tupana'ga oko yvyakotyve'g̃a nduvihavuhuhetero kiro javo, ei Jesus'ga g̃a pe nhaporemo.
27 Anababatun a tur ao’owen, kwa iyab iti kwama’am boro yawas kwanama’am God ana aiwob kwana’itin.”
28 Aerẽ oito g̃werĩ okirirẽ Jesus'ga g̃a nderohoi ojupi Pedro'ga João'ga reheve Tiagova'ea reheve no. Jesus'ga g̃a nderohoi g̃a nderojiupia yvytyruhua rupi tanhi'ĩ ti ji Tupana'ga pe javo.
28 Tur iti eo hima fur ta’imon sasawar ufunamaim, Peter, John, naatu James buwih bairi hiyen hin oyaw wan yoyoban isan.
29 Pevo Jesus'ga nhi'ig̃ame Tupana'ga pe Jesus'ga rova jirojijyi. Ga'apoa tapy'ynhapira hendy'jandy'ja otig̃ahivuhuhetero.
29 Naatu hiyen hin yoyoyoban ana maramaim yumatan botabir, ana faifuw hikwes anababatun namanamar ebowabow emamarakaw na’atube.
30 Nanime mokonhava'ea jipiukari yvagahugwiva'ea Moisésva'ea Eliasva'ea pavẽi onhi'ig̃a Jesus'ga pe.
30 Nati ana maramaim naniyan meyemeye orot rou’ab, Moses, Elijah hairi hirerereb,
31 Ahe katukaturo g̃wendy'jandy'javamo. Jesus'ga pe ahe ei:
31 mar ana marakaw bonamanamarin auman hira’iy Jesu ana bowabow iti tafaramamaim baisawarin matabir maiye isan, naatu God ana kok abisa Jesu Jerusalemamaim sinaf baiturobe isan bairi hio.
32 Pedro'g̃a hopehyi okia reki. Kiro g̃a ma'eg̃atui hepiaga Jesus'ga katua garendy'jandy'java. Gwepia g̃a mokonhava'ea amame Jesus'ga pyri.
32 Peter ana ofonah bairi i nuhih bur hi’inu’in ufut iti sawar himatar, baise matah nuw himimisir auman Jesu biyanamaim bobonamanamar hi’itin naatu orot rou’ab bairi hibatabat hi’itih.
33 Kiro ahe hoi Jesus'ga hugwi. Ahe horame Pedro'ga ei Jesus'ga pe ga renoina nde ko orembo'eharamo javo:
33 Naatu orot rou’ab Jesu hibihamiy auman, Peter Jesu isan eo, “Regah igewasin aki iti ama’amamaim sis tounu ana wowab, ta o isa ta Moses isan naatu Elijah isan!” Iti na’atube eo anayabin i men so’ob abisa eo.
34 Ga nhi'ig̃ame yvag̃atig̃a ijyvi g̃a arimo g̃a mongovo o'ag̃i pe ua tuhẽ. A'ero Pedro'g̃a kyhyjihetei.
34 Peter iti na’at bat eo auman sakusakuk ra’iy ana youninamaim tar sumih, naatu wanawanan hirur auman, bai’ufununayah yah birubir fafar.
35 Kiro yvag̃atig̃a hugwi Tupana'ga nhi'ig̃i. Jesus'ga mombe'gwovo ga ei:
35 Sakukuw wanawanan God eafatait eo, Iti Orot i Ayu Natu, ayu arubin imih nao’o kwananowar.”
36 Ga nhi'imbavame Jesus'ga jate Pedro'g̃a ga repiagi. Ojipe'g̃a pe g̃a nonhi'ig̃i a'ea rehe. Manameuhũ g̃a imombe'ui onhimbiepiaga.
36 Iti tur hinowar in sasawar ufunamaim Jesu akisinamo batabat hi’itin. Naatu bai’ufununayah sawar abisa nati ana veya’amaim hi’itin men yait ta ana tur hi’owen awah hibofot hima.
37 Ko'emame Jesus'ga jyvi yvytyra hugwi g̃wemimbo'ehara'g̃a pavẽi ogwovo. G̃a jyvirẽ he'yive'g̃a Jesus'ga repenhani.
37 Marto Jesu ana bai’ufununayah bairi hire hina oyaw an hitit, naatu nati’imaim sabuw hima’am hina biyah hitit.
38 Nanime g̃apyteripeve'ga hapukai Jesus'ga pe.
38 Orot ta sabuw rau’ay wanawanahimaim batabat e’af eo, “Bai’obaiyenayan, abifefeyani kunuw natu ku’itin, natu ta’imon maiyow!
39 Ji rendu ti. Anhag̃a ga pojyka jipi Diabo'gapyriva'ea. Opojykarame kotihĩ ga ohapukai. Anhag̃a omombomombo ga mohendyipoipoa okote'varuhuavo ga pe. Ndojipe'apotari ga hugwi. Ga mu'umu'umbavame jate ihoi ga hugwi, ei ga Jesus'ga pe.
39 Demon kakafih kaun teyey ana veya eororsair iwow ere erab awan fusifusin ekubar in erabirab biyan riririr ebiwa’an. Naatu iti na’atube i mar etei esisinaf men kafa’imo ebihamiyimih.
40 —Neremimbo'ehara'g̃a pyri ji ga reruri. A'e hete ji g̃a pe novĩa: Pembojipe'a ti anhag̃a jira'yra'ga hugwi. Nombojipe'ai reki g̃a ga hugwi. A'ereki g̃a ndipopoakari jupe, ei ga Jesus'ga pe imombe'gwovo.
40 A bai’ufununayah ai fefeyanih, demon nuninamih auwih, baise men karam.”
41 A'ero Jesus'ga ei pevove'g̃a pe nhaporemo:
41 Jesu iyafutih eo, “Kwa sabuw iti boun ana veya aur baitumatum naatu ayawas etei i hibibir. Kwanotanot ayu boro bairit manin tanama abit ana’abar? A kek kubai kuna aitin.”
42 Gara'yra'ga rurame anhag̃a ga mbo'ari ga moheõ'a. A'ero Jesus'ga ei jupe:
42 Kek nan auman demon kakafin kek bai rab rouw me yan re naatu ifiruruw in hub itaiy re. Baise Jesu demon kakafin kwarar tatab nun tit kek iyawas bai tamah itin.
43 A'ero pevove'g̃a nhimomby'ai Tupana'ga popoakahetea rehe.
43 Sabuw etei’imak God ana fair hi’itin hifofofor men kafaita. Sabuw Jesu abisa sisinaf isan, hibat hibifofofor wanawanan Jesu ana bai’ufununayah isah eo,
44 —Pehe ti peapyakwapupu hete nhinhi'ig̃a rehe. Ji rendu ti kiro. Uhu g̃werĩ nhimondohava apiavo g̃apo pe nehẽ. Ji pyhy po ti g̃a nehẽ, ei Jesus'ga yvyakotyva'ero yvagipeva'ero no.
44 “Tain kwanarub gewas tur iti anao kwananowar. Orot Natun i boro baban hinao naatu hinab sabuw umahimaim hinayai.”
45 Jesus'ga remimbo'ehara'g̃a ndohekatui ga'ea rehe. A'ereki onhimiva'ea ganhimombe'ua g̃a pe. Nurã g̃a ei oyvyteri pe: “Ma gara pe ga ei?” Oyvyteri pe g̃a ei a'ea. A'ereki Jesus'ga pe g̃a nde'ia'uvi: “Ore mbo'e ti nde'ea rehe.” Nde'i g̃a a'ero.
45 Baise bai’ufununayah iti tur naniyan men hibai, tur anayabin hai notamaim ibun, naatu baibatiyin tur anayabin o nowar isan hibir.
46 Aerẽ garemimbo'ehara'g̃a nhomonhi'ig̃i. Ojohupe g̃a ei:
46 Bai’ufununayah taiyuwih wanawanahimaim, yait orot gagamin isan hio hinan gamin matar.
47 Jesus'ga okwaha g̃a erame nahã oyvyteri pe. A'ero ga tayri'ga pyhygi ga rerekovo ojipyri.
47 Jesu abisa hinotanot itin, basit kek kafa’i ta bai na sisibinamaim iu bat.
48 A'ero ga ei g̃wemimbo'ehara'g̃a pe:
48 Imaibo iuwih, “Orot yait kek kafai iti na’atube nab ayu wabu’umaim ana merar nayiy, i ayu au merar eyiy. Naatu orot yait ayu au merar eyiy i orot yait ayu iyunu anan i ana merar eyiy. Anayabin orot yait kwa wanawanamaim wabin en kek kikimin na’atube ema’am, nati orot i gagamin.”
49 Jesus'ga pe João'ga ei:
49 John misir eo, “Regah, orot ta o wabimaim demon kakafih nununih a’itin naatu a’otan. Anayabin nati orot i men it ata kou’ayomaim ema’ama.”
50 A'ero Jesus'ga ei g̃a pe:
50 Jesu iya’afut eo, “Men ina’otanimih, anayabin orot yait kwa isa men ebirakit i kwa isa ebatabat.”
51 Aerẽ oho g̃werĩ Jesus'ga hohava agwa hugwi yvya hugwi yvagi pe. Nurã ga ei:
51 Jesu au mar yen isan ana veya na kakabom auman, ana not bogaigiwas yen in au Jerusalem.
52 A'ero ga jara'g̃a mondoi g̃wenonde. A'ero g̃a hoi ga renonde ovahema Samariapeve'g̃a cidade pe timboavujikwe ti Jesus'ga pe javo.
52 Naatu kob wan iyafarih hin Samaria bar merar hitit ana efan hitayabuna tanan imaim ta’in isan.
53 Cidadepeve'g̃a ndohoryoryvi Jesus'ga rehe reki. A'ereki g̃a e'i ojohupe:
53 Baise Samaria sabuw men ana merar hiyi hibai efan hitinimih, anayabin hiso’ob Jesu i au Jerusalem yey.
54 Ikwahavame g̃a'ea Jesus'ga remimbo'ehara'g̃a hoi imombe'gwovo Jesus'ga pe Tiagova'ea João'ga pavẽi. Nde ko orepojykaharetero javo g̃a ei Jesus'ga pe:
54 Naatu bai’ufununayah orot rou’ab James John hairi iti na’atube hi’i’itin yah so’ar hio, “Regah, kukokok wairaf marane anao nara’iy iti sabuw nagurusih?”
55 A'ero Jesus'ga pyryrymi g̃a novatiamo javo hete g̃a pe:
55 Baise Jesu tatabir hairi’ika kwararih.
56 Tapoko yvyakotyve'g̃a javo ji ruri imomboa g̃andekote'varuhua g̃a hugwi. G̃a jukae'yma ji ruri yvyakotyva'ero yvagipeva'ero no, ei Jesus'ga g̃a pe.
56 Naatu Jesu ana bai’ufununayah bairi hin bar merar ta hitit.
57 G̃a horame pea rupi ojipe'ga ei Jesus'ga pe:
57 Ef hiyen hinan naiwanamaim orot ta Jesu ana tur eowen eo, “Ayu boro ani’ufnuni o menamaim kwenan boro imaim tanan.”
58 A'ero Jesus'ga ei ga pe:
58 Jesu orot iya’afut iu, “Haruharu hai sau tema’am, naatu mamu hai batar tema’am, baise Orot Natun mare ma biyan tubaiwa’an isan aurin efan i en.”
59 Ojipe'ga pe Jesus'ga ei:
59 Naatu Jesu tatabir orot ta isan eo, “Kwi’ufnunu airit tan.” Baise orot eo, “Regah akokok wan i boro inihamiyu anan tamai morob inu’in anab anan ana yai imaibo ani’ufnuni?”
60 Emo Jesus'ga ei ga pe:
60 Baise Jesu orot iya’afut eo, “Murubih kwaihamiyih boro murubih taiyuwih hinaya’ih. Baise o i kwen, God ana aiwob isan kubinan.”
61 Kiro ojipe'ga ei Jesus'ga pe:
61 Naatu orot ta na maiye eo, “Regah ayu i boro o ani’ufnuni, baise wan i boro anan hinai tamai naatu taitu tuwai’inah anao tuturih.”
62 Emo Jesus'ga ei ga pe:
62 Jesu iya’afut iu, “Orot yait busuruf ana me bifufubiy, naatu misir maiye bat au’uf enunutabitabir, God ana aiwobomaim boro men karam nabow.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.