Mateus 27
Nəkwəkwə imərhakə kape kughen: nɨrpenien vi (NWI) vs NTLH
1 Yenpɨg-enpɨg əgkap, jif pris mɨnə fam mɨne nəmehuə kape nəmə Isrel kɨmnhauə kɨrikianə mhani kɨrikianə mə tukhopni Yesu.
1 Assim que amanheceu, todos os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus fizeram os seus planos para conseguir que Jesus fosse morto.
2 Kɨni mharkwəji In, mhakɨr mhavən kɨmi Paelat e, gavman kape Rom.
2 Eles o amarraram, levaram e entregaram ao governador Pilatos.
3 Nɨpɨg Judas e yame rɨmneighan-pən kɨn Yesu kɨmi kafan tɨkmɨr mɨnə, rɨmnəm mə kɨmnhavi-ərhav Yesu mhamə tukrɨmhə, rɨkin rɨmhə pɨk tuk naha nhagɨn yame in atuk rɨmnor, kɨni mɨvəhsi-pən fiftin taosen vatu a rɨrerɨg-pən mɨn tuk jif pris mɨnə mɨne nəmehuə kape nəmə Isrel.
3 Quando Judas, o traidor, viu que Jesus havia sido condenado, sentiu remorso e foi devolver as trinta moedas de prata aos chefes dos sacerdotes e aos líderes judeus,
4 Kɨni mɨmə, “Yɨmnor təvhagə has, meighan-pən kɨn kwən kɨrik yame rɨpəh norien nar has kɨrik kɨmi kafan tɨkmɨr mɨnə, mə tukshopni in.”
4 dizendo: — Eu pequei, entregando à morte um homem inocente. Eles responderam: — O que é que nós temos com isso? O problema é seu.
5 Məkneikɨn Judas raraka-pən kɨn mane ye Nimə Ehuə kape Kughen mɨtərhav. Mamvən, mɨjir-əpni atuk in.
5 Então Judas jogou o dinheiro para dentro do Templo e saiu. Depois foi e se enforcou.
6 Kɨni jif pris mɨnə khapɨk mane mhamə, “Rapəh natuatukien ye loa kapətawə mə tuksərəhu-pən mane e iriə mane kape Nimə Ehuə kape Kughen, meinai kɨmɨvəh nɨmrɨ yermamə kɨn.”
6 Os chefes dos sacerdotes pegaram o dinheiro e disseram: — Isto é dinheiro sujo de sangue, e é contra a nossa
7 Kɨni kɨmnhani mhamə tukhavəh mane a mhavəh nɨmrɨ nɨmoptanə kɨrik apa “Kamor sospen ikɨn.” Nɨmoptanə a, kɨmɨnɨm yepsɨpɨs mɨnə aikɨn.
7 Depois de conversarem sobre o assunto, resolveram usar o dinheiro para comprar o “Campo do Oleiro”, a fim de que servisse como cemitério para os não judeus.
8 Tuk nar e, ruə meriaji-pə ai taktakun, kamni kɨmə nɨmoptanə a, “Nɨtə rɨmnaiyu ikɨn.”
8 Por isso aquele campo é chamado até hoje de “Campo de Sangue”.
9 Nar a rɨtərhav mor nəgkiarien kape Jeremaea ruauə mɨnor nəfrakɨsien kɨn yame rɨmɨni mə, “Nəmə Isrel khamə mane ye kwən a fiftin taosen vatu. Kɨni kɨmnhavəh mane a,
9 Assim aconteceu o que o profeta Jeremias tinha dito: “Eles pegaram as trinta moedas de prata, o preço que o povo de Israel tinha concordado em pagar por ele,
10 mhavən, mhavəh nɨmrɨ nɨmoptanə e ‘Kamor sospen ikɨn.’ Kɨsor rəmhen kɨn yame Kughen rɨmɨni-pə tuk yo mə tuksor.”(Jer 19:1-13; Sek 11:12-13)
10 e as usaram para comprar o campo do oleiro, como o Senhor me havia mandado fazer.”
11 Kɨni Yesu rɨnamərer ye nɨmrɨ gavman kape Rom e Paelat. Kɨni Paelat raiyoh-pən In mɨmə, “?Ik king kape nəmə Isrel uə?”
11 Jesus estava em pé diante do Governador, e este o interrogou, dizendo: — Você é o rei dos judeus? Jesus respondeu:
12 Kɨni jif pris mɨnə mɨne nəmehuə mɨnə kape Isrel kɨmnhani hah In, mərɨg In rɨpəh nəgkiarien.
12 Mas, quando foi acusado pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus, Jesus não respondeu nada.
13 Kɨni Paelat raiyoh mɨn In mə, “?Rhawor? ?Nakpəh nərɨgien əriə kamhani nəgkiarien rehuə iram uə?”
13 Então Pilatos disse: — Você não está ouvindo as acusações que estão fazendo contra você?
14 Mərɨg Yesu rapnapɨg əmə, mɨpəh nhorpɨnien nəgkiarien yame kamhani. Kɨni Paelat rɨmnəm rakur.
14 Porém Jesus não disse nada, e o Governador ficou muito admirado com isso.
15 Ye newk mɨnə fam, nɨpɨg kape nəvɨgɨnien kape Pasova, nəmə Isrel kharkun nhaniyen nhag yermamə kɨrik kɨvəhsi-pən ta in ye kalabus, kɨni gavman tukraməkeikei mɨrɨsɨn in ramvən.
15 Em toda Festa da Páscoa , Pilatos costumava soltar um dos presos, a pedido do povo.
16 Kɨni ye nɨpɨg a yemə has kɨrik ye kalabus, narmamə m-fam kharkun. Nhagɨn e Barabas.
16 Naquela ocasião estava preso um homem muito conhecido, chamado Jesus Barrabás.
17 Kɨni kuwhen ai rofugɨn, kɨni Paelat raiyoh əriə mə, “?Nakhamə jakrɨsɨn pa nhagɨn rɨrerɨg-pre tuk əmiə? ?Barabas, uə Yesu yame kamni kɨmə Kristo?”
17 Então, quando a multidão se reuniu, Pilatos perguntou: — Quem é que vocês querem que eu solte: Jesus Barrabás ou este Jesus, que é chamado de
18 Ramaiyoh məknaikɨn meinai in rɨmnəm ta mə jif pris mɨnə kɨmɨsərəhu-pən Yesu ye kwermɨn meinai kasəməkɨn Yesu tuk yamai mə narmamə m-fam kɨmɨsorkeikei In.
18 Pilatos sabia muito bem que os líderes judeus haviam entregado Jesus porque tinham inveja dele.
19 Kɨni Paelat rəkwətə-pən ye jea kape nəkirien nəgkiarien, məkneikɨn kafan piahuaru rher-pən kɨn nəgkiarien kɨmin, mɨmə, “Kafam kɨrik nar kɨrik rɨkək takor ye kwən en. In yemə atuatuk. Yɨmnəm nəmrərhavyen kɨrik iran e taktakun, yakərɨg rahas pɨk tukun.”
19 Enquanto Pilatos estava sentado no tribunal, a sua esposa lhe mandou o seguinte recado: — Não tenha nada a ver com esse homem inocente porque esta noite, num sonho, eu sofri muito por causa dele.
20 Mərɨg jif pris mɨnə mɨne nəmehuə kape Isrel kɨmnhani mhani-pən tuk kuwhen ai mhamə, “Taksaiyoh gavman mə tukrɨrɨsɨn Barabas, mhopni Yesu.”
20 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus convenceram a multidão a pedir ao governador Pilatos que soltasse Barrabás e condenasse Jesus à morte.
21 Kɨni Paelat raiyoh-pən əriə mə, “?Iriu pa nhagɨn jakrɨsɨn rɨrerɨg-pre tuk əmiə?”
21 Então o Governador perguntou: — Qual dos dois vocês querem que eu solte? — Barrabás! — responderam eles.
22 Mərɨg Paelat rɨmə, “?Mərɨg jakhawor ye Yesu e kamni kɨmə Kristo?”
22 Pilatos perguntou: — Que farei então com Jesus, que é chamado de Messias? — Crucifica! — responderam todos.
23 Mərɨg Paelat raiyoh əriə mɨmə, “?Tuk naha? ?Rɨmnakapɨr naha loa?”
23 Ele perguntou: — Que crime ele cometeu? Aí começaram a gritar bem alto: — Crucifica!
24 Kɨni Paelat rəm mə to rɨpəh nɨni-əhuyen nəgkiarien kapəriə, kɨni iriə kɨnasərer matuk tuk nhauhyen əriə mɨnə. Məkneikɨn rɨvən mərav ye nɨmrɨ narmamə [ror nɨmtətien mə kafan kɨrik nar kɨrik rɨkək]. Kɨni mɨmə, “Tukmə nɨtawɨn raiyu, pəh nien mə yo yɨmnor. Raməmɨr irəmiə.”
24 Então Pilatos viu que não conseguia nada e que o povo estava começando a se revoltar. Aí mandou trazer água, lavou as mãos diante da multidão e disse: — Eu não sou responsável pela morte deste homem. Isso é com vocês.
25 Kɨni narmamə mɨ-fam kɨmnhani mhamə, “Pəh nɨtawɨn tukraməmɨr irəmawə mɨne kapəmawə kwajikovə mɨnə.”
25 E toda a multidão respondeu: — Que o castigo por esta morte caia sobre nós e sobre os nossos filhos!
26 Kɨni Paelat rɨrɨsɨn Barabas rɨrerɨg-pən tuk əriə. Kɨni mɨmə tukuh Yesu, kɨkɨr kavən, kəsɨk haktə ye nai kamarkwao kɨn.
26 Então Pilatos soltou Barrabás, como eles haviam pedido. Depois mandou chicotear Jesus e o entregou para ser crucificado.
27 Kɨni mobael tɨksɨn kape gavman khakɨr Yesu mhavən ye nimə ehuə kape Paelat kɨni mɨsokrən kɨn nukwhao kape mobael mɨnə mə tukhauə.
27 Depois os soldados de Pilatos levaram Jesus para o Palácio do Governador e reuniram toda a tropa em volta dele.
28 Kɨni khavəhsi-ta kafan neipən, mharəh kot kɨrik rəwhao, rəmhen kɨn kot kape yermaru, mɨsarkaoh-pən kɨn kɨmin. Mobael kape Rom|alt="Roman soldiers" src="HK075B.jpg" size="span" loc="Top of page" copy="Horace Knowles" ref="MAT 27:29"
28 Tiraram a roupa de Jesus e o vestiram com uma capa vermelha.
29 Kɨni mharəh nərəus kɨrik ror nirhɨn, mɨsor kəvəvhao kɨn, rəmhen kɨn kəvəvhao kape yermaru, mhaukrai-pən ye kapən kapə. Mhavəhsi-pən kaskɨn kɨrik ye kwermɨn matuk, mɨsənɨmkur ye nɨmrɨn mhamə kamhasiai In. Kɨni mɨsarh iakei iran mamhani mhamə, “Ik e yermaru kape nəmə Isrel. !Kɨmawə yakamhasiai Ik!”
29 Fizeram uma coroa de ramos cheios de espinhos, e a puseram na sua cabeça, e colocaram um bastão na sua mão direita. Aí começaram a se ajoelhar diante dele e a caçoar, dizendo: — Viva o Rei dos Judeus!
30 Kɨni masərɨg-əvhin, mharəh kaskɨn a mhauh kapən kapə kɨn mɨ-khapsaah.
30 Cuspiam nele, pegavam o bastão e batiam na sua cabeça.
31 Kɨni mɨsarh iakei fam iran, mharəhsi-ta mɨn kot əwhao mhavəhsi-pən kafan neipən. Mhakɨr mhatərhav, mhavən mə tukharuk haktə ye nai kamarkwao kɨn.
31 Depois de terem caçoado dele, tiraram a capa vermelha e o vestiram com as suas próprias roupas. Em seguida o levaram para o crucificarem.
32 Nɨpɨg kamhauə ye swatuk, mɨsəm yemə Saerin kɨrik, nhagɨn e Saemon. Kɨni khani-əhu masəkeikei kɨmin mə tukrɨrəh nai kamarkwao kɨn kape Yesu.
32 Quando estavam saindo, os soldados encontraram um homem chamado Simão, da cidade de Cirene, e o obrigaram a carregar a cruz de Jesus.
33 Kɨni iriə mhakɨr Yesu mhavən ikɨn kɨrik nhagɨn e Golgota (yame nɨpran rɨmə, kwənmhaan kape kerhə irə jir).
33 Eles chegaram a um lugar chamado Gólgota. (Gólgota quer dizer “Lugar da Caveira”.)
34 Ikɨn aikɨn a, kɨmɨvəhsi-pən waen kɨmi Yesu ikɨn yame kɨmnəvɨt-pən nar əukəh kɨrik iran tuk nɨni-əhuyen nəməmhəyen. Mərɨg Yesu rɨnɨm əsɨgəvɨn əmə, mɨpəh nɨnɨmien.
34 Ali deram vinho misturado com fel para Jesus beber. Mas, depois que o provou, ele não quis beber.
35 Kɨni kɨmnharuk haktə In ye nai kamarkwao kɨn. Kɨni mɨsəwhai kafan neipən masəukɨr tukun, mə tukmə yame rapita, kɨni in ravəh kafan. Nar e rɨtərhav-pə mor nəgkiarien kupan kape profet ruauə mɨnor nəfrakɨsien kɨn yame ramni mə,
35 Em seguida os soldados o crucificaram e repartiram as suas roupas entre si, tirando a sorte com dados, para ver qual seria a parte de cada um.
36 Kɨni mɨsəkwətə aikɨn masarha tukun.
36 Depois disso sentaram ali e ficaram guardando Jesus.
37 Kɨni kɨrai-pən nəgkiarien kɨrik ye nai kɨrik ramni mə kɨmɨsəm-pən nar has kɨrik iran mɨmə, “In e Yesu, King kape nəmə Isrel.” Kɨni kɨsarkwətərəkɨn-pən a kapən kapə ikɨn yerpɨrɨg.
37 Puseram acima da sua cabeça uma tabuleta onde estava escrito como acusação contra ele: “Este é Jesus, o Rei dos Judeus.”
38 Kɨni mharəh yeməkrəh mir kɨraru, mharuk haktə mɨn əriu irisɨr Yesu. Kɨrik ye matuk, kɨrik ye mawor.
38 Com Jesus, crucificaram também dois ladrões: um à sua direita e o outro à sua esquerda.
39 Kɨni narmamə yamə mɨne kasəriwək ye swatuk kɨsarha-pən mɨsəm, kɨsarh iakei iran. Kasəwhan-əwhan kapəriə kapə,
39 Os que passavam por ali caçoavam dele, balançavam a cabeça e o insultavam,
40 mhamə, “!Eh! !Ik yermamə kape natmətəg-ətəgien Nimə Ehuə kape Kughen mɨne nor-mɨnien ye nɨpɨg kɨsisər əmə! Ɨntah. Tukmə Ik Ji Kughen əfrah, eiwaiyu-ru ye nai kamarkwao kɨn mɨvəh mɨragh atuk Ik.”
40 dizendo assim: — Ei, você que disse que era capaz de destruir o Templo e tornar a construí-lo em três dias! Se você é mesmo o Filho de Deus, desça da cruz e salve-se a si mesmo!
41 Kɨni ye norien kɨrikianə əmə mɨn, jif pris mɨnə mɨne nəmhajoun mɨnə kape loa kasarh iakei mɨn iran.
41 Os chefes dos sacerdotes, os mestres da Lei e os líderes judeus também caçoavam dele, dizendo:
42 Mamhani-pən tuk əriə mɨnə mhamə, “In rɨvəh mɨragh ta narmamə khapsaah. Mərɨg rɨpəh nəmhenien tuk nɨvəh-mɨragh-atuk-ien In. Rhuvə mə king kape nəmə Isrel tukreiwaiyu ye nai kamarkwao kɨn pəh kɨsəm, kɨni mhani nəfrakɨsien iran.
42 — Ele salvou os outros, mas não pode salvar a si mesmo! Ele é o Rei de Israel, não é? Se descer agora mesmo da cruz, nós creremos nele!
43 In rhatətə ye Kughen. Tukmə Kughen rorkeikei, pəh rɨvəh-si ta In. Meinai In ramni mə In Ji Kughen.”
43 Ele confiou em Deus e disse que era Filho de Deus. Vamos ver se Deus quer salvá-lo agora!
44 Kɨni ye norien kɨrikianə əmə mɨn, yeməkrəh mir yame kɨmɨruk haktə ərisɨr Yesu kawarpakwə kɨmin.
44 E até os ladrões que foram crucificados com Jesus também o insultavam.
45 Yerkweiha əmə, mərɨg nəpɨgnəpien ruə muvrɨg əpɨs tanɨmtanə meriaji tri klok.
45 Ao meio-dia começou a escurecer, e toda a terra ficou três horas na escuridão.
46 Kɨni ye tri klok, Yesu rokrən apomh mɨmə, “Elae, Elae. ?Lama sabaktani?” Nɨpran rɨmə, “!Kughen kafak! !Kughen kafak! ?Rhawor nakamapitan kɨn Yo?”
46 Às três horas da tarde, Jesus gritou bem alto:
47 Kɨni narmamə tɨksɨn yamə mɨne kasərer aikɨn mɨsərɨg nəgkiarien ai mhamə, “Sərɨgru. In ramokrən kɨn Elaeja.”
47 Algumas pessoas que estavam ali ouviram isso e disseram: — Ele está chamando Elias.
48 Məkneikɨn, kwən kɨrik raiyu ətkin mɨvən mɨrəh nɨpar-par neipən meires ye waen əkwahir. Mərkɨs-pən ye nai apomh kɨrik kɨni mɨvəhsi-haktə pən kɨmi Yesu mə tukrɨnɨm.
48 Uma dessas pessoas correu e molhou uma esponja em vinho comum, pôs na ponta de um bastão e deu para Jesus beber.
49 Kɨni narmamə mɨnə tɨksɨn khamə, “Apəh. Pəh kɨsəm ru mə to Elaeja ruə mɨvəh mɨragh in, uə?”
49 Mas outros disseram: — Espere. Vamos ver se Elias vem salvá-lo!
50 Mərɨg Yesu rarar mokrən ehuə mɨn. Kɨni ai kafan neihagien rɨtərhav.
50 Aí Jesus deu outro grito forte e morreu.
51 Kafan neihagien rɨtərhav aikɨn, kɨni nəkwai Nimə Ehuə kape Kughen, kɨruk neipən kɨrik yame kɨmnətapɨg kɨn Kwənmhan yame Rəmrhakə Məmrhakə pɨk. Neipən a rəhipu nɨpərɨn kɨraru. Rəhipu apa yerpɨrɨg əgkəp meiwaiyu. Nɨmnɨmien ramavən, kɨni kapier mɨnə kɨsakapɨr-pɨr.
51 Então a cortina do Templo se rasgou em dois pedaços, de cima até embaixo. A terra tremeu, e as rochas se partiram.
52 Kɨni suranə yamə mɨne kɨmnor ye nɨpəg kapier kɨmɨsakapɨr-pɨr mɨsəkwag; kɨni nɨprai nəmə atuatuk yamə mɨne kwənhamhə, khamragh mɨn.
52 Os túmulos se abriram, e muitas pessoas do povo de Deus que haviam morrido foram ressuscitadas
53 Kɨshaktə ye nəkwai nɨmɨr, kɨni kwasɨg ikɨn, nɨpɨg Yesu rɨmɨmragh mɨn ye nɨmhəyen kafan, iriə kɨmnhavən Jerusalem mhatərhav-pən tuk narmamə khapsaah.
53 e saíram dos túmulos. E, depois da ressurreição de Jesus, entraram em Jerusalém, a Cidade Santa, onde muitos viram essas pessoas.
54 Kɨni yamehuə kape mobael iriə narmamə yamə mɨne kasərer masarha tuk Yesu, kɨmɨsəm nɨmnɨmien a ramavən, mɨne narɨmnar mɨnə a, kɨmnhagɨn pɨk, masokrən pɨk mhamə, “Nəfrakɨsien. Kwən e In Ji Kughen.”
54 O oficial do exército romano e os seus soldados, que estavam guardando Jesus, viram o terremoto e tudo o que aconteceu. Então ficaram com muito medo e disseram: — De fato, este homem era o Filho de Deus!
55 Kɨni nɨpiraovɨn khapsaah kasərer isok masəm. Apa kupan kɨmnhatərhav Galili mhakwasɨg kɨn Yesu mɨsasitu iran ye nar pɨsɨn pɨsɨn mɨnə.
55 Algumas mulheres estavam ali, olhando de longe. Eram as que tinham acompanhado Jesus desde a Galileia e o haviam ajudado.
56 Iriə tɨksɨn, kɨrik e Meri pian Magdala, mɨne Meri mamə kape kwərə mir e Jemes mɨne Joses, mɨne mamə kape ji Sebedi mir.
56 Entre elas estavam Maria Madalena; Maria, a mãe de Tiago e de José; e a mãe dos filhos de Zebedeu.
57 Ipakə mɨrh rivə, yemə Aramatia kɨrik rɨtərhav-pə. Nhagɨn e Josef. Kafan nautə rehuə. In yermamə kɨrik kape Yesu.
57 Já era quase noite quando chegou da cidade de Arimateia um homem rico chamado José. Ele também era seguidor de Jesus.
58 Rɨvən məm Paelat, kɨni maiyoh-pən mə tukreighaan kɨn nɨprai Yesu. Kɨni Paelat rɨmə tukrɨrəhsi-pən nɨprai Yesu kɨmin.
58 José foi e pediu a Pilatos o corpo de Jesus. E Pilatos mandou que o entregassem a ele.
59 Kɨni Josef rɨvən mɨrəh nɨprai Yesu, muvrɨg kɨn neipən hawən kɨrik nhagɨn e linen.
59 Então José pegou o corpo, enrolou num lençol novo de linho
60 Kɨni mɨrəh mɨvən mərəhu-pən ye nəpag kapier kɨrik yame kɨmɨkɨr wi əmə kɨmə kafan. Kɨni məpər-pər pən kɨn kapier ehuə kɨrik mətapɨg kɨn nəpag kapier. Kɨni in mamvən.
60 e o colocou no seu próprio túmulo, que há pouco tempo havia sido cavado na rocha. Depois rolou uma grande pedra para fechar a entrada do túmulo e foi embora.
61 Ye nɨpɨg a, Meri, pian Magdala, mɨne nɨfnagni, iriu kaokwətə ipakə tuk nəpag kapier.
61 Maria Madalena e a outra Maria estavam ali, sentadas em frente do túmulo.
62 Kəni rɨkwamer kɨn, ye Sabat, jif pris mɨnə mɨne Farisi mɨnə kɨmnhavən mɨsəm Paelat.
62 No dia seguinte, isto é, o dia depois da sexta-feira, os chefes dos sacerdotes e os fariseus se reuniram com Pilatos
63 Mhamə, “Yemehuə. Rɨkimawə raməsɨk mə nɨpɨg kwən a, yermamə kape neikuəyen rɨmnamragh hanə, mɨmə, ‘Nɨpɨg kɨsisər tukruə mɨvən, jakɨmragh mɨn ye nɨmhəyen kafak.’
63 e disseram: — Governador, nós lembramos que, quando ainda estava vivo, aquele mentiroso disse: “Depois de três dias eu serei ressuscitado.”
64 Ror pən, yaksaiyoh ik mə takher-pən kɨn kafam tɨksɨn mobael tukhavən masarha tuk nəpag kapier mɨseriaji-pən nɨpɨg kɨsisər ruauə mɨvən ta. Tamə, kafan narmamə mɨnə khauə mɨsəkrəh kɨn nɨpran, mhani-ərhav mhamə ruɨmragh mɨn ye nɨmhəyen kafan. Neikuəyen a tukrahas pɨk rapita fam nhajounien eikuə yame Yesu rɨnamor.”
64 Portanto, mande vigiar bem o túmulo até o terceiro dia, para os discípulos dele não poderem roubar o corpo e depois dizerem ao povo que ele foi ressuscitado. Pois esta última mentira seria pior do que a primeira.
65 Kɨni Paelat rɨmə, “Hakɨr mobael mɨnə, mhavən mɨsor naha nhagɨn yame nakharkun mə taksor mɨsarha huvə tuk nəpag kapier.”
65 Então Pilatos disse: — Levem estes soldados com vocês e guardem o túmulo o melhor que puderem.
66 Kɨni khavən mɨsor, masarha huvə tuk nəpag kapier. Mɨsor mak kɨn nehe kandel ye kapier mə tukmə kəsuə ta kɨn kapier, nehe kandel tukrakapɨr, kɨni mɨsətu mobael mɨnə tukun.
66 Eles foram, puseram um selo de segurança na pedra e deixaram os soldados ali, guardando o túmulo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.