Gênesis 31
Mama Kuurrku Wangka (NTJ) vs NTLH
1 Nyangka Tjayikapalu tjakulpa kulirnu palunyaku makurntalu-yanyu yanyan-yanyantu watjaranytja, “Wiya, Tjayikapalu-lampa mamangkatja tjiipu pirninya mantjirnu. Palunyalu kuwarrinya-lampa mamangkatja yulytja pirni kanyira.”
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Nyangka Tjayikapalunku waputju nyakulanytja kutjuparringkula yanyan-yanyanarringkulanyangka.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Nyangka Mama Kuurrtu-lu watjarnu, “Yuwa, pakara marlaku kutipitja nyuntuku tjamuku ngurrakutu, nyuntuku yungarrapirtikutu. Tjiinya-rnanta ngayulu walykumunulu makatiku ngurra palunyalakutu.”
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Nyangka Tjayikapalu kuliralpi wati kutju witurnu. Nyangka mapitjangu Rayirrtjulnga-pulanya Liyanya watjarnu yankula Tjayikapala lurrtjurringkula kuliltjaku. Nyangka-pula mularrpartu yankulayirnu nyangu Tjayikapalu tjiipu nanikuurrpa pirninya yurirlta kanyiranyangka.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Nyangka Tjayikapalu-pulanya watjarnu, “Wiya, nyakulanytja-rna nyuntuku mama-tju kutjuparringkula yanyan-yanyanarringkulanyangka. Nyangka Mama Kuurrtu, ngayuku mamalu pupakatirra marninypungkupayilu-rni kanyira.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Tjiinya-pulan nintilu kulira tjiinya-rna nyuntuku mamaku waarka purlkanya palyaranytja.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Nyangka-rni tirtu mayura watjalpayi. Puru-tju payi kutjupankupayi. Nyangka-rni Mama Kuurrtu yangakanyiranytja kurraltjakutarra.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Tjiinya nyuntuku mamalu-rni watjalpayi, ‘Tjiipu nanikuurrtu-ya kurlunypa walka kutjupa-kutjupa tjunkunyangka palunyanya nyuntuku payi.’ Nyangka pirnilu-ya walka kutjupa-kutjupa tjunkupayi. Nyangka-rni puru watjalku, ‘Wiya, maru-maru tjunkunyangka palunyanya nyuntuku payi.’ Nyangkalta-ya pirnilu maru-maru tjunkupayi.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Palunyapirinypa Mama Kuurrtu-rni nyuntuku mamangkatja mantjira nintiranytja.”
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Nyangka Tjayikapalu tirtu watjaranytja, “Yuwa, ngaangkalpi-rna tjukurrpa ngaapirinypa ngarringu nyangu. Tjiinya tjiipu nanikuurrpa-ya kurla-kurlaranytja. Palunyalu-ya marnti walka kutjupa-kutjupa puru marnti maru-maru pirninyakutju tati-tatiranytja kamina pirningka.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Nyangka-rni Mama Kuurrku yayintjultu tjapirnu, ‘Tjayikapa!’ Nyangka-rna watjarnu, ‘Yuwa, kulira-rnanta.’
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Nyangka-rni watjarnu, ‘Tjiipu nanikuurrpa pirninya nyawa. Tjiinya-ya marnti walka kutjupa-kutjupa puru marnti maru-maru pirninyakutju tati-tatira kamina pirningka. Tjiinya-rna ngayulu palyarnu palunyapirinypa ngaralatjaku. Tjiinyamarntu-rna nyangu nyuntuku waputju Layipantunta mayuranyangka.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Yuwa, ngayulu-rna Mama Kuurrnga tjiinya-rnanta yartakarringu ngurra nyarra Pitjulta. Nyangkan ngurra palunyangka yapu murrutjunkulalpi uyilpa tjutirnu palunyalu-rnin kalkurnu wanalkitjalu. Yuwa, ngurra ngaanya wantirra pakara kutipitja ngurra nyarra nyuntulun yirti ngarringu, palunyalakutu.’”
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Nyangka Rayirrtjultu-pula Liyalu kuliralpi watjarnu, “Yuwa, palya-litju kulira. Nyaaku-lan nyinama? Tjiinya kutjupa-kutjupa wiyarringu ngula-litju mantjiltjaku Mamanya wiyarrinyangka.
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Tjiinya Mamalu-linyatju malikipirinypa nyakula wantipayi. Tjiinyan waarka palyarnu mantjilkitjalu-linyatjun. Nyangka tjimarri waarka palunyangkatja mamalu nintirayirnu wiyarnu. Tjinguru-limpatju nintinma kanyiltjaku-litju.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Yuwa, tjiinya Mama Kuurrtu kutjupa-kutjupa pirni Mamala mantjiralpi nyuntuku nintirnu, palunyanya ngayuku-limpatju puru tjilku pirnikutarrartu ngarala. Yuwa, palya-lan yanku Mama Kuurrtunta watjaranyangka.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
19 — ausente —
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 — ausente —
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Nyangka Tjayikapalunku yulytja puru yanamulpa pirninyartu waarrpungkula kutikatingu. Palunyalu-ya kapi yirrala purlkanya yini Purayitilawana tjarrparra-tjarrparra mapitjalayintja ngurra purlitjarra yini Kilatalakutu.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Nyangka ngurra kutjarratjanulu Layipantu kulirnu Tjayikapalu-lu mayura wantirra kutipitjanyangka.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Palunyalu-tjananya wati pirninya yarltirra Tjayikapanya-tjananya ngurlura wanarnu. Wanarayirnu-ya tjirntu 7-tjanulu waalkarraralpi nyangu-tjananya ngurra purlitjarrangka-ya yini Kilatala nyinarranyangka.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 — ausente —
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 — ausente —
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Nyangka ngarringu tjirnturringkulalpi Layipantu mapitjangu Tjayikapanya watjarnu, “Nyaatjanungka-rnin mayura wantirra kutipitjangu? Nyaatjanungka-tjun yurntalpa kutjarranya waarrpungkula katingu? Tjiinyakurlu warrmarlalu-ya tjulyara kati, palunyapirinypa.
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Nyaatjanungka-rnin tjamalankutjamaalpa kampangkartu kutipitjangu? Tjinguru-rnin tjamalanama. Nyangka-tjinguru-lan mirrka purlkanya ngalkula turlku yinkarra wantinyangka-yan kutipitjama.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Tjiinya-yan waarrpungkula yanu. Tjinguru-rna tjamu kaparli yurntalpatarrartu nyunytjura wantima. Wiya, katakurralu-tjananyan waarrpungkula katingu.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Tjinguru-tjananyarnanta pika pungama. Ngarna Mama Kuurrtu, nyuntuku Mamalu pupakatirra marninypungkupayilu-rni mungangka watjarnu, ‘Kulila. Payilku-kurlun Tjayikapanya. Wanti.’
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Yuwa, nintilu-rna kulira tjiinyan watjil-watjilarringkula ngurraku yanu. Palunyalun nyaaku ngayuku yapu pirninya mulyatarrirra katingu?”
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Nyangka Tjayikapalu watjarnu, “Wiya, ngurlu-rna kampangkartu yanu. Ngurlurringkulanytja-rna tjiinyankun yurntalpa kutjarranya ngurlunyparrara kanyiltjakutarra.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Wiya, ngayulu-latjunku nyuntuku yapu pirninya mulyatarrirra katinytjamunurtu. Mukurringkulanytjalunku parrangurrila nyawa. Tjingurun ngurrilku kutjupalu kanyiranyangka watjalku-rna yarnangu palunyanya-ya pungkula mirrirntankutjaku. Yuwa, ngurrila nyawa yungarrapirtilunta-ya nyakulanyangka. Kutjupa-kutjupa nyuntukunku nyakulalpi mantjira kati.” Tjiinya Tjayikapalu kulintjamunurtu Rayirrtjultu mulyatarrirra katinyangka.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Nyangka Layipantu Tjayikapaku tiintingka tjarrparralpi purtu ngurrirnu. Palunyalu Liyaku tiintingka tjarrparralpi purtu nyangu. Palunyalu kungka waarka palyalpayi kutjarraku tiintingka purtu ngurrirnu. Palunyalu Rayirrtjulku tiintingka tjarrpangu.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Tjiinya Rayirrtjultu yapu palunyanya kamurltatjangka kumpitjuralpi palunyangkartu nyinarranytja. Nyangka Layipantu tiinti lipiwanalu kutjupa-kutjupa parrawirlkara-wanarnu purtu wiyanyangu.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Nyangka Rayirrtjultu mamangka watjarnu, “Wiya Mama, mirrparnarriku-kurlu-tjun tirtu-rna nyinarranyangka. Tjiinya-rna kapa pikatjarra nyinarra.” Nyangka Layipantu parrangurrirayirnu purtu nyangu.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Nyangka Tjayikapalu mirrparnarrirralpi Layipannga payirnu watjarnu, “Yaaltjilu-rnanta kurrarnu? Palyamunu nyaapirinypa-rna palyarnu nyangka-rnin ngurlura wanarnu?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Watjala-rni. Ngurrirnu-muntankun kutjupa-kutjupa? Yutila tjurra pirnilu-ya nyakutjaku. Nyakulalpi-linyantayi ngurrkarntarra, ‘Nganalu tjukarurrulu watjara? Tjingurun nyuntulu, tjinguru-rna ngayulu.’
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Tjiinya-rna rawalu nyuntuku tjiipu nanikuurrpa miranykanyirayirnu kurli 20-tjanulu wantingu. Nyangka-ya tirtu kurlunytjarrarringkula pirnirringkulanytja. Nyangka-rnanku tjiipu marnti kutjupa wakara ngalkunytjamaalpartu wiyartu.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Nyangka papa ngupanulunku tjiipu patjara mirrirntankunyangka-rnanku tjiipu kutjupanya nintilpayi. Nyangka kutjupalu karlarla mungangkatarrartu mulyatarrinyangka-rnin watjalpayi ngayulu-rnanku tjiipu kutjupanya nintiltjaku.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Wiya, nyuntuku tjiipu-rna karlarla miranykanyiranyangka kurlilu-rni kampapayi. Puru-rna mungangka miranykanyiranyangka nyinngalu-rni warritjunkupayi. Nyangka-rna purtu kunkunarripayi.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Yuwa, rawalu-rnanku nyinarra waarka palyarayirnu kurli 20-tjanulu wantingu. Nyuntuku yurntalpa kutjarranya yarltikitjalu-rna waarka palyarayirnu kurli 14-tjanu wiyarringu. Palunyalu-rna tjiipu nanikuurrpa pirninya mantjilkitjalu puru waarkarringkulayirnu kurli 6-tjanu wiyarringu. Nyangka-tjun payi tirtu mayura kutjupankupayi.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Tjinguru-rnin maralpa witunma. Ngarna Mama Kuurrtu-rni miranykanyiranytja. Tjiinya ngayuku tjamu Yayipuramalu puru ngayuku mama Yayitjikilu pupakatirra marninypungkupayi, palunyalu-rni nyakupayi waarka purlkanya-rna palyaranyangka purunta nyangu nyuntulu-rnin kurralkitjalu kuliranyangka. Palunyalunta mungangka marrkurnu.”
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Nyangka Layipantu Tjayikapanya watjarnu, “Kulila. Minyma ngaa kutjarranya-pula ngayuku yurntalpa. Nyangka tjilku ngaanya-ya ngayuku tjamu kaparli. Nyangka-ya tjiipu nanikuurrpatarrartu ngayuku. Pirninyartun ngaa ngarala parranyakula, palunyanya-ya ngayuku. Nyangka-tjananyarna purtu kulira yurntalpa tjamu kaparlitarrartu nyuntulanguru yangatjirrkara kanyilkitjalu. Tjiinyamarntu-ya nyuntuku.
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Nyangka-linku nyinakatirralpi ngaparrku kalkula wanti. Puru-linku yapu pirni tjurra tirtu-lin kuliltjaku.”
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Nyangka Tjayikapalu yapu walu kutju mantjiralpi murrutjunu tirtu kulilkitjalu.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Palunyalu watjarnu wati pirnilu-ya yapu pirninya yurrara katirra tjunkutjaku. Nyangka-ya mularrpartu katingu tjunu. Palunyalu-ya yapungka yitingka mirrka ngalangu.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Nyangka Layipantu yapu palunyatjinnganya wangka yungarralu yini tjapirnu Tjika-Tjaatutjanya. Nyangka Tjayikapalulpi wangka yungarralu yini tjapirnu Kaliitanya, tjiinya wangka ngaapirinypa, Yapu Pirni Tirtu Kuliratjaku.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Nyangka Layipantu watjarnu, “Yapu ngaanya-ya tirtu ngarrima tjiinya-lin kutjarralurtu kuliratjaku.” Palunyangurulta-ya yini Kaliitanya tjapilpayi.
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Nyangka Layipantu watjarnu, “Mama Kuurrtu-linya nyakuma tjarrarringkula-li yankula nyinarranyangka.” Nyangka-ya ngurra palunyanya puru Mitjipanya tjapilpayi. Tjiinya Mitjipanya wangka ngaapirinypa, Nyakupayinya.
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Nyangka Layipantu watjarnu, “Nyangka-tjinguru-tjun yurntalpa pungkulanyangka, puru-tjingurun kurri kutjupanya yarltinyangka kulinma tjiinya Mama Kuurrtunta nyakula. Palyartu-rna ngurrpa tiwa nyinarra. Nyangka Mama Kuurrtunta nyakula.
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 — ausente —
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 — ausente —
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Yuwa, Mama Kuurrtu-linya nyangama tjiinya-lin tirtu kuliratjaku. Mama Kuurrnga, nyuntuku tjamu Yayipuramalu puru ngayuku mama Nayiyulu pupakatirra marninypungkupayilu-linya nyangama.”
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Palunyalu Tjayikapalu puluka pungkulalpi purlingkartu paaralpi kutjupatjarra nintirnu Mama Kuurrku. Palunyalu-tjananya wati yungarrapirti yarltingu kuka kutjupatjarranya-ya pitjala lurrtjurringkula ngalkutjaku. Nyangka-ya ngalangu wiyarringkulalpi purlingkartu ngarringu tjirnturringu.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Nyangka Layipantu mungayurnturalpi pitjangu yurntalpa, tjamu kaparlitarrartu-tjananya nyunytjurnu wantirra marlaku yanu ngurra yungarrakutu.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.